Pojęcie bonu skarbowego - Notatki - Finanse i bankowość, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice
lilly_of_the_valley
lilly_of_the_valley19 March 2013

Pojęcie bonu skarbowego - Notatki - Finanse i bankowość, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice

PDF (166.8 KB)
13 strona
306Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu finansów i bankowości: pojęcie bonu skarbowego.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 13
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1. POJĘCIE BONU SKARBOWEGO Bon skarbowy (weksle skarbowe, bilety skarbowe) – stanowi zobowiązanie skarbu państwa

wobec nabywcy do zapłaty kwoty nomianlnej w dniu wykupu; jest instrumentem umożliwiającym

zaciąganie przez skarb państwa krótkoterminowego kredytu na sfinansowanie deficytu

Bony skarbowe emitowane są w Polsce na okres od 1 do 52 tygodni (przy czym najczęściej na 13 i

52 tygodnie), a wartość nominalna bonu wynosi 10.000 zł * * *

2. ZASADY SPRZEDAŻY BONÓW SKARBOWYCH NA RYNKU PIERWOTNYM I WTÓRNYM

Rynek pierwotny – tylko uczestnicy posiadający status uczestnika rynku pierwotnego, kryterium

kwalifikacyjnym jest nabycie 0,2 % ogółu wyemitowanych bonów skarbowych w poprzednim

kwartale:

a) w sposób ciągły - tj. w miarę napływających w pewnym okresie ofert nabywców. Bony mogą być udostępniane klientom przez emitenta według wartości:

nominalnej – w momencie wykupu bonu jego posiadacz otrzymuje wraz ze zwrotem

pożyczki należne odsetki

nominalnej pomniejszonej o dyskonto – tj. po odliczeniu z góry należnych

pożyczkodawcy odsetek (po zdyskontowaniu), w momencie wykupu bonu emitent

wypłaca posiadaczowi bonu jego wartość nominalną

b) w formie przetargów – cotygodniowe przetargi polegają na zebraniu przez agenta emisji, którym jest NBP, ofert z propozycjami cen (najpóźniej do godziny 11 w dniu przetargu), a

następnie ustaleniu przez Ministra Finansów minimalnych oraz średnich cen dla każdego

rodzaju oferowanych bonów. Wszystkie oferty (minimalnie o wartości 1 mln zł dla każdego

rodzaju bonów) z cenami powyżej minimalnej zaakceptowanej ceny zostają przyjęte.

Informacje o wynikach przetargu podawane są w tym samym dniu, zwykle pomiędzy 15 a

16, w serwisie informacyjnym Reutera, natomiast publikowane są następnego dnia w

dziennikach: „Rzeczpospolita” i „Prawo i Gospodarka”

Rynek wtórny – po opublikowaniu wyników przetargu oraz otrzymaniu potwierdzeń zawartych

transakcji na rynku pierwotnym bony skarbowe są przedmiotem handlu na rynku wtórnym

(międzybankowym). W rynku wtórnym mogą brać udział wszyscy zainteresowani nabyciem lub

sprzedażą bonów. Głównymi uczestnikami rynku wtórnego są:

 banki

 inwestorzy instytucjonalni spoza sektora finansowego

 firmy brokerskie (są zawsze pośrednikami)

 inwestorzy indywidualni

Terminy płatności za bony to:

na datę spot – na drugi dzień roboczy (występuje najczęściej)

na datę overnight – termin jednodniowy, pieniądze dostarczone w dniu transakcji

na datę tomnext – pieniądze dostarczane następnego dnia po zawarciu transakcji* * *

3. SPOSÓB EMISJI BONÓW SKARBOWYCH Istnieją dwie możliwości emisji bonów skarbowych:

a) w formie fizycznej – do 30 czerwca 1995; w postaci oryginalnych dokumentów potwierdzających prawa majątkowe w nich zawarte, wykup bonów następuje po ich zwrocie

b) w formie zdematerializowanej – od 1 lipca 1995; w formie zapisów komputerowych na kontach nabywców, zamiast oryginalnego dokumentu nabywca otrzymuje świadectwo

depozytowe* * *

4. KONWENCJE KWOTOWANIA Kwotowanie – to podawanie ceny kupna oraz sprzedaży określonego instrumentu finansowego.

Kwotowania można podzielić na:

a) kwotowanie informacyjne – nie zobowiązuje stron do zawarcia transakcji po podanych cenach

b) kwotowanie transakcyjne – zobowiązuje strony i w czasie zawierania przez nie transakcji nie mogą się one wycofać ani zmienić ceny, na którą wyraziły uprzednio zgodę

* * *

5. METODY REWALUACJI BONÓW SKARBOWYCH Rewaluacja – to prowadzona na bieżąco kalkulacja dochodowości instrumentu finansowego.

Prowadzona jest w oparciu o aktualne ceny rynkowe danego instrumentu.

Na rynku pieniężnym stosowane są obecnie dwie podstawowe metody rewaluacji:

a) metoda stałej dochodowości – zakłada się, że rentowność okresu posiadania zakupionego instrumentu finansowego (zakup i zbycie przed okresem wykupu) nie może być niższa od

poziomu rentowności papieru wartościowego w chwili zakupu

b) metoda kosztów alternatywnych – polega na porównaniu zysków zrealizowanych na jednym instrumencie z zyskami jakie by osiągnięto, gdyby ten sam kapitał ulokowano w

inny instrument rynku pieniężnego, które posiadałyby podobną strukturę czasową, płynność

oraz ryzyko inwestycyjne* * *

6. PUNKT OPŁACALNOŚCI BEP Punkt opłacalności BEP (Break Even Point) – oznacza, że w tym punkcie w wyniku dokonanych

transakcji na rynku bonów skarbowych uzyskano zakładaną dochodowość:

BEP = P1 + (P1 * d * r / 36000)

P1 – cena zakupu

r – zakładana stopa dochodowości

d – liczba dni od daty zakupu do daty sprzedaży * * *

7. OPERACJE REPO I REVERSE REPO Operacje te dotyczą zazwyczaj obrotu bonami skarbowymi:

a) operacje REPO – operacje warunkowego zakupu, które polegają na tym, że bank centralny zakupując od banków komercyjnych papiery wartościowe zobowiązuje je jednocześnie do

ich odkupienia w określonym terminie po określonej cenie. NBP udziela w ten sposób

bankom komercyjnym niejako krótkoterminowego kredytu pod zastaw tych papierów

b) operacje REVERSE REPO – operacje warunkowej sprzedaży, które polegają na tym, że bank centralny sprzedaje papiery wartościowe bankom komercyjnym, zobowiązując je do

ich odsprzedaży po określonej cenie i w określonym terminie* * *

8. ISTOTA BONÓW KOMERCYJNYCH Bony komercyjne – są krótkoterminowymi papierami wartościowymi, za pomocą których firma

ciesząca się odpowiednią popularnością i solidnością płatniczą (najczęściej spółka akcyjna dobrze

notowana na giełdzie papierów wartościowych) zaciąga pożyczkę (kredyt) bezpośrednio na rynku

pieniężnym, zamiast korzystania z kredytu bankowego. W tym celu firma emituje bony

przeznaczone do sprzedaży na rynku pieniężnym według cen nominalnych pomniejszonych z góry

o określone dyskonto. Nomianalna wartość takiego bonu jest z reguły wysoka i wynosi nie mniej

niż 100 000 zł, a często jest to wielokrotność tej sumy * * *

9. KOMERCYJNE WEKSLE INWESTYCYJNO – TERMINOWE Komercyjne Weksle Inwestycyjno-Terminowe (KWIT-y) – to papiery wartościowe

przeznaczone dla dużych inwestorów i służą dużym firmom do pozyskiwania kapitału obrotowego.

Są oparte na prawie wekslowym., a ich wystawcą jest firma o mocnej pozycji na rynku

kapitałowym. Wiarygodność przedsiębiorstwa dodatkowo potwierdza bank pośredniczący w emisji

weksli, on też ustala poziom ich oprocentowania. KWIT-y mają krótki okres wykupu, a przed jego

upływem inwestor ma prawo do sprzedaży weksli na rynku wtórnym. Przedterminowa odsprzedaż

nie powoduje strat dochodów z oprocentowania, ponieważ jego wysokość jest niezmienna * * *

10. POJĘCIE WEKSLA Weksel – to dokument sporządzony w formie porzewidzianej przez prawo, zawierający

bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty określonej osobie w ustalonym terminie i miejscu przez

wystawcę lub osobę przez niego wskazaną sumy pieniężnej, której egzekucja jest wyposażona w

specjalny rygor * * *

11. CECHY WEKSLA Weksle posiadają następujące cechy:

a) bezwarunkowość – przy wystawianiu weksla wystawca przyjmuje na siebie odpowiedzialność za to, że albo sam zapłaci sumę wymienioną na wekslu (przy wekslu

własnym) albo że zapłaci ją osoba przez niego wskazana (przy wekslu trasowanym). Jest to

odpowiedzialność niezależna od spełnienia jakichkolwiek warunków

b) samodzielność – oznacza, że zobowiązanie każdej osoby, która składa podpis na wekslu, jest samoistne; każda z osób podpisanych na wekslu odpowiada za zobowiązanie wekslowe

samodzielnie

c) solidarność – oznacza, że posiadacz weksla może dochodzić roszczeń według swego wyboru przeciw jednemu, kilku lub wszystkim dłużnikom podpisanym przed nim na wekslu

bez potrzeby zachowania porządku, w jakim się zobowiązali (chyba, że przy nazwisku

znajduje się klauzula „bez obliga”, „bez protestu”)

d) abstrakcyjność – oznacza ona, że zobowiązanie wekslowe odrywa się od sytuacji gospodarczej w związku z którą został wystawiony i wręczony weksel, zapłata sumy

wekslowej nie może być uzależniona od jakichkolwiek innych okoliczności czy warunków* * *

12. RODZAJE I FUNKCJE WEKSLA Wyróżnia się następujące rodzaje weksla:

a) weksel trasowany (ciągniony lub trata) - to papier wartościowy sporządzony w formie ściśle określonej przepisami prawa, zawierający skierowane przez wystawcę (trasanta) do

trasata bezwarunkowe, pisemne polecenie zapłaty określonej w nim sumy pieniężnej

wskazanej osobie (remitentowi), gdy trasat uzna polecenie zapłaty staje się akceptantem

b) weksel własny (suchy, prosty, sola) – jest papierem wartościowym sporządzonym w formie ściśle określonej przepisami prawa, zawierającym bezwarunkowe przyrzeczenie

wystawcy do zapłacenia określonej sumy pieniężnej we wskazanym miejscu i czasie

określonej osobie (remitentowi)

c) weksel niezupełny (in blanco) – jest to weksel zaopatrzony w podpis wystawcy, lecz niewypełniony zupełnie, względnie nie posiadający niektórych cech, jakich prawo wymaga

dla ważności weksla. Najczęściej weksle in blanco są wystawiane, gdy strony zawierając

między sobą umowę pragną zabezpieczyć ewentualne roszczenia mogące z niej wyniknąć,

ale nie są w stanie z góry oznaczyć wysokości tych roszczeń, lub też terminu płatności. Ze

względu na cel wystawienia w. in blanco nosi czasami nazwę weksla gwarancyjnego,

kaucyjnego bądź depozytowego

d) weksel kupiecki i handlowy – są wystawiane z tytułu zobowiązań powstałych w wyniku dostaw towarów lub wyświadczonych robót lub usług

e) weksel finansowy – jest wydawany w zamian za udzielone pożyczki

f) weksel gwarancyjny – udzielany jest na zabezpieczenie spłaty przyznanych kredytów oraz na zabezpieczenie prawidłowego wykonania kontraktu

g) rekta-weksel – jest to weksel, który zawiera zakaz indosowania; może występować jako w. trasowany i własny

h) weksel piwniczny – jest to weksel, w którym jako trasata podano osobę nie istniejącą. Do podstawowych funkcji weksla należą:

funkcja kredytowa – występuje w transakcji kupna – sprzedaży i polega na udzieleniu

nabywcy krótkoterminowego kredytu

funkcja płatnicza - weksel jako surogat pieniądza, można za jego pomocą regulować

zobowiązania pieniężne

funkcja gwarancyjna – weksel może stanowić zabezpieczenie zobowiązań pieniężnych

istniejących w chwili ich wystawienia i przyszłych

funkcja obiegowa - wierzytelność wekslowa może być przenoszona w drodze indosu na

inne osoby

funkcja refinansowa - przedstawienie weksla do dyskonta w banku pozwala posiadaczowi

weksla uzyskać sumę wekslową, pomniejszoną o prowizję banku, przed terminem płatności

weksla * * *

13. ELEMENTY SKŁADOWE WEKSLA Dla ważności weksla niezbędne jest zamieszczenie w nim następujących elementów:

 nazwa „weksel” w samej treści dokumentu, napisana w języku, w jakim wystawiono weksel

 bezwarunkowe zobowiązanie wystawcy do zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej (weksel

własny); bezwarunkowe polecenie wystawcy weksla zapłacenia ustalonej sumy pieniężnej

skierowane do określonej osoby (weksel trasowany)

 suma wekslowa (podana w ujęciu liczbowym i słownie)

 termin płatności weksla

 miejsce płatności weksla

 nazwisko osoby (nazwa firmy), na rzecz której powinna być dokonana zapłata

 data i miejsce wystawienia

 podpis wystawcy weksla * * *

14. PRZENOSZENIE PRAW Z WEKSLA Indos – przeniesienie praw wynikających z weksla na inną osobę. Osoba przenosząca weksel przez

indos to indosant, natomiast osoba, na rzecz której następuje przeniesienie to indosatariusz. Indos

ma formę pisemnego oświadczenia na grzbiecie weksla lub na przedłużku. Generalnie rzecz biorąc,

indosant przenosząc weksel przez indos staje się żyrantem indosatariusza i każdego na kogo

przeniesiono weksel przez indos i tak samo jak on odpowiada przed nastepującymi po nim

indosatariuszami, wszyscy wpisani przed nim indosanci z kolei odpowiadają wekslowo za zapłatę i

przyjęcie weksla przed nim.

Wyróżnia się następujące rodzaje indosu:

indos zupełny (imienny) – wskazujący osobę indosatariusza, zawiera formułę: „ustępuję na

rzecz...”

indos in blanco (niezupełny, na okaziciela) - nie wymienia osoby indosatariusza, który

może wówczas wypełnić weksel własnym nazwiskiem albo innej osoby lub indosować

weksel dalej in blanco

indos pełnomocniczy (zastępczy) - który nie przenosi praw z weksla, udziela natomiast

upoważnienia do wykonywania praw w imieniu indosanta, który nadal pozostaje

właścicielem weksla

indos zastawniczy – łączy się z przekazaniem weksla indosatariuszowi w formie zastawu w

celu zabezpieczenia realizacji występujących wobec niego zobowiązań, nie powoduje

przeniesienia praw własności na indosatariusza

indos zwrotny – osoba, która była uprzednio indosantem, przejmuje ponownie dokument;

również wtedy, gdy weksel trafia przed terminem płatności do wystawcy lub akceptanta

Legitymacja formalna – ciągłość podpisów na wekslu upoważniająca do stwierdzenia, że osoba

prezentująca taki dokument jest jego prawnym posiadaczem * * *

15. BANKOWE DYSKONTO WEKSLI Dyskonto wekslowe – umożliwia uzyskanie gotówki przez dotychczasowego posiadacza weksla w

momencie wyrażenia przez bank zgody na przejęcie dokumentu; posiadacz weksla (podawca)

przedkłada weksel w banku z indosem in blanco i wnioskiem o dokonanie dyskonta. Bank dokonuje

oceny weksla, sprawdza czy spełnia on odpowiednie wymogi formalne,a gdy weksel zostaje

zaakceptowany bank stawia do dyspozycji podawcy kwotę odpowiadającą nominalnej sumie

weksla, pomniejszoną o odsetki obliczone według stopy dyskontowej, jaką stosuje w dniu przyjęcia

weksla do dyskonta.

Redyskonto wekslowe – bank, który przyjął weksel do dyskonta może odstąpić weksel w innym

banku (z reguły jest to bank centralny), w celu wcześniejszegi uzyskania płatnej gotówki. Jeżeli

NBP uzna za możliwe przyjęcie weksla do redyskonta, potrąca od kwoty nominalnej odsetki

należne do dnia płatności, obliczając je według stopy redyskontowej, która jest niższa od stopy

dyskontowej

Weksle oddawane do dyskonta (bądź redyskonta) muszą spełniać następujące warunki:

 muszą spełniać wymogi prawa wekslowego oraz zawierać potwierdzenie uiszczenia opłaty

skarbowej

 muszą zawierać zobowiązania wynikające z obrotów gospodarczych tzn. tzw. weksle

kupieckie i handlowe

 muszą być podpisane przez solidnych pod względem wypłacalności wystawców i

akceptantów oraz przez bank, który dokonał dyskonta weksla (w przypadku redyskonta

wekslowego)

 termin płatności musi być wyraźnie określony

 muszą być podpisane w sposób umożliwiający bezsporną identyfikację podmiotów, które

są zobowiązane

 nie mogą zawierać ograniczeń w tekście lub w indosach dotyczących prawa przenoszenia

prawa własności weksla lub wyłączających określone osoby spod zwrotnego poszukiwania

 muszą uwzględniać miejsce płatności weksla w oddziałach banków, w których dłużnik

posiada rachunek

 muszą być opatrzone indosem in blanco posiadacza weksla lub banku, który weksel przyjął

do dyskonta

 weksle trasowane muszą być opatrzone bezwarunkowym akceptem trasata * * *

16. ZAPŁATA I ZWROTNE DOCHODZENIE NALEŻNOŚCI WEKSLOWEJ Zapłata należności wekslowej – w dniu wymagalności weksla (lub najpóźniej w ciągu następnych

dwóch dni powszednich) jego posiadacz powinien przedstawić go do wykupu trasatowi (weksel

trasowany) lub wystawcy weksla (weksel własny)

Protest weksla – w razie odmowy przyjęcia weksla trasowanego lub odmowy zapłaty weksla

akceptowanego lub własnego konieczne jest formalne stwierdzenie tego stanu w formie

urzędowego protestu sporządzonego przez notariusza, nie jest on konieczny, gdy weksel zawiera

klauzulę „bez protestu”. Treść protestu jest określona przez prawo i powinna zawierać:

o imię i nazwisko osoby, żądającej protestu o imię i nazwisko osoby, przeciwko której protest jest skierowany o wynik protestu (potwierdzenie odmowy zapłaty, nieobecności zobowiązanego) o miejsce i dzień wezwania do zapłaty o ile i jakie egzemplarze weksla wystawiono o podpis organu sporządzającego protest

Postępowanie zwrotne – prawidłowe oprotestowanie weksla i uzyskanie nakazu zapłaty umożliwia

jego posiadaczowi domaganie się zapłaty wraz z kosztami od dowolnie wybranej, podpisanej przed

nim na dokumencie osoby. Osoba, która wykupiła weksel, zamiast głównego dłużnika, ma takie

samo uprawnienie w stosunku do swoich poprzedników, w rezultacie czego weksel stopniowo

przechodzi drogę powrotną do głównego dłużnika

Przedawnienie należności – według prawa:

 po 3 latach – przedawniają się roszczenia wekslowe przeciwko głównym dłużnikom, tj.

akceptantowi weksla trasowanego lub wystawcy weksla własnego, licząc od daty płatności

 po roku – przedawniają się roszczenia posiadacza weksla w stosunku do indosantów i

wystawcy weksla trasowanego, licząc od dnia protestu

 po 6 miesiącach – przedawniają się wzajemne roszczenia indosantów, jak również ich

roszczenia przeciwko wystawcy weksla trasowanego, od dnia, w którym indosant wykupił

weksel albo został z tytułu zobowiązania pociągnięty do odpowiedzialności sądowej * * *

17. NADUŻYCIA WEKSLOWE a) siła płatnicza weksla – przed przyjęciem weksla należy upewnić się o solidności płatniczej

jego wystawcy, gdyż zdarza się, że wystawca weksla nie posiada środków na pokrycie

zobowiązania wekslowego, nie posiada zdolności do terminowego regulowania zobowiązań,

co może doprowadzić do jego niewypłacalności

b) ryzyko poręki „grzecznościowej” – firmy, bądź pojedyncze osoby często udzielają poręki „grzecznościowej”, nie sprawdzając solidności płatniczej wystawcy, za którego składają

porękę (awal)

c) fikcyjny obrót wekslowy – nieuczciwe wykorzystywanie weksli przez podmioty gospodarcze jako narzędzia ułatwiającego uzyskanie kredytu bankowego. Firmy wystawiają

weksle mimo, że nie posiadają żadnych wzajemnych zobowiązań. Weksle te są następnie

oddawane do bankowego dyskonta, co pozwala uzyskać firmie gotówkę bez sprawdzania jej

zdolności kredytowej

d) fałszerstwo – polega przede wszystkim na fałszowaniu podpisów na wekslach e) nadużycia partnerów zagranicznych – firmy oferują korzystne kredyty, których spłata

miałaby być zabezpieczona wekslem. Uruchomienie kredytu miałoby następować np. w 30

dni po przekazaniu weksli. Po przekazaniu weksli okazuje się, iż taki kredyt to fikcja, a

partner zagraniczny w międzyczasie składa weksel do dyskonta w banku (wykorzystanie

abstrakcyjności weksla)* * *

18. POJĘCIE CZEKU Czek – jest dokumentem wystawionym w formie ustalonej przez prawo, zawierającym skierowane

do banku polecenie wypłacenia oznaczonej kwoty pieniężnej ze środków znajdujących się w tym

banku w dyspozycji wystawcy * * *

19. ELEMENTY SKŁADOWE CZEKU Dla ważności czeku niezbędne jest zamieszczenie w nim następujących elementów:

 nazwa „czek” w treści dokumentu, podana w języku, w jakim dokument wystawiono

 kwota czeku (podana w ujęciu liczbowym i słownie)

 trasat – banka, który ma wypłacić kwotę oznaczoną w czeku

 data wystawienia

 podpis wystawcy * * *

20. RODZAJE CZEKÓW Wyróżnia się następujące rodzaje czeków:

a) czeki imienne – zawierające imię i nazwisko remitenta, bank ma obowiązek sprawdzenia legitymacji czekowej osoby, która chce zrealizować czek

b) czeki na okaziciela – bank nie jest zobowiązany do sprawdzania czy osoba przedkładająca czek do realizacji jest jego prawnym właścicielem

c) czek zwykły (kasowy, gotówkowy) – upoważnia do podjęcia gotówki przez wystawcę lub dokonania za jego pomocą zapłaty wierzycielowi kwoty zobowiązania, którą może

zainkasować gotówką

d) czek rozrachunkowy – musi zawierać nazwę „do rozrachunku”, „przekazać na rachunek”, nie może być wypłacony w gotówce, a jego realizacja polega na przelaniu prze bank kwoty

czekowej z konta wystawcy na rachunek właściciela, często wykorzystywany przy zakupach

towarów w sklepach

e) czek potwierdzony – zawiera oświadczenie trasata (banku), że czek ma pokrycie na rachunku klienta do określonej wysokości wnioskowanej przez wystawcę (nie wyższej

jednak niż kwota jaką dysponuje on na rachunku bankowym)

f) czek bankierski – wystawiany przez bank, zawiera polecenie wypłaty skierowane do innego banku na rzecz określonej osoby lub na okaziciela

g) czek zakreślony – czek, na którym zostały zamieszczone dwie równoległe linie ukośnie lub poprzecznie, ma ograniczony obieg. Może być wypłacony wyłącznie określonej osobie,

którą jest bank lub stały klient. Zapewnia wysokie bezpieczeństwo obrotu

h) czek podróżniczy – stanowi specyficzny surogat gotówki. Czeki podróżnicze są w zasadzie imienne. Nabywca czeku podpisuje go w momencie nabycia, a następnie powtórnie w

obecności osoby przejmującej

i) czeki krajowe – wystawione w Polsce j) czeki zagraniczne – wystawione w innych krajach

* * *

21. ZAPŁATA I ZWROTNE DOCHODZENIE NALEŻNOŚCI CZEKOWEJ Terminy płatności – czek powinien być przedłożony trasatowi do zapłaty w ciągu stosunkowo

krótkiego czasu po jego otrzymaniu, którego maksymalne granice określają przepisy prawa:

o 10 dni – czeki krajowe o 20 dni – czek wystawiony zagranicą, ale na tym samym kontynencie o 70 dni – czek wystawiony zagranicą, w kraju znajdującym się na innym kontynencie

Czek postdatowany – czek z datą późniejszą niż data wydania go remitentowi

Zapłata czeku – łączy się z koniecznością zwrotu czeku trasatowi, który ma prawo żądać

pokwitowania odbioru gotówki. Jeżeli trasat odmówił zapłaty czeku jego posiadacz może wystąpić

o uregulowanie należności do wystawcy czeku lub innych osób podpisanych na czeku, warunkiem

jest jednak dokonanie oficjalnego protestu czeku

Czeki bez pokrycia – jeżeli trasat nie dokonał wypłaty należności z powodu braku pokrycia czeku,

to wystawcy grozi odpowiedzialność:

 cywilna – polegająca na konieczności wynagrodzenia wszelkiej szkody, jakiej doznał

posiadacz czeku wskutek nieotrzymania zapłaty (m.in. zwrot kar umownych, które zapłacił

w związku z brakiem gotówki na regulowanie w terminach swoich zobowiązań)

 karna – pozbawienia wolności do lat 2 i grzywna, a jeśli to było działanie nieumyślne (np.

wystawca spodziewał się wpłaty na rachunek, ale ona nie nastąpiła) grozi kara grzywny i

pozbawienia wolności do 3 miesięcy

Przedawnienie roszczeń – przedawnienie roszczeń z tytułu zwrotnego poszukiwania

niezapłaconych kwot czekowych przeciwko wystawcy dokumentu i innym dłużnikom wynosi 6

miesięcy od upływu terminu, w jakim czek powinien być przedstawiony do zapłaty * * *

22. NADUŻYCIA W OBROCIE CZEKOWYM a) „omyłki” wystawcy czeku – polega na przekazaniu remitentowi czeku zawierającego

„drobną omyłkę”, popełnioną przy wystawianiu tego dokumentu, która uniemożliwia

realizację należności. Dłużnik do czasu korekty pomyłki uzyskuje opóźnienie terminu

obciążenia jego konta kwotą umieszczoną na czeku

b) manipulacje odsetkami – było możliwe do końca 1992 roku. Polegało na manipulowaniu czekami potwierdzonymi w celu uzyskania podwójnego oprocentowania gotówki na

rachunkach bankowych

c) czeki bez pokrycia – jego wystawienie jest zagrożone postępowaniem karnym, trzeba taki czek oprotestować

d) fałszerstwa – obejmują fałszowanie podpisów czy zwiększanie kwoty znajdującej się na czeku

* * *

23. RODZAJE FUNDUSZY ZE WZGLĘDU NA RODZAJ DOKONYWANYCH LOKAT ORAZ NA PONOSZONE RYZYKO

fundusze akcji – fundusze te inwestują przede wszystkim w akcje (nawet do 100%

środków), w szczególności w akcje spółek dopuszczonych do publicznego obrotu. Do grupy

tych funduszy zaliczane są fundusze aktywne, fundusze indeksowe, fundusze sektorowe

(lokują środki w akcje spółek z określonego sektora gospodarki). Duży udział akcji

powoduje, że ponoszone ryzyko jest bardzo wysokie

fundusze hybrydowe – fundusze te mogą inwestować w akcje (od 40% do 60% środków)

oraz w inne instrumenty finansowe (obligacje, instrumenty rynku pieniężnego, tytuły

uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania, depozyty bankowe, waluty,

instrumenty pochodne) w celu zabezpieczenia przed nadmiernym ryzykiem. Do tej grupy

zaliczane są fundusze stabilnego wzrostu (udział akcji nie może przekroczyć 40% środków),

fundusze zrównoważone (udział akcji w granicach 40–60%), fundusze elastycznego

inwestowania (udział akcji oraz papierów o stałym dochodzie może kształtować się w

granicach 20–80%), fundusze alokacji aktywów

fundusze papierów dłużnych – fundusze te inwestują w papiery wartościowe o stałym

dochodzie, których udział w aktywach nie powinien być mniejszy niż 66%. Fundusze tego

typu nie mogą inwestować w akcje. Do tej grupy można zaliczyć fundusze skarbowych

papierów wartościowych (minimalny udział obligacji i bonów skarbowych wynosi nie mniej

niż 90% portfela), fundusze papierów dłużnych przedsiębiorstw (nie mniej niż 66%

aktywów ulokowanych w obligacjach przedsiębiorstwa), fundusze samorządowych

papierów wartościowych (nie mniej niż 66% aktywów ulokowanych w obligacjach

emitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego). Fundusze te, z racji lokowania

środków w papiery wartościowe o stałym dochodzie, obarczone są mniejszym ryzykiem, ale

mogą przynosić niższe zyski

fundusze gotówkowe i rynku pieniężnego – fundusze tego typu inwestują w bony

skarbowe oraz krótkoterminowe papiery dłużne innych emitentów. Do tej grupy zalicza się

fundusze rynku pieniężnego (lokaty w instrumenty dłużne i lokaty bankowe o terminie

zapadalności poniżej 1 roku), skarbowe fundusze rynku pieniężnego (lokaty jedynie w

instrumenty dłużne emitowane przez skarb państwa, NBP oraz w lokaty bankowe, udział

tych lokat nie mniejszy niż 90%), nieskarbowe fundusze rynku pieniężnego, fundusze

gotówkowe (lokaty przede wszystkim w instrumenty dłużne lub lokaty bankowe o terminie

zapadalności nie dłuższym niż 1 rok) * * *

24. FILARY NOWEGO SYSTEMU EMERYTALNEGO Filar I – czyli zreformowany ZUS. Uczestnictwo w nim jest obowiązkowe dla wszystkich osób

podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, oparty na tzw. "umowie

pokoleniowej". Wysokość wypłacanej emerytury będzie zależała od sumy składek zapisanych na

indywidualnym koncie

Filar II – Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE) - ubezpieczenie emerytalne obowiązkowe dla osób

urodzonych po 31 grudnia 1968 roku i dobrowolne dla urodzonych przed 1 stycznia 1969 roku, a po

31 grudnia 1948 roku. Docelowo obowiązkowe dla wszystkich. Zabezpieczy emeryturę w oparciu o

składki gromadzone na indywidualnych rachunkach w Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE).

W ramach II filaru, do OFE będzie trafiać z ZUS część składki płacona na ubezpieczenie

emerytalne. Składka ta wynosi 7,3% pensji brutto. Składki uczestników II filaru będą pomnażane

poprzez inwestycje finansowe dokonywane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE)

Filar III – indywidualne programy emerytalne. Ten system jest całkowicie dobrowolny, a

wysokość emerytury będzie zależała od wielkości kwot przeznaczonych na dodatkowe emerytury.

Trzeci filar to pracownicze programy emerytalne, ubezpieczenia na życie, lokaty bankowe,

uczestnictwo w funduszach inwestycyjnych, indywidualne konta emerytalne

* * *

25. ZASADY DZIAŁANIA FUNDUSZU a) fundusz inwestycyjny otwarty – są najbardziej popularnym typem funduszy

inwestycyjnych w Polsce. Mogą one zbywać nieograniczoną liczbę jednostek uczestnictwa i

są zobowiązane do ich odkupienia na każde żądanie uczestnika. Każdy może zostać

uczestnikiem funduszu. Z chwilą odkupienia jednostki uczestnictwa są umarzane na mocy

prawa

b) specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty – statut tego funduszu może ograniczyć krąg uczestników oraz wprowadzić dodatkowe warunki, w szczególności dotyczące terminu

odkupienia jednostek uczestnictwa. Płynność środków lokowanych w tego typu fundusze

jest zmniejszona w stosunku do funduszy otwartych, jednocześnie taki fundusz ma szerszy

wachlarz możliwości inwestycyjnych

c) fundusz inwestycyjny zamknięty – emitują certyfikaty inwestycyjne, których liczba może być jedynie zwiększona na drodze nowej emisji. Liczba uczestników funduszu zamkniętego

jest ograniczona - może być ich najwyżej tylu, ile wyemitowano certyfikatów. Certyfikaty

inwestycyjne są dopuszczone do publicznego obrotu, wprowadzone na rynek regulowany

podlegają stałej wycenie rynkowej i transakcjom kupna i sprzedaży . Fundusze te nie mają

obowiązku odkupywania certyfikatów, mogą natomiast w szerszym stopniu korzystać z

kredytów i pożyczek bankowych (do 50 % aktywów)

d) specjalistyczny fundusz inwestycyjny zamknięty – fundusz ma prawo do emisji certyfikatow imiennych oraz uprzywilejowanych w zakresie prawa głosu na zgromadzeniu

inwestorów. Nie ma wymogu prawnego wprowadzenia certyfikatu funduszu do publicznego

obrotu. Katalog lokat szerszy niż w funduszu zamkniętym. Może zaciągać kredyty i

pożyczki bankowe (do 75 % aktywów)

e) mieszany fundusz inwestycyjny – można go traktować jako formę pośrednią między funduszem otwartym a funduszem zamkniętym. Tytułem uczestnictwa w funduszu jest

certyfikat inwestycyjny, którego odkupienie musi następować z częstotliwością nie mniejszą

niż raz w roku (cecha otwartego funduszu). Certyfikaty są dopuszczone do publicznego

obrotu, a następnie wprowadzane do notowań na rynku regulowanym (cecha zamkniętego

funduszu). Mogą zaciągać kredyty i pożyczki (do 30 % aktywów)

* * *

26. ZASADY DZIAŁANIA STAREGO SYSTEMU EMERYTALNEGO System repartycyjny – stary system emerytalny, funkcjonował w Polsce do końca 1998 roku,

opierał się na umowie pokoleniowej. W systemie takim ludzie aktywni zawodowo wpłacają część

wynagrodzenia (w 1998 roku – 45%) do wspólnej kasy, z której na bieżąco wypłacane są

świadczenia (emerytury i renty) osobom już niepracującym. Podstawą systemu był Zakład

Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Stary system miał charakter socjalny - największy wpływ na

wysokość emerytury miała nie liczba przepracowanych lat czy wpłacone świadczenia, ale aktualne

średnie wynagrodzenie w gospodarce, wyliczane przez Główny Urząd Statystyczny

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome