Prawo międzynarodowe - Notatki - Prawo - Część 4, Notatki'z Prawo. University of Bialystok
Moniczka
Moniczka7 March 2013

Prawo międzynarodowe - Notatki - Prawo - Część 4, Notatki'z Prawo. University of Bialystok

PDF (422.0 KB)
12 strona
809Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające stwierdzenia z zakresu prawa: załatwianie sporów międzynarodowych, prawo przeciwwojenne, prawo konfliktów zbrojnych.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 12
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Pomieszczenia misji – budynki lub część budynków i tereny przyległe do nich,

użytkowane dla celów misji, łącznie z rezydencją szefa misji. Są nietykalne, a wejście na

nie może być tylko za zgodą szefa misji. Państwo wysyłające ma prawo umieszczania na

budynkach misji godła i flagi. Państwo przyjmujące ma obowiązek zapewnić ochronę

misji, nietykalność jej pomieszczeń, spokój lub uchybienia godności misji. Obowiązkiem

państwa wysyłającego jest wykorzystanie pomieszczeń misji zgodnie z ich

przeznaczeniem.

105. Służba konsularna.

106. Źródła prawa konsularnego.

Bardzo dużą rolę odgrywają tu dwustronne umowy konsularne, choć nie brakuje i norm

zwyczajowych. W 1963 r. powstała konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych.

107. Ustanowienie i utrzymywanie stosunków konsularnych.

Wszystkim państwom przysługuje bierne i czynne prawo konsulatu a samo nawiązanie

stosunków konsularnych zależy od zainteresowanych stron. Nawiązanie stosunków

dyplomatycznych implikuje nawiązanie stosunków konsularnych ale zerwanie stosunków

dyplomatycznych nie powoduje zerwania stosunków konsularnych.

Funkcje konsularne są wykonywane przez urzędy konsularne ale często powierzane są

te funkcje misjom dyplomatycznym. W takim wypadku mówimy o wydziałach

konsularnych. Każdy urząd konsularny ma swój własny okręg konsularny.

108. Funkcje konsularne.

Funkcje konsularne:

1. ochronę interesów państwa wysyłającego i jego obywateli

2. popieranie rozwoju stosunków handlowych, gospodarczych, kulturalnych i naukowych

między państwem wysyłającym i przyjmującym

3. zapoznawanie się wszelkimi legalnymi sposobami z warunkami i rozwojem życia

handlowego, gospodarczego, kulturalnego i naukowego oraz składanie sprawozdań

swemu rządowi

4. wystawianie paszportów i wiz

5. udzielanie pomocy własnym obywatelom,

6. pełnienie czynności notariusza i urzędnika stanu cywilnego pod warunkiem zgodności

z przepisami miejscowymi,

7. ochronę interesów spadkowych własnych obywateli, ochronę interesów nieletnich

osób i osób pozbawionych pełnej zdolności do czynności prawnych,

8. reprezentowanie współobywateli przed sądem oraz innymi władzami państwa

przyjmującego

9. wykonywanie nadzoru i kontroli nad statkiem i samolotami

10. udzielanie pomocy statkom i samolotom

109. Organizacja urzędu konsularnego.

110. Przywileje i immunitety konsularne.

Są one węższe niż dyplomatyczne. Konsul z wyjątkiem czynności urzędowych, podlega

jurysdykcji i władzy państwa przyjmującego.

Zakres przedmiotowy – obowiązek traktowania ich z szacunkiem, zapobieżenie

zamachom na ich życie, mogą być zatrzymani lub aresztowani tylko w przypadku

popełnienia ciężkiej zbrodni. Każdy taki przypadek wymaga natychmiastowego

powiadomienia władz państwa wysyłającego. Immunitet nie chroni ich w przypadku

powództwa cywilnego chyba że wyraźnie występował wtedy jako przedstawiciel państwa

docsity.com

wysyłającego. Konsule nie są zobowiązani do składania zeznań w charakterze świadka

jeśli dotyczą one wykonywanej funkcji. Korzystają z immunitetu celnego i podatkowego,

zwolnieni są ze świadczeń osobistych i służby publicznej

Zakres podmiotowy – pełne przywileje i immunitety przysługują zawodowym

kierownikom urzędu konsularnego, oraz innym urzędnikom konsularnym. Pracownicy

konsularni (administracyjni i techniczni) nie są zobowiązani do składania zeznań w

charakterze świadka jeśli dotyczy to charakteru ich pracy, korzystają z immunitetu

podatkowego i celnego, są zwolnieni od świadczeń osobistych.

Zakres czasowy – każdy członek urzędu konsularnego korzysta z przywilejów i

immunitetów od momentu wjazdu do państwa, lub jeśli już tam jest od momentu objęcia

funkcji. Zakończenie funkcji pociąga za sobą wygaśnięcie przywilejów i immunitetów, z

tym że normalnie wygasają one z chwilą opuszczenia państwa pobytu.

Zakres terytorialny – konwencja wiedeńska nie ogranicza przywilejów i immunitetu

konsularnego do okręgu konsularnego oraz przyznaje je na terytorium państwa trzeciego.

XII. Załatwianie sporów międzynarodowych.

111. Definicja sporu międzynarodowego.

Spór międzynarodowy – sytuacja w której państwa występują ze

skonkretyzowanymi, sprzecznymi stanowiskami i roszczeniami. Powstawanie sporów jest

nierozerwalnie związane za stosunkami międzynarodowymi i wynikają ze sprzeczności

interesów, polityki i podejścia do wielu zagadnień.

112. Spór a sytuacja.

Sytuacja – określony co do czasu i miejsca, układ stosunków międzynarodowych.

Jest to pojęcie szersze niż spór. Sytuacja może się przerodzić w spór.

113. Spory prawne i polityczne, zwykłe i kwalifikowane.

Każdy spór prawny jest sporem politycznym, np. spory międzynarodowe

powstają w określonej sytuacji gospodarczej i politycznej. Spory prawne powinny być

kierowane do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Nie każdy spór polityczny

da się ująć w formułę prawną i rozstrzygnąć wyłącznie na podstawie istniejącego prawa.

Spory kwalifikowane to takie które zagrażają pokojowi. Rada Bezpieczeństwa

ma możliwość kwalifikowania sporów, z czego płyną określone konsekwencje prawne i

organizacyjne.

114. Sposoby załatwiania sporów

Rodzaje załatwiania sporów:

- nie prowadzące do wiążącego dla stron rozstrzygnięcia, (rokowania, dobre usługi,

pośrednictwo, badania i koncyliacja). Pierwsze trzy to postępowanie

dyplomatyczne bez udziału organu międzynarodowego, badania i koncyliacja to

postępowanie z udziałem organów międzynarodowych jednak nie są one uprawnione

do wydawania wiążących dla stron orzeczeń.

- kończące się wiążącym rozstrzygnięciem (arbitraż i postępowanie sądowe)

115. Źródła prawa dotyczące załatwiania sporów.

Z umów wielostronnych należy wymienić przede wszystkim konwencję haską o

pokojowym załatwianiu sporów międzynarodowych z 1907 r., obszerne postanowienia

zawiera Karta Narodów Zjednoczonych, ponadto zawierane są umowy dwustronne

poświęcone w całości załatwianiu sporów.

116. Dyplomatyczne sposoby załatwiania sporów – rokowania, dobre usługi,

pośrednictwo, komisje śledcze, komisje badań, koncyliacja.

docsity.com

Rokowania – najprostsza metoda załatwiania sporu, są skuteczne jeśli państwa sporu

chcą w duchu kompromisu i potrafią w wyniku rozmów uzgodnić swoje stanowisko i

ustalić na przyszłość jednolite stanowisko. Mogą być prowadzone na różnych szczeblach:

głowy państw, szefów rządów, ministrów spraw zagranicznych lub inne osoby

upoważnione do ich prowadzenia. Mogą być ustne i pisemne.

Dobre usługi i pośrednictwo – przy dobrych usługach rola państwa trzeciego polega

na ułatwieniu państwom będącym w sporze nawiązanie rokowań bezpośrednich. W

samych rokowaniach państwo to nie bierze jednak udziału. Przy pośrednictwie państwo

trzecie bierze udział w rokowaniach i udziela stronom sporu swych rad lub wskazówek.

Różnica między dobrymi usługami a pośrednictwem jest nieostra i czasami może dojść to

rozpoczęcia rokowań przez państwo trzecie a następnie wzięcia udziału w nich. Czynności

kończą się gdy nie ma szans na rozstrzygnięcie sporu, strony sporu skorzystają z innych

metod (drogi sądowej), lub spór zostanie rozstrzygnięty.

Komisje śledcze (badań)– mogą być powołane za zgodą stron sporu dla wyjaśnienia

stanu faktycznego, po wyczerpaniu drogi dyplomatycznej. Zadaniem ich jest stwierdzenie

faktów jeśli są one sporne. Skład komisji określają strony, jak też ich zadania. Uchwały

komisji podejmowane są większością głosów jej członków. Na zakończenie prac komisji

sporządza się sprawozdanie ograniczonego do stwierdzenia faktów, nie jest ono wiążące .

Koncyliacja – metoda w której komisja koncyliacyjna po zbadaniu stanu faktycznego

sporu nie wydaje wyroku ale zaleca konkretne rozstrzygnięcie sporu. Zajmuje miejsce

pośrednie między drogą dyplomatyczną a sądową i łączy w sobie element badań i

mediacji. Komisje mogą być stałe lub niestałe. Jej działalność kończy się przez

sporządzenie protokołu który:

- stwierdza że strony doszły do porozumienia i uznały podane warunki porozumienia

- stron nie można było pojednać.

Postępowanie przed organami Narodów Zjednoczonych - główne zadanie

załatwiania sporów przysługuje Rada choć morze też być Zgromadzenie Ogólne. Rada

Bezpieczeństwa może rozpatrywać spory na wniosek:

- państwa lub państw,

- Zgromadzenia Ogólnego,

- Z inicjatywy Sekretarza Generalnego,

- Z urzędu

Każdy członek ONZ może skierować spór przed organ ONZ lub może zwrócić uwagę na

spór. Zwracając uwagę na spór państwo samo decyduje czy ma to być Rada czy

Zgromadzenie.

Arbitraż (sądownictwo polubowne) – jest znane od dawna, arbitrami byli

niejednokrotnie Papieże. Najlepszą definicję arbitrażu dały konferencje haskie. Arbitraż

międzynarodowy ma za przedmiot rozstrzyganie sporów między państwami przez

sędziów przez nie wybranych, w oparciu o poszanowanie prawa. Zastosowanie arbitrażu

pociąga za sobą obowiązek poddania się wyrokowi. Wyrok zostaje wydany na podstawie

prawa. Poddanie się arbitrażowi jest nieprzymusowe. Wyrażenie zgody na poddanie się

arbitrażowi odbywa się na mocy specjalnej umowy międzynarodowej zwanej

kompromisem, strony określają przedmiot sporu, decydują o jego poddaniu arbitrażowi i

zgadzają się na wydany wyrok. Liczbę arbitrów oraz skład trybunału arbitrażowego

określają strony, może być powierzony jednemu sędziemu lub kilku (nieparzysta liczba).

Postępowanie odbywa się wg zasad ustalonych przez strony, a w braku takiego ustalenia

stosuje się procedurę konwencji haskiej z 1907 r. Postępowanie składa się dwóch części:

z postępowania pisemnego i rozprawy ustnej. Po złożeniu dowodów stron następuje

narada a następnie odbywa się głosowanie, decyzja zapada większością głosów.

Sądownictwo międzynarodowe – Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości -

jest to instytucja stosunkowo nowa, a pierwszym powołanym był w 1908 r.

Środkowoamerykański Trybunał Sprawiedliwości. Pierwszym sądem międzynarodowym o

znaczeniu światowym był Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej zastąpiony po

II wojnie światowej przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości. Sądy

międzynarodowe działają na podstawie prawa a więc poza rozstrzyganiem sporów

docsity.com

międzynarodowych i wydawania opinii doradczych w konkretnych sprawach ich

działalność może przyczynić się do wyjaśniania i uściślania norm prawnych

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości – rozpoczął działalność w 1946 r. jako jeden z

głównych organów ONZ. Spełnia on dwie funkcje:

- sądzenie

- wydawanie opinii doradczych, nie mają one charakteru prawnie wiążącego.

Organizacja Trybunału – składa się z 15 sędziów niezależnych, o kwalifikacjach

odpowiednich do objęcia tego stanowiska, są wybierani co 9 lat z prawem ponownego

wybrania. Co 3 lata następuje częściowe odnowienie składu sędziowskiego (5 sędziów).

Sędziów wybiera Zgromadzenie Ogólne i Rada Bezpieczeństwa spośród kandydatów

wyznaczonych przez grupy narodowe. Obok sędziów stałych mogą być sędziowie

narodowi. Podlegają oni immunitetowi ale tylko gdy sprawują funkcję sędziowską.

Bezstronność wyrokowania – sędzia nie może zajmować żadnego stanowiska

politycznego, administracyjnego i nie może wykonywać żadnego zawodu poza

wykonywanym. Sędzia nie może być agentem, doradcą lub adwokatem i nie może

uczestniczyć w wyrokowaniu w sprawie w której był np. członkiem komisji śledczej.

Każda strona w sporze ma prawo mieć sędziego swojej narodowości. Każdy sędzia może

wyłączyć się ze składu sądzącego w konkretnej sprawie.

Kompetencja Trybunału – stronami w sporze mogą być tylko państwa, a podstawą

kompetencji jest zgoda państw. Wyrok sądu wiąże strony ale tylko w danej sprawie.

117. Środki odwetowe.

Zdarzają się przypadki gdy w odpowiedzi na postępowanie innych państw,

naruszającego jego interesy podejmuje ono działalność nadzwyczajną zabezpieczającą te

interesy.

Rodzaje środków odwetowych:

- retorsje, działalność odwetowa podjęta w odpowiedzi na nieprzyjazne działanie

drugiego państwa. działanie które powoduje zastosowanie retorsji nie stanowi

pogwałcenia prawa międzynarodowego podobnie jak sam odwet retorsyjny. Chodzi o

zasadę proporcjonalności np. w podniesieniu opłat celnych, wydaleniu dyplomatów.

- represalia, odwet jaki państwo podejmuje w odpowiedzi na bezprawną działalność

innego państwa, takimi samymi środkami (bezprawnymi) ale uzasadnionymi w

konkretnej sytuacji bezprawną działalnością innego państwa. np. zajęcie majątku

drugiego państwa, czasowa okupacja obcego terytorium, wzięcie zakładników. Przy

tym działa zasada proporcjonalności, obecnie prawo międzynarodowe zakazało

stosowanie represaliów.

- embargo, zatrzymanie przedmiotów należących do obcego państwa, głównie

statków, lub ładunku na pokładach statków trzecich.

- blokada pokojowa niestosowany, zamkniecie komunikacji z portami lub z

wybrzeżem obcego państwa w czasie pokoju. Była to forma nacisku państw

silniejszych na państwa słabsze. Dziś zakazana bo może uznana jako akt agresji.

XIII. Prawo przeciwwojenne.

118. Pojecie prawa przeciwwojennego.

Jest to zespół norm utrudniających lub prawnie uniemożliwiających wybuch wojny. Do

tego rodzaju norm należą postanowienia które bezpośrednio wprowadzają zakaz agresji

oraz takie które w jakikolwiek inny sposób zmniejszają prawdopodobieństwo wybuchu

wojny lub jej zasięg. Są to umowy ograniczające zbrojenia, lub przewidujące rozbrojenie

oraz umowy tworzące system bezpieczeństwa zbiorowego.

119. Zakaz agresji i jej definicja

Dawne prawo międzynarodowe uważało wojnę za dopuszczalny instrument polityki

państw. Było to ściśle powiązane z układem stosunków społeczno-politycznych oraz fakt

iż ówczesna wojna nie zagrażała istnieniu całej ludzkości. Nawet Grocjusz w swoim dziele

docsity.com

na pierwszym miejscu postawił prawo wojny. Niepomyślnie zakończyły się próby

wyeliminowania wojny ze stosunków międzynarodowych przez konferencje haskie w

1899 i 1907 r. konwencje te nie wprowadziły obowiązku pokojowego załatwiania sporów

ani zakazu wojny agresywnej. Nie wprowadził bezwzględnego zakazu wojny agresywnej

Pakt Ligi Narodów. Pierwszą umową wielostronną zakazującą wojny agresywnej między

kontrahentami był pakt Brianda-Kellogga w 1928 r. Ten pakt zakazywał wojny

agresywnej ale nie obronnej. Od czasu wejścia w życie wojna agresywna została usunięta

przez prawo. Na zasadzie bezwzględnego zakazu agresji zbudowany został system ONZ.

Karta dopuszcza samoobronę i zbiorową akcję przeciw agresorowi.

Definicja agresji – dwa elementy:

- pierwszeństwo, agresorem jest państwo które popełni jeden z czynów,

- agresji może dokonać tylko państwo przeciw państwu (nie ma zastosowania do wojny

domowej, narodowowyzwoleńczej, antykolonialnej

Wg konwencji londyńskich agresorem jest państwo które popełni pierwsze:

- wypowie wojnę drugiemu państwu,

- dokona najazdu siłami zbrojnymi na terytorium innego państwa, a nie wypowie mu

wojny,

- zaatakuje jednostki innego państwa bez wypowiedzenia wojny,

- zastosuje blokadę portów lub wybrzeża,

- udzieli poparcia zbrojnym bandom które zorganizowały się na jego terytorium i

napadły na terytorium innego państwa, lub odmówi wydania tych band albo

pozbawienia ich pomocy i opieki.

120. Bezpieczeństwo zbiorowe – aspekty prawne.

Bezpieczeństwo zbiorowe – system wspólnego zapobiegania agresji, oparty na umowie

międzynarodowej.

Istotą tego systemu jest to iż napad na jednego członka traktowany jest jako

napad na wszystkich i zobowiązuje ich do przyjścia z pomocą. System powinien mieć nie

tylko zadania represyjne ale i prewencyjne, niedopuszczanie do agresji i likwidacja

groźby agresji. Może to być system uniwersalny lub regionalny. Obecnie uniwersalny

system bezpieczeństwa przewiduje Karta NZ. Nadrzędnym celem ONZ jest

utrzymywanie pokoju i bezpieczeństwa. Centralnym organem odpowiedzialnym za

bezpieczeństwo jest Rada Bezpieczeństwa, a swoje uprawnienia w tym zakresie opiera na

delegacji władzy, tzn. że wszystkie państwa ONZ udzieliły Radzie Bezpieczeństwa swojej

zgody. Rada nie może podjąć żadnej akcji bez zgody wszystkich członków stałych.

System sankcji:

- środki tymczasowe, nie są to sankcje ale ich celem jest zapobieganie zaostrzeniu

sytuacji, sa stosowane przed zastosowaniem sankcji.

- sankcje: wojskowe i niewojskowe.

Sankcje niewojskowe – zupełne lub częściowe przerwanie stosunków gospodarczych,

komunikacji, jak również zerwanie stosunków dyplomatycznych.

Sankcje wojskowe – udział sił wojskowych

121. Kwestie rozbrojenia i ograniczeń zbrojeń.

Rozbrojenie – zmniejszenie potencjału wojskowego, aż do całkowitej jego likwidacji.

Ostatecznym celem jest rozbrojenie powszechne i ostateczne. Od tego należy odróżnić

ograniczenie zbrojeń które nie ma na celu rozbrojenie ale tylko zahamowanie zbrojeń.

Dwa problemy rozbrojenia:

- jak dokonać stopniowego rozbrojenia, aby żadna ze stron nie uzyskała przewagi,

- jak zorganizować kontrolę rozbrojenia aby nie naruszała ona suwerenności państw.

Rokowania rozbrojeniowe po II wojnie światowej miały charakter wielostronny i

dwustronny

a. Na XIV sesji Zgromadzenia Ogólnego ZSRR wystąpił z projektem całkowitego i

powszechnego rozbrojenia, oraz stworzenia systemu kontroli międzynarodowej. Nie

przyniosło to rezultatu.

docsity.com

b. Układ Moskiewski o zakazie doświadczeń z bronią jądrową – atmosfera, przestrzeń

kosmiczna, pod wodą podpisany 5 sierpnia 1963 r. Nie jest to umowa

międzynarodowa, dopuszczał możliwość doświadczeń podziemnych. Jego plus to

ograniczenie doświadczeń z bronią jądrową, a minus nie przystąpiły do niego Chiny i

Francja.

c. Strefy bezatomowe. Propozycją utworzenia takiej strefy był Plan Rapackiego.

Wysunięty po raz pierwszy przez ministra spraw zagranicznych 2 października 1957 r.

propozycja stref miała objąć: Polskę, Czechosłowacje, NRD i RFN. Zakaz obejmował

posiadania przez te państwa, produkowania, składowania na ich obszarze, jak również

przez państwa trzecie. Plan Gomułki wysunięty 28 grudnia 1963 r. to węższa

propozycja mająca na celu zamrożenie zbrojeń nuklearnych. Przewidywał on

zamrożenie zbrojeń na terenie Polski, Czechosłowacji, NRD i RFN. Na wzór polskich

pomysłów Zgromadzenie Ogólne 24 listopada 1961 r. uznało Afrykę jako strefę

bezatomową, potem nastąpiła denukleryzacja Ameryki Łacińskiej 14 luty 1967.

d. Układy o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej – podpisany 1 czerwca 1968 r.

(wszedł w życie w 1970) przez ZSRR, USA i GB był ważnym etapem na drodze do

zahamowania wyścigu zbrojeń. Państwa dysponujące bronią atomową zobowiązały się

do nieprzekazywania jej komukolwiek bezpośrednio lub pośrednio, kontroli nad tą

bronią, oraz zakazu pomocy przy produkcji lub uzyskaniu takiej broni. Natomiast

państwa nie posiadające takiej broni zgodziły się na jej nieprzyjmowanie. Poza tym

układem jest Francja i Chiny.

e. Traktat o zakazie umieszczania broni jądrowej i innych broni masowej

zagłady na dnie mórz i oceanów oraz w ich podziemiu – podpisany 11 lutego

1971 r. pełny zakaz umieszczania broni jądrowej i innych broni masowej zagłady

obowiązuje poza 12 milową strefą przybrzeżną.

f. Konwencja o zakazie broni biologicznej – 10 kwietnia 1972 r.o zakazie

prowadzenia badań, produkcji, gromadzenia, nabywania i przechowywania broni

biologicznej, toksyn oraz ich zniszczenia. Konwencja przewiduje zniszczenie zapasów

broni biologicznej.

g. Ograniczenie zbrojeń w przestrzeni kosmicznej – w przestrzeni kosmicznej i na

ciałach niebieskich nie wolno umieszczać broni jądrowej i broni masowej zagłady.

Natomiast nie ma zakazu wykorzystywania przestrzeni kosmicznej (poza ciałami

niebieskimi) dla celów wojskowych nie związanych z umieszczaniem tam takiej broni.

h. Rokowania i układy radziecko-amerykańskie – w wyniku długotrwałych rokowań

SALT podpisano 26 maja 1972 r. dwa porozumienia:

- układ o ograniczaniu systemów obrony przeciwrakietowej,

- tymczasowe porozumienie o niektórych środkach w zakresie ograniczenia

strategicznych zbrojeń ofensywnych.

Obie strony nie mogły posiadać więcej niż 200 wyrzutni i pocisków przechwytujących

rakiety nieprzyjacielskie, układ reguluje liczbę i rozmieszczenie stacji radiolokacyjnych,

możliwość dokonywania prób z bronią przeciwrakietową oraz jej udoskonalenia.

Porozumienie tymczasowe przewidywało zamrożenie na okres 5 lat stanu ilościowego

strategicznych zbrojeń ofensywnych obu stron w zakresie międzykontynentalnych rakiet

balistycznych i okrętów podwodnych służących jako wyrzutnie rakiet. Kolejnym

porozumieniem było SALT II podpisany w 1979 r. układ w nie ratyfikowany ale w

praktyce przestrzegany przez USA. Pierwszym zmniejszającym potencjał wojskowy było

porozumienie wojskowe podpisane w Waszyngtonie 8 grudnia 1987 r. było to

porozumienie radziecko-amerykańskie o całkowitej eliminacji lądowych rakiet jądrowych

średniego i mniejszego zasięgu. Przewidywało eliminację rakiet z głowicami jądrowymi

rozmieszczonymi w Europie. 31 lipca 1991 r. USA i Rosja podpisały układ Start I

przewidujący że oba państwa zredukują systemy rakietowe broni jądrowej o zasięgu

ponad 5000 km średnio o 25 do 30 %. 3 stycznia 1993 r. państwa podpisały układ Start

II który przewiduje że oba państwa dokonają redukcji o dwie trzecie głowic jądrowych

do 2003 r.

XIV. Prawo konfliktów zbrojnych.

docsity.com

122. Pojecie wojny i konfliktu zbrojnego.

Wojna w sensie prawnym – zerwanie stosunków pokojowych między państwami i

przejście do stosunków wojennych które charakteryzują się walką zbrojną i aktami

wrogimi wobec drugiego państwa.

Konflikt zbrojny – pojęcie szersze od wojny. Obejmuje ona bowiem przejawy walki

zbrojnej między państwami nawet wówczas kiedy wojna nie zostanie wypowiedziana,

oraz takie konflikty zbrojne w których nie uczestniczą podmioty prawa

międzynarodowego.

123. Pojecie prawa wojennego.

Prawo wojenne – zespół norm regulujących walkę zbrojną państw lub innych

podmiotów prawa międzynarodowego. Głównym jego celem jest złagodzenie okrucieństw

wojny. Wiele z norm prawa wojny są ius cogens.

124. Stosowanie prawa wojennego i jego obowiązywanie .

Prawo wojenne obowiązuje wszystkie strony konfliktu zbrojnego. Dawniej

obowiązywała klauzula powszechności która mówiła iż jeśli choć jedno państwo nie

było stroną umowy opatrznej taką klauzulą - umowa taka nie obowiązywała w danym

konflikcie nikogo.

Podstawowe zasady prawa wojennego:

- strony wojujące nie mają nieograniczonego prawa wyboru środków szkodzenia

nieprzyjacielowi

- zasadniczym celem wojny jest pokonanie przeciwnika i narzucenie mu swojej woli

- działania wojenne powinny być prowadzone przeciwko siłom zbrojnym przeciwnika, a

nie ludności

- wojna jest stosunkiem między państwami a nie ludnością tych państw.

125. Prawo wojenne w konfliktach zbrojnych nie mających charakteru

międzynarodowego.

Konflikt wewnętrzny – starcie sił politycznych przy użyciu broni, w obrębie prawnym i

geograficznym jednego państwa. Są one prowadzone w sposób okrutny, bez

przestrzegania zasad prawa wojennego. W takich konfliktach powinno się stosować

chociaż minimum zasad ludzkości, osoby nie biorące udziału w konfliktach należy

traktować w sposób humanitarny, ranni i chorzy powinni być leczeni, zabroniona jest

kara śmierci bez prawomocnego wyroku sądowego.

126. Źródła prawa wojennego.

Prawo wojenne kształtowało się pod wpływem dwóch zasad:

- konieczność wojskowa,

- zasada humanitaryzmu.

Dawne prawo wojenne było prawem zwyczajowym które nadal pozostaje w mocy. Jeśli

jakieś państwa nie są związane normami prawnymi mogą się na nie powołać. Regulamin

haski z 1907 r. został uznany za kodyfikację i potwierdzenie istniejących norm

zwyczajowych, i obowiązuje on dla wszystkich państw, niezależnie od tego czy są

stronami czy nie.

127. Obszar wojny i teatr wojny.

Obszar wojny – terytoria na których siły zbrojne stron wojujących mogą prowadzić

działania wojenne. Są to terytoria państw wojujących, obszar morza pełnego. Obszarem

wojny nie mogą być terytoria państw neutralnych i obszary zneutralizowane.

Teatr wojny – część obszaru wojny, na której rzeczywiście toczy się działanie wojenne.

docsity.com

128. Początek wojny.

Rozpoczęcie wojny:

- z chwilą jej wypowiedzenia,

- z chwilą rozpoczęcia działań zbrojnych.

Trzecia konwencja haska zabrania rozpoczęcia działań zbrojnych bez uprzedniego i

niedwuznacznego zawiadomienia. Może być wystosowane ultimatum. Prawo wojenne

obowiązuje zarówno w wojnie wypowiedzianej zgodnie z konwencją haską jak i

niezgodnie. Wojna powoduje przerwanie stosunków dyplomatycznych i konsularnych,

dyplomaci wracają do kraju drogą okrężną, placówki dyplomatyczne i jej dokumenty

przechodzą pod ochronę jednego z państw neutralnych. Może nastąpić internowanie

cudzoziemców jeśli wymaga tego bezwzględnie bezpieczeństwo państwa. statki handlowe

mogą być zajęte z obowiązkiem zwrotu po wojnie bez odszkodowania lub zarekwirowane

z obowiązkiem odszkodowania.

129. Porozumienia między państwami wojującymi.

Jakkolwiek wojna przerywa normalne stosunki miedzy państwami to jednak prawo

wojenne dopuszcza zawieranie porozumień miedzy nimi i zakłada przestrzeganie dobrej

wiary przy ich wykonywaniu. Porozumienia takie mogą być zawarte przez rządy lub

dowódców wojskowych. Konwencje haskie z 1949 r. zakładają zawieranie porozumień w

sprawie polepszenia losu ofiar wojny. Rozejm – wstrzymanie działań wojennych za

wzajemna zgoda obu stron. Może być ogólny (wstrzymuje wszędzie działania wojenne)

albo miejscowy (zawieszenie broni) jeśli wstrzymuje działania wojenne wobec części sił,

lub określonego terenu. Porozumienia między dowódcami obu stron to kartele i mogą

dotyczyć np. wymiany jeńców. Kapitulacje wojskowe – umowy kończące na uzgodnionych

warunkach lub bezwarunkowo obronę, należy odróżnić faktyczne poddanie się – gdzie

jedna ze stron rezygnuje z walki przez wywieszenie białej flagi, co zobowiązuje do

zaprzestania walki przez drugą stronę. Nietykalność parlamentarzystów – rokowania

między stronami zapewniają nietykalność parlamentarzystom oraz osobom im

towarzyszącym.

130. Mocarstwa opiekuńcze.

Ta instytucja służy potrzebie kontaktowania się wojujących państw. Do takich państw

należą państwa neutralne które podejmują (na skutek zwrócenia się do nich państw

wojujących) się opieki nad interesami danego państwa na obszarze państwa

nieprzyjacielskiego. Niekiedy to samo państwo działa jako mocarstwo opiekuńcze dla

obu stron, jest pośrednikiem przy przekazywaniu protestów, propozycji rokowań w

sprawie rozejmu, wymiany jeńców. Konwencje genewskie z 1949 r. zobowiązują takie

mocarstwa do ochrony interesów jeńców, osób internowanych i w związku z tym zostały

one dodatkowo wyposażone w delegatów którzy jednak powinni uzyskać zgodę państwa

przy którym mają wykonywać swą misję.

131. Wojna lądowa – siły zbrojne i ich skład.

Tylko siły zbrojne prowadzą działania wojenne. Siły zbrojne mogą składać się z osób

walczących i niewalczących (personel sanitarny, korespondenci, kapelanie). Członkowie

sił zbrojnych podlegają w dwojaki sposób prawu międzynarodowemu: muszą

przestrzegać praw i zwyczajów wojennych, i pozostają pod ochroną prawa wojennego.

Skład sił zbrojnych:

1. armia regularna,

2. siły porządkowe,

3. korpusy ochotnicze,

4. powstanie masowe.

Aby siły porządkowe i korpusy ochotnicze wchodziły w skład armii regularnej zależy od

decyzji państwa. Muszą odpowiadać:

- mieć odpowiedzialnego dowódcę,

- mieć stały i z daleka rozpoznawalny znak odróżniający,

- jawnie nosić broń

docsity.com

- przestrzegać praw i zwyczajów wojennych.

Powstanie masowe – ludność terytorium nie zajętego, który przy zbliżaniu się

nieprzyjaciela spontanicznie chwyta za broń, aby walczyć z wkraczającymi wojskami a nie

miała czasu na zorganizowanie się w oddziały armii regularnej, jako siła pomocnicza lub

korpus ochotnicy. Aby byli traktowani jako członkowie sił zbrojnych muszą:

- jawnie nosić broń,

- przestrzegać praw i zwyczajów wojennych.

Członkowie ruchu oporu i partyzanci tylko wtedy korzystają z ochrony prawa

międzynarodowego kiedy występują w akcji bojowej z bronią, przestrzegając praw i

zwyczajów wojennych.

132. Szpiedzy dezerterzy i najemnicy.

Szpieg – osoba która działając potajemnie lub pod fałszywymi pozorami, zbiera lub stara

się zbierać wiadomości, w obrębie działań wojennych jednej ze stron, z zamiarem

przekazania tych wiadomości stronie przeciwnej. Szpiedzy nie są chronieni przez prawo

międzynarodowe i podlegają najwyższemu wymiarowi kary. Nie jest szpiegiem

zwiadowca który działa na terenie wroga w celu zebrania informacji dla swojej armii.

Dezerterzy – jeśli dezerterem jest osoba walcząca po przeciwnej stronie, państwo które

go złapało może go karać zgodnie ze swoim prawem wewnętrznym.

Najemnicy – najemnik nie posiada prawa do statusu kombatanta lub jeńca wojennego.

133. Kroki nieprzyjacielskie – metody i środki walki.

Środki szkodzenia nieprzyjacielowi – wszelkie działania których celem jest zabicie

członków sił zbrojnych, ich zranienie lub wzięcie do niewoli. Wybór środków zależy od

państw walczących. Prawo międzynarodowe nie pozwala na nieograniczone prawo

wyboru środków lecz wprowadza pewne zakazy i wymaga od stron walczących ich

przestrzegania. Zakazy wynikają z prawa zwyczajowego lub umów międzynarodowych.

Bombardowania i oblężenia – regulamin haski zakazuje bombardowań lub atakowania nie

broniących się miast, osiedli i budynków. Obrona tych budynków pozbawia ich ochrony

prawnej. Obok tego przewiduje się ochronę specjalną szpitalom, miejscom kultu,

pomnikom historycznym, skupiskom rannych i chorych.

Broń biologiczna i bakteriologiczna – zalicza się je do broni masowej zagłady. Pierwszym

państwem które je użyło były Niemcy, a po nich inne państwa. W 1925 r. podpisano w

Genewie protokół zakazujący używania takich środków. Podczas II wojny światowej nikt

nie używał tej broni w obawie przed taką samą reakcją z drugiej strony. Obecnie istnieje

powszechny zakaz stosowania tych broni, dla wszystkich państw.

Bron jądrowa - jej użycie jest zakazane przez prawo międzynarodowe i wynika ze

zwyczaju oraz innych umów.

134. Ochrona ofiar wojny – chorzy i ranni, jeńcy wojenni.

Chorzy i ranni – traktuje o tym konwencja genewska z 1949 r. i jest stosowana przy

udziale i pod kontrolą mocarstw opiekuńczych. Powinni być oni traktowani w sposób

humanitarny, leczeni przez stronę konfliktu pod władzą której się znajdują. Nie wolno ich

dobijać lub świadomie pozostawiać bez opieki.

Jeńcy wojenni – członkowie sił zbrojnych którzy znaleźli się pod władzą nieprzyjaciela.

Ten kto dostanie się do niewoli jest pod władzą obcego państwa a nie jednostki która go

wzięła. Jeńcy mogą być internowani w obozach, miastach, lub innych miejscowościach.

Państwo nie może ich umieszczać niedaleko linii działań, jako ochrony przed nalotami,

ma obowiązek zapewnić im wikt, ubranie i odpowiednie pomieszczenia. Prawo nie

zakazuje ucieczek, a jeńcy mogą być karani tylko dyscyplinarnie.

135. Ochrona ludności cywilnej.

Ludność cywilna nie biorąca udziału w wojnie musi być zabezpieczona przed skutkami

działań wojennych, bez względu na rasę, narodowość, religię lub przekonania polityczne.

docsity.com

Szczególnej ochronie podlegają ranni, chorzy, kobiety ciężarne i dzieci. Osoba chroniona

nie może działać na szkodę państwa pod którego ochroną się znajduje.

Sposoby ochrony ludności;

- strefy bezpieczeństwa,

- strefy zneutralizowane,

- ewakuacja stref oblężonych,

- ochrona szpitali cywilnych,

- wolność przewozu pomocy dla ludności.

136. Okupacja wojenna.

Okupacja wojenna – przejściowe zajęcie przez siły zbrojne państwa wojującego części lub

całości terytorium nieprzyjaciela i ustanowienie tam faktycznej władzy. Okupacja

następuje po inwazji i ma na celu faktyczne zarządzaniem obszarem okupowanym. Na

obszarze okupowanym obowiązują 3 porządki prawne:

- dawne prawo krajowe,

- prawo wprowadzone przez okupanta

- prawo międzynarodowe.

Okupacja wojenna jest instytucją przejściową.

Ochrona ludności na terytorium okupowanym – poszanowanie życia, godności, przekonań

religijnych, nie wolno zmuszać jej do brania udziału w działaniach przeciwko swemu

państwu, nie wolno zmuszać ludności do składania przysięgi na wierność okupantowi.

Prawo międzynarodowe zakazuje kar zbiorowych za czyny indywidualne.

Własność na terytorium okupowanym - nie wolno niszczyć własności prywatnej i

państwowej chyba że jest to niezbędne dla operacji wojskowych. Okupant ma prawo do

zajęcia własności ruchomej państwa nieprzyjacielskiego która może służyć celom

wojskowym.

137. Wojna morska – cechy charakterystyczne i morskie siły zbrojne.

Celem wojny morskiej jest nie tylko zniszczenie sił zbrojnych przeciwnika ale i

osłabienie go gospodarczo przez odcięcie go od świata zewnętrznego i utrudnienie mu

prowadzenia handlu morskiego. Akty wrogie – nie są wymierzone bezpośrednio w siły

zbrojne nieprzyjaciela ale dążą do ich pośredniego osłabienia przez zajęcie

nieprzyjacielskich statków handlowych lub nieprzyjacielskiej własności a czasami godzą w

handel krajów neutralnych.

Morskie siły zbrojne – składają się z okrętów wojennych. Łodzie podwodne, w swej akcji

przeciw statkom handlowym powinny stosować się do przepisów prawa

międzynarodowego obowiązującego jednostki nawodne. Łódź nie morze zatopić lub

uszkodzić statku handlowego jeśli nie umieści uprzednio pasażerów, załogi i dokumentów

okrętowych w bezpiecznym miejscu.

138. Akty walki w wojnie morskiej.

Ogólnie biorąc podstawowe normy prawa wojennego w wojnie lądowej obowiązują

i w wojnie morskiej. Istnieje zakaz bombardowania niebronionych portów, miast,

budynków. Zakaz ten nie obejmuje celów wojskowych. Miejscom szczególnym podobnie

jak w wypadku bombardowania należy się szczególna ochrona. Konferencja haska z 1907

r. zabrania używania :

- min pływających, chyba że stają się one nieszkodliwe w godzinę po założeniu,

- zakładania min stałych, jeśli nie stają się one nieszkodliwe z chwilą zerwania

połączenia z dnem,

- używaniu torped, chyba że po chybieniu same wybuchną.

139. Ochrona chorych, rannych i rozbitków.

W czasie działań na morzu należy zapewnić ochronę tym grupom podobnie jak w wojnie

lądowej.

docsity.com

140. Akty wrogie w wojnie na morzu – kontrabanda wojenna, blokada wojenna, prawo

łupu.

Własność nieprzyjacielska na morzu nie jest chroniona, a zajęcie jego statków lub

towarów wykonywane jest w drodze prawa łupu. Prawo łupu może być stosowane

wobec statków i ładunków neutralnych, kiedy przewożą one kontrabandę wojenną lub

naruszają blokadę wojenną. Zwyczajowe prawo morskie wymaga zachowania pewnej

procedury w celu wyjaśnienia czy napotkany statek handlowy lub jego ładunek podlega

prawu łupu. Okręty stron walczących mogą zatrzymać statek handlowy, wejść na niego i

poddać go rewizji. Jeśli stwierdzi że statek podlega zajęciu musi on być sprowadzony do

portu państwa zatrzymującego. Każdy łup musi być sądzony.s

Kontrabanda wojenna – przedmioty które mogą służyć wzmocnieniu potencjału

wojennego nieprzyjaciela, zawsze można je zająć. Aby stwierdzić czy coś jest

kontrabandą należy ustalić:

- czy może to służyć wzmocnieniu potencjału nieprzyjaciela,

- czy są przeznaczone dla nieprzyjaciela.

Blokada wojenna – zamknięcie przez morskie siły zbrojne strony walczącej dostępu do

portów i wybrzeża nieprzyjaciela. Aby była obowiązująca musi być notyfikowana

141. Wojna powietrzna – siły zbrojne i akty walki.

Wojna powietrzna – akty walki dokonywane w przestrzeni powietrznej państw

wojujących lub nad pełnym morzem przez siły lotnicze stron wojujących, i akty walki

dokonywane z powietrza w stosunku do lądu i morza, a także akty wrogie (udział w

blokadzie lub wykonywanie prawa łupu).

Z braku przepisów zwyczajowych i norm stosuje się prawo analogii do przepisów wojny

lądowej i morskiej.

Siły zbrojne – wojskowe statki powietrzne, ranni piloci lub ci którzy dostali się do

niewoli są traktowani na równi z jeńcami lądowymi i morskimi. Specjalna sytuacja

określa sanitarne statki powietrzne.

Akty walki – mają na celu szkodzenie nieprzyjacielowi. Zakazy dotyczące metod walki i

używania niektórych broni są analogiczne jak w wojnie lądowej i morskiej. Ostrzeliwanie

oddziału spadochronowego który nie znalazł się jeszcze na ziemi jest dozwolone. Inna

sprawa ma się z załogą która opuściła statek w celu ratowania swego życia, może być

ona wzięta do niewoli. Bombardowanie jest dozwolone jeśli obiekt bombardowany jest

broniony.

142. Zakończenie działań wojennych i wojny.

Zakończenie działań wojennych – poprzez

- rozejm, zawieszenie wszystkich operacji wojennych

- kapitulację, posiada 2 elementy: poddanie się nieprzyjacielowi i całkowite

zaprzestanie działań wojennych

- na skutek rzeczywistego wygaśnięcia tych działań.

Zakończenie wojny – wojna trwa do chwili wejścia w życie traktatu pokojowego.

Czasami stan wojny może przestać istnieć przez jednostronne deklaracje lub faktyczne

nawiązanie stosunków pokojowych. Każdy traktat zawiera przede wszystkim

postanowienia o zakończeniu wojny i przywrócenie stosunków pokojowych, zajmuje się

likwidacją skutków wojny.

143. Neutralność w wojnie – lądowej, morskiej i powietrznej.

Dziś trudno mówić o całkowitej neutralności, bo trudno traktować jednakowo państwo

napadnięte i agresora.

Wojna lądowa – terytorium państwa neutralnego jest nienaruszalne, jeśli na takim

terytorium znajdą się oddziały stron walczących państwo to musi je internować, z dala od

teatru działań wojennych.

Wojna morska – zakazane jest dopuszczanie się jakichkolwiek kroków nieprzyjacielskich

na wodach terytorialnych państwa neutralnego. Zakazane jest też na tych wodach

docsity.com

zatrzymywanie statków handlowych i wykonywanie prawa wizyty. Okręty wojenne

państw walczących mogą przebywać na wodach, w portach, i redach państwa

neutralnego ale nie dłużej niż 24 h..

Wojna lotnicza – obowiązek państwa walczących poszanowania praw państwa

neutralnego oraz obowiązek powstrzymania się od udzielenia pomocy stronom

wojującym. Na terytorium neutralnym nie można prowadzić działań wojennych, lub

dokonywać aktów wrogich, nie można przez nie przelatywać. Nie może być ono celem

bombardowań.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome