Ekonomia i bezrobocie - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. Rzeszów University

Ekonomia

Opis: Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu ekonomii: ekonomia i bezrobocie.
Showing pages  1  -  4  z  7
Ekonomia (z gr. oikosnomos – wiedza o prowadzeniu gospodarstwa domowego, gr. filozof
Ksenofont) nauka badająca jak ludzie sobie radzą sobie z rzadkością wszelkich zasobów. Ta
rzadkość decyduje o wyborze międzyżnymi zastosowaniami. Ekonomia zajmuje się badaniem
podmiotów gospodarczych w zakresie sposobu wykorzystania ograniczonych zasobów w sferze
produkcji, podziału, konsumpcji i wymiany. Ekonomia jako samodzielna nauka od XVIII w.Myśl
ekonomiczna w czasach starożytnych XII-IV w. p.n.e. państwo niewolnicze.Myśl ekonomiczna
średniowiecza do XV w. grolfikacja pracy, rozwój systemu feudalnego.
Reformacja i odrodzenie XV-XVI w. upadek feudalizmu, podwaliny kapitalizmu. Merkantylizm
XVII w. protekcjonizm państwa, ekspansja zagraniczna. Ekonomia klasyczna XVII-XVIII w.
liberalizm gos., rewolucja przemysłowa. Keynesizm XX w. interwencjonizm państwowy ma
zapobiegać kryzysom. Monetaryzm XX w. neutralność pieniądza. Arystoteles pisał o problemach
ekonomii powiązanych z moralnością, nie lubił pracy – później tę myśl przejęło chrześcijaństwo.
Negatywny stosunek chrześcijaństwa do bogacenia się, branie pieniędzy na % nie godziwe.
Wcześni chrześcijanie nie mogli obracać pieniądzem – grzech. Żydzi weszli w tę pustkę – kojarzeni
z pieniędzmi. Protestantyzm traktuje pracę jak religię.
Wszystko zależy od Boga – czy ktoś jest bogaty (wyróżnienie pozytywne) czy biedny
(wyróżnienie negatywne) – protestantyzm. Wpływ etyki protestanckiej na rozwój gospodarki
zauważył niemiecki socjolog Max Weber – opublikował książkę „ Etyka protestancka a duch
kapitalizmu”. Adam Smith (1723 – 1790) w 1776 r. publikuje swoje dzieło „Badania nad naturą i
przyczynami bogactwa narodów”:
* społeczeństwo reprezentuje luźny zespół jednostek, a dobro powszechne jest sumą dobra
indywidualnego jednostek, * uzgodnienie interesów jednostek odbywa się w warunkach wolności
gospodarczej, wszelki interwencjonizm państwa jest zbędny i szkodliwy, * motorem działalności
gospodarczej jest interes osobisty każdego człowieka, * w warunkach wolnej konkurencji
poszczególne jednostki gospodarujące, kierując się zasadą interesu oszczędzają i powiększają
kapitał a ponadto lokują go w tych dziedzinach gospodarki, gdzie osiągają wyższą stopę zysku, *
wolna konkurencja umożliwia równomierny rozwój gospodarki zgodny ze strukturą potrzeb
społecznych, a niewidzialna ręka rynku realizuje porządek naturalny w gospodarce, * prawo podaży
i popytu – samoczynne działające mechanizmy,
* homo oeconmicus człowiek, który w swych działaniach zawsze dąży do maksymalizacji
osobistych korzyści,
* bogactwo narodów zależy od ilości wykonanej pracy i jej wydajności,
* praca produkcyjna i nieprodukcyjna, płaca rynkowa i nierynkowa, podział pracy społeczny i
techniczny,
* ziemia, praca i kapitał (stały i obrotowy) jako czynniki produkcji,
* wartość użytkowa i wymienna,
* dogmat Smitha: cena i wartość każdego towaru składa się i rozkłada się na dochody z
poszczególnych czynników produkcji (kosztów), płac ( za pracę), zysków (za kapitał) i rent (za
ziemię), * produkt netto to produkt brutto pomniejszony o koszty zachowania kapitału, Ekonomia
klasyczna XVII-XVIII – rewolucja przemysłowa: * masowe przechodzenie od produkcji
rękodzielniczej, manufakturowej do produkcji fabrycznej, maszynowej,
* powstanie wielkich form kapitalistycznych, * olbrzymi rozwój sił wytwórczych powoduje
przeciwieństwa i napięcia społeczne – powstają 3 klasy robotnicze: proletariat, kapitaliści i wielcy
właściciele ziemscy,
* pojawia się nowy problem w gospodarce: bezrobocie, Rewolucja w 2 branżach: tkactwo i
metalurgia, wynalazek kolei żelaznej przyczynia się do obniżki kosztów i skrócenia czasu pracy.
Cechy kapitalizmu XIX w.:
* bardzo niskie wynagrodzenie na poziomie egzystencji,
* bardzo długi dzień pracy (70 godz. tydzień pracy), * brak praw pracowniczych, * powszechne
zatrudnianie dzieci, Koniec XIX a początek XX w. w USA II rewolucja przemysłowa – przemysł
chemiczny i elektrotechniczny (silnik elektryczny). Henry Ford produkcja samochodów dla
robotników, Rokefeler przemysł petrotechniczny. Wynalazki ekonomii amerykańskiej: akcje –
prawa własności, obligacje – prawo do wypłaty, do zysku. Jednolity system księgowości podwójnej
– każda operacja finansowa zapisywana jest podwójnie – kasują się pomyłki. Audyt - weryfikacja
ksiąg rachunkowych; Audytor – biegły rewident; System gospodarczy cechuje:
* bariera celna (system jest nią oddzielony od otoczenia), * pieniądz (wspólna waluta), * prawo
gospodarcze (specyficzne dla każdego systemu np.: podatki, handel zagraniczny,
Zasadnicze cechy systemu ekonomicznego: własność i sposób relacji. Polska – własność
państwowa 22%, prywatna 78% (2006). Najlepsze gospodarki świata (własność państwowa nie
przekracza 10%):
* gospodarka krajów starej unii, * kraje skandynawskie, * kraje europejskie nie należące do UE –
Szwajcaria, * USA, Kanada, * kraje azjatyckie: Japonia, Chiny, Singapur, Kraje o 100%
gospodarce rynkowej: * Korea Północna, Białoruś, Sposoby regulacji gospodarki: * regulacja
rynkowa - źródła informacji na podstawie, których przedsiębiorstwo podejmuje decyzje, określa
ceny wyrobów ( czy zakładać, co produkować, jaka cena),
* nierynkowa (przeciwieństwo) – państwo określa ceny – większa lub mniejsza niż, Wolność
gospodarcza łatwość dostępu do rynku, zakres ingerencji państwa w gospodarkę.
Wolność mierzy się przez porównywanie krajów, a także przez postęp.
Dane rankingu:
* ile rodzajów działalności wymaga koncesji, zezwoleń itp., * przeciętny czas rozstrzygnięcia
sądowego,* procent spraw przegranych w sądach podatkowych, 4 typy systemów:
A system z przewagą własności prywatnej i regulacji rynkowej:
* wszystkie najlepsze, dobre i średnie gospodarki,
B system z przewagą własności nie prywatnej i gospodarki rynkowej:
* przedsiębiorstwa państwowe, regulacja rynkowa (system jugosłowiański),
C system z przewagą własności prywatnej, bez regulacji rynkowej:
* gospodarka prywatna, socjalistyczna nie rynkowa – gos. wojenna (gos. III Rzeszy),
D system z przewagą własności nie prywatnej, nie rynkowej:
* realny socjalizm – kraje byłego bloku państw socjalistycznych,
Ekonomia jako nauka oparta na wnioskowaniu przyczynowo skutkowym, poszukuje
odpowiedzi na pytania: * dlaczego określone zjawisko występuje?, * co jest tego przyczyną?,
* jakie prawidłości powodują, że w określonych warunkach występują dające się wyodrębnić
zjawiska i procesy?, * jakie pozytywne i negatywne następstwa z tego wynikają?, * jak ustrzec się
negatywnych skutków oraz, wzmacniać i wykorzystywać pozytywne następstwa zjawisk i
procesów?,
Podstawowy problem ekonomii zagospodarowanie nadwyżki. Czas to pieniądz – czas da się
wycenić.
Konsumpcja obejmuje dobra i usługi nabywane przez gospodarstwa domowe w celu zaspokojenia
potrzeb (kupić żonie płaszcz, pojechać na wycieczkę) – teraźniejsza satysfakcja. Inwestycje
wielkość nowo nabytego kapitału w danym okresie, a jednocześnie jest to instrument zwiększający
zasób dotychczasowego kapitału ( kupić akcję) – przyszła satysfakcja. Podział nauki ekonomii:
ekonomia globalna – makroekonomia – mezoekonomia –
mikroekonomia. Mikroekonomia zajmuje się badaniem zachowań indywidualnych podmiotów
gospodarczych, analizą poszczególnych dóbr i rynków, w przekonaniu, że zachowanie gospodarki
wynika z sumy zachowań poszczególnych, indywidualnych podmiotów gospodarczych. Wychodzi,
więc z założenia, że chcąc zbadać prawidłowości dotyczące całości gospodarki, należy przede
wszystkim zbadać, w jaki sposób zachowuje się jednostka gospodarująca. Makroekonomia
dziedzina ekonomii posługująca się wielkościami agregatowymi (zbiorczymi, dotyczącymi całej
gospodarki) do badania prawidłowości występujących w gospodarce jako całości. Podstawowe
problemy makroekonomiczne: stopa wzrostu gospodarczego, zagadnienie inflacji, rynek pracy i
promocja zatrudnienia, cykle koniunkturalne, bilans płatniczy, bank centralny – NBP.
Kategorie makroekonomiczne: inflacja, stopa bezrobocia, dochód narodowy, budżet, kursy
walut, wydatki. Ekonomia globalna przepływ kapitału międzynarodowego. Mezoekonomia bada
zjawiska nie należące ani do mikro i makro. Podejście pozytywne opisanie i zrozumienie
rzeczywistości, unikanie wartościowania (ekonomia nie mówi, co jest dobre a co złe. Podejście
normatywne tworzenie, wpływanie, zmienianie rzeczywistości (mówi, co jest dobre a co złe).
Rynek miejsce kupna sprzedaży, gdzie podaż i popyt się spotykają, na rynku powstaje cena, określa
cenę, podstawowy mechanizm gospodarki. Rynek ze względu na przedmiot: zasobów, towarów i
usług. Rynek ze względu na zasięg: lokalny, krajowy i globalny. Racjonalne gospodarowanie jest
jednym z kluczowych pojęć w ekonomii, w myśl, którego podmiot dokonuje takiej alokacji
ograniczonych zasobów, które optymalizują korzyści, jakie z tego czerpie. Zasada racjonalnego
gospodarowania może być sformułowana w dwóch wymiarach:
* maksymalizacja efektów, przy założonym poziomie nakładów,
* minimalizacja nakładów, przy założonym poziomie efektów.
Produkcja globalna stanowi wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez podmioty
wszystkich sektorów w ciągu pewnego okresu na terenie kraju.
Wartość dodana brutto przyrost wartości dóbr (zysku) w procesie produkcji tworzona przez
przedsiębiorstwo. Zużycie pośrednie to różnica pomiędzy wartością dodaną a wartością globalną
produktów wytworzonych przez przedsiębiorstwo a wartością surowców, jakie zostały zużyte do
produkcji. Produkt Krajowy Brutto stanowi wartość wszystkich dóbr i usług finalnych
wytworzonych przez wszystkie sektory instytucjonalne na terenie danego kraju w pewnym okresie
w cenach rynkowych. Produkt Narodowy Brutto pokazuje ile zostało wytworzone przez
narodowe czynniki wytwórcze, nie interesuje nas gdzie to zostało
wytworzone. PKB per capita to jeden z najczęściej stosowanych na świecie mierników
zamożności państwa (społeczności w nim mieszkającej). Wydatki rządowe na zakup dóbr i usług,
obejmują zakupy rządu centralnego oraz rządów lokalnych przeznaczone na cele lokalne. Eksport
dobra i usługi wyprodukowane w danej gospodarce sprzedawane za granicą. Import kupowanie
produktów pochodzenia zagranicznego. Inflacja
wzrost cen dóbr konsumpcyjnych.
Przyczyna inflacji zbyt duża ilość pieniędzy. Deflacja to wzrost wartości pieniądza w czasie - z
czasem można za daną ilość pieniędzy kupić coraz więcej towarów i usług. Potocznie określenie
spadek cen rynkowych. Ze względu na tempo wzrostu cen:
a) inflacja pełzająca – jednocyfrowa na ogół daje się utrzymać pod kontrolą od 1 do 3%, b) inflacja
krocząca – do 50% ma tendencję do wymykania się spod kontroli, c) inflacja galopująca – od 50%
do 100%, d) inflacja szalejąca (hiperinflacja) – powyżej 100% w skali roku ze względu na czas
trwania,
Ze względu na pochodzenie przyczyny: a) inflacja egzogenna (egzogeniczna), b) inflacja
endogenna (endogeniczna),
Bezrobocie to stan nierównowagi na rynku pracy, w którym podaż pracy (siła robocza) jest
większa niż popyt na pracę (popyt na siłę roboczą).
Klasyfikacja typów bezrobocia:
a) dobrowolne – jest praca ale mi nie
odpowiada ze względu na niską płacę
(bezrobocie motywacyjne),
b) naturalne – frykcyjne (przejściowe musi upłynąć trochę czasu zanim nastąpi przepływ
informacji) i strukturalne (rozbieżność pomiędzy podażą pracy a popytem pracy – problem
jakościowy, kwalifikacji, przestarzałej gospodarki, trudne do likwidacji),
c) przymusowe – nie ma żadnej oferty (bezrobocie motywacyjne),
d) koniunkturalne (tzw. keynesowskie, cykliczne) – gospodarka nie rozwija się cyklicznie,
Skutki bezrobocia:
a) nie wytwarzana jest określona produkcja (nie są wykorzystywane potencjalne możliwości),
b) koszty poszerzane przez skarb państwa (zasiłki),
c) dziedziczenie bezrobocia,
Polityka państwa wobec bezrobocia:
a) pasywna – stosowanie pomocy finansowej dla bezrobotnych (zasiłki, odszkodowania),
b) aktywna:
* makroekonomiczna – walka z przyczyną bezrobocia, jeśli jest nią popyt to stymulowanie popytu
(zachęt dla producentów),
* mikroekonomiczna – tworzenie nowych miejsc pracy, refundowanie miejsc pracy pracodawcom,
pośrednictwo pracy państwowe lub płatne, roboty publiczne, wcześniejsze
emerytury, skracanie czasu pracy,
Naturalna stopa bezrobocia określana jako minimalny odsetek zasobów pracy, który nie znajduje
zatrudnienia z powodów strukturalnych lub przechodzenia pomiędzy poszczególnymi miejscami
pracy (wynosi 5%). Akumulacja proces gromadzenia kapitału tzn. zwiększania środków produkcji
oraz zwiększenie ilości siły roboczej w gospodarstwie.
Oszczędności nieskonsumowana część dochodu, która równa się dochodom, od których
odejmujemy wartość konsumpcji gospodarstw domowych.Wzrost gospodarczy oznacza rozwój
gospodarki, polegając na wzroście realnego, PNB przypadającego na członka żyjącego w danym
kraju.
Budżet państwa to plan finansowy, obejmujący wszystkie dochody i wydatki państwa w danym
roku kalendarzowym.
Funkcje budżetu: funkcja fiskalna (środki), redystrybucyjna (system podatkowy), stymulacyjna
(stabilizowanie pieniądza). Dług publiczny to suma niespłaconych zobowiązań sektora publicznego
względem podmiotów gospodarczych i osób prywatnych oraz zagranicy.
Subwencja to środki przekazane z budżetu państwa na finansowanie jednostek samorządu
terytorialnego bez wskazania celu, na jaki mają zostać przeznaczone.Dotacja to dofinansowanie z
kasy państwa wydatków podmiotów innych niż państwowe jednostki budżetowe oraz ich zadania.
Rezerwa ogólna to środki przewidziane w budżecie, które mogą zostać wykorzystane na pokrycie
nieprzewidzianych wydatków. Wydatki sztywne to takie, które budżet państwa musi ponieść ze
względu na obowiązujące prawo, rząd natomiast nie może dowolnie regulować ich wysokości.
Wydatki elastyczne mogą być regulowane przez rząd.
Dochody budżetu państwa to wpływy z:
a) podatków:
* bezpośrednich: dochodowe (PIT, CIT, od zysków kapitałowych), majątkowe (od nieruchomości,
kataster, od środków transportu, gruntowy, leśny, itp.),
* pośrednie: VAT, akcyza, od gier losowych i zakładów wzajemnych,
b) opłat,
c) ceł,
d) wpłat z zysku przedsiębiorstw państwowych i spółek handlowych, których Skarb Państwa jest
współwłaścicielem,
e) wpłat z zysku NBP,
f) a także wpływy z różnych odsetek (np.: karnych za opóźnienia we wpłacaniu podatku lub
osiąganych z lokat dochodów i przychodów budżetu państwa w bankach). Wydatki budżetu są
przeznaczane głównie na realizację zadań organów państwowych, subwencje i dotacje dla jednostek
samorządu terytorialnego i innych podmiotów.
Podatki to przymusowe, bezzwrotne i nieodpłatne świadczenia (transfery) pieniężne pobierane
przez państwo na podstawie przepisów prawa w celu uzyskania dochodów na pokrycie wydatków
państwowych.
Krzywa Laffera koncepcja teoretyczna, która za pomocą krzywej ilustruje zależność między
stawką opodatkowania a przychodami budżetowymi państwa z tytułu podatków.
The preview of this document ends here! Please or to read the full document or to download it.
Informacje o dokumencie
Uploaded by: hermiona80
wizyty: 735
Pobrania : 0
Adres:
Uniwersytet: Rzeszów University
Subject: Ekonomia
Upload date: 18/03/2013
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome