Monopol pełny - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia
Konrad_88
Konrad_883 June 2013

Monopol pełny - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia

PDF (164.0 KB)
7 strona
1Liczba pobrań
590Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu mikro e makroekonomii dotyczące monopolu pełnego który występuje na rynku wówczas, gdy w danej gałęzi przemysłu istnieje tylko jedno przedsiębiorstwo wytwarzające produkt nie posiadający subst...
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
MONOPOL PEŁNY

MONOPOL PEŁNY

Monopol pełny mamy na rynku wówczas, gdy w danej gałęzi przemysłu istnieje tylko jedno

przedsiębiorstwo wytwarzające produkt nie posiadający substytutów.

1. Cechy monopolu pełnego:

jeden sprzedający, wielu kupujących

jednorodna lub zróżnicowana produkcja ale bez bliskich substytutów

brak możliwości wejścia na rynek opanowany przez monopol

doskonała informacja o rynku

2. Optimum ekonomiczne i zysk ekonomiczny – wykres i jego interpretacja:

Produkcja [szt.]

Koszt krańcowy

Kk

Przeciętny koszt całkowity

Kcp

QEOP QTOP

QEOP - Ekonomiczne optimum produkcji QTOP - Techniczne optimum produkcji

Koszty [zł]

B A

C D

Zysk ekonomiczny

Utarg przeciętny Up = popyt skierowany

Utarg krańcowy Uk

Cena

0

Przedsiębiorstwo monopolistyczne jest w stanie równowagi dla produkcji QEOP, gdzie

krzywa utargu krańcowego Uk przecina się z krzywą kosztów krańcowych Kk.

Cena, która odpowiada tej wielkości produkcji to cena monopolowa, na rysunku

zaznaczona odcinkiem AB.

Zysk monopolu odpowiada różnicy między przychodem całkowitym a kosztem

całkowitym.

Na wykresie przychód całkowity wyznacza płaszczyzna prostokąta 0ABQEOP, koszt

całkowity zaś płaszczyzna 0DCQEOP.

Zysk ekonomiczny monopolu jest dodatni i odpowiada polu prostokąta ABCD.

W monopolu pełnym utarg przeciętny jest równy popytowi skierowanemu na to

przedsiębiorstwo.

3. Problem maksymalizacji zysku i minimalizacji straty w monopolu.

Monopol może osiągnąć w punkcie równowagi krótkookresowej zysk dodatni, zerowy

a nawet zysk ujemny (stratę). Jeżeli celem monopolu jest maksymalizacja zysku,

wówczas nie może on wyznaczyć ceny i wielkości produkcji w sposób dowolny.

Monopol musi uwzględnić ograniczenia rynkowe w postaci krzywej popytu na swoje

produkty a także danych kosztów produkcji (danej technologii i cen czynników

produkcji).

Fakt, że przedsiębiorstwo posiada pozycję monopolu pełnego nie gwarantuje

osiągnięcia zysku pozytywnego. Monopol pełny może być nierentowny, czyli

przynosić straty a nie zyski ekonomiczne ze swojej działalności.

Zysk monopolu odpowiada różnicy między przychodem całkowitym i kosztem

całkowitym. Zysk monopolu jest maksymalny wówczas, kiedy różnica ta jest

największa. Równocześnie do rozmiarów produkcji maksymalizujących zysk

przychód marginalny zrównuje się z kosztem marginalnym.

Produkcja [szt.]

Koszt krańcowy

Kk

Przeciętny koszt całkowity

Kcp

QEOP QTOP

QEOP - Ekonomiczne optimum produkcji QTOP - Techniczne optimum produkcji

Koszty [zł]

B A

C D

Strata ekonomiczna

Utarg przeciętny Up = popyt skierowany

Utarg krańcowy Uk

0

Na powyższym wykresie mamy do czynienia ze stratą monopolu. Ponieważ koszt

całkowity (prostokąt 0ABQEOP) jest większy od przychodu całkowitego (prostokąt

0DCQe) monopol osiąga zysk negatywny.

Jeżeli cena jest mniejsza od kosztu zmiennego przeciętnego (C<KZP) w punkcie

maksymalizacji zysku wówczas monopol powinien zamknąć przedsiębiorstwo i

zaprzestać produkcji. Jeśli cena jest większa od kosztu zmiennego przeciętnego

monopol (C>KZP) może w dalszym ciągu wytwarzać produkcję QEOP, mimo że nie

pokrywa ona całości kosztów stałych monopolu.

Aby dodatkowo powiększyć swoje zyski, przedsiębiorstwo monopolowe może

zastosować tzw. dyskryminację cenową (więcej na ten temat w opracowaniu pytania

19.) – której istotą jest przejmowanie nadwyżki konsumenta przez producenta . Jednak

nie zawsze przedsiębiorstwo może to robić .

Możliwość stosowania dyskryminacji cenowej przez monopol wymaga spełnienia

dwóch warunków:

(a) Przedsiębiorstwo monopolistyczne musi mieć możliwość dzielenia

rynków, a popyty kupujących na różnych rynkach muszą posiadać różne

elastyczności cenowe.

(b) Monopol posiada możliwości zapobiegania praktykom odsprzedawania

produktu (usługi) przez kupujących, którzy nabywają go po niższej cenie,

tym którzy kupują go po cenie wyższej.

Monopol stosujący dyskryminację cenową zmierza do tego, aby przychód marginalny

zrównał się z kosztem marginalnym na wszystkich rynkach, na których sprzedaje swój

produkt.

Monopol stosujący dyskryminację cenową sprzedaje ten sam produkt po cenie

wyższej na rynku, na którym popyt jest stosunkowo sztywny oraz po cenie niższej na

rynku o popycie bardziej elastycznym.

4. Organizacyjne formy monopolu:

W wyniku łączenia się przedsiębiorstw powstają nowe formy instytucjonalno-prawne,

z których najbardziej znane to:

- poole i ringi:

przedsiębiorstwa tworzą poole i ringi w celu zrealizowania

konkretnego przedsięwzięcia i osiągnięcia korzyści ekonomicznych o

charakterze monopolistycznym.

ustalają np. wspólną politykę cenową, dzielą zadania produkcyjne

oraz rynki zbytu;

porozumienia tego typu są dość luźne i tymczasowe, często po

wykonaniu przedsięwzięcia ulegają rozwiązaniu

- kartele:

umowy kartelowe dotyczą wspólnej polityki ustalania cen podziału

rynków zbytu, a także koordynacji planów inwestycyjnych

przedsiębiorstw;

w skład karteli mogą wchodzić przedsiębiorstwa krajowe,

zagraniczne, a niekiedy instytucje rządowe poszczególnych krajów.

Jednym z najbardziej znanych karteli międzynarodowych jest OPEC

– Organizacja Państw Eksporterów Ropy Naftowej;

główne cele umowy kartelowej to:

o ograniczenie wzajemnej konkurencji;

o podział osiąganych zysków monopolowych;

kartele są z reguły formą niestabilną i po pewnym okresie

funkcjonowania ulegają rozwiązaniu;

- syndykat:

powstaje w wyniku umowy przedsiębiorstw, które ustalają wspólną

politykę sprzedaży lub zakupu producentów;

syndykat spełnia rolę biura handlowego przedsiębiorstw, które w ich

imieniu i interesie prowadzi odpowiednią politykę cen i zbytu;

syndykat kontroluje rozmiary podaży wyznaczając poszczególnym

przedsiębiorstwom limity produkcyjne;

niekiedy syndykat towarzyszy kartelowi, potęgując pozycję

monopolistyczna zrzeszonych przedsiębiorstw;

tak jak poole, ringi oraz kartele, syndykaty nie są związkami

trwałymi. Poszczególne przedsiębiorstwa wchodzące w skład tego

typu porozumień pozostają niezależnymi podmiotami gospodarczymi

(zachowują odrębność własnościową i nie tracą niezależności

prawnej); w przypadku konfliktów łatwo dochodzi do rozpadu

porozumienia monopolistycznego;

- trust

jest nowym przedsiębiorstwem, powstałym zamiast samodzielnie

istniejących dotychczas przedsiębiorstw;

akcjonariusze (udziałowcy) poszczególnych przedsiębiorstw

przekazują swoje udziały zarządowi trustu otrzymując w zamian

certyfikaty trustowe;

przedsiębiorstwa wchodzące w skład trustu tracą swoją niezależność

ekonomiczną i prawną

- koncern

jest zespołem odrębnie działających przedsiębiorstw, należących

jednak do wspólnego właściciela;

duży, silny kapitałowo koncern wykupuje akcje innych

przedsiębiorstw, albo doprowadza do fuzji organizacyjnych,

uzyskując w ten sposób kontrolę nad nimi;

brak konkurencji między przedsiębiorstwami koncernu;

cechą wielu koncernów są technologiczne powiązania pionowe

przedsiębiorstw, np. w skład koncernów naftowych wchodzą

przedsiębiorstwa poszukiwań i wydobycia ropy naftowej, rafinerie,

przedsiębiorstwa dystrybucji benzyn i oleju, stacje benzynowe itp.

- konglomerat

konglomeraty zaczęły się pojawiać po II wojnie światowej jako efekt

ekspansji dużych przedsiębiorstw monopolistycznych i rozszerzania

ich tradycyjnych działalności na inne dziedziny produkcji i handlu;

monopol dominujący w danej dziedzinie produkcji zdobywa udziały

w przedsiębiorstwach z różnych gałęzi zwłaszcza w tych, gdzie

istnieje mniejsza koncentracja produkcji;

dzięki udziałom w przedsiębiorstwach z różnych gałęzi monopol

inwestuje swoje zyski monopolowe i dywersyfikuje (urozmaica,

rozgałęzia) rodzaje produkcji i rynków zbytu; celem dywersyfikacji

jest nie tylko osiągnięcie zysków z dodatkowych dziedzin lecz

również rozłożenie na większą liczbę różnorodnych stref działania;

- holding

jest stosunkowo skomplikowaną formą monopolizacji pozwalającą na

kontrolowanie znacznej liczby przedsiębiorstw;

holding jest przedsiębiorstwem, które przez posiadane akcje innych

przedsiębiorstw sprawuje kontrolę nad nimi;

najczęściej holdingi tworzą wielkie przedsiębiorstwa przemysłowe

lub finansowe (banki) w celu kontrolowania przedsiębiorstw

powiązanych z ich działalnością;

jednym z największych holdingów w skali światowej jest General

Motors;

5. Wskaźnik Lernera (indeks Lernera).

Mierniki siły monopolu:

I. Firma uzyskuje korzyści z tytułu pozycji monopolistycznej, jeżeli linia

popytu skierowanego jest nachylona ujemnie.

II. Wskaźnik Lernera.

Wskaźnik Lernera to wskaźnik ekonomiczny opisujący stopień siły rynkowej

przedsiębiorstwa na rynku.

Wzór na obliczenie wskaźnika Lernera jest następujący:

W przypadku konkurencji doskonałej cena jest równa kosztowi krańcowemu i WL jest

równe 0, tzn. że firmy w konkurencji doskonałej nie mają żadnej siły rynkowej, czyli

im większa wartość, tym większa siła rynkowa przedsiębiorstwa.

W przypadku monopolu, WL wynosi 1/ε gdzie ε to wartość cenowej elastyczności

popytu.

Indeks Lernera nigdy nie przekracza 1, ponieważ koszt krańcowy jest zawsze

nieujemny.

WL = cena – koszt krańcowy

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome