Nicienie - Notatki - Biologia, Notatki'z Biologia. University of Podlasie in Siedlce
hannibal00
hannibal008 March 2013

Nicienie - Notatki - Biologia, Notatki'z Biologia. University of Podlasie in Siedlce

PDF (252.3 KB)
4 strony
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące tematów z biologii: nicienie; rozmnażanie się i rozwój nicieni, budowa niecieni.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 4
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

NICIENIE (NEMATODA)

NEMATODA * robaki obłe (niegdyś łączone z innymi robakami w jeden typ – obleńce)

* zwierzęta raczej niewielkie (0,3mm – 1,2m) , większość ma kilka milimetrów (rekordzistą jest pasożyt kaszalotów mający 13m) * ciało w przekroju obłe, wydłużone i zaostrzone z obu końców, bez wyodrębnionej głowy * nie ma komórek zaopatrzonych w rzęski i wici * żyją głównie w wodzie i glebie * niektóre są pasożytami (60 gatunków pasożytniczych człowieka) POCHODZENIE: * powstały zapewne razem z przodkami stawonogów (pra-pazurnicami), we wczesnym kambrze, ze zwierząt zbliżonych do bezjelitowych wirków * niewiele się zmieniły w czasie milionów lat ewolucji * niewielkie rozmiary i prostota budowy pozwoliły im na sukces ewolucyjny * występują we wszystkich środowiskach – od głębokomorskich po gorących źródła oraz narządy zwierzęce czy tkanki roślinne

ROZMNAŻANIE SIĘ I ROZWÓJ NICIENI

* większość to zwierzęta rozdzielnopłciowe z wyraźnym dymorfizmem płciowym (np. u glisty ludzkiej samiec jest wyraźnie mniejszy i

ma w charakterystyczny haczykowaty sposób zawiniętą tylną część ciała)

NARZĄDY ROZRODCZE ŻEŃSKIE

* mają najczęściej postać podwójnych, cienkich ślepozakończonych kanalikówcewek, w których słabo

wyróżniają się poszczególne odcinki odpowiadające jajnikom, jajowodom i macicom

* obie macice łączą się w nieparzysty kanał zwany pochwą, która otwiera się na zewnątrz otworem płciowym położonym

po brzusznej stronie ciała

NARZĄDY ROZRODCZE MĘSKIE

* zbudowane najczęściej z pojedynczej cewki, w której odpowiednie odcinki nazywa się jądrm i nasieniowodem * nasieniowód w tylnej części ciała łączy się z przewodem

pokarmowym, a część jelita wspólna dla układu pokarmowego i rozrodczego nazywa się stekiem/kloaką

ZAPŁODNIENIE

* najczęściej wewnętrzne w macicy

* samice są jajorodne (liczba składanych jaj zróżnicowana) * wolno żyjące gatunki składają niewiele jaj, a pasożyty miliony sztuk * wyjątkowo niektóre mogą być jajożyworodne (WŁOSIEŃ KRĘTY)

ROZWÓJ

* złożony

* larwa kilkakrotnie przechodzi proces linienia, podczas którego zrzuca warstwę oskórka pokrywającą zewnętrzną powierzchnię ciała, a także oskórek wyściełający

jelito przednie i tylne * niektóre nicienie nie muszą zmieniać żywicieli

* pasożyty monokseniczne/jednodomowe – pasożytują u przedstawicieli wyłącznie jednego gatunku żywiciela

* pasożyty polikseniczne/wielodomowe – pasożytują w osobnikach należących do różnych gatunków

docsity.com

BUDOWA NIECIENI

BUDOWA CIAŁA – WÓR POWŁOKOWO-MIĘŚNIOWY

* jamę ciała (pseudocel) wypełnia surowiczy płyn, który spełnia rolę hydraulicznego szkieletu, nadającego zwierzęciu pełną sprężystość

* płyn ten zastępuje też układ krążenia, rozprowadzając substancje odżywcze z jelita po całym ciele

OSKÓREK/KUTIKULA * zbudowany z substancjibiałkowej o

złożonej strukturze * przepuszczalny tylko dla wody i gazów * żadne inne substancje nie przenikają przez ich błonę (stąd ich duża odporność na trucizny i niekorzystne warunki środowiska) * u pasożytów żyjących w jelitach zwierząt oskórek zapobiega strawieniu ich przez enzymy trawienne żywiciela

JEDNOWARSTWOWY NABŁONEK/ HYPODERMA

* u mniejszych nicieni ma budowę komórkową * u większych jest syntycialny, tworzy zazwyczaj zgrubienia – wałki hypodermalne, biegnące wzdłuż ciała

POJEDYNCZA WARSTWA

MIĘŚNIOWA

* tylko mięśniepodłużne

UKŁAD POKARMOWY * przedni odcinek (jelito przednie) i końcowy (jelito tylne) pochodzenia ektodermalnego

* otwór gębowy otoczony wargami, zaopatrzony w różnego typu ząbki, szczęki, sztyleciki itp. w zależności od gatunku i tybu życia * za otworem gębowym duża i sielnie umięśniona gardziel * jelito środkowe (endodermalne) ma postać prostej rury i kończy się odbytem * u pasożytów może dochodzić do redukcji układu i np. zaniku odbytu oraz jelita środkowego

UKŁAD ODDECHOWY * nie występuje * nicienie wolno żyjące

prowadzą wymianę gazową całą powierzchią ciała * pasożyty oddychająbeztlenowo

UKŁAD KRĄŻENIA * nie występuje * jego funkcje spełnia

surowiczy płyn

UKŁAD NERWOWY * ma prostą budowę i związany jest z powłokami ciała * centralną część stanowi pierścień okołogardzielowy

(obrączka okołogardzielowa), w skład którego wchodzi pięć zwojów nerwowych * z pierścieniami łączy się kilka (6-8) pni nerwowych połączonych półpierścieniowymi spoidłami * najsilniej rozwinięte są pnie biegnące w brzusznym i grzbietowym wałku hypodermalnym * większość nicieni ma słabo rozwinięte narządy zmysłów * zazwyczaj są to receptory czuciowe rozrzucone po całej powierzchni ciała * wyjątkowo niektóre gatunki morskie mają prymitywne fotoreceptory w postaci plamek ocznych

UKŁAD WYDALNICZY * układ protonefrydialny (odbiega budoą od układu wydalniczego wirków, np. brak tu komórek płomykowych)

* ma najczęściej kształt litery H * składa się z dwóch kanałów biegnących w bocznych wałkach hypodermalnych, otwierających się wspólnym otworem po brzusznej stronie ciała * kanały te zbudowane są z niewielkiej liczby komórek (u glisty ludzkiej z dwóch) * układ ten służy przede wszystkim do osmoregulacji, w mniejszym stopniu do usuwania zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii

docsity.com

* CAENORHABDITIS ELEGANS

- około 1mm długości - dość rozpowszechniony na świecie - żyje w glebach i butwiejących liściach, żywiąc się bakteriami - bardzo łatwo daje się hodować w laboratorium na pożywkach bakteryjnych * nie ma większego znaczenia gospodarczego - jest doskonałym modelem do badań genetycznych na ujawnieniem się (ekspresją ) genów * WĘGOREK OCTOWY - żyje w warunkach ekstralmalnych (fermentujące owoce, ocet winny) - znosi przez pewien czas zakwaszenie o wartości pH 1,6-1,1 (stężony kwas octowy)

* WĘGOREK PSZENICZNY

- pasożyt kłosów pszenicy i żyta - tworzą się w nich zamiast ziaren brunatne wyrośla (galasy) zawierające kilkanaście tysięcy larw - kształtem i wielkością przypominają ziarna zbóż i mogą być razem z nimi składowane i przechowywane (zdolność zarażania zachowują do 9 lat) - gdy zostaną wysiane razem z nieczyszczonym ziarnem, w glebie wylęgają się larwy atakujące młode siewki - straty mogą sięgać 75% plonów * MĄTWIK BURACZANY - groźny szkodnik buraków, brukwi, rzepaku i kapusty - zaatakowana roślina rośnie słabo, a jej korzeń wytwarza liczne drobne korzonki przybyszowe w postaci charakterystycznej „brody” * walka z pasożytami roślin - stosowanie płodozmianu - taki zabieg agrotechniczny polega na zastępowaniu w kolejnych latach na danym polu roślin uprawnych wrażliwych na atak określonych nicieni innymi, nie będącymi żywicielami pasożyta * LUDZKA GLISTA

- bardzo powszechny monokseniczny pasożyt ludzki (ponad miliard zarażonych ludzi na świecie) - dorosłe samice (osiągające czasem ponad 30zm długości) żyją w jelicie cienkim i składają dziennie do 200tys jaj, które z kałem żywiciela wydostają się na zewnątrz - w jajach po kilku tygodniach rozwijają się larwy i w takiej postaci czekają na połknięcie przez żywiciela - są to jaja inwazyjne odporne na działanie czynników środowiskowych, mogą leżeć wiele lat w glebie lub wodzie nie trac zdolności do zarażania - poknięte przez kolejnego żywiciela (człowiek) trafiają do jelita, gdzie larwy wydobywają się z osłonjajowych - uwolnione wgryzają się w ścianki jelita i przedostają do naczyń krwionośnych - do dalszego rozwoju potrzebują tlenu, więc z krwią wędrują do płuc, gdzie przechodzą do wnętrza pęcherzyków płucnych - ten etap zakażenia najczęściej objawia się wysoką temperaturą, kaszlem, a przy masowych zakażeniach może się także rozwinąć zapalenie płuc - larwy w płucach linieją dwukrotnie - zaczynają wędrówkę w górę przez oskrzeliki, oskrzela i krtań do tchawicy, skąd odruchowo przełknięte razem ze śluzem trafiają ponownie do żołądka i stąd do jelita, gdzie dorastają - po mniej więcej 2 miesiącach od zakażenia zaczynają rozmnażać się płciowo * GLISTNICA - ogólne osłabienie, zawroty głowy, obrzęk twarzy, nadmierna pobudliwość, reakcje alergiczne - w przypadku zakażenia masowego może dochodzić do całkowitego braku drożności jelita - glistą można się zarazić jedząc niedomyte warzywa, które były nawożone ludzkimi fekaliami (np. z szamba) lub pijąc zanieczyszczoną wodę (np. w czasie kąpieli w jeziorze, basenie) * występują także GLISTA ŚWIŃSKA, GLISTA PSIA, GLISTA KOCIA * WŁOSIEŃ KRĘTY - pasożyt polikseniczny z cyklem rozwojowym w ciele jednego żywiciela - występuje u wielu zwierząt hodowlanych (świnie, psy, nutrie) oraz u lisów, wilków, niedźwidzi, fok, dzików, szczurów i innych - człowiek zaraża się przez zjedzenie mięsa wieprzowego, zawierającego otorbione larwy (trychiny) - w przewodzie pokarmowym larwy wydostają się z osłonek i wgryzają się w ścianki jelita - bardzo szybko dojrzewają i po kilku dniach zdolne są do rozrodu płciowego - samce po kopulacji giną, a samice w ciągu swego życia trwającego około miesiąca, rodzą do 1500 larw (są jajożyworodne) - larwy te przedostają się do naczyń krwionośnych i z krwią wędrują do mięśni poprzecznieprążkowanych (najczęściej do przepony i mięśni międzyżebrowych) - tutaj osiadają, kilkakrotnie linieją i otaczają się torebką (cystą) - w tej postaci mogą przeżyć kilkadziesiąt lat i nie da się ich usunąć * WŁOŚNICA - wysoka temperatura, ból głowy, mięśni i stawów, zapalenie spojówek, obrzęk twarzy - masowe zakażenie może prowadzić do śmierci - leczenie jest bardzo trudne - duże znaczenie ma profilaktyka (weterynaryjne badania w rzeźniach każdej partii mięsa wieprzowego w celu wykrycia trychin, długie gotowanie mięsa i szybkie zamrożenie, gdyż larwy giną

w temperaturze -37°C w ciągu 5min) - solenie, peklowanie i wędzenie nie zabija larw

NICIENIE WOLNO

ŻYJĄCE

PASOŻYTY

ROŚLIN

PASOŻYTY

LUDZI

docsity.com

* OWSIKI - pasożyty monokseniczne - występują zazwyczaj u dzieci w wieku przedszkolnym (rzadziej u dorosłych) - mają ok. 1cm (samce są mniejsze) - żyją w końcowej częścijelita grubego - zapłodnione samice opuszczają jelito, aby złożyć jajka w pobliżu otworu odbytowego, co wywołuje stany zapalne i uporczywe swędzenia - zakażenie następuje po przełknięciu jaj, które mogą znajdować się np. na zanieczyszczonych warzywach lub dochodzi do niego w czasie kąpieli w basenie - często dochodzi do samozakażenia (jeśli nie przestrzega się zasad higieny) * WŁOSOGŁÓWKA i TĘGORYJEC DWUNASTNICY - żyją w przewodzie pokarmowym człowieka (włosogłówka w jelicie ślepym, a tęgoryjec w jeliciecienkim – głównie w dwunastnicy) - odżywiają się krwią - do zakażenia dochodzi przez połknięcie jaj znajdujących się w zanieczyszczonej wodzie lub niedomytych owocach i warzywach - larwy tęgoryjca żyjące w wodzie mogą aktywnie wwiercać się przez skórę do naczyń krwionośnych - w naszym klimacie zakażenia tymi pasożytami są rzadkie, częstsze w krajach tropikalnych * FILARIA BANCROFTA - atakuje układ limfatyczny człowieka - może zatykać naczynia limfatyczne, co prowadzi do ogromnych obrzęków i przerostu niektórych części ciała (np. noga człowieka może być grubsza od jego tułowia) - stąd choroba wywoływana przez pasożyta nazywa się słoniowacizną/elefantiazą - żywicielami pośrednimi są różne gatunki krwiopijnych komarów (przenoszą nicienia) - w Polsce nie występuje

* pasożytują w owadach będących szkodnikami upraw:

- stonka ziemniaczana - bielinek - owocówka jabłkóweczka * są wykorzystywane do zwalczania tych szkodników

PASOŻYTY

OWADÓW

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome