Modele ekonomiczne - Notatki - Makroekonomia - Część 2, Notatki'z Makroekonomia. University of Zielona Góra
Konrad_88
Konrad_8828 February 2013

Modele ekonomiczne - Notatki - Makroekonomia - Część 2, Notatki'z Makroekonomia. University of Zielona Góra

PDF (360.8 KB)
10 strona
486Liczba odwiedzin
Opis
U podłoża istnienia i funkcjonowania każdej społeczności odnajdujemy zawsze pewne podstawowe problemy i zjawiska ekonomiczne. Początki myśli ekonomicznej sięgają starożytności. Niektóre z nich mają równie kluczowe znacze...
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

wniosków z abstrakcyjnych założeń ogólnych. Oto definicja dedukcji zamieszczona w encyklopedii internetowej Dedukcja, rozumowanie dedukcyjne, sposób wnioskowania, rozumowania, w którym musi występować związek wynikania logicznego, tzn. dedukcja polega na tym, że gdy dana jest racja (przesłanka) jako zdanie prawdziwe, to na jej podstawie uznaje się następstwo

Dedukcja jest procesem logicznego wnioskowania dzięki któremu na podstawie uznania prawdziwości pewnych sądów (przesłanek) uznajemy prawdziwość innych sądów ( wniosków ) Podobnie, jak przy myśleniu indukcyjnym, także tu powstają hipotezy o regularnościach charakteryzujących procesy gospodarowania. Jeżeli sprawdzą się one w rzeczywistości, staną się obowiązującymi prawami ekonomicznymi czy ekonomiczną teorią. W ten sposób np. zaobserwowana i ciągle powtarzająca się zależność pomiędzy poziomem cen a wielkością zgłaszanego na towar popytu przyjęła postać obowiązującego prawa (prawo popytu). Dedukcja jest wnioskowaniem zgodnym z logiką. Jeśli zatem opiera się na prawdziwych przesłankach jest w stanie dostarczyć nam wiedzy pewnej w sensie logicznym. Usystematyzowany, tzn. logiczny zbiór ,hipotez ,definicji i klasyfikacji praw sformułowanych w pewnym języku nazywamy teorią .Pod pojęciem teorii ekonomicznej rozumieć będziemy zatem uporządkowany zbiór twierdzeń służący wyjaśnieniu pewnego problemu ekonomicznego lub pewnego zakresu zjawisk gospodarczych. Weryfikacja teorii

Powstała w drodze obserwacji, indukcji i dedukcji teoria wyjaśnia przyczyny zjawisk a

często umożliwia ich prognozowanie. Jednak nie każdy zbiór twierdzeń jest teorią. Weryfikacja poprawności i przydatności teorii ekonomicznych polega na konfrontacji

teorii ekonomicznej z rzeczywistością, a także na jej analizie logicznej. Prowadzi to do potwierdzenia teorii, jej zmiany bądź odrzucenia.. Sprawdzanie poprawności i przydatności teorii ekonomicznych następuje dwiema drogami: a) weryfikacja logiczna - ocena założeń oraz poprawności rozumowania (czy z danych przesłanek wyprowadzone zostały właściwe wnioski); b) weryfikacja empiryczna - ocena zgodności teorii z rzeczywistością.

docsity.com

Dobra teoria to taka, która zadowalająco wyjaśnia rzeczywistość i daje wskazówki do praktycznego działania. Teoria powinna nie tylko wyjaśniać przeszłość i teraźniejszość, lecz również pomagać nam w przewidywaniu przyszłości. Teorie wyraźnie rozmijające się z rzeczywistością, którą mają objaśniać, muszą być poprawione lub odrzucone

Uporczywa niezgodność danych pochodzących z obserwacji z dotychczasowymi ustaleniami ma radykalne skutki. Zwykle prowadzi ona do zmiany pewnego fragmentu obowiązującej teorii lub do zastąpienia jej koncepcją konkurencyjną. Właśnie dlatego, wielu badaczy zachęca do poszukiwania faktów, nie tyle potwierdzających konkretną teorię ekonomiczną, co jej zaprzeczających.

Nie każdy zbiór twierdzeń, praw jest teorią naukową. Początkowo uważano, że walor naukowy mają tylko te hipotezy, które są weryfikowane przez porównanie ich z wynikami obserwacji empirycznej. Prędko jednak uznano, że prawa nauki nie dają się w pełni zweryfikować, gdyż wymagałoby to ogromnych nakładów i badań. . Poza tym nie wszystkie kategorie ekonomiczne są mierzalne, a w takim przypadku interesują nas jedynie kierunki ich oddziaływania na analizowany proces. K. Popper zaproponował więc metodę falsyfikacji.a więc obalania tezy o prawdziwości hipotez naukowych przez stwierdzenie, że w jakimś przypadku hipotetyczne zależności te nie zachodzą. ( K.Popper Logika odkrycia naukowego) Hipoteza powinna być odrzucona, jeśli wynikające z niej przewidywania mogą być zaprzeczone (sfalsyfikowane). Obecnie jednak -- ze względu na to, że realia ekonomiczne są niezmiernie skomplikowane – nie obstaje się tak bezwarunkowo ani przy konieczności weryfikacji ani falsyfikacji. Twierdzi się natomiast, że uznana z słuszną teoria może i powinna być odrzucona dopiero wtedy, gdy pojawia się mogąca ją zastąpić lepsza od niej, inna. Złożoność i niepewność życia gospodarczego uniemożliwiają formułowanie praw ekonomicznych w formie zdań bezwzględnie ważnych i obowiązujących w każdych okolicznościach. Teoria ekonomiczna jest zatem raczej próbą odnalezienia i przedstawienia jakiegoś porządku w pozornie losowych zdarzeniach codziennego życia gospodarczego. Teorii tych może być wiele. Każda z nich zawiera jednak zazwyczaj pewien odnoszący się do określonego aspektu procesu gospodarowania i tworzący uporządkowaną, spójną całość zbiór definicji, twierdzeń i hipotez naukowych W sensie logicznym weryfikacja zdania (twierdzenia lub hipotezy) to wyprowadzanie zeń jego logicznych następstw i badanie ich prawdziwości. W naukach empirycznych mówi się zwykle o stopniu weryfikacji, czyli o zasadności hipotezy ze względu na przyjęte zdanie podstawowe. Taka weryfikacja ma charakter częściowy, względny, nie stanowi weryfikacji absolutnej, zupełnej. Wyniki pewniejsze od weryfikacji (w znaczeniu konfirmacji) daje falsyfikacja.

Na zakończenie omawiania metod ekonomii przypomnijmy, w jaki sposób od wielkiego zbiorowiska chaotycznych danych przechodzi się do praw teorii i modeli ekonomicznych, na których potem polegają prowadzący politykę gospodarczą nasi liderzy polityczni. Ekonomia postępuje tak, jak każda nauka ewolucyjna: przygląda się danym, formułuje hipotezy oraz je weryfikuje i dochodzi do niełatwego niekiedy uzgodnienia, w jaki sposób funkcjonuje gospodarka lub jej fragment.

Aby jednak teoria była jak rzeczywiście wiarygodna, ekonomiści określają zarazem warunki, w których tworzące ją prawa działają. Charakterystyczną, bowiem cechą praw i teorii ekonomicznych jest ich prawdziwość zachowana wyłącznie przy pewnych założeniach.

Zgodność danych z istniejącą do tej pory wiedzą nie uprawnia przy tym do uznania tej wiedzy za raz na zawsze prawdziwą. W przyszłości mogą się bowiem pojawić fakty, które zaprzeczają dotychczasowym przekonaniom. Ekonomiści weryfikujący prawa ekonomiczne nie mają tak komfortowych warunków jak inne dziedziny nauki. Nie mogą przeprowadzać kontrolowanych eksperymentów, jak to czynią chemicy czy biologowie, ponieważ nie mają możliwości kontrolowania i eliminowania innych mogących mieć wpływ na wyniki czynników , warunków i okoliczności . Zjawiska i procesy ekonomiczne są wzajemnie tak powiązane, splecione, że nie jest możliwe wyizolowanie interesujących nas czynników i poddanie ich kontrolowanemu eksperymentowi. Ekonomiści są w sytuacji podobnej do sytuacji astronomów czy meteorologów ,którzy w zasadzie muszą się zadowalać samą tylko

docsity.com

obserwacją. Ponadto eksperyment, jako metoda sprawdzania teorii, nawet gdyby się udała ma bardzo ograniczone zastosowanie w ekonomii, ponieważ byłyby to przedsięwzięcie niewspółmiernie do uzyskanej w tren sposób wiedzy kosztowne. Jednak rola doświadczenia stale wzrasta, czego dowodem jest powstanie w II połowie XX wieku tzw. ekonomii eksperymentalnej. Posługując się wybranymi, chętnymi osobami symuluje się zachowania gospodarcze ludzi. Niekiedy doświadczenie można zastąpić porównaniem wyniku wielu obserwacji, wykrywając okoliczności pierwszoplanowe dla rozwoju badanego zjawiska W praktyce gospodarczej rolę eksperymentu spełnia symulacja komputerowa - badanie prawdopodobnych skutków określonych przedsięwzięć na modelach ekonometrycznych, imitujących rzeczywistą gospodarkę. Na przykład, duża firma przed podjęciem ważnych decyzji - dotyczących wprowadzenia nowych produktów, wejścia na nowy rynek, wszczęcia wielkiej kampanii reklamowej, czy podjęcia nowej inwestycji - może przeanalizować wpływ tych przedsięwzięć na kształtowanie się obrotów i zysków. Podobnie rząd, który zamierza wprowadzić istotną zmianę w podziale administracyjnym kraju, w obowiązującym dotychczas systemie podatkowym lub systemie emerytalnym, powinien najpierw zbadać różnorakie możliwe skutki takich zmian Założenia upraszczające

W gąszczu szczegółów gubi się istota rzeczy. Gospodarowanie jest procesem bardzo złożonym istnieją miliony ludzi i przedsiębiorstw, tysiące cen i gałęzi produkcji. Aby poznać prawidłowości rządzące tym procesem i wyłowić najbardziej istotne związki, musimy abstrahować od mniej istotnych szczegółów. Zabieg ten nazywamy naukową abstrakcją .

Założenia upraszczające przyjmuje się m.in. po to, aby otaczający nas świat jako całość, jego elementy składowe oraz występujące między nimi związki i zależności uchwycić i przedstawić w bardziej skondensowanej a zatem lepiej dostrzegalnej postaci. Ten uproszczony obraz świata zachodzących pomiędzy jego elementami składowymi związków, to tzw. model ekonomiczny .

Założenie stałości pozostałych czynników (klauzula ceteris paribus) Szerokie zastosowanie w teorii ekonomii ma założenie ceteris paribus „przy innych

czynnikach nie zmienionych". Pozwala ono wyeksponować i przeanalizować wpływ jednego lub kilku najważniejszych czynników określających daną zmienną (lub dane zjawisko) przy pominięciu innych, mniej istotnych determinant. Na przykład, funkcja popytu względem ceny przedstawia zależność między wielkością zapotrzebowania a ceną dobra przy założeniu , że inne czynniki określające wielkość popytu nie ulegają zmianie Ekonomista może jedynie na podstawie posiadanej wiedzy ekonomicznej i na podstawie obserwacji faktów uznać, że dane czynniki są najważniejsze dla wyjaśnienia interesującego go zagadnienia. Podejmuje, zatem ich badanie zakładając, że inne czynniki są stałe tzn. nie mają wpływu na te, które są przedmiotem jego zainteresowania. Jest to tzw. klauzula ceteris paribus. To łacińskie wyrażenie - odpowiadające mniej więcej polskiemu „ przy innych warunkach nie zmienionych „ - oznacza następujące postępowanie badawcze:, jeśli w sytuacji, gdy jakaś wielkość określana jest przez kilka czynników, chcemy uchwycić zależność między jej zmianami a zmianami tylko jednego z tych czynników, to przyjmujemy, że wszystkie pozostałe czynniki nie zmieniają się, a zatem nie oddziałuje w tym samym momencie na interesującą nas zmienną.

Zastosowanie zasady „ ceteris paribus” pozwala wyeksponować i przeanalizować wpływ jednego lub kilku najważniejszych czynników określających daną zmienną bądź też dane zjawisko przy pominięciu innych, mniej istotnych determinant. Np. ogólną zasadą

docsity.com

(zwaną prawem popytu) jest fakt, że przy wzroście ceny, ceteris paribus, wielkość zapotrzebowania na ten towar spada. Tak sformułowana zależność jest bardzo wiarygodna, gdyż pomija jednoczesny wpływ na popyt takich zmiennych jak: dochody, którymi dysponują osoby kupujące ten towar, indywidualne gusta i preferencje tych osób, ich ilość itp.

Założenia powinny być zatem wiarygodne i najbardziej jak to tylko możliwe oczyszczone z pozytywnego czy subiektywnego podejścia do zjawiska Jeżeli jesteśmy zainteresowani oddziaływaniem wprowadzonego podatku od benzyny na zużycie paliw, zastanowi nas fakt, że w tym samym roku, w którym nałożono ów podatek, zmniejszyła się wielkość używanych przez gospodarstwa domowe samochodów, co nie będzie mieć zapewne jakiś wpływ na badane przez nas zużycie. Niemniej jednak, musimy starać się wyodrębnić efekt podatku, próbując sobie wyobrazić, co by się stało, gdyby „wszystkie inne czynniki pozostały niezmienne". Możemy dokonać obliczeń korygujących wpływ zmiany wielkości pojazdów. Jeżeli korekt takich nie wprowadzimy, nie będziemy mogli właściwie zrozumieć efektów opodatkowania benzyny.

Czy jednak zasada, ceteris paribus może być zawsze zachowana? W praktyce, przy gromadzeniu dla celów badawczych większych ilości danych błędu tego nie da się uniknąć.

Każda teoria ekonomiczna opiera się na określonych założeniach upraszczających. Większość praw ekonomii odnosi się do ściśle określonych warunków i w innych warunkach przestaje obowiązywać. Dlatego bardzo ważnym elementem poznawania różnych teorii jest analiza przesłanek, na których się one opierają, a zwłaszcza założeń upraszczających Błędy wnioskowania

Kolejną osobliwością ekonomii są popełniane niekiedy błędy wnioskowania na

niewłaściwym postrzeganiu zjawiska korelacja związków przyczynowo- skutkowych Błąd wnioskowania post hoc ergo propter hoc

Często popełniany jest błąd logiczny post hoc ergo propter hoc. (po czymś a zatem

z powodu czegoś) Polega on na traktowaniu zjawiska późniejszego jako bezwzględnego skutku zjawiska wcześniejszego. Tymczasem fakt, że zjawisko A wystąpiło przed zjawiskiem B, niekoniecznie i nie zawsze musi oznaczać, że zjawisko A jest przyczyną zjawiska B, wnioskowanie typu po czymś a zatem z powodu czegoś może być niekiedy równoznaczne z popełnianiem wyżej wymienionego błędu logicznego. Wiemy, że bociany wracają do Polski na wiosnę. Załóżmy, że stwierdzono, iż w tym samym okresie liczba zawieranych małżeństw a przede wszystkim urodzeń jest wyższa, niż w każdej innej porze roku.. Czy można na tej podstawie wnioskować, że powrót bocianów sprzyja zwiększeniu liczby urodzeń ?. W dziedzinie ekonomii jednak tego typu pozorne związki odnotowujemy bardzo często Jedna czy wiele przyczyn ? Inny podobnego typu błąd polega na nie uwzględnianiu w rozumowaniu faktu, że analizowane zjawisko może mieć więcej niż tylko jedną przyczynę. Przykładem tego typy błędu logicznego jest wnioskowanie, że Floryda, jest zapewne najbardziej niezdrowym i nieprzychylnym człowiekowi Stanem, bowiem charakteryzuje ją najwyższa stopa umieralności w całych Stanach Zjednoczonych. Na przykład w ostatnich latach Stany Zjednoczone stosowały politykę ograniczania interwencji państwa, równocześnie podniosła. się w tym kraju stopa wzrostu produkcji. Czy y na podstawie danych statystycznych możemy sądzić , że ograniczanie interwencji państwa jest czynnikiem wzrostu gospodarczego, Z tego rodzaju wnioskami należy być bardzo ostrożnym ,ponieważ istnieje ryzyko pominięcia innych czynników wyjaśniających przyspieszenie wzrost produkcji w USA np. deficyt w handlowy. Nie twierdzimy tutaj, że drugi z wymienionych czynników odegra; decydującą rolę. Byłoby to znów błędem

docsity.com

metodologicznym. Chodzi o to, by dostrzec, że prosta korelacja między dwoma zjawiskami; nie oznacza, że istnieje między nimi prawdziwy związek przyczynowy. Czy błędów wnioskowania można uniknąć, gromadząc większe ilości danych liczbowych? Otóż nie. Gdybyśmy nawet dysponowali statystyką umieralności za tysiąc lat i tak na tej tylko podstawie nie moglibyśmy orzec, dlaczego stopa zgonów na Florydzie jest tak wysoka. Powinniśmy natomiast przeprowadzić skrupulatną analizę i przyjąć, że „inne rzeczy„ poza samym tylko zamieszkaniem na Florydzie są bez zmian. Musielibyśmy utrzymać na niezmienionym poziomie takie „ inne” czynniki jak: rozkład wieku mieszkańców w każdym stanie, albo wprowadzić odpowiednią ich korektę. Dopiero po skorygowaniu liczb tyczących umieralności ze względu na rozkład ludności wedle wieku, płci, uprzedniego narażenia na różne zagrożenia zdrowia oraz inne tego rodzaju czynniki, możemy się przekonać, czy Floryda jest miejscem zamieszkania zdrowym, czy też niebezpiecznym dla człowieka. Jeden mechanizm może ukrywać inny Tak jak wygodnie jest dobierać fakty potwierdzające idee, których chcemy bronić, tak samo prościej jest zwracać uwagę tylko na mechanizmy korzystne dla teorii, które wyznajemy. Pomijanie niektórych czynników i mechanizmów nie musi wynikać ze złej woli. często może wynikać stąd, że trudno się zorientować, które czynniki należy wziąć pod uwagę i które mechanizmy oddziałują na dane zjawisko. Całość i część ,logiczny błąd założenia Błąd ten popełniany jest wówczas, gdy to co uważane jest za prawdzie w odniesieniu do części jakiejś większej całości, z tej wyłącznie przyczyny uznawane jest za nieuchronnie obowiązujące w stosunku do całości. Oto parę przykładów błędów * Na początku weźmy przykład spoza ekonomii. Jeżeli w sali kinowej jeden z widzów podniesie się, by lepiej widzieć ekran, to jego zachowanie jest skuteczne. Jeżeli jednak wszyscy widzowie pójdą jego śladem, to nie wszyscy z nich będą widzieli lepiej. Innymi słowy, działanie skuteczne dla jednostki, nie musi być skuteczne dla grupy ludzi. Mieliśmy okazję przekonać się, że to, co jest prawdziwe na poziomie przedsiębiorstwa, nie zawsze da się uogólnić na całą gospodarkę. Należy więc zachować szczególną ostrożność, gdy zakłada się, że coś co jest prawdą na poziomie przedsiębiorstwa czy gospodarstwa domowego jest również prawdą całej gospodarki i na odwrót. * Jeżeli pojedynczy rolnik pracuje w danym okresie więcej i wyprodukuje więcej aniżeli w okresie ubiegłym, jego sprzedaż wzrośnie, a zatem powinny z tego tytułu wzrosnąć również jego dochody. Jeżeli jednak wszyscy rolnicy pracują efektywniej lub sprzyja im przyroda, i osiągną wyższe niż ubiegłoroczne plony i zbiory, jest bardzo prawdopodobne, że łączne dochody z gospodarstw rolnych nie wzrosną, lecz wskutek „klęski urodzaju „spadną. * Pojedyncza firma może prowadzić działalność gospodarczą nawet wówczas, gdy jej przychody nie pokrywają w pełni poniesionych kosztów. Jest to niemożliwe w odniesieniu do wszystkich firm wytwarzających dany produkt * Wyższe ceny w jednej gałęzi produkcji mogą przynieść korzyści firmom pracującym w tej gałęzi. .Jeżeli jednak ceny wszystkich kupowanych i sprzedawanych dóbr wzrosną w jednakowym stopniu nikt nie znajdzie się w korzystniejszej sytuacji * Kolejnym błędem jest rozumowanie, że jeśli coś jest uważane przez wszystkich za prawdę, to jest to rzeczywiście prawdziwe. Za przykład może tu posłużyć twierdzenie:„ Wszyscy w Polsce wiedzą, że żądania płacowe wysuwane przez związki zawodowe są uczciwe i nie są nadmierne. Związki zawodowe domagają się jedynie tego, co się ich członkom słuszne się należy„. Chociaż teza taka może być wygłaszana nawet przez przeważającą część opinii publicznej, to wypowiedziach tych nie ma uzasadniających je faktów. * Dążenie poszczególnych osób do zwiększania swoich oszczędności fazie depresji gospodarczej może doprowadzić do zmniejszenia się oszczędności w skali całego społeczeństwa

docsity.com

Subiektywizm

Teoria jest podstawowym narzędziem porządkowania faktów. Ale nawet w tak

zwanych ścisłych naukach fizycznych to, w jaki sposób postrzegamy obserwowane fakty, zawiera subiektywizm badacza.

Ludzie zaangażowani w badania, poza wiedzą specjalistyczną, ekonomiczną, posiadają również wiedzę ogólną, o charakterze światopoglądowym. Wiedza ta oraz doświadczenie życiowe kształtuje ich system wartości, to, co uważają oni za ważne i godne wspierania oraz ochrony. Te cechy badaczy, w szczególności wyznawany przez nich system wartości, wpływa na sposób postrzegania otaczającej rzeczywistości, na to np., jakie czynniki w życiu ekonomicznym w ogóle, czy też w obszarze prowadzonych badań uznają oni za ważne. Wpływa to na przebieg badań i na interpretację ich wyników.

Subiektywizm powoduje, że proces uogólniania poglądów ekonomistów na określone zagadnienia może trwać długo a ponadto te same zjawiska i zachodzące między nimi związki mogą być przez różnych badaczy postrzegane i interpretowane w diametralnie odmienny sposób. Jest to jedna z istotnych przyczyn istnienia w obrębie współczesnej ekonomii tak wielu różnych szkół i nurtów. Niepewność w życiu gospodarczym

Przeszło wiek temu francuski matematyk Laplace mniemał, że gdybyśmy

dysponowali wystarczającą ilością danych i dostatecznym czasem na obliczenia, moglibyśmy przyszłość widzieć równie wyraźnie, jak teraźniejszość. Dzisiaj, w epoce niepewności, wiemy, że tak nie jest. W najściślejsze nawet nauki fizyczne wbudowany jest nieodłączny element nieprzewidywalności. Zaobserwowano np., że szczury nie zawsze wybierają tę samą drogę wyjścia z labiryntu. Freud uczył, że nasza podświadomość nieoczekiwanie wyłania się na powierzchnię i pobudza do zaskakujących działań. Przekonujemy się, że sam fakt, iż patrzymy na ludzi, wywołuje zmianę ich zachowań.

Jedną z pierwszych przeszkód utrudniających akceptację rozumowania ekonomicznego jest taka oto. Sceptyk powiada: ,Pan mi mówi, że wyższe opodatkowanie benzyny prowadzi do zmniejszenia zużycia paliwa. Ale moja kuzynka ,pomimo wzrostu cen paliwa jeździ tak samo dużo , jak przed podwyżką . Zgłoszone przez krytyka zastrzeżenie jest trafne. Ekonomia nie jest nauką ścisłą. Prawa ekonomiczne sprawdzają się jedynie jako pewna przeciętna, nie jako ścisła i dokładna zależność .. U podłoża funkcji popytu w danym społeczeństwie znajduje się wiele milionów gospodarstw domowych, przy czym każde z nich wydaje pewną sumę w zależności od swego dochodu, bogactwa, gustów i idiosynkrazji.. Konsumpcja benzyny w pojedynczym gospodarstwie domowym w danym roku może być w najwyższym stopniu nieprzewidywalna, zależy ona bowiem od tego, czy rodzina kupiła sobie nowy samochód, czy wybrała się nim na długi urlop, czy członkowie rodziny pracują zarabiają i wydają też pozostają nie zatrudnieni . Ale indywidualne różnice znikają, gdy rozpatrujemy za- chowania przeciętne. Prawo liczb przeciętnych stwierdza, że przeciętne zachowania grupowe okażą się znacznie łatwiejsze do przewidzenia niż zachowanie poszczególnych jednostek.

A zatem, nawet gdy w indywidualnych zachowaniach występują olbrzymie różnice (w odniesieniu do konsumpcji, oszczędności czy zakupów paliwa ), często konstatujemy wyraźne prawidłowości w zachowaniach społeczności traktowanej jako całość. Dzieje się tak w wyniku działania a prawa wielkich liczb

Na zakończenie warto jeszcze raz podkreślić ważną cechę odkrywanych i formułowanych przez ekonomię zależności i prawidłowości w sferze działalności gospodarczej. Prawidłowości te ujawniają się jako pewna dominanta w masie zjawisk, zdarzeń. Np. ogólną zasadą jest, że w czasie złej koniunktury ludzie kupują mniej samochodów. Nie oznacza to jednak, że piosenkarz Elton John nie kupi sobie w tym okresie 3 nowych aut do już istniejącej kolekcji . Badania empiryczne jednak dowodzą,

docsity.com

że w czasie recesji faktycznie spada sprzedaż samochodów. To jest właśnie wyrazem działania prawidłowości ekonomicznych Statystyczny charakter praw ekonomicznych oznacza ,że działają one jedynie w przypadku masowego powtarzania się zdarzeń , których dotyczą. W masie jednorodnych działań znoszą się skutki oddziaływania czynników ubocznych przypadkowych a widoczne stają się związki istotne Statystyczny charakter praw ekonomicznych ma między innymi taki skutek ,że zawsze jest możliwe zaobserwowanie pojedynczego zaprzeczenia takiego prawa Zmienność warunkowe gospodarowania Twierdzenia, prawa i teorie ekonomii są prawdziwe jedynie w założonych przez badacza warunkach, w innych przestają obowiązywać.. Stąd też bardzo ważną przy poznawaniu rozmaitych teorii jest analiza przesłanek, na których są one oparte a zwłaszcza założeń upraszczających Prawa ekonomii nie mają uniwersalnego charakteru Opisywane przez nią związki zachodzą jedynie w ściśle określonych warunkach. Tymczasem warunki te są nie tylko złożone ,lecz także zmienne w czasie. W jednych społeczeństwach są one spełnione, a w innych nie. W jednych są one spełnione w większym a w innych w mniejszym stopniu. Wpływa na to m.in. poziom rozwoju danego społeczeństwa jego kultura polityczna i wynikający z niej społeczno gospodarczy . Na przykład, to, czy dane przedsiębiorstwo maksymalizuje wynik finansowy ,czy raczej koszty produkcji , zależy od tego, czy jest to przedsiębiorstwa prywatne czy państwowe, czy w firmie tej istnieją silne czy słabe związki zawodowe od zadowolenia których zależy kariera podejmującego decyzje dyrektora . W dotowanym przedsiębiorstwie państwowym uzależniony od związków zawodowych dyrektor będzie maksymalizował raczej fundusz płac ,natomiast w prywatnej spółce akcyjnej ,gdzie jego działalność rozliczają akcjonariusze przedmiotem maksymalizacji będzie zysk

Przykładem wpływu zmienności warunków na działanie praw ekonomicznych jest odkryte na końcu lat pięćdziesiątych na podstawie empirycznych obserwacji prawo Phillipsa . Głosi ono ,że w wysoko rozwiniętych gospodarkach rynkowych takich jak Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Stany Zjednoczone zachodzi odwrotna zależność między inflacją a bezrobociem. Kiedy stopa inflacji rośnie, stopa bezrobocia maleje i odwrotnie Jest oczywiste, że zależność ta nie mogła obowiązywać w ówczesnej Polsce. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych w krajach realnego socjalizmu przedsiębiorstwa zachowywały się zupełnie inaczej niż w krajach Zachodu. Nie było tu w ogóle jawnego bezrobocia, a ceny ustalali urzędnicy państwowi. Co ciekawsze zależność ta już od dłuższego czasu nie występuję Jak z tego widać, by okryte przez ekonomie teorie mogły znaleźć jakiekolwiek zastosowania praktyczne niezbędne dokładne określenie zakresu obowiązywania konkretnych praw ekonomicznych, co wymaga wymienienia okoliczności, w których zaistnieniu regularności te zachodzą. Oczywiście, nie jest to łatwe. Opisana zmienność warunków, w których odbywa się gospodarowanie, powoduje, że krytyka twierdzeń ekonomicznych jest trudna. Zaprzeczające im fakty zawsze można wytłumaczyć niespełnieniem któregoś z niejasno określonych szczegółowych warunków ich obowiązywania. Nie trzeba dodawać, że utrudnia to gromadzenie prawdziwej wiedzy ekonomicznej. Mikroekonomia i makroekonomia Problemy ekonomiczne można rozpatrywać w skali mikro- i w skali makroekonomicznej.Do lat 30- tych XX w. wśród ekonomistów panowało powszechne przekonanie, że prawa ekonomiczne, określające zachowanie się gospodarstwa domowego, przedsiębiorstwa czy też całego kraju są identyczne. Po raz pierwszy Polak Kalecki i Anglik Keynes pokazali, że wcale tak być nie musi. Np. zwiększanie

docsity.com

oszczędności w skali firmy czy gospodarstwa domowego, może wywołać ich spadek w skali całej gospodarki zjawisko to nosi nazwę paradoksu oszczędzania. Czasami mamy, zatem w ekonomii do czynienia z innymi prawami rządzącymi jednostką i innymi rządzącymi całym społeczeństwem. W ten sposób powstał konieczność osobnego traktowania makroekonomii i mikroekonomii oraz – w pewnych granicach – oddzielania ich od siebie. Współczesna ekonomia dzieli się więc, na dwa podstawowe działy: mikroekonomię i makroekonomię, przy czym podział ten dotyczy nie tyle samego przedmiotu, ile sposobu prowadzonej analizy oraz stosowanych narzędzi. Te same kategorie ekonomiczne mogą, bowiem być przedmiotem zainteresowania zarówno mikro – i makroekonomii. Przykładem mogą tu posłużyć, np. kwestie inwestycji, przy których analiza w skali mikro zajmować się będzie tym problemem w skali przedsiębiorstwa produkcyjnego lub, co najwyżej gałęzi, natomiast analiza w skali makro dotyczyć będzie sumy wszystkich nakładów inwestycyjnych w wymiarze całego kraju.

Z powyższego wynika, że ten sam proces lub ta sama kategoria ekonomiczna może być rozpatrywana bądź z indywidualnego bądź też z globalnego punktu widzenia. Dlatego też tak ważna jest znajomość globalnego obrazu analizowanego problemu (makroekonomia) oraz jego szczegółów (mikroekonomia).

Mikroekonomia bada przede wszystkim poszczególne elementy tworzące gospodarkę; takie jak: gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, sektory i gałęzie (branże) danej gospodarki, rynki określonych produktów i usług itd..

W praktyce zatem, mikroekonomia analizuje postępowanie gospodarujących jednostek czyli gospodarstw domowych i przedsiębiorstw – nabywców i sprzedawców i państwa ich funkcjonowanie na rynkach towarów i usług i rynkach czynników produkcji oraz ekonomiczne skutki tego postępowania.. Bada czynniki wpływające na kształtowanie się wielkości produkcji i podaży poszczególnych produktów i usług, rozmiarów popytu na nie oraz wysokości ich cen. Analizując siły określające ceny, wielkość produkcji, wysokość płac, zysków, stopy procentowej itd. na poszczególnych rynkach a także formy i zasadność ingerencji państwa w analizowane procesy rynkowe. . Efektem badań ekonomii w tej dziedzinie są prawa teorie i budowane w oparciu o nie mikroekonomiczne modele gospodarcze Mikroekonomia przypominać może nieco oglądanie meczu piłkarskiego w telewizji, w szczególności gdy kamerzysta pokazuje zbliżenia. Możemy dostrzec wtedy wysiłek poszczególnych zawodników, ich kunszt techniczny. Mniej natomiast możemy powiedzieć o faktycznej sytuacji na boisku, pozycjach innych zawodników, możliwościach podań, ogólnie rzecz biorąc o strategii możliwej i realizowanej przez całą drużynę. Takie informacje przekazują nam ujęcia tego samego meczu z daleka, a więc spojrzenie makro. Makroekonomiibada gospodarkę jako całość, lub też jej znaczących części. Odnosi się do „ogólnego obrazu", a nie szczegółów działalności gospodarczej kraju.kładąc przy tym nacisk na zachodzące w niej współzależności. Interesuje się mierzeniem, wyjaśnianiem i przewidywaniem działania całego systemu gospodarczego Bada ona między innymi czynniki wpływające na poziom i zmiany takich wielkości ekonomicznych, jak np.. całkowita produkcja i konsumpcja w danej gospodarce; łączna (globalna) podaż produktów i usług, globalny popyt na nie, ogólny (średni) poziom ich cen, globalne zatrudnienie i inwestycje, dochody i wydatki budżetu państwa. Ogólnie rzecz biorąc, makroekonomia zajmuje się przede wszystkim badaniem agregatowych czyli dotyczących całej gospodarki wielkości ekonomicznych. Aby to osiągnąć, analizuje szeroko pojęte działy gospodarki, w tym na przykład globalną produkcję wszystkich przedsiębiorstw wytwarzających dobra i usługi. Przedmiotem jej analizy są tzw. agregaty, czyli sumarycznie traktowane wielkości mikroekonomiczne dotyczące całej gospodarki np. zatrudnienie, produkcja globalna, dochód narodowy, konsumpcja, ogólny poziom cen itp. Efektem jej badań są formułowane przez nią prawa i teorie makroekonomiczne stanowiące podstawy budowy makroekonomicznych modeli gospodarki. Ekonomia a interesy

docsity.com

W trakcie gospodarowania są w różnym stopniu uwzględniane interesy jednostek i grup ludzi. Na przykład, przy podziale wytworzonych dóbr poszczególne osoby i całe grupy zawodowe lub społeczne otrzymują większą lub mniejszą ich część. Profesor uniwersytetu zwykle zarabia więcej niż sprzątaczka. Ludzie chcą także wpływać na podejmowane decyzje polityczne i ekonomiczne, pragną, aby proces gospodarowania był zorganizowany zgodnie z ich poglądami.

Wiedza dostarczana przez ekonomię szczególnie silnie wpływa na możliwość osiągania przez ludzi różnych celów. Prowadzi to czasem do jej świadomego lub nieświadomego zniekształcania w imię korzyści konkretnych osób. Na przykład, jako wiedzę naukową przedstawia się opisy i twierdzenia nieprawdziwe. Można to czynić przynajmniej dwojako. Po pierwsze, zainteresowani sami mogą tworzyć wiedzę zdeformowaną. Przykładem może być „odkryte" w latach pięćdziesiątych XX w. (za Józefem Stalinem) przez wielu polskich ekonomistów „podstawowe prawo ekonomiczne gospodarki socjalistycznej", które - wbrew powszechnie obserwowanemu marnotrawstwu - orzekało, że głównym celem przedsiębiorstw w krajach realnego socjalizmu jest maksymalne zaspokajanie ludzkich potrzeb. Po drugie, zainteresowani mogą zakłócać krytykę i w ten sposób wpływać na selekcję teorii ekonomicznych. Można tego dokonać, np.. dzieląc odpowiednio pieniądze przeznaczone na rozwój nauki, kształtując programy nauczania w szkołach, umożliwiając publikowanie wyników pracy tylko wybranym osobom. W Polsce tego rodzaju przykładów dostarcza historia tzw.. ekonomii politycznej socjalizmu, a także działalność wydawnictw ekonomicznych i redakcji wielu czasopism przed 1990 r.

Zniekształcanie wiedzy ekonomicznej może utrudnić lub nawet uniemożliwić poznanie gospodarowania, w szczególności zaś odkrywanie praw ekonomicznych. Na a przykład, w Polsce po II wojnie światowej przez wiele dziesięcioleci, aż do końca lat osiemdziesiątych XX w., nie opublikowano ani jednego podręcznika ekonomii odpowiadającego standardom światowym, a nazywane tak książki zawierały wiedzę przestarzałą, niepełną, zniekształconą. Jest oczywiste, że hamowało to rozwój nauk ekonomicznych

Podsumowując, modele to po prostu narzędzia umożliwiające precyzyjne myślenie o konkretnych problemach. Wymaga ono dokonywania pewnych uproszczeń. Świat rzeczywisty jest po prostu zbyt skomplikowany, abyśmy potrafili od razu uwzględnić wszystkie jego elementy. Nie umiemy również rozstrzygnąć jak daleko możemy się posunąć w upraszczaniu rzeczywistości. Umiejętność korzystania z modeli przypomina bardziej sztukę niż naukę. Nadmierne uproszczenia mogą doprowadzić do pominięcia czynników ważnych w analizie. Nadmierny stopień skomplikowania może z kolei oznaczać utopienie badanego zagadnienia w powódź szczegółów i zagubienie celu analizy. Niekiedy istnieje możliwość wykorzystania danych do określenia znaczenia poszczególnych czynników. W innych przypadkach nie wystarcza to, aby zrozumieć naturę wchodzących w grę przyczyn.

Modele ekonomiczne są daleko posuniętym uproszczeniem rzeczywistości i nie wiele maja z nią wspólnego. Mają ułatwiać nam precyzyjną analizę. Dobry model opiera się na uproszczeniach, ale mimo to nie zniekształca zbytnio rzeczywistości, lecz uwypukla główne cechy opisywanego problemu. Ocenę modelu powinno się opierać nie na kryterium jego prostoty, lecz jego zdolności do tłumaczenia rzeczywistych zjawisk. Niekiedy bardzo prosty model może mieć dużą wartość objaśniającą. Ludzie nie są istotami tak skomplikowanymi jak zakładają ekonomiści. Ekonomia jest nauką kontrowersyjną. Powszechnie wiadomo, że trudno znaleźć dwóch ekonomistów, którzy zgadzaliby się ze sobą.

docsity.com

BIBLIOGRAFIA: 1. „Mikroekonomia” B. Klimczak 2. „Mikroekonomia” D. Begg, S. Fischer, R. Dornbush 3. „Mikroekonomia“ S. Oyrzanowski 4. „ Podstawy teorii ekonomii“ T. Grabowski 5. „Podtawy ekonomii Mikroekonomia” Z. Matkowski 6. „ System rynkowy” M. Nasiłowski 7. „Ekonomia” praca zbiorowa pod redakcją W. Cebana 8. „Ekonomia” K. Niemczycki 9. „Metodologia ekonomii” M. Blaug 10. „Podtawy ekonomii” pod redakcją R. Milewskiego 11. „Postawy ekonomii” E. Nojszewska

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.