Rynki o monopolistycznej konkurencji - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia
Konrad_88
Konrad_883 June 2013

Rynki o monopolistycznej konkurencji - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia

PDF (181.9 KB)
7 strona
487Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu mikro e makroekonomii opisujące rynki o monopolistycznej konkurencji.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Rynki o monopolistycznej konkurencji.

W dotychczasowej analizie omówiliśmy najpierw konkurencję doskonałą i

monopol oferenta. Są to dwa skrajne przypadki form rynku, które w pełnej postaci

w realnych gospodarkach rynkowych praktycznie nie występują albo są bardzo

rzadkie. W teorii ekonomii mają natomiast duże znaczenie, gdyż stanowią punkty

orientacyjne, odniesienia, które pozwalają zbudować modele funkcjonowania

pośrednich form rynku, które są najliczniejszą grupą i tym samym stanowią

najważniejszy punkt zainteresowań ekonomii. Jedną z takich pośrednich form

rynku jest konkurencja monopolistyczna.

Teraz przejdziemy do omówienia formy rynku, która ze względu na ilość

oferentów i nabywców jest najbardziej zbliżona do doskonałej konkurencji ale

charakteryzuje się występowniem wyraźnych preferencji na rynku, np. nabywców

w stosunku do oferentów. Zbliża to sytuację producenta danego dobra do pozycji

monopolisty, gdyż w odniesieniu do wyraźnie odróżnianego od produktów innych

oferentów konkretnego wyrobu jest on jedynym dostawcą. Inni oferenci proponują

produkty podobne ale nie identyczne i dlatego są one rozróżniane przez

nabywców. Typowymi przykładami tego typu rynków są zwłaszcza rynki usług np.

zegarmistrzowskich, fryzjerskich, kosmetycznych, stomatologicznych, oświatowych

itp. jak również niektóre rynki dóbr materialnych np. rynek odzieżowy, obuwniczy,

wydawniczy itp. Łączy je to, że producentów tego typo dóbr jest bardzo dużo ale

oferują nam produkty, które się na tyle od siebie różnią, że nie jest to rynek

homogeniczny. Dla uporządkowania analizy przyjmijmy następujące założenia

upraszczające.

Założenia

1. Istnieje bardzo wielu oferentów i nabywców, tak jak w konkurencji doskonałej,

których wielkości podaży bądź popytu stanowią znikomo małą część ogólnej

podaży lub popytu. Chodzi więc znowu o atomistyczne struktury podaży lub

popytu.

2. Istnieją preferencje ze strony nabywców albo oferentów. Tzn. np. nabywcy

będą akceptować odmienne ceny dla podobnych wyrobów (bliskich substytutów)

wytwarzanych przez różnych producentów - wtedy mówimy o monopolistycznej

konkurencji oferentów albo producenci różnicują ceny za ten sam towar dla

www.stiudent.pl

poszczególnych odbiorców - wtedy występuje monopolistyczna konkurencja

nabywców. Ten ostatni przypadek nie będzie w tym skrypcie rozważany.

3. Istnieje przejrzystość rynku w następującym sensie: przy monopolistycznej

konkurencji oferentów producent zna funkcję popytu na oferowane przez siebie

dobro ale nabywcy nie znają funkcji podaży tego producenta; przy

monopolistycznej konkurencji nabywców jest odwrotnie, czyli nabywca zna

funkcję podaży oferenta, u którego kupuje dany towar ale ten producent nie

zna funkcji popyutu na swój wyrób. Ceny po których jest sprzedawany dany

produkt określonemu nabywcy są znane wszystkim uczestnikom gry rynkowej.

Wnioski z założeń.

W monopolistycznej konkurencji oferentów oferent będzie ustalał cenę, do

poziomu której nabywcy dostosują swój popyt. W monopolistycznej konkurencji

nabywców będzie odwrotnie, tzn. nabywca ustali cenę a producent dostosuje

do niej wielkość swojej produkcji.

Zmiany cen w pewnym zakresie na produkt dostarczany na rynek przez jednego

oferenta nie będą powodowały istotnych zmian popytu na towary dostarczane

przez innych oferentów. Wynika to z tego, że udział tego produktu jest znikomy

w całym obrocie na danym rynku. Jeżeli np. w monopolistycznej konkurencji

oferentów jeden producent podniesie cenę na swój wyrób, to wprawdzie

najprawdopodobnie spadnie popyt na jego wyrób, ale popyt na wyroby innych

producentów wzrośnie tak mało, że będzie to dla nich niezauważalne.

To oznacza, że np producenci prowadzący własną politykę cenową będą

przyjmowali ceny ustalone przez innych oferentów za zadane, niezależne od

zmian cen dokonanych przez nich samych.

Znajomość funkcji popytu na swój wyrób albo funkcji podaży producenta, u

którego kupujemy wyrób stawarza podstawy do podejmowania takich działań,

które wpływając na polepszenie sytuacji tego, kto posiada tą wiedzę. W takim

wypadku można mówić o prowadzeniu odpowiedniej polityki zbytu

(monopolistyczna konkurencja oferentów) albo odpowiedniej polityki

zaopatrzenia (mnopolistyczna konkurencja nabywców).

Monopolistyczna konkurencja oferentów.

Ogólny opis.

www.stiudent.pl

Będziemy teraz rozpatrywać najprostsze przypadki, które charakteryzują

opisany wcześniej rodzaj konkurencji, gdy odnosi się on do producentów. Oznacza

to, że producenci wytwarzają produkty, które w osądzie nabywców są bardzo

podobne do siebie ale nie identyczne i dlatego każdy nabywca ma określone

preferencje w stosunku do towarów oferowanych przez różnych producentów.

Można powiedzieć, że każdy producent ma monopol podaży na swój wyrób ale

produkty innych wytwórców są na tyle blisko substytucyjne, że stanowią realną

konkurencję dla danego wyrobu. Teraz będziemy mówili nie o rynku jednego

konkretnego dobra ale o rynku bardzo wielu podobnych, blisko substytucyjnych w

stosunku do siebie, dóbr.

Każdy producent znając funkcję popytu na swój wyrób będzie prowadził

własną politykę cenową ale zmiany ceny w niewielkim zakresie nie będą

powodowały zmian popytu na produkty innych producentów. Dlatego sam będzie

zakładał, że popyt na jego wyrób nie zależy od zmian cen konkurentów. Oprócz

zmian cen producent będzie prowadził politykę zbytu mającą na celu umocnienie

preferencji nabywców do swojego wyrobu. Na to będą się składały działania

wchodzące w skład instrumentarium niecenowego. Te działania przychylnie

ustosunkowują nabywców do danej firmy, produktu i tym samym zmieniają

przebieg funkcji popytu (ceny-zbyt) ale jednocześnie zmianiają funkcję kosztów.

Pełna analiza opłacalności prowadzenia określonej polityki zbytu wymaga

uwzględnienia związków, jakie dane działania wywołają po stronie funkcji cena-

zbyt i po stronie kosztów. Dopiero wtedy można ustalić, czy to się opłaca czy nie.

Nie ustalono dotąd wyraźnych prawiłowości w tym względzie, dlatego to

wzajemne oddziaływania pominiemy.

Monopolistyczna konkurencja oferentów zakłada, że konkurenci nie będą

reagowali na działania podejmowane przez jednego z nich. W rezultacie możemy

stwierdzić, że przychód danego oferenta zależeć będzie przy ustalonych

warunkach zewnętrznych, tzn. przy zadanym przebiegu funkcji cena-zbyt

wyłącznie od wielkości jego produkcji.

Ze względu na to, że oferent sprzedający swoje wyroby na rynku o

kopnkurencji monopolistycznej jest jednym z wielu drobnych podmiotów, będzie

więc również jednym z drobnych nabywców czynników produkcji, a więc nie będzie

miał wpływu na ich ceny i będzie się musiał do nich dostosować. W związku z tym

koszty jego produkcji będą się w typowym przypadku kształtować w taki sposób,

jak to zostało przedstawione w odniesieniu do przedsiębiorstwa sprzedającego

swoje wyroby na rynku o konkurencji doskonałej, a więc przy ustalonych cenach

www.stiudent.pl

czynników produkcji w krótkim okresie zależeć będą już wyłącznie od wielkości

produkcji. Tak więc zysk takiego oferenta jest też wyłącznie funkcją jego

wielkości produkcji, a zatem jego maksimum znajduje się w punkcie o

omówionych wcześniej własnościach. Waunkiem koniecznym osiągnięcia

maksymalnego zysku jest to aby koszty krańcowe były równe przychodowi

krańcowemu. Warunek wystarczający wymaga aby nachylenie Kc' było większe niż

E'. Gdy koszty krańcowe są równe przychodowi krańcowemu ale funkcja E’ jest

bardziej stroma niż Kc’, to wtedy przedsiębiorstwo osiągnie minimalny zysk

Przypadek Gutenberga.

W typowym układzie funkcja cena-zbyt będzie dla pojedynczego oferenta

wyglądała tak jak prezentuje to rys. 1.

p

y

p 1

p 2

p 3

R ys . 1 .

Jeżeli ten producent podniesie cenę z poziomu p1 do p2 to może się

spodziewać określonego spadku popytu na swoje wyroby. Jeżeli przekroczy cenę

p2 może się spodziewać gwałtownego spadku popytu, gdyż okaże się wtedy, że

wszyscy nabywcy zakupią wyroby konkurentów. Cena p2 wyznacza maksymalną

cenę akceptowaną przez nabywców tego wyrobu. Natomiast gdy oferent obniży

cenę to może się spodziewać określonego wzrostu popytu. Gdy będzie ona równa

p3, to producent ten może wówczas sprzedać dowolną ilość dobra. Obszar w

którym funkcja cena-zbyt jest malejąca, Gutenberg określa obszarem

monopolistycznej konkurencji.

Powyższy rysunek prezentuje tylko najprostszy do analizy przypadek.

Przebieg tej funkcji zależy od siły preferencji nabywców do produktu danego

producenta i od cen oferowanych przez innych przedsiębiorców. Im silniejsze są

prefenecje nabywców w stosunku do danego produktu, tym krzywa cena-zbyt leży

www.stiudent.pl

wyżej (wyższe są ceny maksymalna i minimalna) oraz przebiega bardziej stromo

w obszarze monopolistycznym, ponieważ oferent obdarzany przez nabywców

silniejszymi preferencjami będzie tracił nabywców wraz ze wzrostem ceny w

wolniejszym tempie.

Odcinki przedstawione na rys. 1. jako poziome w rzeczywistości nie muszą

być idealnie poziome ale mogą przebiegać bardzo płasko. Przejścia między

odcinkami nie muszą być takie ostre.

Narysujmy dla tego przypadku przebieg funkcji przychodu i przychodu

krańcowego - zob. rys. 2.

I

II

IV

III

E

F u n k c j a c e n a - z b yt

E ’

p

E

E '

y

P

R ys . 2 .

p 2

p 3

Funkcja cena zbyt została podzielona na IV strefy.

I i IV obejmuje te fragmenty, kiedy jest ona poziomą prostą,

II i III kiedy jest prostą o ujemnym nachyleniu.

Zacznijmy rysowanie od przychodu krańcowego. Przychód krańcowy dla

fragmentów I i IV będzie się pokrywał z funkcją cena-zbyt, gdyż wtedy cena jest

stała niezależna od y. Jeżeli tak przedłużymy odcinek funkcji cena-zbyt z II i III

fragmentu, aż przetnie ona osie układu współrzędnych, to wtedy wtedy łatwo

ustalimy przebieg funkcji przychodu krńcowego dla strefy II i III. Przy przejściu z

I strefy do II i z III do IV E’ będzie funkcją nieciągłą.

Rysowanie przychodu całkowitego E zaczynamy od I fragmentu. Będzie to

prosta o odpowiednim nachyleniu, którego tangens będzie równy cenie p2. Dla

fragmentu II będzie to funkcja rosnąca ale coraz wolniej. Dla wielkości produkcji,

przy której przychód krańcowy jest równy zero przychód osiąga swoje maksimum.

www.stiudent.pl

W III fragmencie E będzie więc coraz szybciej maleć. Z kolei w sektorze IV

przychód zacznie liniowo rosnąć, gdyż teraz cena znowu jest stała. Tempo

wzrostu przychodu musi być teraz wolniejsze niż w sektorze I, gdyż cena p3 jest

mniejsza niż p2. Skoro przychód w strefie III maleje a w IV rośnie, to na przejściu

między tymi strefami ma lokalnie najmniejszą wielkość.

Łatwo można przewidzieć, że ze względu na zmieniony przebieg funkcji

przychodu nawet w warunkach typowego przebiegu funkcji kosztów całkowitych

mogą się pojawić nowe sytuacje, które dotąd nie były rozważane i tym samym

mogą pojawić się nowe wnioski. Przypuśćmy, że funkcja kosztów całkowitych

przebiega tak jak to ukazano na rys. 3. W tym szczególnym przypadku

stwierdzimy, że funkcja zysku ma dwa maksima i dwa minima.

EKc

E

Z

y

Rys. 3.

Kc

Z y1

y2 y3 y4

Wielkości produkcji, przy których występują te ekstrema na rys. 3

znajdujemy w punktach, gdzie odległość w pionie między funkcją przychodu i

kosztów całkowitych jest największa. Z wcześniejszych ustaleń wiemy również, że

nachylenia funkcji E i Kc muszą być w ekstremach takie same. To ostatnie

stwierdzenie nie dotyczy tylko wielkości produkcji y3, gdyż dla niej nie potrafimy

narysować stycznej do funkcji przychodu. To jednak nie zmienia faktu, że dla tej

wielkości produkcji zysk osiąga lokalnie najmniejszą wielkość.

Odnajdywanie wielkości produkcji, przy których producent osiąga

najmniejszy zysk albo największy jest wygodniejsze, gdy zamiast przychodu i

kosztów całkowitych umieścimy w układzie współrzędnych funkcje przychodu

krańcowego i kosztów krańcowych. Prezentuje to rys. 4.

www.stiudent.pl

I

II

IV

III

E

E ’

p

E

E '

y

P

R ys . 4 .

p 2

p 3

K c 1 ’

y 1 y 2 y 3 y 4

Przedstawiony na nim przebieg funkcji kosztów krańcowych odpowiada

przebiegowi kosztów całkowitych z rys. 3. Na rys. 4 widać 4 punkty, gdzie koszty

krańcowe są równe przychodowi krańcowemu. Dla y1 będzie występowało

minimum zysku, gdyż wtedy koszty krańcowe mają ujemne nachylenie a przychód

krańcowy jest pozioma prostą, czyli o 0 nachyleniu. Dla y2 warunek wystarczający

na max Z jest spełniony, gdyż obie funkcje maja ujemne nachylenie ale bardz iej

strome jest E' niż Kc1’. Dla y3 obie funkcje już rosną, czyli mają dodatnie

nachylenia ale bardziej strome jest E' czyli tu mamy kolejne minimum zysku.

Dopiero dla y4 nachylenie E' jest mniejsze niż Kc1’ i dlatego tam będzie drugie

maksimum zysku. Oba maksima będą eksteremami lokalnymi.

Może się zdarzyć, że największy zysk osiąga producent przy większej

wielkości produkcji - zob. rys. 3 ale poprzestaje przy mniejszym y. Tak się może

zdarzyć, gdy producent nie mógłby z dnia nadzień zwiększyć produkcji z y2 do y4.

Stopniowe dochodzenie do y4 wymagałoby okresowego zmniejszenia zysków,

przejścia przez lokalne mninimum Z. Taka perspektywa może zniechęcać do

zwiększania produkcji i obniżania cen. W teorii jest to nazywane skostnieniem

cenowym.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome