Filozoficzne podstawy pedagogiki - Notatki - Filozoficzne podstawy pedagogiki - Część 3, Notatki'z Filozoficzne podstawy pedagogiki. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Filozoficzne podstawy pedagogiki - Notatki - Filozoficzne podstawy pedagogiki - Część 3, Notatki'z Filozoficzne podstawy pedagogiki. University of Warsaw

PDF (472.9 KB)
12 strona
5Liczba pobrań
634Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające filozoficzne podstawy pedagogiki; nauki praktyczne i teoretyczne, itp
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 12
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

25

a. H: za pośrednictwem interesów jednostki,

b. A: poza interesem jednostki

3. Świat (sfera publiczna) vs życie (sfera prywatna):

a. H: dobro wspólne = interes jednostki,

b. A: dobro wspólne to nie to samo co interes jednostki

4. Społeczneństwo:

a. H: społeczeństwo obywatelskie pomiędzy rodziną a Państwem,

b. A: społeczeństwo służy zaspokajaniu potrzeb jednostki

Wykład 14: 27.02.2007

Teoria więzi społecznej według Durkheima.

Solidarność mechaniczna- funkcjonuje w społeczeństwie pierwotnym, podporządkowanie

bezrefleksyjnej woli zbiorowej czyli systemu nakazów i zakazów tradycja, opinia

publiczna. Podział pracy tu prawie nie istnieje = brak indywidualności, niezróżnicowanie

społeczne

Solidarność organiczna- społeczeństwo nowoczesne, podział pracy- specjalizacja-

indywidualizacja w życiu społecznym. Każda jednostka czuje się odpowiedzialna za to co

robi. Wymiana usług tworzy społeczeństwo.

Społeczeństwo to całość harmonijna- wymiana + podobieństwo między jednostkami

urzeczywistnianie wspólnego ideału.

Należy wychowaniem budzić wiarę we wspólny ideał. Zmienia się on historycznie np.:

Ateny- umiar, harmonia; Rzym- sztuka wojenna; Średniowiecze- wychowanie

chrześcijańskie; odrodzenie- wychowanie świeckie i literackie; XIX, XX w- nauka zajmuje

miejsce sztuki.

Wychowanie zawsze było adekwatne do czasów i miejsca- fakty społeczne!

Trzeba się liczyć ze zwyczajami , które są wynikiem świadomości zbiorowej. Każdy system

wychowawczy jest zarazem jeden i wieloraki (zależy od środowiska, pracy i miejsca

zamieszkania). To ma miejsce od pewnego wieku, ideał jest jednak wspólny

Wychowanie to środek do sprawnego funkcjonowania społeczeństwa

Tak jak u Hegla oddajemy dzieci społeczeństwu, ale inaczej niż u Arendt- praca związana jest

z indywidualnością

docsity.com

26

U Durkheima nie ma miejsca na prywatność bo jednostka jest zdeterminowana społecznie.

Społeczeństwo jest jednością organiczną, nie ma sprzeczności interesów. U Hegla są.

Jurgen Habermas

Dał podwaliny pod pedagogikę krytyczną

Socjolog- naukowo chce wytworzyć doskonałe społeczeństwo, chce stworzyć teorię , która

zmieni rzeczywistość społeczną ( o tyle nie jest filozofem)

Założenia:

1. Historia ludzkości = historia zaburzonej komunikacji

2. Rozwój społeczeństwa jest izomorficzny, paralelny do rozwoju indywidualnego

Poszukiwanie warunków niczym nie zaburzonej komunikacji- nauka może tego dokonać.

Nowa teoria nauki/ procesy badawcze zgodne z interesami poznawczymi gatunku ludzi:

1. Interes techniczny (nauki empiryczno- analityczne)- sens ze względu na techniczną

kontrolę nad zobiektywizowanymi procesami hipotezy- empiryczne prawo

umożliwiające przewidywanie, można je technicznie wykorzystać. Fakty-

doświadczenia organizujemy tak by móc oddziaływać instrumentalnie. Ludzkie

doświadczenie musi być poddane technicznej kontroli

2. Interes praktyczny (nauki historyczno-hermeneutyczne)- rozumienie znaczeń (teksty),

sens ważności twierdzeń w odniesieniu do nauk o kulturze, rozszerzanie porozumienia

poprzez dobra kultury- społeczny konsensus jako intersubiektywność. Ważne aby

odwoływać się do tradycji.

3. Interes emancypacyjny- nauki krytyczne- każdy człowiek ma być autonomiczny i

odpowiedzialny, nauki krytyczne mają pokazać że jesteśmy więźniami ideologii i

„naturalnych” ograniczeń (nieświadomie). Dialog jest dławiony i zniekształcony. Sens

ważności twierdzeń- filozofia krytyczna wie, że jest uzależniona od interesów

emancypacji.

W każdym z tych procesów inny jest sens twierdzeń nauk.

Habermas nawiązuje do Kohlberga:

Teoria socjalizacji K/H:

- Centralną kategorią jest tożsamość jednostki

- Kompetencje w działaniu

- Działania kompetentne:

docsity.com

27

-- działania skuteczne z założonym celem

-- działania przebiegające z uznanymi normami i regułami (dyrektywami)- konwencje

zachowań to sposoby działania zbiorowości

-- działania, które jest wyznaczone ogólnymi zasadami i wartościami (są wyżej niż

normy i reguły bo je uzasadniają lub nie i wpływają na wybór celów działania)

Są to trzy poziomy tożsamości jednostki i tworzą logikę rozwojową dojrzałości jednostkowej.

Triada rozwojowa K/H:

K bada rozwój pojęć, sądów moralnych. W zależności od poziomu jednostka uważa co innego

za słuszne. Bierze się pod uwagę Piageta. Każdy z tych poziomów obejmuje kompetencje w

obszarze:

- struktur poznawczych

- normatywnym

- języka

Każdy z tych poziomów zawiera pojęcie tożsamości indywidualnej

Rozwój poznawczy jest niezbędny ale nie wystarczający do rozwoju moralnego. Konieczne

jest przejście przez trzy etapy  rozwój struktur działań komunikacyjnych.

Wykład 15: 06.03.2007

Poziomy:

1. Przedkonwencjonalny (K) i przedoperacyjny (P):

Jednostka rozumie świat w kategorii skutków – ważne jest osiągnięcie celów, w grę

nie wchodzą żadne reguły, zasady. Podstawą działania jest osiąganie celów =

skuteczność działania ( a nie wartości, normy). Skuteczność działania to osiąganie

przyjemności, ograniczenie przykrości Wyróżnia się dwa stadia:

- Orientacja na unikanie kar, kara związana bezpośrednio z fizycznymi

konsekwencjami

- Orientacja na wzajemność świadczeń (instrumentalno- hedonistyczne), za

słuszne uznaje się te działania, które zaspokajają moje potrzeby i potrzeby

innych. Relacje interpersonalne jako wzajemność świadczeń (coś za coś)

Na tym poziomie świat rozumiany jest jako coś oczywistego, jest dany i materialny.

Wrastanie w świat ma charakter symbiotyczny, brak jest świadomości, możliwości

wyboru jak ma być. Na tym poziomie wyróżniamy dwa stadia tożsamości

indywidualnej:

docsity.com

28

- Tożsamość naturalna-symbiotyczna: ścisłe połączenie z otoczeniem fizycznym

- Tożsamość naturalna organizmu: postrzega się, rozumie i osądza wszelkie

sytuacje wyłącznie w odniesieniu do potrzeb własnego organizmu

2. Poziom konwencjonalny (K)/ operacji konkretnych (P)- nie zgadza się do końca

Działania odnoszą się do dyrektyw, reguł funkcjonujących w danej zbiorowości,

reguły są oczywiste, naturalne, nie są przedmiotem namysłu, nie neguje się ich, ale

należy przestrzegać. Słuszne jest postępowanie odpowiadające na potrzeby,

oczekiwania grupy np.: rodziny. Motywy działań rozdzielane niezależnie od skutków

działania. Główne sankcje związane są ze wstydem, lękiem przed utratą miłości,

uznanie ze strony osób znaczących (orientacja na innych). Akty mowy oddzielone od

aktów działania, ale poza obszarem mowy leżą normy- nie dyskutuje się ich,

przywoływane jako z góry narzucone (działam tak a nie inaczej, bo tak trzeba). Język

ma charakter monologu, służy do tego aby się wytłumaczyć z działania. Stadia:

- Orientacja na zgodę lub harmonię interpersonalną. Za dobre uważa się

działanie sprawiające przyjemność i aprobowane przez innych. Zachowania

zgodne z wyobrażeniem jak postępuje większość. Będzie aprobowany kiedy

będzie dobry i miły. Ważna intencja działania (ważne że chciał dobrze, a nie że

mu się nie udało)

- Orientacja na prawo i porządek. Pojawia się poczucie obowiązku – dobre i

słuszne działanie polega na respektowaniu prawa/ przepisów oraz na realizacji

obowiązków. Wykazywanie się szacunkiem względem autorytetów.

Sprawiedliwość to równość i ważne są intencje działań a nie ich treść

Na tym poziomie świat rozumiany jest jako najlepszy z możliwych. Świat zasługuje

na akceptację i afirmację. Świadomość wyboru identyfikacji, z czym się

identyfikujemy w ramach identyfikacji które są do dyspozycji. Dojrzałość rozumiana

jako zaakceptowanie reguł/ norm, poddanie się dyscyplinie. Zaspokojenie potrzeb

zależne od postrzegania i przestrzegania potrzeb innych ludzi, zaspokajanie potrzeb

jest zapośredniczone z uznania w grupie rodzinnej i uznania z szerszych grup. Na tym

poziomie występuje uczenie się nowych ról. Innych postrzega się jako anonimowych

wykonawców ról (nauczycielem są inni ludzie, nie tylko konkretna osoba)

Tożsamość jednostki określana jako tożsamość w roli, chodzi o kompetentne

uczestnictwo w rolach. Wyróżniana granica między chęciami a obowiązkiem

3. Poziom postkonwencjonalny (K)/ operacji formalnych (P)

docsity.com

29

System norm i reguł społecznych nie jest postrzegany jako oczywisty, wymaga

uzasadnienia/ legitymizacji. Stadia:

- Orientacja na legalistyczną umowę społeczną. Dobry czyn to uznany za dobry

po porozumieniu pełnoprawnych jednostek, normy nie są naturalne, a są

wynikiem umowy społecznej, prawo wynika też z umowy- może więc być

zmienione

- Orientacja na uniwersalne zasady etyczne. Te zasady uzasadniają

prawodawstwo szczegółowe i konwencję społeczną (jeśli prawo gwałci te

zasady, jednostka będzie działać wedle zasad a nie prawa). Imperatyw

kategoryczny jako przykład! W grę wchodzą prawa człowieka, respektowanie

bytu jako indywidualności. Zna zasady i według nich działa. Jednostka kieruje

się racjonalnością, postrzega zasady jako naturalne, wobec tego podporządkuje

się nim, Podważa słuszność instytucji np.: Kościoła

Poziom autonomii i odpowiedzialności. Tożsamość Ego- tożsamość Ja. Poziom ten

jako powinność rozwojowa. Przeważają ludzie na poziomie 2

Co zrobić aby ludzie osiągali 3 poziom? Habermas: Etyka mowy

Wykład 16: 13.03.2007

Etyka mowy, której celem jest legitymizowanie zasad z trzeciego poziomu. Te zasady są

przyjmowane monologicznie. Ludzie się powinni porozumieć co do tych zasad. Wg

Habermasa zasady racjonalizują pewne potrzeby ludzkie. Habermas sprowadza wszystko do

kategorii potrzeb, które należy ujawnić i przedyskutować. Interpretacja potrzeb tematem

dyskursu, który ma prowadzić do porozumienia i zgody. Liczy się tylko silniejszy argument.

Żeby mogła się pojawić komunikacja. Międzyludzka muszą zaistnieć cztery warunki wstępne,

które są niezbędne. Warunki te odnoszą się do poszczególnych wypowiedzi:

- Wypowiedź musi być zrozumiała

- Wypowiedź musi być prawdziwa

- Wypowiedź musi być właściwa (wspólne nastawienie normatywne partnerów

rozmowy)

- Wypowiedź musi być szczera ( szczerość nie daje się wyjaśnić przez dyskurs,

tylko poprzez zachowanie)

Tożsamość zakłada opanowanie kompetencji komunikacyjnego działania, zdolności

wyrażania i uzasadniania potrzeb.

docsity.com

30

Niższe stany rozwojowe są przezwyciężone ale zachowane. Nie chodzi o to aby jednostka nie

wykonywała ról społecznych ale żeby miała do nich dystans, który może prowadzić do

zmiany przepisów tej roli, które jednak wymagają porozumienia z innymi.

Człowiek dojrzały wg tej teorii jest autonomiczny, odpowiedzialny, kompetentny.

Świat jest rozumiany nie jako dany ale zadany do tworzenia, którego reguły podlegają

krytyce. Powstaje kwestia prawomocności świata. Świat otwarty. Otwartość przejawia się w

otwartości na nowe reguły i zasady. Dojrzała osobowość jest zdolna do sprzeciwu i krytyki

wobec tego, co jedynie dopuszczalne. Potrzebna więc zdolność do wejścia w konflikt, który

wymaga umiejętności argumentacji.

Do triady Kolhberga, Habermasa nawiązała pedagogika krytyczna. Ogół instytucji,

procesów, praktyk sprzyjających rozwojowi jako pojęcie EDUKACJI. Nacisk położony na

instytucje. Zadaniem pedagogiki krytycznej wskazanie i znoszenie blokad rozwojowych

istniejących w instytucjach. Pedagogika krytyczna pyta więc : jak wyglądają strategie

edukacyjne. Strategia kolektywistyczna i indywidualistyczna.

Na pierwszym poziomie (przedkonwencjonalnym) dba się wyłącznie o własny interes

(tożsamość naturalna). Strategia indywidualistyczna będzie wzmacniać te działania, które są

na tym poziomie czyli blokowanie przejścia do stadium wyższego.

Na poziomie konwencjonalnym (tożsamość w roli), strategia indywidualistyczna uczy

ustawicznego zabiegania o bycie najlepszym w skali, która jest już istnieje, maksimum

dyscypliny wobec respektowania zasad i reguł. Gorliwość w afirmacji tych reguł. Ideałem

będzie zmieszczenie się w ideale, horyzoncie oczekiwań społecznych ale zarazem bycie

najlepszym. Znów blokada, jednostka konformizuję się jeszcze bardziej.

Strategia kolektywistyczna rozumiana jako wrażliwość na sygnały płynące od innych

na poziomie 1 gdzie mamy sojusz z silniejszym, przy trosce o unikanie kar i zwycięstwo

silniejszego z którym mamy umowę. Orientacja radarowa- wrażliwość na sygnały płynące od

innych. Rezultatem tej strategii jest brak więzi ze słabszym ale zarazem ostrożność w swoim

postępowaniu.

Na poziomie konwencjonalnym strategia indywidualistyczna doprowadzi do

uczestnictwa w rytuałach zbiorowości ale przy minimum własnego uczestnictwa, inicjatywy.

Uległość wobec dyscypliny grupowej.

Obie te strategie prowadzą do rezultatów sprzecznych z założonymi. Strategia

indywidualistyczna blokuje rozwój indywidualności na obu stadiach. Strategia

kolektywistyczna blokuje rozwój wrażliwości społecznej i prowadzi do uległości wobec

grupy.

docsity.com

31

Według pedagogiki krytycznej te strategie są określonymi technikami oddziaływania

pedagogicznego. Tożsamość instytucji socjalizujących decyduje o poziomie socjalizacji.

Wszystko zależy od tożsamości szkoły jako instytucji. Tożsamość to pewien pułap

dopuszczania innego świata działań, który stanowi kontekst otoczenia, które już jest założone.

Wykład 17 : 20.03.2007

Poziom 3- postkonwencjonalny: cele dają się osiągnąć, prospołeczność nie jest przeciwna

indywidualizmowi, partnerskie i dialogowe zwrócenie się ku innym, prospołeczność jest

możliwa kiedy uznamy, że każdy może przedstawić swoje potrzeby i roszczenia- uznanie

możliwości wysuwania roszczeń do ważności swoich potrzeb.

Udany proces komunikacyjny musi zawierać szczególną relację między stronami-

ZASADA MINIMUM AUTORYTETU KOMUNIKACYJNEGO tzn. stronie

komunikacyjnej przypisuje się zdolności do przedłożenia akceptowanych racji (odbiorca ma

otwarte nastawienie do nadawcy)- gotowość do interakcji.

Zasada ta nie jest spełniona kiedy odbiorca odrzuca (z góry) nadawcę np.: w relacji

nauczyciel-uczeń. Odrzucenie przejawia się w :

- Intencji: która u nauczyciela jest szczera ale dla ucznia mało wiarygodna.

- Treści są prawdziwe ale uczeń tak ich nie traktuje i nie weryfikuje

- Kodzie słownym który jest czytelny ale nie jest traktowany ze zrozumieniem

przez ucznia

- Nauczyciel i uczeń mają te same wartości- uczeń je wypiera bo są podzielane

przez nauczyciela, tworzy się tożsamość negatywna, cyniczny stosunek do

własnych wartości i zasad. Ich resztka (residum aksjologiczne) przejawia się w

coraz mniejszym działaniu. Pojawia się agresja i przemoc- spadek na poziom

przedkonwencjonalny (coś za coś). Przenosi się to na wszystko relacje i

instytucje mające związek z tymi wartościami.

Rozszczepienie tożsamości- konflikt między dwoma kontekstami: kulturowymi i

społecznymi: Kulturowymi: uczymy się prawdomówności, odwagi- reakcja na dostrzegane

zło (kontekst aksjologiczny) Społecznymi: pochlebstwo, kłamstwo, służalczość- kontekst

normatywny.

Osoba uznaje, że nie ma sensu zaspokajać potrzeb społecznych przy ujawnianiu kontekstu

kulturowego. Struktura kultury wymaga działań, które społeczeństwo wyklucza i odwrotnie.

Jeżeli ta niespójność jest trwała to następuje rozszczepienie – jednostka funkcjonuje osobno w

docsity.com

32

tych dwóch planach. Poczucie tożsamości jest ale nie wynika ze spójności zachowań ale ze

stałości i przejrzystości warunków w jakich działa- poczucie stałości to stan wtórnej anomii.

Może być tak, że człowiek nie umie żyć w tej niespójności- kryzys i TOŻSAMOŚĆ

ROZCHWIANA. Jej wydłużenie prowadzi do utraty sensu działania. Nie działa ani za ani

przeciw normom. Z punktu widzenia socjalizacji gorsze jest rozszczepienie.

Pedagogika krytyczna: niektórzy nawiązują do Kohlberga i Habermasa a inni do

amerykańskiej pedagogiki postmodernistycznej (decentracja społeczna i tożsamości, nacisk

na różnice, przesunięcie do centrum ruchów, które były na marginesie, ważne są mniejszości)

Habermas:

Stadiom indywidualnego rozwoju odpowiadają stadia rozwoju społecznego, Na którym etapie

jest teraz nasze społeczeństwo? Nawet nie na konwencjonalnym chociaż wychowanie

dopasowane jest do postkonwencjonalnego chociaż etapów nie da się przeskoczyć

H. kładzie nacisk na rozum, który może uchronić od cywilizacyjnych nieszczęść np.:

fanatyzmów, uprzedzeń. Czy tym rozumem obdarzona jest tylko nauka? Nauka przyczynia się

do nieszczęść, którym chce zapobiec (środowisko)

Wspólnota, którą chce zbudować H. już istnieje (wg Gadamera) ale on tego nie widzi i chce ją

stworzyć na podstawach nauk krytycznych, które mają uwolnić człowieka przez emancypację

człowieka. H. chce organizować społeczeństwo przez sprawność techniczną – inżynieria

społeczna bez możliwości wyboru (Gadamer)

H. chce wytworzyć całość społeczną, nowoczesną ale tak się nie da bo ludzie sami się

organizują. H. walczy ze zniewoleniem ale stosuje własną w postaci przemocy argumentu.

Emancypacja jest tu inżynierem społeczeństwa. Inżynier panuje nad rzeczywistością w tym

także społeczną.

Wykład 18: 27.03.2007

Krytyka Habermasa:

Odróżnienie techniki od praktyki, chce wprowadzić do praktyki społecznej technikę.

Trudno jest wytworzyć idealne społeczeństwo, gdyż ludzie w historii sami się organizują.

Emancypacja ze wszelkiego zniewolenia staje się inżynierią społeczeństwa, a inżynier nie

może panować nad rzeczywistością, która jest nieprzewidywalna. Kompetencja ekspertów

miałaby zastąpić rozum polityczny, którym się posługuje każdy z nas, ale nie zastąpi bo

wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za wspólną rzeczywistość

docsity.com

33

Rozum socjologiczny jest wyższy, lepszy od tego, który ma każdy z nas. Można raz na

zawsze wyeliminować wszelkie emocjonalne motywy, przesądy (założenia z których nie

zdajemy sobie sprawy). Habermas walcząc z przesądami sam im nieświadomie podlega.

Odwoływał się do hermeneutyki, kiedy mówi o praktyce społecznej, ale hermeneutyka nie

jest nauką o regułach działań społecznych, jest zaś namysłem nad phronesis (nauką

praktyczną), jest wiedzą bardziej krytyczną niż wytwórczą. Jego teoria jest teorią krytyczną,

ale w rzeczywistości jest wiedzą wytwórczą bo chce wytworzyć społeczeństwo.

Żadna filozofia nie rości sobie pretensji, aby zastąpić rozum polityczny, ona ma

odsłaniać rzeczywistość, ujmować w pojęcia. Co będzie jak będziemy wyemancypowani?

Nastąpi koniec historii bo społeczeństwo będzie racjonalnie rządzone. Jednakże nie możemy

przewidzieć ciągle pojawiających się ograniczeń i zmian w historii. Gadamer mówi, że

Habermas jest owładnięty krytyką ideologii.

Habermas- przedstawiciel drugiego pokolenia szkoły frankfurckiej (tam wszyscy

walczyli z ideologią). Habermas nie bierze pod uwagę warunków ekonomicznych, relacji

między rozumem ekonomicznym a społecznym. Jeżeli rozum społeczny przeważa nad

ekonomicznym- państwo jest opiekuńcze jeśli jest odwrotnie to cały system nastawiony jest

na wytwarzanie potrzeb a nie ich zaspokajanie.

W tym kontekście pojawia się pytanie o dobro, ale nie ma nauki, która by pokazała, co

jest dobre, bo to kwestia polityczna- ludzie żyjąc pod określonym prawodawstwem muszą

wyrazić na nie zgodę.

Paideia – pytania o jakość/ sens życia, nie można badać naukowo- pedagogika to

myślenie o wychowaniu. Zawiera pytania o grecki ideał człowieka, osiągnąć go można przez

kształcenie najwyższych celów, które stanowiłyby jedność ideału człowieka. Ideał

wychowania: odpowiada niemieckiemu słowu: bildung- rodzaj budowania, kształtowania. To

wszystko, co nie należy do konieczności życiowych, ale to co należy do jakości życia.

KALON- pojęcie piękna, uniwersalne pojęcie metafizyczne. Rzeczy piękne nie są użytkowe,

niczemu nie służą. Piękne obyczaje = dobre życie, piękno ściśle wiąże się z dobrem w tym

kontekście.

AGATON- dobro, idea dobra i piękna przekraczała wszystko co jest względne. Dobro i

piękno w sobie- byt ponad wszelkim bytem. Byt zorientowany na jedno dobro pokrywa się z

ideą celowościowego porządku

Pitagorejsko-platońskie pojęcie „wiary” – piękne jest to, co jest proporcjonalne, na miarę

Arystoteles odnajduje piękno w porządku matematycznym, byt najdoskonalszy to byt czysto

rozumowy. Kosmos- ład, porządek. Porządek matematyczny odpowiada porządkowi niebios.

docsity.com

34

Piękno związane z miarą, symetrią i z tym co świeci, jest „jasne” (=prawdziwe). Ścisły

związek między pięknem, dobrem a prawdą

Porządek kosmosu a porządek ziemski- jakość bycia człowiekiem (wewnętrzna postawa

człowieka i odpowiadający tej postawie czyn, wewnętrzna postawa uwidacznia się w

działaniu) Owo piękne działanie wymaga dla swojego przejawienie się przestrzeni- przestrzeń

polityczna- wspólna przestrzeń ludzi wolnych i równych.

Paideia- grecka kultura, nazwa kultura pochodzi od rzymskiego słowa celere- związek

człowieka z przyrodą – człowiek uprawia i pielęgnuje naturę tak długo, aż stanie się

„domem”, miejscem zdatnym do życia. Kultura = kultura bogów, to do bogów należy ziemia i

my. Chroniąc ją, oddajemy cześć bogom. Kultura – sprawy umysłu i ducha ludzkiego,

kształtowanie/ naprawa duszy czyli kultura animi.

Cyceron: dusza jak i pole może być urodzajna bez uprawy. Uprawą duszy jest filozofia.

Kultura = agrokultura w Rzymie, darzono ją wielkim szacunkiem (= uprawa roli)

Agrotechnika = agrokultura dziś

Dla Greków uprawa natury do wydzielenia ziemi jej płodów (Hezjod)

Wykład 19: 03.04.2007

Grecy uważali, że należy wyrywać naturze jej owoce. Zaś Rzymianie uważali uprawę roli za

coś naturalnego, łatwego. Grekom obce było pojęcie dziedzictwa o które należy dbać.

Rzymianie uważali kulturę za dom człowieka oraz za troskę o dziedzictwo przeszłości, byli

też bardzo wrażliwi na piękno, ale nie artyści a odbiorcy.

Kultura to cywilizacyjnie określona postawa do rzeczy które są może nie użyteczne ale

światowe. Ten grecki aspekt kultury ma szczególny charakter, chodzi o tzw. umiłowanie

piękna. Aktywność ta polegała na umiejętności właściwego osądu. Można przyjąć dwie

postawy albo zachwycamy się wszystkim, albo kierujemy się własnym smakiem.

Paideia nie wiąże się z jakością życia ale oznacza poziom duchowy człowieka. My sami

siebie rozumiemy będąc w świecie. Każdy z nas zdobywa doświadczenie życiowe. Kwestia

rozumienia i doświadczenia nie stała się punktem rozważań filozofii hermeneutycznej.

Hermeneutyka stoi obok nauk empirycznych i krytycznych. Filozofia krytyczna nie jest

nauką. Ona ma wymiar uniwersalny. Jest pytaniem o to co to znaczy rozumieć.

Hermeneutykę interesowałoby wszelkie rozumienie, całość doświadczania świata.

Rozumienie jest fundamentalnym elementem naszej egzystencji.

Rozumienie nie jest jednym ze sposobów zachowania się człowieka jest całościowym

systemem bycia.

docsity.com

35

Samorozumienie uwikłane jest w dzieje, tradycję. Tradycja kształtuje nasze Samorozumienie.

Musimy jednak mieć świadomość tego oddziaływania dzięki czemu możemy wejść w dialog

z tradycją. Ten dialog jest myśleniem, a myślenie jest pewnym doświadczeniem.

Gadamer przedstawiciel współczesnej hermeneutyki czyli teorii rzeczywistego doświadczenia

jakim jest myślenie.

Słowo : hermeneutyka pochodzi od Hermesa, który był posłańcem boskim, przekazywał i

przekładał on rozkazy z języka bogów na język ludzki- chodziło o rozumienie i porozumienie

między bogami a ludźmi. Praktyka działania hermeneutycznego jest przenoszeniem treści z

jednego świata (boskiego) do naszego własnego.

Hermeneutyka miała też sens normatywny. Jej jądrem w starożytności był problem

interpretacji starożytnej. W chrześcijaństwie- hermeneutyka teologiczna, która była sztuką

wykładni Pisma Świętego. (dużą rolę odegrał Św Augustyn, który w dziele „Doctrina

Christiana” wykorzystał pewne pojęcia neoplatońskie o tym, że umysł musi przekroczyć i

wznieść się do sensu duchowego) .

W okresie reformacji hermeneutyka zyskała nowe znaczenie. Reformatorzy zaatakowali

tradycyjny sposób interpretowania tekstów. Założyli powrót do źródła, powrót do samego

Pisma Świętego. Uważali że można dokonać egzegezy Pisma (jednoznacznej wykładni).

Poszukiwali więc metody obiektywnej- metoda ta uwikłała hermeneutykę w naukę.

W nowożytnej hermeneutyce teologicznej chodzi o właściwą wykładnię tekstów, szukano

tego, co w danym tekście najważniejsze. należy odnaleźć zagubione źródło tradycji, chodzi o

ponowne odkrycie i odnowienie ukrytego sensu tradycji.

Pojawiła się hermeneutyka humanistyczna. Scholastykę uznano za barbarzyństwo. Należy

zwrócić się bezpośrednio do antyku, ciągłe nastawienie dążenia do nieskażonych źródeł.

Praktyka do przełomu XVIII i XIX w była niejednorodna gdyż operowała na różnych

obszarach. Hermeneutyka teologiczna, prawnicza, filologiczna. Jednak wszystkie

hermeneutyki poszukiwały tego pierwotnego źródła. Należało dać jednoznaczną wykładnię

tekstu filologicznego, prawa i słowa Bożego.

Wykład 20: 17.04.2007

Friedrich Schleiermacher (XVIII/ XIX)- filozof, romantyk niemiecki, ur. we Wrocławiu

Wszystkie hermeneutyki poszukiwały pewności źródła

Sch. dążył do zuniwersalizowania hermeneutyki = teoria sztuki rozumienia i wykładni (chciał

połączyć wszystkie hermeneutyki w jedną.)

docsity.com

36

Poszerzał pole badawcze hermeneutyki- nie tylko teksty pisane ale też mowa, ogłoszenia,

rozmowy podlegały rozumieniu.

Rozumienie staje się problemem hermeneutyki- co to znaczy rozumieć?

Gadamer :

- rozumienie to wzajemne rozumienie się, rozumienie = porozumienie. Porozumienie w

większości spraw istotnych w życiu lub w jednej konkretnej sprawie

- naturalne życie wśród porozumienia może zostać:

o zakłócone (nie możemy się porozumieć)- wtedy rozumienie staje się zadaniem

i sztuką prowadzenia rozmowy, także dialog z tekstem, w dialogu chodzi o

dojście do wspólnego sensu

o rozumienie nie prowadzi do wspólnego sensu= nie możemy się porozumieć,

pytamy wtedy: jak on do tego doszedł (geneza). Nie szukamy wspólnego

sensu, ale ograniczamy się do psychologicznego/ socjologicznego

interpretowania autora

o dzieło jest niespójne: nie dochodzimy do porozumienia, wtedy cofamy się do

genezy powstania tezy

Gadamer tak samo jak Sch. uważa, że jest jedna hermeneutyka i jedno rozumienie. Nie

zgadza się , że to co powszechnie doświadczamy to niemożność porozumienie i obcość (Sch:

punktem wyjścia jest możliwość nie porozumienia się)

Gadamer: doświadczamy swojskości a nie obcości świata (Sch: odwrotnie, chodziło o mowę

pisaną, obcość dotyczącą tego, co pisane i tego, co mówione )

Schleiermacher:

Hermeneutyka to sztuka unikania nieporozumienia. Rozumienie zawsze wymaga cofnięcia się

do genezy. Rozumienie nie tylko słów ale też indywidualności autora.

Język nie jest strukturą samą w sobie, ale czymś co się dzieje (gdy mówimy język dzieje się)

Znaczenie słowa= połączenie tego, co ogólne i tego co szczególne (psychologiczne),

konkretne

Konkretyzacja języka nie odnosi się do sensu słowa, ale do myślenia tego, kto mówi

Rozumienie:

1. Interpretacja gramatyczna- rozważenie mowy w kontekście całości językowej

2. Interpretacja psychologiczna (techniczna)- rozważenie mowy w odniesieniu do

myślenia twórcy

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.