Wysiłek fizyczny - Notatki - Ergonomia, Notatki'z Ergonomia. Warsaw School of Economics
Irena85
Irena8524 March 2013

Wysiłek fizyczny - Notatki - Ergonomia, Notatki'z Ergonomia. Warsaw School of Economics

PDF (198.6 KB)
7 strona
484Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane zostają zagadnienia z ergonomii: wysiłek fizyczny.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Wysiłek fizyczny

1. Wydatek energetyczny,

2. Obciążenie statyczne,

3. Monotypowość wykonywanych ruchów

Koszt fizjologiczny pracy jest pojęciem używanym dla określenia stopnia psychofizjologicznego obciążenia

ustroju.

Jest to pojęcie szersze od pojęcia kosztu energetycznego pracy, który oznacza tylko ilość energii zużytej

podczas wykonanej pracy.

Koszt fizjologiczny pracy oznacza się zarówno na podstawie wartości wydatku energetycznego, jak i na

podstawie zmian czynnościowych zachodzących w ustroju pod wpływem wykonanej pracy, na przykład

zmian częstości skurczów serca, objętości wyrzutowej serca, wentylacji minutowej płuc i innych.

Psychofizjologiczna definicja pracy:

Praca jest to świadome wykonywanie przez ustrój ludzki dowolnych czynności wymagających wydatkowania sił, wydatkowania i przemiany energii, więcej niż jest to niezbędne dla spoczynkowej przemiany materii ustroju, co dzieje się nawet wówczas, gdy nie ma ruchu w sensie fizykalnym.

Praca fizyczna występuje w dwóch zasadniczych postaciach:

Dynamicznej ( tzw. praca rytmiczna ) związanej z przemieszczaniem się ciała ludzkiego lub

poszczególnych jego części w przestrzeni, zewnętrznym objawem tej pracy jest ruch; mięśnie podczas

pracy wykonują rytmiczne skurcze i rozkurcze,

Statycznej – jej efektem jest utrzymywanie ciała lub jego poszczególnych części w określonej pozycji;

mięśnie są w stałym napięciu.

Podczas pracy statycznej mięsień znajduje się w ciągłym napięciu i dlatego utrudniony jest dopływ i odpływ krwi z mięśnia; mięsień nie otrzymuje z krwi ani cukru ( glukozy), ani tlenu i musi je czerpać ze swoich rezerw, kwas mlekowy zaś, który powstaje, nie jest usuwany z mięśnia i zalegając w nim powoduje ból sygnalizujący zmęczenie mięśniowe (potocznie tzw. zakwasy);

przy statycznej pracy mięśni zahamowanie przepływu krwi jest tym większe, im większy jest nakład zużywanej siły.

Jeśli siła ta wynosi 60% siły maksymalnej, to dopływ krwi praktycznie ustaje. Przy użyciu siły wynoszącej mniej niż 15-20% siły maksymalnej ukrwienie statycznie pracującego mięśnia nie powinno być upośledzone.

Podczas pracy dynamicznej mięsień działa na krążenie krwi jak motopompa: skurcz powoduje wyparcie krwi, a następujący po nim rozkurcz umożliwia ponowne napełnienie naczyń krwionośnych mięśnia krwią. Krążenie krwi zostaje dzięki temu wielokrotnie zwiększone, mięsień faktycznie otrzymuje od 10 do 20 razy więcej krwi niż w stanie spoczynku. Przepływająca przez mięsień krew dostarcza mu energotwórczy cukier

glukozę ) i tlen, powstające zaś podczas przemian produkty rozkładu

( głównie kwas mlekowy ) zostają jednocześnie podczas skurczu wydalone z mięśnia.

Miernikiem obciążenia dynamiczną pracą fizyczną jest tzw. wydatek ( koszt ) energetyczny pracy, przez który należy rozumieć ilość energii, jaką zużywa człowiek podczas wykonywania danej pracy.

docsity.com

Przydatność określenia tzw. roboczego wydatku energetycznego ( RWE ) :

1. Umożliwia porównanie wysiłków fizycznych wymaganych przy wykonywaniu różnego rodzaju pracy,

2. W stosunku do osób ciężko pracujących fizycznie wyznaczenie RWE może stanowić obiektywną podstawę

normowania pracy i ustalania wynagrodzenia w zależności od wysiłku,

3. Wartość RWE pozwala na ocenę ryzyka zatrucia szkodliwymi substancjami wziewnymi zawartymi w

powietrzu. Im większy jest bowiem wydatek energetyczny ( im cięższą wykonujemy pracę ), tym wię

maksymalnego pochłaniania tlenu przez ustrój ksze zapotrzebowanie na tlen i tym większa wentylacja płuc.

Im intensywniejsza wentylacja płuc, tym więcej substancji wziewnych wniknie do organizmu.

PPM – podstawowa przemiana materii

CPM – czynnościowa przemiana materii ustroju

RWE – roboczy wydatek energetyczny – w centrum zainteresowania ergonomii

Klasyfikacja ciężkości pracy wg Kozłowskiego:

 10% maksymalnego pochłaniania tlenu przez ustrój - praca lekka,

 10-30% maksymalnego pochłaniania tlenu przez ustrój – praca średnio ciężka,

 30-50% maksymalnego pochłaniania tlenu przez ustrój – praca ciężka ( należy dążyć do nieprzekraczania

tej granicy),

 50% maksymalnego pochłaniania tlenu przez ustrój – praca bardzo ciężka

Organizm człowieka stale dąży do utrzymania homeostazy, tj. względnie stałego stanu równowagi składu chemicznego organizmu i procesów życiowych w nim zachodzących na stosunkowo wysokim poziomie uporządkowania, co wcale nie jest łatwe przy ciągle zmieniających się warunkach zewnętrznych. Człowiek ma zdolność utrzymania stałości takich parametrów, jak na przykład temperatura wewnętrzna, poziom glukozy we krwi czy ph krwi, przy współudziale różnych układów , ale pod „kierownictwem” układu nerwowego i hormonalnego.

Układ krwionośny a praca

Parametry charakteryzujące stan czynnościowy tego układu, tzw. parametry hemodynamiczne ( częstość tętna, objętość wyrzutowa serca, pojemność minutowa serca ), wzrastają w trakcie wykonywania dynamicznej pracy fizycznej.

Przy pracy statycznej ulegają wzrostowi dopiero po wykonaniu pracy.

Tętno – średnio wynosi 60-80 uderzeń na minutę – może wzrosnąć do 200 uderzeń/min a nawet u osób wytrenowanych do 280

Objętość skurczowa serca ( ilość krwi wyrzucanej przez serce podczas pojedynczego skurczu ) – spoczynek 50-60 ml, u sportowców do 100 ml; intensywna praca – wzrost do 150-160 ml, u sportowców nawet do 220 ml.

Pojemność minutowa serca – czyli ilość krwi przepływającej przez serce

( iloczyn dwóch poprzednich parametrów ), w ciągu minuty w stanie spoczynku wynosi 4-8 litrów, podczas wykonywania wysiłku dynamicznego może wzrosnąć do 20-28 litrów, a u sportowców nawet do 40 litrów.

docsity.com

Podczas wykonywania pracy statycznej parametr ten zachowuje się inaczej. Najwyższą wartość ( 17 l ) przyjmuje w okresie odpoczynku.

Układ oddechowy a praca

Parametry respiracyjne, charakteryzujące układ oddechowy zalicza się: częstość oddechów na minutę, wentylację minutową płuc, zużycie tlenu w litrach na minutę.

Podczas pracy mięśnia zapotrzebowanie na energotwórczy cukier i tlen wzrasta. Za dostarczenie tlenu do krwi odpowiada układ oddechowy, za jego doprowadzenie do mięśni układ krwionośny, dlatego też te dwa układy w organizmie człowieka wykonującego pracę fizyczną funkcjonują na „wyższych obrotach” ( wzrost parametrów hemodynamicznych i respiracyjnych ).

Termoregulacja a praca

Organizm ma zdolność zachowania stałej temperatury wewnętrznej.

Każdy nadmiar ciepła, który wytworzy się w organizmie musi być z organizmu wydalony.

Organizm człowieka dysponuje czterema sposobami oddawania ciepła:

1. przewodzenie – oddawanie ciepła w przypadku skóry, który styka się z powietrzem, jest niewielkie,

gdyż powietrze wykazuje małe przewodnictwo cieplne. Wzrasta ono znacznie, gdy skóra zetknie się z

wodą, metalem, betonem itp, a więc z dobrymi „odbiorcami” ciepła.

2. Unoszenie ( konwekcja ) – jeśli skóra styka się z chłodnym powietrzem, ulega ono ogrzaniu, przez co

staje się lżejsze i unosi się ku górze. Na jego miejsce przybywa nowe i sytuacja się powtarza.

Konwekcja zależy przede wszystkim od różnic temperatury skóry i otoczenia, jak również od

szybkości ruchu powietrza,

3. Promieniowanie cieplne – polega na wymianie ciepła między ludzkim ciałem a otaczającymi je

ścianami, ciałami i przedmiotami, które pochłaniają ciepło lub je wypromieniowują. Ilość

wypromieniowanego ciepła zależy przede wszystkim od różnicy temperatury między skórą a

przeciętną temperaturą otaczających powierzchni,

4. Parowanie – oddawanie ciepła przez wyparowywanie potu na skórze. Powstający przy tym ubytek

ciepła wynosi 0,58 cal/g wyparowanej wody. Człowiek normalnie wypaca litr wody dziennie i tylko

tym sposobem traci ok. 600 cal.

SPOSOBY OCENY WYSIŁKU FIZYCZNEGO

1. Pomiar i porównanie zużycia tlenu z maksymalną zdolnością pochłaniania tlenu przez ustrój

2. Pomiar zmian fizjologicznych zachodzących w organizmie w czasie pracy

3. Pomiar wydatku energetycznego, obciążenia statycznego i monotypowości wykonywanych ruchów

docsity.com

Ocena wydatku energetycznego przy pracy fizycznej

Wydatek energetyczny w ciągu 8 godz. pracy Ocena

kcal kJ Słowna Punktowa

Poniżej 300 301÷800 801÷1500

1501÷2000 powyżej 2000

Poniżej 1257 1261÷3352 3356÷6285 6289÷8380

powyżej 8380

Bardzo mały Mały

Średni Duży

Bardzo duży

0 1÷25

26÷50 51÷75

76÷100

Podstawowy wydatek energetyczny dla młodego mężczyzny, średniego wzrostu ( 175 cm ) i średniej wagi

ciała ( 75 kg ) wynosi około 7000 do 7500 kJ / 24h. Jako wydatek w czasie wolnym od pracy przyjmuje się

około 2500 kJ / 24h. Łączny, całodobowy wydatek wynosi więc 10000 kJ / 24h. Do tej wartości całkowitej

dodaje się wydatek na pracę :

- do około 4200 kJ / 8h – praca lekka

- od 4200 – 6300 kJ / 8h – praca średnio ciężka

- od 6300 – 8400 kJ / 8h – praca ciężka

- ponad 8400 kJ / 8h - praca najcięższa.

METODY OKREŚLANIA WYDATKU ENERGETYCZNEGO

1. Kalorymetria bezpośrednia – ocena wysiłku na podstawie pomiaru ilości ciepła wytwarzanego w tym czasie w organizmie ( specjalne komory kalorymetryczne )

2. Kalorymetria pośrednia - polega na określeniu objętości tlenu pobieranego przez organizm w jednostce czasu

Szczególnie przydatna poczas wysiłków, w któtych przeważają procesy tlenowe

Ilość energii uzyskana w procesach utleniania, przy zużyciu 1 litra tlenu, jest definiowana jako równoważnik energetyczny tlenu

3. Metoda chronometrażowo-tabelaryczna

Metoda ta polega na obliczeniu wydatku energetycznego pracownika zatrudnionego na określonym stanowisku pracy na podstawie dwóch grup danych:

Czas wykonania poszczególnych rodzajów czynności w ciągu zmiany; uzyskanie tych danych wymaga przeprowadzenia chronometrazu pracy, tzn. obserwacji i dokonania pomiaru czasu trwania poszczególnych rodzajów czynności,

Tabel zawierających jednostkowy wydatek energii na wykonanie różnych czynności.

Na podstawie techniki kalorymetrii pośredniej opracowano tabele zawierające jednostkowy wydatek energetyczny, związany z wykonywaniem czynności (kJ/min )

docsity.com

Czas trwania poszczególnych czynności mnożymy przez jednostkowy wydatek energetyczny i otrzymujemy lączny wydatek energetyczny dla danej czynności.

Następnie sumujemy wydatki energii poszczególnych czynności i uzyskujemy sumaryczny wydatek przypadający na zmianę roboczą

Ocena wydatku energetycznego przy pracy fizycznej Wydatek energetyczny w ciągu 8 godz. pracy Ocena

kcal kJ Słowna Punktowa

Poniżej 300 301÷800 801÷1500 1501÷2000 powyżej 2000

Poniżej 1257 1261÷3352 3356÷6285 6289÷8380 powyżej 8380

Bardzo mały Mały Średni Duży Bardzo duży

0 1÷25 26÷50 51÷75 76÷100

Przy ocenie stopnia obciążenia statycznego należy brać pod uwagę:

Rodzaj postawy przy pracy (stojąca, siedząca, itd.)

Wymuszenie zajmowanej postawy

Stopień poczylenia ciała

Możliwość zmiany pozysji przy wykonywaniu danej czynności

Ocena stopnia obciążenia statycznego

Ocena stopnia obciążenia statycznego słownie

W punktach

Pozycja ciała przy pracy Przykłady

1÷10 Siedząca niewymuszona Większość prac biurowych

docsity.com

11÷20 Stojąca niewymuszona z możliwością okresowej zmiany na siedzącą

Ślusarz, stolarz Mały

21÷30 Siedząca lub stojąca na przemian z chodzeniem

Nadzór techniczny, bibliotekarz

31÷40 Siedząca wymuszona, nie pochylona, bądź nieznacznie pochylona

Pisanie na maszynie, obsługa prac mechanicznych

41÷50 Stojąca niewymuszona, bez możliwości okresowej zmiany pozycji na siedzącą

Obsługa niektórych obrabiarek, malowanie, lakierowanie, praca ekspedienta

Średni

51÷60 Stojąca wymuszona z możliwością zmiany pozycji na siedzącą

Motorniczy, suwnicowy

61÷70 Siedząca wymuszona, bardzo pochylona

Szwaczka, zegarmistrz

71÷80 Stojąca wymuszona, nie pochylona bez możliwości okresowej zmiany pozycji na siedzącą

Piaskowanie, obsługa niektórych obrabiarek

Duży

81÷90 Stojąca wymuszona pochylona, niezależnie od możliwości zmieniania pozycji

Praca górnika, obróbka drewna, spawanie

Bardzo duży 91÷100

Klęcząca, w przysiadzie i inne nienaturalne pozycje

Formowanie ręczne, w górnictwie, posadzkarz, ślusarz samochodowy

Monotypowość – jednostajne powtarzanie ruchów przez człowieka angażuje w pracy te same grupy mięśni,

na skutek tego ulegają one zmęczeniu szybciej niż wówczas, gdy pracują różne grupy mięśni.

Oceniając monotypowość ruchów roboczych należy wziąć pod uwagę:

Liczbę monotypowych powtórzeń,

Wielkość rozwijanych sił mięśniowych przy wykonywanych ruchach.

Liczba powtórzeń stereotypowych ruchów na zmianę roboczą ( 8 godzin )

Stopień uciążliwości

Siła > 1N Siła < 1N Słownie W punktach Poniżej 300

301÷800

801÷1600

powyżej 1600

Poniżej 800

801÷1600

1601÷3200

powyżej 3200

Mały

Średni

Duży

Bardzo duży

1÷25

26÷50

51÷75

76÷100

docsity.com

Ocena sumaryczna wysiłku fizycznego

Ocena słowna Ocena w punktach

Wysiłek bardzo lekki

Wysiłek lekki

Wysiłek średni

Wysiłek ciężki

Wysiłek bardzo ciężki

1÷30

31÷70

71÷120

121÷190

191÷300

Ocena sumaryczna wysiłku fizycznego zawiera sumę ocen cząstkowych i jest to podstawa do:

 Klasyfikacji stanowisk pracy ze względu na kolejność ich usprawniania,

 Racjonalizacji metod pracy,

 Modernizacji urządzeń

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome