Holding jako szczególna forma monopolizacji- Notatki - Finanse, Notatki'z Finanse. Cracow University of Economics
Kamila_S
Kamila_S26 February 2013

Holding jako szczególna forma monopolizacji- Notatki - Finanse, Notatki'z Finanse. Cracow University of Economics

PDF (231.1 KB)
6 strona
742Liczba odwiedzin
Opis
notatki dotyczące holdingów które stanowią jedną z form organizacji integrujących działalność podmiotów gospodarczych . Formy te są ostatnio coraz bardziej powszechne w gospodarce rynkowej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Holding jako szczególna forma monopolizacji

Holdingi stanowią jedną z form organizacji integrujących działalność podmiotów

gospodarczych . Formy te są ostatnio coraz bardziej powszechne w gospodarce rynkowej

. Pojawiły się już w I poł. XIX w. w krajach zachodnich . W postaci współczesnej , tzn.

zgrupowań wielopodmiotowych skupiających jednostki odrębne pod względem

osobowości prawnej (spółki ) , zaczęły one powstawać w USA pod koniec XIX w. i na

początku XX w. Tworzenie ich miało ścisły związek z dążeniem do wzrostu spółek i

opanowania nowych rynków , z rosnącym zapotrzebowaniem na kapitał finansowy , z

omijaniem systematycznie udoskonalanych przepisów antymonopolowych . Klasyczną

formą tego typu zgrupowań były koncerny .

W warunkach umiędzynarodowienia działalności gospodarczej i konkurencji w skali

globalnej oraz przyśpieszonego tempa wszelkich zmian , coraz bardziej rozpowszechniona

staje się staje się forma zgrupowań , w których rolę podmiotu nadrzędnego pełni spółka

posiadająca udziały w kapitale innych spółek , co umożliwia jej wywieranie decydującego

wpływu na kierunki ich działalności . Zgrupowania takie otrzymały nazwę holdingów ,

choć część publicystów , zwłaszcza niemieckich , traktowała je jako szczególny rodzaj

koncernów . Forma ta dawała „łatwość efektywnej mobilizacji zasobów dla potrzeb

bieżących i mogących się pojawić w przyszłości .”

Holding jest pojęciem ściśle związanym z tworzeniem się grup spółek w drodze

powiązań kapitałowych , poprzez jednokierunkowe lub (znacznie rzadziej ) wzajemne

obejmowanie akcji lub udziałów . W skład grupy spółek tego typu wchodzą co najmniej

dwie spółki , między którymi występuje stosunek dominacji i zależności. W krajach

zachodnich dla ich określenia stosuje się terminy angielskie : holding company (lub

parent company ) oraz subsdiary , tj. spółka holdingowa („rodzicielska ”) i spółka

zależna – podobnie jak w Polsce ; w Niemczech zaś – terminów : Muttergesellschaft i

Tochtergesellschaft ( czyli spółka – matka i spółka – córka ).

W przepisach prawa spółek i fachowej publicystyce nie ma jednak uniwersalnych

uregulowań prawnych ani jednoznacznej definicji holdingu . Popularna jest definicja

Webstera : spółka holdingowa to firma , której podstawowa działalność polega na

utrzymaniu kontrolnego pakietu udziałów w innych firmach . Definicja ta nie jest jednak

precyzyjna . Można przyjąć , iż grupa spółek stanowi związek kapitałowy typu

holdingowego , jeżeli wszystkie podmioty uczestniczące w związku reprezentują odrębne

osobowości prawne , a jedna ze spółek grupy (holder) posiada pakiety akcji lub udziałów

innych spółek tej grupy . Tworzy się wówczas specjalny typ zależności pomiędzy

docsity.com

spółkami , gdyż akcje (udziały ) zapewniają jednej ze spółek dominację nad pozostałymi .

Spółka dominująca uzyskuje przewagę głosów w zgromadzeniu wspólników i kontrolę

składu zarządu . Ceną holdingu jest fakt , iż spółka dominująca rezygnuje z podstawowej

działalności gospodarczej , z reguły realizowanej w spółkach zależnych , co odciążą ją od

prowadzenia własnych interesów oraz fakt obrotu akcjami ( udziałami ) spółek

zdominowanych . W przypadku rozproszenia własności akcji (udziałów ) , efektywna

kontrola nad spółkami grupy w praktyce może być osiągnięta w wyniku skupienia w

jednym ręku dużo mniejszej liczby akcji (udziałów ) niż 51 proc.

Holdingi powstają zazwyczaj w drodze podziału rozrastającej się firmy i prawnego

usamodzielnienia poszczególnych jej części , bądź też na skutek fuzji kapitałów nowych

podmiotów gospodarczych lub kapitałów spółek dotychczas samodzielnych . Fuzja ta

może się odbyć w drodze tzw. przyjaznego przejęcia , tj. pozyskania inwestora

strategicznego z inicjatywy obu zainteresowanych stron lub w drodze tzw. nieprzyjaznego

przejęcia pakietu kontrolnego przez określonego inwestora za cenę wyższą niż na rynku .

Budowa systemu zarządzania w holdingu może dokonać się na 3 sposoby .

Pierwszym rozwiązaniem jest holding finansowy – funkcje zarządzania

sprawowane przez zarząd holdingu mają charakter czysto finansowy i są realizowane

tylko poprzez cele i wskaźniki finansowe .

Drugie to strategiczny holding zarządzający – w którym funkcje zarządu

holdingu obejmują cele finansowe i strategiczne oraz koordynację w tym zakresie

działalności spółek zależnych .

Trzecim rozwiązaniem jest operacyjny holding zarządzający – funkcje zarządu

tego holdingu obejmują cele finansowe , strategiczne i wybrane cele operacyjne oraz

koordynację spółek zależnych.

Formą najbardziej popularną staje się jednak strategiczny holding zarządzający .

W Polsce jest to dopiero początek takich organizacji . Obecny rynek i istniejąca na nim

konkurencja wymusza proces tworzenia grup holdingowych . Najnowsze metody

zarządzania , doskonale przygotowana kadra kierownicza i coraz doskonalsze systemy

telekomunikacyjne są warunkiem koniecznym do powstawania i funkcjonowania

organizacji holdingowych . Zagrożeniem może być jednak tworzenie takich grup na

starych , nie przystających systemach zarządzania , a także niedostosowany system

prawny i nieprzygotowany aparat administracji głównie finansowej . Przykładem tego

typu organizacji w Polsce jest min. „DAEWOO” i „Sobiesław Zasada Centrum SA”, które

są holdingami porządkującymi polski rynek motoryzacyjny . Widoczne jest u nich

sprawnie zorganizowanie współpracy kooperacyjnej i dystrybucyjnej . Ponadto stanowią

one poważny rynek pracy , zatrudniający wiele tyś. osób.

Utworzenie holdingu jest przedsięwzięciem trudnym , bowiem wymaga

rozwiązania wielu skomplikowanych problemów prawno – organizacyjnych , podatkowych

docsity.com

i księgowych , wydatkowania dużych pieniędzy oraz poświęcenia czasu min na

opracowanie nowego zakresu obowiązków . Z badań prowadzonych w krajach zachodnich

wynika , iż są to jednak przedsięwzięcia opłacalne , na co wskazują liczne korzyści :

1) możliwość zwiększenia , wręcz zwielokrotnienia potencjału finansowego zgrupowania

przez objęcie kontrolą zewnętrzną udziałów w kapitałach spółek wchodzących w skład

holdingu.

2) możliwość szybkiego zdywersyfikowania działalności i wejścia na nowe rynki krajowe i

zagraniczne

3) rozłożenie ryzyka prowadzenia dużych przedsięwzięć na szereg samodzielnych

podmiotów , przy równoczesnym zabezpieczeniu przed skutkami upadłości

poszczególnych części zgrupowania

4) możliwość prowadzenia elastycznej polityki finansowej w skali grupy , co pozwala na

dofinansowywanie i zastępowanie kredytów bankowych tańszymi pożyczkami

wewnętrznymi

5) uelastycznienie struktury wewnętrznej i zasad zarządzania tzn. łatwość przyłączania

lub pozbywania się członków grupy , podatność na decentralizację funkcji

operacyjnych

6) połączenia w jednej organizacji zalet dużych zgrupowań (siła ekonomiczna ) i małych

firm (przedsiębiorczość)

7) możliwość utrzymania dotychczasowych klientów , poprzez zachowanie przez

członków holdingu swych nazw firmowych wraz z ich „godwill’em”

8) zarząd spółki holdingowej uwolniony od angażowania się w działalność operacyjną

poszczególnych spółek zależnych , może skupiać się na realizacji funkcji

strategicznych w skali grupy .

9) obniżenie kosztów stałych ,dzięki redukcji aparatu administracyjnego i ograniczeniu

środków na kontrolę jednostek zgrupowania , oraz wprowadzeniu prawidłowych zasad

obliczania wyników i kosztów usamodzielnionych jednostkach.

10) W warunkach polskich można dodać też możliwość łatwiejszego sprywatyzowania

dużych przedsiębiorstw państwowych , przyciągnięcie do nich kapitału zagranicznego

i oddłużenia w drodze konwersji wierzytelności na udziały kapitałowe

Te pozytywne skutki tworzenia holdingów nie wykluczają jednak negatywnych

skutków ich działalności , wynikających z popełnianych błędów w zarządzaniu oraz

świadomych działań na niekorzyść otoczenia . Do owych niebezpieczeństw zaliczyć

można :

1) ograniczenie warunków konkurencji i wykorzystanie pozycji monopolistycznej wobec

klientów (dostawców i odbiorców )

2) dokonywanie różnego rodzaju machinacji finansowych , ukrywających faktyczne

dochody spółek przed organami podatkowymi

docsity.com

3) powstawanie trudności w prawidłowej ocenie sytuacji finansowej i powiązań

zewnętrznych spółek zależnych w razie braku odpowiedniego monitoringu i

preferowania przez wyodrębnione spółki własnych interesów kosztem celów

strategicznych zgrupowania.

4) ryzyko nadmiernej rywalizacji pomiędzy jednostkami holdingu

5) ryzyko przejściowej utraty płynności finansowej wskutek poniesienia zbyt wysokich

wydatków na tworzenie nowej struktury zgrupowania .Zwłaszcza w polskich

warunkach niebezpieczny może okazać się deficyt odpowiednio wykwalifikowanej

kadry kierowniczej w spółkach zależnych

6) tendencje do sztucznego podtrzymywania egzystencji nierentownych jednostek

kosztem podmiotów silnych ekonomicznie , głównie w holdingach państwowych

7) nieformalne ( pozaprawne ) oddziaływanie na członków zarządów i partii politycznych

8) w Polsce dochodzą także opory związków zawodowych przed strukturą , która osłabia

ich pozycję w przedsiębiorstwie

Pomimo wielu zagrożeń tworzenie holdingów jest niezbędne w polskiej rzeczywistości

gospodarczej i ma przed sobą duże perspektywy .

Dotychczas tworzenie holdingów krajowych wiązało się głównie z procesem

przekształceń strukturalno – własnościowych dużych przedsiębiorstw państwowych

działających w przemyśle , budownictwie i handlu zagranicznym , np. . BUMAR –

WARYŃSKI SA. , Grupa Holdingowa Warszawa , EXBUD SA Kielce , STALEXPORT SA

Katowice. Powstały one na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji

przedsiębiorstw państwowych . Obecnie coraz większego znaczenia nabiera tworzenie

holdingów poprzez łączenie się samodzielnych spółek w zgrupowania holdingowe ,

przejmowanie przez członków zgrupowania likwidowanych przedsiębiorstw

państwowych i spółek oraz wykupywanie kontrolnych pakietów akcji (udziałów).

Istotnym krokiem w kierunku uregulowania zasad funkcjonowania organizacji

wielopodmiotowych , w tym holdingów było wydanie ustawy o rachunkowości (z dn.

29.09.94r.) , która wprowadziła obowiązek konsolidacji sprawozdań finansowych grup

kapitałowych zgodnie z istniejącymi standardami międzynarodowymi . Sporządzenie

tych sprawozdań „w taki sposób , jakby grupa stanowiła jeden podmiot” utrudnia

możliwość manipulowania zyskiem i daje wiarygodne informacje o stanie finansowym

poszczególnych podmiotów zgrupowania .

Obecnie liczba organizacji holdingowych w Polsce szybko wzrasta . Cechuje je

niezwykle silna dynamika w zakresie liczby uczestników, powiązań kapitałowych

między nimi , profilu działalności i zasada zarządzania . Tworzenie ich jest czynnikiem

wywierającym rosnący wpływ na przebieg procesów restrukturyzacji gospodarki .

Przełom ustrojowy 1989r. sprawił , że w polskiej gospodarce nastąpił lawinowy

przyrost podmiotów gospodarczych w formie spółek . Taki stan rzeczy sprzyja

docsity.com

powstawaniu i nasilaniu się powiązań kapitałowych między nimi . Efektem tego było

pojawienie się w polskiej gospodarce grup przedsiębiorstw zwanych holdingami i ich

burzliwy rozwój . Zmiana systemu gospodarczego w Polsce spowodowało zmianę

podejścia do planowania . Podmiotem i przedmiotem planowania jest holding .

planowanie może być ciągłe i periodyczne . W holdingach może mieć ono charakter

adaptacyjny lub ofensywny , w zależności od przyjętej strategii , od uwarunkowań

zewnętrznych , siły i szans holdingu , jakie pojawiają się w otoczeniu . Według

najbardziej rozpowszechnionych koncepcji planowanie można podzielić na :

strategiczne i operacyjne (średnio – i krótkookresowe ) oraz nakładające się na nie

planowanie wyników i planowanie finansowe . Mimo iż holdingi w Polsce już istnieją i

nadal powstają trudno jest ocenić skalę i znaczenie tego zjawiska gospodarczego .

Stosunkowo najbardziej rozpowszechnionym obszarem występowania powiązań

kapitałowych są spółki giełdowe . Do grupy tej należą min holdingi powstałe na

drodze inwestycji kapitałowych dokonywanych przez takie przedsiębiorstwa handlu

zagranicznego jak : Elektrim SA , Mostostal Export SA ,Agros Holding SA czy Exbud

SA . Obejmują one po kilkadziesiąt podmiotów gospodarczych , w niektórych

przypadkach strukturalizowanych w holding wielopoziomowy . Drugim znaczącym

obszarem powstawania holdingów w Polsce jest restrukturyzacja przedsiębiorstw

wielozakładowych , zarówno przekształconych w jednoosobowe spółki Skarbu

Państwa , jak i pozostających jako przedsiębiorstwo państwowe . Przykładem tego

typu Jest KGHM Polska Miedź SA, huta Stalowa Wola SA , Zakłady Azotowe

„Włocławek ” czy „Bumar – Waryński ”-Holding SA .

Kolejnym polem powstawania holdingów są przedsiębiorstwa działające na sektorze

komunalnym . Pierwszy taki holding komunalny – Holdkom SA powstał w ubiegłym

roku . Skupia on ostrowskie firmy komunalne , będące własnością miasta .

Nie rozpoznany jeszcze w Polsce obszarem są holdingi w sektorze prywatnym ,

tworzone przez nowe firmy głównie po 1939r. Wiele z nich zasłynęło jednak z

działania na szkodę kontrahentów i Skarbu Państwa , np. „Art B”, „Elektromis” ,

„Drewbud „ czy gdyński „Elgaz”.

Wspólną cechą tych głównych obszarów tworzenia się holdingów w polskiej

gospodarce jest fakt , iż powstają one w wyniku autonomicznych decyzji podmiotów

gospodarczych , podobnie jak w krajach o rozwiniętej gospodarce rynkowej . W

przypadku Narodowych Funduszy Inwestycyjnych mamy do czynienia z powstaniem

holdingów w następstwie rozstrzygnięć ustawowych . W następstwie powołania NFI

automatycznie powstało 15 zdywersyfikowanych holdingów o dużym potencjale

ekonomicznym , które są zarządzane przez partnerów polskich i zagranicznych . Daje

to nadzieje na przeniesienie gotowych wzorców funkcjonowania holdingów w Polsce z

zasad występujących w krajach Unii Europejskiej .

docsity.com

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome