Systemy wyborcze w Ameryce Łacińskiej - Notatki - Politologia, Notatki'z Politologia
Moniczka
Moniczka13 June 2013

Systemy wyborcze w Ameryce Łacińskiej - Notatki - Politologia, Notatki'z Politologia

PDF (235.5 KB)
7 strona
809Liczba odwiedzin
Opis
Politologia: notatki z zakresu politologii opisujące systemy wyborcze w Ameryce Łacińskiej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1. Systemy wyborcze w AŁ ARGENTYNA

Zgodnie z postanowieniami Konstytucji Argentyny z roku 1853 parlament argentyński – Kongres składa się z dwóch izb: Izby Deputowanych i Senatu. Kadencja Izby Deputowanych trwa cztery lata, z tym, że co dwa lata następuje wybierana jest połowa deputowanych, zaś kadencja Senatu 6 lat i co dwa lata odnawiana jest 1/3 jego składu. Art. 45 stanowi, że deputowani wybierani są bezpośrednio przez lud w prowincjach oraz stolicy, które stanowią okręg wyborczy (łącznie 24 okręgi). Liczbę deputowanych określa norma przedstawicielska głosząca, że jeden reprezentant przypada na trzydzieści trzy tysiące mieszkańców (obecnie jest ich 257). Dodatkowy mandat pojawia się dopiero gdy nadwyżka mieszkańców osiągnie liczbę co najmniej szesnaście tysięcy pięćset. Senatorowie wybierani są natomiast bezpośrednio w okręgach trzymandatowych utworzonych w każdej prowincji oraz w mieście Buenos Aires. Art. 54 konstytucji rozstrzyga o zastosowaniu w wyborach do Senatu systemu listy niezupełnej, polegającego na tym, że partia która uzyska największą ilość mandatów w okręgu uzyskuje dwa mandaty senatorskie, natomiast trzeci mandat przypada partii, która uzyskała kolejną liczbę głosów w okręgu. Regulacje konstytucyjne dotyczące systemu wyborczego zostały uregulowane w Kodeksie Wyborczym z roku 1983. O ile w odniesieniu do wyborów senacki w zasadzie powtarza postanowienia Konstytucji, o tyle w konstruuje ona system wyborczy do izby niższej. W wyborach tych głosowanie odbywa się na listy partyjne, a podział mandatów pomiędzy poszczególne listy odbywa się tutaj w okręgach w oparciu o klasyczny system d’Hondta, polegający na tym, że wyniki wyborcze uzyskane przez poszczególne listy dzieli się przez kolejne liczby naturalne począwszy od 1, a następnie szereguje się tak uzyskane ilorazy wyborcze i kolejno poczynając od największego przyporządkowuje się do nich mandaty w ilości równej ilości mandatów do obsadzenia w danym okręgu (w okręgach wybiera się od 2 do 35 deputowanych). W ten sposób partia uzyskuje tyle mandatów ilu jej ilorazom przyporządkowane zostały mandaty. Aby jednak partycypować w podziale mandatów konieczne jest przekroczenie przez partię progu wyborczego. Obowiązuje on jednak nie na poziomie całego kraju, a w okręgu wyborczym, gdzie niezbędne jest uzyskanie ilości głosów co najmniej równej 3 %-om wszystkich wyborców w okręgu ujętych w spisie wyborców.

System d’Hondta tradycyjne sprzyja silnym ugrupowaniom politycznym. nie inaczej sytuacja wyglądała w Argentynie. Praktycznie rywalizacja wyborcza ograniczała się do rywalizacji dwóch ugrupowań: peronistów skupionych w Partii Sprawiedliwości (Partido Justicialista) i opozycyjnego Sojuszu, o charakterze centrolewicowym, którego trzon stanowiła Obywatelska Unia Radykalna (Union Civica Radical). Znaczenie pozostałych ugrupowań było marginalne, choć trzeba podkreślić, że istnieją ugrupowania uzyskujące poszczególne mandaty wyłącznie w pojedynczych okręgach. Z partii o zasięgu

docsity.com

ogólnokrajowym warto wspomnieć o trzech: Biegunie Socjalnym (Polo Social), Zjednoczonej Lewicy (Izquierda Unida) i ARI (Alternativa por una Republica de Iguales). Nie wiadomo jednak jak będzie wyglądał system partyjny po najbliższych wyborach, gdyż po kryzysie rządowym z roku 2001 w zasadzie nie sposób przewidzieć wynik tych wyborów. W zasadzie wszystkie ugrupowania znajdują się obecnie w potężnym kryzysie, może z wyjątkiem peronistów, choć trzeba podkreślić, że walki o władzę w ramach tej partii mogą zakończyć się jej rozbiciem, tym bardziej, że faworyt wyborów prezydenckich wywodzący się z tego ugrupowania prawdopodobnie wystartuje z własną lista wyborczą.

BOLIWIA

Konstytucja Boliwii z 1967 roku przesądziła o zastosowaniu w wyborach systemu proporcjonalnego do Izby Deputowanych i specyficznego systemu większościowego do Senatu. Szczegółowe uregulowanie systemu wyborczego do parlamentu boliwijskiego zawarte zostało w ustawie wyborczej z roku 1991 roku. W wyborach do izby wyższej – Senatu – w każdym departamencie obsadzane są po trzy mandaty. System wyborczy do 27 osobowego Senatu jest jednak niezwykle interesujący. Głosowanie odbywa się na listy wyborcze partii politycznych lub ich koalicji, baz możliwości dokonywania preferencji w ramach tych list. Lista, która uzyska największą liczbę głosów spośród pozostałych list obsadza dwa mandaty w okręgu. Jak widać wystarczy do tego względna większość głosów. Trzeci mandat obsadzany jest przez ugrupowanie, które uzyskało drugi w kolejności wynik wyborczy. Izba Deputowanych kreowana jest w oparciu o klasyczny system proporcjonalny. 130 mandatów podzielonych zostało pomiędzy 9 okręgów wyborczych, którymi są poszczególne departamenty. W każdym z nich wybieranych jest od 7 do 28 deputowanych. System alokacji mandatów oparty jest na klasycznej metodzie St. Lague, czyli liczbę ważnie uzyskanych głosów dzieli się przez kolejne liczby nieparzyste (pierwszym dzielnikiem jest jeden), a następnie uzyskane w ten sposób ilorazy przypisane do poszczególnych list szereguje się w ilości równej ilości mandatów. Ilorazy te oznaczają mandaty uzyskane przez poszczególne ugrupowania.

Efekt zastosowania powyższego systemu wyborczego powoduje odmienne skutki w wyborach do obu izb parlamentu. O ile system wyborczy do Senatu zdecydowanie wzmacnia najsilniejsze ugrupowanie (ugrupowania) polityczne, o tyle system wyborczy do Izby Deputowanych powoduje efekt odmienny. Metoda St. Lague sama w sobie sprzyja już ugrupowaniom średnim. dodatkowo znaczna liczba mandatów obsadzanych w poszczególnych okręgach (w większości jest to kilkanaście mandatów) powoduje rozbicie parlamentu i chyba największą, obok Brazylii, liczbę ugrupowań w parlamencie. Teoretycznie podział miejsc w izbie niższej powinien odpowiadać poparciu uzyskanemu przez poszczególne stronnictwa polityczne, jednakże w praktyce wygląda to nieco inaczej. Przykładowo w wyborach w roku 2002 dwie listy wyborcze otrzymały podobne poparcie, a mianowicie centrowa koalicja Narodowego Ruchu Rewolucyjnego (Movimiento Nacionalista Revolucionario, MNR) i Ruchu Wolnej Boliwii (Movimiento Bolivia Libere,

docsity.com

MBL) uzyskała 26,9 % głosów, a Nowa Siła Republikańska (Nueva Fuerza Republicana, NFR) 26,5 %. Ilość mandatów przez nie zdobyta była już zdecydowanie odmienna i wynosiła 36 do 25 na korzyść koalicji MNR-MBL (więcej mandatów od NFR uzyskały też dwie partie lewicowe, które otrzymały odpowiednio 19,8 % głosów i 26 mandatów i 11,9 i 27 mandatów). Łącznie w Izbie Deputowanych zasiadają przedstawiciele startujący z aż ośmiu list wyborczych (w Senacie tylko czterech) Rozdrobnienie to nie jest jednak na tyle istotne w systemie prezydenckim co w systemie parlamentarno gabinetowym.

CHILE

Zgodnie z ustawą o głosowaniach ludowych i obliczaniu głosów, w wyborach do Senatu (38 mandatów) jak i wyborach do Izby Deputowanych (120 mandatów) obsadzane są po dwa mandaty w każdym okręgu wyborczym. Ponadto w skład Senatu wchodzą jeszcze z urzędu byli prezydenci oraz dwaj byli sędziowie Sądu Najwyższego wybrani przez Sąd Najwyższy, były Generalny Kontroler Republiki, również wybrany przez Sąd Najwyższy, byli dowódcy wojsk lądowych, marynarki i lotnictwa oraz dyrektor generalny karabinierów, wybrani przez Radę Bezpieczeństwa Narodowego, były rektor uniwersytetu państwowego albo uniwersytetu uznawanego przez państwo oraz były minister stanu, desygnowani przez Prezydenta .O ile wprowadzenie takiego sposobu obsadzania mandatów do Senatu zostało zdeterminowane przez Konstytucję, o tyle zastosowanie niniejszego modelu w wyborach do izby niższej było już celowym zabiegiem reżimu Pinocheta. Wady takiego systemu uzmysłowić można sobie dopiero po dokładnym zapoznaniu się z system alokacji mandatów. Ich podział pomiędzy poszczególne ugrupowania dokonywany jest w oparciu o ilość głosów przez nie otrzymane. Pierwszy mandat obsadzany jest przez ugrupowanie, które uzyskało największą liczbę głosów, zaś drugi przez ugrupowanie, które w okręgu tym dostało kolejną ilość głosów. Inaczej jest w sytuacji, gdy pierwsza lista uzyska ilość głosów przewyższającą dwukrotnie ilość głosów otrzymanych przez kolejną listę bądź też kandydata niezależnego. W takiej sytuacji najsilniejsze ugrupowanie obsadza oba mandaty. Jednakże w praktyce taka sytuacja występuje niezwykle rzadko. Widać więc, że system podziału mandatów jest w zasadzie niczym innym niż zmodyfikowanym systemem d’Hondta, o tyle specyficznym, że zastosowanym, co jest ewenementem na skalę światową, w okręgach dwumandatowych. Sam podział mandatów w ramach list dokonywany jest w oparciu o liczbę głosów otrzymanych przez kandydatów. Mandat otrzymuje bowiem kandydat, który uzyskał większą liczbę głosów, chyba że lista uzyskała oba mandaty. W takiej sytuacji mandaty otrzymują obaj kandydaci reprezentujący niniejszą listę. Inaczej wygląda sytuacja, kiedy dwie lub więcej list bądź też kandydatów otrzyma drugą w kolejności równą liczbę głosów. O zdobyciu mandatu decyduje wtedy większa liczba głosów preferencyjnych uzyskanych przez poszczególnych kandydatów. Mandat zdobywa ten kandydat, który otrzymał największą liczbę takich głosów, gdy zaś i to kryterium nie będzie decydujące rozstrzyga losowanie publiczne przeprowadzone przez Wyborczy Trybunał Klasyfikujący.

docsity.com

Również losowanie decyduje o przyznaniu mandatu, w sytuacji gdy kandydaci z jednej listy otrzymają równą liczbę głosów.

Skonstruowany w powyższy sposób system wyborczy, który de facto zapewnia znaczną nadreprezentację ugrupowaniom o mniejszym niż najsilniejsze poparciu wyborców oraz zasiadanie osób nie pochodzących z wyborów powszechnych w Senacie, z reguły wywodzących się jeszcze spośród przedstawicieli ex-reżimu, pozwala na skuteczne trwanie tego, jakże nieracjonalnego, sposobu obsady mandatów w parlamencie. Pamiętać bowiem trzeba, że system ten, powstały jeszcze w fazie przechodzenia Chile na drogę przemian demokratycznych nie ma w zasadzie swojego odpowiednika w żadnym innym demokratycznym państwie, a jego założenia w zasadzie determinują powstanie dwubiegunowego systemu partyjnego, opartego na koalicjach wyborczych połączonych pozytywną bądź negatywną oceną reżimu Pinocheta. Znamienne jest również, że ustawa o głosowaniach ludowych ma charakter ustawy organicznej, dla zmiany której potrzebne jest uzyskanie większości 4/7 ogółu członków każdej z izb, co dodatkowo chroni najsilniejsze ugrupowanie opozycyjne. Szczególnie jaskrawo uwypuklić cechy systemu może analiza wyników wyborów do Izby Deputowanych w poszczególnych okręgach. W wyborach parlamentarnych w Chile, od czasu powrotu na drogę demokracji, tak naprawdę liczą się dwie siły polityczne: Porozumienie Partii na rzecz Demokracji (Concertacion de Partidos por la Democracia) oraz Sojusz dla Chile (Alianza por Chile). W wyborach w roku 1993 koalicje te uzyskały odpowiednio 55,4 % i 36,7 % głosów przy czym rozkład mandatów był następujący: 70 dla La Concertacion i 50 dla Sojuszu. Jednakże, gdyby do liczby głosów uzyskanych przez La Concertacion dodać głosy, które padły na mniejsze ugrupowania lewicowe uzyskałaby ona aż 9 dodatkowych mandatów, kosztem prawicy. Widać więc wyraźnie nadreprezentację słabszego ugrupowania spośród obu najsilniejszych. Niezbędne jest jednak podkreślenie, że już w kolejnych wyborach w roku 1997, jak w ostatnich wyborach parlamentarnych w roku 2001, podział miejsc w izbie niższej odpowiadał już rzeczywistemu poparciu obu koalicji, co jednak nie przesądza o adekwatności zastosowanego systemu.

MEKSYK

Obowiązujący obecnie w tym kraju system wyborczy do parlamentu należy do jednych z najbardziej oryginalnych. Stworzony został on jeszcze w czasach kiedy w Meksyku funkcjonował jeszcze system partii dominującej, którą była Partia Rewolucyjno- Instytucjonalna (Partido Revolutionario Institucional, PRI). Uzasadnieniem dla takiego kształtu prawa wyborczego miało być zapewnienie reprezentacji politycznej partiom opozycji, choć trzeba podkreślić, że PRI zapewniała sobie niejednokrotnie większą liczbę głosów metodami nie do końca demokratycznymi, z fałszowaniem wyników wyborów włącznie. Wracając do systemu wyborczego, zarówno wybory do Senatu jak i Izby Deputowanych mają charakter mieszany. W liczącej 500 deputowanych izbie niższej, 300 z

docsity.com

nich wybieranych jest w jednomandatowych okręgach wyborczych w systemie jednoturowym. Do uzyskania mandatu potrzeba więc uzyskać zwykłą większość głosów. Pozostałe 200 mandatów obsadzane jest w pięciu okręgach wielomandatowych oparciu o system proporcjonalny. Jest to jednak system specyficzny. Podział mandatów jest dokonywany w oparciu o współczynnnik wyborczy ustalony poprzez podzielenie listy głosów ważnych przez liczbę 200 mandatów odsadzanych według systemu proporcjonalnego. Następnie głosy oddane na partie w okręgu dzieli się przez powyższy współczynnik i w ten sposób uzyskuje się liczbę mandatów uzyskanych przez partię w okręgu. Pozostałe mandaty przyznawane są partiom politycznym według zasady największej reszty. Ponadto, aby uczestniczyć w takim podziale mandatów niezbędne jest przekroczenie progu wyborczego, czyli uzyskanie co najmniej 2 % głosów w skali kraju. Ponadto żadna z partii nie może uzyskać więcej niż 300 mandatów w izbie niższej oraz nie może posiadać procentowo większej liczby mandatów niż procentowo uzyskane poparcie w wyborach powiększone o 8 punktów procentowych. Powyższe rozwiązanie ma na celu ograniczenie możliwości zdobycia mandatów przez ugrupowanie o niskim poparciu społecznym oraz przez ugrupowania o charakterze lokalnym. Podkreślić też trzeba, że klauzule zaporowe nie są mechanizmem często stosowanym w krajach Ameryki Łacińskiej (częściej stosuje się wymogi minimalnej liczebności partii politycznych już w fazie rejestracji list wyborczych). W wyborach do Senatu większość członków tej izby (96) wybierana jest w okręgach trzymandatowych. Obowiązuje tu system podobny do systemu boliwijskiego, czyli najsilniejsze ugrupowanie w okręgu zdobywa dwa mandaty, a trzeci przypada ugrupowaniu, które zdobyło kolejną liczbę głosów. Pozostałe 32 mandaty dzielone są proporcjonalnie w okręgu wielomandatowym, którym jest cały kraj.

Powyższe zasady alokacji mandatów spowodowały znaczny spadek ilości partii politycznych uzyskujących miejsca w parlamencie. Jeszcze w poprzednich wyborach w roku 1997 było to 5 ugrupowań, a w ostatnich w roku 2000 już tylko 3. Realnego kształtu nabrały również wspomniane publicznie zapewnienia, ze wprowadzenie systemu mieszanego służyć ma wzmocnieniu roli odgrywanej przez partie opozycyjne wobec PRI. Właśnie dzięki systemowi mieszanemu wybory z roku 2000 zapewniły sukces opozycji. Najwięcej mandatów w Izbie Deputowanych (224) zdobył Sojusz na rzecz Zmian (Alianza por Cambio, AC), który uzyskał 38, 2 % głosów, podczas gdy PRI tylko 210 i 36,9 % głosów, a druga z partii opozycyjnych – Sojusz dla Meksyku (Alianza por Mexico, AM) – 66 mandatów przy 18,7 % głosów. Stało się to pomimo tego, iż w większości okręgów jednomandatowych sukces odniosła PRI. Podobnie było w wyborach do Senatu, gdzie dzięki temu, że większość miejsc obsadzana jest w wyborach większościowych wygrała PRI (60 mandatów), przed AC (51) i AM (17), pomimo tego, że AC uzyskał ponad 1,5 punktu procentowego głosów więcej Sukces opozycji tym istotniejszy, że to jej kandydat wygrał wybory prezydenckie, czy praktycznie zakończył dziesiątki lat rządów PRI.

docsity.com

PARAGWAJ

Zgodnie z Konstytucją z roku 1992 parlament Paragwaju kongres składa się z co najmniej 45 osobowego Senatu i co najmniej 80-osobowej Izby Deputowanych. Wybory do obu izb przeprowadzane są na zasadach określonych w kodeksie wyborczym. Do obu izb przeprowadzane są one w oparciu o zasadę proporcjonalności. Deputowani wybierani są w okręgach wyborczych utworzonych w okręgach wyborczych, które pokrywają się z podziałem terytorialnym kraju na departamenty (osobny okręg wyborczy stanowi stolica Asuncion). Podział mandatów pomiędzy poszczególne okręgi dokonywany jest stosunkowo do liczby wyborców w nim zamieszkujących. Inaczej wyglądają wybory senackie, gdzie stosowany jest tzw. system zupełnej listy (lista completa). Polega on na tym, że okręgiem wyborczym jest całe terytorium kraju. Podział mandatów pomiędzy poszczególne zgłoszone listy odbywa się w oparciu o system d’Hondt’a. Polega on na tym, że porządkuje się w jednej kolumnie wyniki wyborcze (liczby ważnie oddanych głosów) uzyskane przez ugrupowania startujące w wyborach, począwszy od wyniku najlepszego do najgorszego. Następnie wyniki dzieli się przez kolejne liczby naturalne, począwszy od 1, tyle razy, ile jest mandatów do obsadzenia w okręgu. W ten sposób obliczone zostają ilorazy wyborcze. Kolejne mandaty przyznawane są ugrupowaniom które posiadają kolejne największe ilorazy wyborcze. W przypadku równego ilorazu decyduje większa ogólna liczba głosów oddanych na partię w okręgu wyborczym, a gdy i ta jest równa decyduje losowanie. W Paragwaju wyborcy nie mają możliwości oddawania głosów preferencyjnych, toteż o uzyskaniu mandatu decyduje kolejność umieszczenia kandydata na liście wyborczej. Warto w tym miejscu wspomnieć o niezwykle ciekawym rozwiązaniu występującym w Paragwaju w latach osiemdziesiątych. Wtedy to, w wyborach do Izby Deputowanych, kraj tworzył jeden okręg wyborczy, a partia która uzyskała największą liczbę głosów uzyskiwała automatycznie 2/3 mandatów w izbie. pozostałe mandaty dzielone były proporcjonalnie pomiędzy pozostałe ugrupowania startujące w wyborach.

Jak każdy system oparty na metodzie d’Hondt’a sprzyja on ugrupowaniom najsilniejszym. Tak samo jest w Paragwaju. sytuacja jest tu o tyle skomplikowana, że praktyczne znaczenie mają tu tylko trzy partie polityczne: rządząca Partia Colorado (Asociacion Nacional Republicana) i tworzące koalicję Sojusz Demokratyczny (Alianza Democratica): Autentycznie Radykalna Partia Liberalna (Partido Liberal Radical Autentico) i Porozumienie Narodowe (Encuentro Nacional), stanowiące opozycję .Z tego powodu w praktyce nie występują większe aberracje związane z odbiciem poparcia dla ugrupowań startujących w wyborach w ilości uzyskanych mandatów. Od wielu lat występuje tu system partii dominującej (Partia Colorado), choć jeszcze przed kilkoma laty nie miał on podłoża demokratycznego. Pewne konsekwencje przyniosło jedynie ustanowienie całego kraju jednym okręgiem do Senatu, co dało historyczny mandat Partii Białej (Partido Blanco).

docsity.com

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome