Powstanie i funkcje IMF - Notatki - Handel zagraniczny, Notatki'z Handel zagraniczny
Glass_Duo
Glass_Duo3 June 2013

Powstanie i funkcje IMF - Notatki - Handel zagraniczny, Notatki'z Handel zagraniczny

PDF (108.7 KB)
6 strona
606Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu handlu zagranicznego przedstawiające powstanie i funkcje IMFu czyli Międzynarodowego Funduszu Walutowego (International Monetary Fund, IMF).
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Monika Walczak

8. Powstanie i funkcje IMF.

Idea utworzenia organizacji międzynarodowej, której zadaniem miała być stabilizacja

kursów walut oraz uregulowanie zasad funkcjonowania międzynarodowego rynku

walutowego pojawiła się już w latach trzydziestych XX w. Wówczas John M. Keynes

wysunął projekt utworzenia unii płatniczej, a następnie międzynarodowych organizacji

finansowych posługujących się wspólną jednostką monetarną – bancorem, która miała

zastąpić złoto i stać się pieniądzem światowym. Pomysł ten jednak nie został zrealizowany.

Kryzys gospodarczy na świecie skłonił państwa kapitalistyczne do powołania organizacji

międzynarodowej, mającej za zadanie przeciwdziałanie perturbacjom na międzynarodowym

rynku walutowym. Nad projektem jej statutu, pracowano równolegle podczas II wojny świa-

towej w Wielkiej Brytanii (Plan Keynesa) oraz w Stanach Zjednoczonych (Plan White'a).

W 1941 r. amerykański Departament Skarbu opracował memoriał na temat problemów

monetarnych i finansowych, zalecając założenie funduszu międzynarodowego. Rok później

na polecenie prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta wyłoniono komisje, której

powierzono opracowanie stosownej propozycji. W 1943 r. propozycję dotyczącą utworze nia

międzynarodowej organizacji walutowej przedstawiono ministrom finansów krajów

kapitalistycznych. Dyskusje ministrów doprowadziły do opracowania wspólnego projektu

powołania Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW).1

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (International Monetary Fund, IMF) jest jedną z

wyspecjalizowanych agend ONZ. Stanowi on ramy instytucjonalne funkcjonowania

międzynarodowego systemu walutowego. Został utworzony równocześnie z

Międzynarodowym Bankiem Odbudowy i Rozwoju- zwanym potocznie Bankiem

Światowym- na konferencji w Bretton Woods (New Hampshire) w USA, która odbyła się

1-22 lipca 1944 r. Statut MFW wszedł w życie 27 grudnia 1945 r. po ratyfikowaniu go przez

29 państw uczestniczących w konferencji walutowej i dostarczających 80% kapitału

zakładowego MFW Statut składa się z 31 artykułów i 11 załączników, opiera się na koncepcji

White'a, w myśl której równowaga płatnicza państw członkowskich miała być osiągana przez

prowadzenie odpowiedniej polityki gospodarczej, do czego zobowiązały się kraje

uczestniczące w konferencji w Bretton Woods. System z Bretton Woods był pierwszym

międzynarodowym systemem walutowym, którego podstawę stanowiły następujące zasady:

• stabilność walutowa (były dopuszczalne wahania kursów jedynie o ±1%);

1 Ewa Latoszek, Magdalena Proczek: Organizacje międzynarodowe we współczesnym świecie,

wyd. Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2006,s.183- 184.

• wyznaczenie parytetu walut w złocie lub dolarach amerykańskich;

• możliwość zmiany parytetu waluty po uzgodnieniu z Funduszem jedynie w przypadku

zaburzeń bilansu płatniczego.

Działalność rozpoczęła dwa lata później, pierwszych operacji finansowych dokonała w marcu

1947 r., a obecnie swą siedzibę ma w Waszyngtonie.

Liczba państw założycielskich MFW wynosiła 44 (w tym również Polska,

Czechosłowacja i Jugosławia). Trzy kraje wystąpiły z MFW, chociaż były jego członkami:

Polska 14 marca 1950 r., Czechosłowacja 31 grudnia 1954 r. i Kuba 2 kwietnia 1964 r.

Według stanu z 30 września 1992 r. do MFW należy 178 krajów członkowskich. Z

krajów Europy Środkowej i Wschodniej do MFW należy Jugosławia, Rumunia (od 1972 r.),

Węgry (od 1982 r.), Polska (od 12 czerwca 1986 r.), Bułgaria, Czechosłowacja, Mongolia i

Albania (od 1990 r.). W październiku 1991 r. były ZSRR otrzymał status państwa

stowarzyszonego z MFW. Po rozpadzie ZSRR do MFW przystąpiło w 1992 r. 15 państw

byłego ZSRR (Rosja i 14 republik). W 1992 r. do MFW przystąpiła Szwajcaria.

Po rozpadzie Czechosłowacji ( 1 stycznia 1993 r.) i Jugosławii członkami MFW

zostały Czechy i Słowacja oraz niektóre państwa powstałe w wyniku podziału Jugosławii

(Chorwacja i Słowenia).2

Utworzenie Międzynarodowego Funduszu Walutowego było rezultatem działań na

rzecz ustanowienia nowego powojennego ładu polityczno-gospodarczego. MFW miał

przeciwdziałać częstym zmianom parytetów walut oraz koordynować współpracę w dzie-

dzinie polityki walutowej. Powołanie MFW było częścią szerszego programu zmierzającego

do stworzenia trwałego pokoju po II wojnie światowej opartego na zdrowych ekonomicznych

i politycznych stosunkach międzynarodowych. Ośrodkami tej współpracy miały być trzy

organizacje międzynarodowe, przede wszystkim MFW, MBOiR oraz Międzynarodowa

Organizacja Handlowa.

Statut MFW obowiązywał bez zmian przez pierwsze 25 lat. Dopiero w 1969 r. został

uzupełniony. Do 1969 r. głównymi środkami rezerwowymi w MFW było złoto oraz dolary

amerykańskie. Wśród wielu propozycji powiększenia rezerw walutowych oraz

zagwarantowania tego, że utrzymają one wysoką wartość i będą akceptowalne, pojawiła się

propozycja stworzenia nowego środka rezerwowego: Specjalnych Praw Ciągnienia (SDR -

Special Drawing Rights); mogły być one kreowane stosownie do zwiększających się potrzeb,

2 K. Zabielski , Finanse międzynarodowe, PWN, Warszawa 1997 s. 288

rozdzielane między członków MFW, mających deficyty bilansów płatniczych na

dokonywanie transakcji wyrównawczych.

Propozycja ta znalazła formalny wyraz w pierwszej poprawce do statutu MFW, która

została uchwalona 31 maja 1968 r. Nabrała ona mocy obowiązującej po ratyfikowaniu przez

państwa członkowskie dysponujące 80% głosów, co nastąpiło 28 lipca 1969 r.

MFW przydziela SDR państwom członkowskim, proporcjonalnie do ich kwot

udziałowych w kapitale zakładowym.

Kraje, mające nadwyżki SDR, ponad ich przydział, otrzymują oprocentowanie od tych

nadwyżek, a kraje, które mają mniej SDR niż ich przydział, płacą odsetki MFW. Procenty

rozliczane są kwartalnie. Stopa oprocentowania SDR jest ważoną przeciętnych stóp

procentowych krótkoterminowych papierów wartościowych krajów, których waluty tworzą

koszyk SDR.

Państwa członkowskie mogą używać SDR w transakcjach bezgotówkowych między

sobą, z MFW oraz w transakcjach z 16 organizacjami i instytucjami upoważnionymi przez

Fundusz do ich posiadania.

SDR można używać także do zakupu innych walut. W SDR regulowane są odsetki i

prowizje od kredytów, dokonywane są wpłaty z tytułu podwyższenia kapitału zakła dowego.

SDR są także jednostką rozrachunkową MFW, w SDR prowadzi się ewidencję, transakcje i

operacje. Państwa członkowskie MFW mogą wykorzystywać SDR do wyrównywania

deficytów bilansów płatniczych, mogą zawierać w nich transakcje terminowe (np. forward,

swap), udzielać pożyczki, przeznaczać je na darowizny oraz regulować swe zobowiązania.

MFW, próbując utrzymać system kursów stałych (system z Bretton Woods), zezwolił

na większe wahania kursów walut wokół ich parytetu (z ± 1 % do ±2,25%). Zasadę tę utrzy-

mano do początku 1973 r. W lutym 1973 r. rząd Stanów Zjednoczonych na skutek zmaso-

wanego odpływu rezerw i wymiany dolara USA na inne waluty został zmuszony do dewa-

luacji swej waluty. W tym samym czasie na trzy tygodnie zostały zamknięte oficjalne rynki

wymiany walut w Europie i Japonii. W związku z tym od marca 1973 r. przyjęto zasadę

utrzymywania płynnych kursów walut, kształtujących się pod wpływem podaży i popytu -

ostatecznie załamał się system z Bretton Woods.

Cele i zadania MFW określa jego statut, który trzykrotnie był zmieniany. Pierwszą

zmianę wprowadzono w 1969 roku, w związku z podjęciem decyzji o emitowaniu

Specjalnych Praw Ciągnienia ( SDR), będących pieniądzem międzynarodowym, kreowanym

przez MFW. Druga zmiana weszła w życie 1 kwietnia 1978 r. Sankcjonuje ona pewien etap

reformy międzynarodowego systemu walutowego. Reformę tą zaczęto przygotowywać od

1972 roku, parę miesięcy po zawieszeniu wymienialności dolara amerykańskiego na złoto (15

sierpnia 1971 r.). Trzecia zmiana została wprowadzona do statutu 11 listopada 1992 r.

Przewiduje ona możliwość zawieszenia przez Radę Gubernatorów, większością 70% ogólnej

liczby głosów, uprawnień krajów członkowskich, wynikających z ich prawa głosu, jeśli kraje

te nie będą zdolne do wywiązywania się ze zobowiązań wobec Funduszu 3.

Cele MFW zostały określone w artykule I statutu MFW w postaci sześciu zadań,

mających stanowić wytyczne polityki i decyzji tej organizacji międzynarodowej. Są to:

• popieranie międzynarodowej współpracy walutowej przez stałą instytucję wyposażoną w

aparat do konsultacji i współdziałania w międzynarodowych sprawach walutowych;

• ułatwianie rozwoju i zrównoważonego wzrostu wymiany międzynarodowej, przyczynianie

się przez to do popierania i utrzymywania wysokiego poziomu zatrudnienia i dochodu

realnego oraz rozwijania zasobów produkcyjnych wszystkich członków, jako naczelnych

zadań polityki gospodarczej;

• przyczynianie się do utrzymania stabilnych walut, utrzymywanie uporządkowanych

stosunków walutowych między członkami i unikanie deprecjacji walut w celach kon-

kurencyjnych;

• pomaganie w tworzeniu wielostronnego systemu regulowania należności w zakresie

bieżących transakcji między członkami i w usuwaniu ograniczeń dewizowych, które hamują

rozwój handlu światowego;

• wzmocnienie zaufania do członków przez stawianie do ich dyspozycji środków Funduszu,

przy odpowiednim zabezpieczeniu i umożliwianiu im w ten sposób korygowania szkodliwych

odchyleń od ich bilansów płatniczych bez uciekania się do środków oddziałujących ujemnie

na pomyślność gospodarki krajowej lub światowej;

• skracanie, zgodnie z powyższym, czasu trwania i zmniejszanie stopnia braku równowagi w

bilansach płatniczych członków w obrotach światowych. 4

Założyciele MFW postanowili przypisać mu następujące cztery rodzaje funkcji:

• regulacyjną, która polega na ustanowieniu międzynarodowych norm i wzorców działania w

sferze międzynarodowych stosunków finansowych,

• kredytową, polegającą na dostarczaniu krajom członkowskim dodatkowych środków

finansowych ,

3 K. Zabielski , Finanse międzynarodowe, PWN, Warszawa 1997 s.289

4 Ewa Latoszek, Magdalena Proczek: Organizacje międzynarodowe we współczesnym świecie,

wyd. Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2006, s.189.

• konsultacyjną, oznaczającą stworzenie krajom członkowskim miejsca konsultacji, wymiany

doświadczeń oraz doradztwa gospodarczego,

• kontrolną, która polega na nadzorowaniu uzgodnionych programów dostosowawczych i

korzystania z kredytów zgodnie z ustalonymi wcześniej celami. 5

Międzynarodowy Fundusz Walutowy jest największą organizacją finansową współ-

czesnego świata, odgrywającą przez cały okres swojej działalności istotną rolę w funkcjo-

nowaniu międzynarodowego systemu walutowego.

Działalność Funduszu można podzielić na dwa okresy. Okres od powstania systemu z

Bretton Woods do momentu zawieszenia wymienialności dolara amerykańskiego na złoto, to

okres uzgadniania reguł międzynarodowych stosunków walutowych oraz rozwiązywania

międzynarodowych problemów finansowych. MFW brał przede wszystkim udział w

finansowaniu procesu odbudowy rynków, równoważeniu oraz ograniczaniu deficytów

bilansów płatniczych. Czas po sierpniu 1971 r. to okres kryzysu polityki monetarnej na świe-

cie i poszukiwań kierunków jej niezbędnej reformy oraz niewystarczającej ilości środków

finansowych Funduszu. Wówczas MFW łagodził głównie skutki kryzysu walutowego oraz

kryzysu zadłużenia.

Fundusz stanowi poważne, choć ciągle niewystarczające źródło kredytowe dla państw

członkowskich. Ze środków finansowych MFW korzystają najczęściej Wielka Brytania,

Stany Zjednoczone i Francja, co wynika z ich największego udziału w kapitale zakłado wym i

tym samym możliwości otrzymywania największych kredytów, choć nie są krajami, które ich

najbardziej potrzebują.

MFW mimo pomocy finansowej dla państw członkowskich w zakresie formułowania i

doskonalenia polityki finansowej i pieniężnej oraz szkoleń kadr finansistów, nie zdołał

zapobiec międzynarodowemu kryzysowi walutowemu zarówno w latach 1971-1973, jak i

kryzysowi meksykańskiemu, azjatyckiemu w latach dziewięćdziesiątych XX wieku oraz

argentyńskiemu w nowym tysiącleciu.

Choć obecny system walutowy umożliwia duże korzyści gospodarcze jego użytkowni-

kom wymaga wprowadzenia wielu zmian. Tak więc reforma MFW jest wpisana w program

reformy międzynarodowego systemu walutowego.

Fundusz powinien w dalszym ciągu utrzymywać główną rolę w stabilizacji międzyna-

rodowego systemu walutowego oraz współpracować ze wszystkimi państwami członkow-

5 J. Rymarczyk: Międzynarodowe stosunki gospodarcze, PWE, Warszawa 2006, s. 329.

skimi we wspólnym interesie. Jednak do najważniejszych działań MFW w związku z jego

reformą należy zaliczyć:

• wzmożenie nadzoru MFW w celu przeciwdziałania kryzysom; chodzi o nadzór nad coraz

większymi przepływami kapitału prywatnego w warunkach globalizacji rynków finansowych;

• wprowadzenie w życie norm i kodeksów międzynarodowych, które powinny być zinte-

growane z procedurami nadzoru MFW;

• zliberalizowanie ułatwień kredytowych Funduszu niezbędnych dla dostosowania struk tury

pożyczek do wymagań międzynarodowych rynków kapitałowych;

• ochrona zasobów MFW;

• polepszenie procesu decyzyjnego i odpowiedzialności MFW dostosowanego do etapu

ewolucji gospodarczej światowej;

• promocja uczestnictwa sektora prywatnego w prewencji i regulacji kryzysów;

• promocja zasady przejrzystości j odpowiedzialności polityki ekonomicznej

• wzmocnienie narodowych systemów finansowych i oceny stabilności sektora finansowego

w państwach członkowskich;

• debata nad systemem kursowym.6

Bibliografia:

1. E. Chrabonszczewska, Międzynarodowe organizacje finansowe, Wyd. SGH w Warszawie, Warszawa 2005,

2. E. Latoszek, M. Proczek: Organizacje międzynarodowe we współczesnym świecie wyd. Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2006

3. F.S Mischin, Ekonomika pieniądza, bankowości i rynków finansowych, PWN,

Warszawa 2002 4. J. Rymarczyk, Międzynarodowe stosunki gospodarcze, PWE, Warszawa 2006

5. G.F. Staulake, Podstawy ekonomii, WSiP, Warszawa 1992 6. K. Zabielski, Finanse międzynarodowe, PWN, Warszawa 2005 7. Nowe Życie Gospodarcze 22.05.2005 r.

6 Ewa Latoszek, Magdalena Proczek: Organizacje międzynarodowe we współczesnym świecie,

wyd. Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2006, s.219-220.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome