Filozoficzne podstawy pedagogiki - Notatki - Filozoficzne podstawy pedagogiki - Część 4, Notatki'z Filozoficzne podstawy pedagogiki. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Filozoficzne podstawy pedagogiki - Notatki - Filozoficzne podstawy pedagogiki - Część 4, Notatki'z Filozoficzne podstawy pedagogiki. University of Warsaw

PDF (392.7 KB)
10 strona
963Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające filozoficzne podstawy pedagogiki; nauki praktyczne i teoretyczne, itp
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

37

Rozumienie to jedność ogółu i szczegółu. Mowa dzieje się wg pewnych reguł, praw, trzeba

też wziąć pod uwagę styl mowy

Język jako narzędzie, które da się ująć naukowo, ale nie da się tego zrobić bo jesteśmy

zanurzeni (brak tekstu)

Mówienie to coś więcej niż reguły, nie można go sprowadzić do praw, struktury ani do

psychologicznego znaczenia języka.

Potem skłania się Sch do psychologii, mowę odnosi do całości życia, które tą mowę wyraża.

Interpretacja psychologiczna: poszczególna mowa wyraża całość życia.. Interpretator

powinien wczuć się w położenie autora tekstu, by ten tekst zrozumiał (=ująć proces

stworzenia dzieła, odtworzyć pierwotny aut (?) twórczy

Sch: nie istotne jest to, co tekst mówi, ważne uzmysłowienie wewnętrznego myślenia autora

(akcent nie na sens a na myślenie autora)

Interpretator :

- powinien lepiej rozumieć twórcę niż on sam (int w lepszej pozycji niż autor).

- powinien wczuć się w autora i jego dzieło (równość duchowa)

Każdy człowiek ma w sobie minimum 2-go człowieka (jesteśmy dzięki temu równi)

Interpretacja psychologiczna przetrwała bardzo długo

Podsumowanie hermeneutyki Sch:

- uniwersalna teoria sztuki rozumienia

- na pierwszym planie język

- normatywizm na dalszym planie

- poszerza pole, nie tylko to, co napisane

- rozumienie opiera się na rozmowie

- rozmowa, porozumienie istotne

- tekst jest źródłem obiektywnej prawdy- uwolnił hermeneutykę od momentów

normatywnych

- rozumienie odtwórczym powtórzeniem rozumienia autora

- hermeneutyka podstawą wszystkich historycznych nauk humanistycznych.

Wykład 21: 24.04.2007

Wiek XIX- wiek scjentystów, poznanie naukowe jest jedyne, wszystkie obszary nie będące

doświadczalne stoją pod znakiem zapytania. Nauka/ naukowość to gwarant obiektywności.

docsity.com

38

Wiek XIX- wiek świadomości historycznej- zmienność ludzkich dokonań i myślenia, stosuje

się do całego doświadczenia ludzkiego oprócz nauki – nauka niby wolna od świadomości

historycznej

Nauki humanistyczne- wg scjentystów to nauki historyczne i ich twierdzenia są

nieobiektywne.

Neokantyzm badeński- odpowiedź humanistów:

Wilhelm Wildenband- nowa koncepcja nauk:

- nauki nonoetyczne- zmierzają do ustanowienia praw (przyrodoznawstwo)

- nauki idiograficzne- zmierzają do ustalania faktów (n. humanistyczne)

Henrich Rickert- ze względu na przedmiot nauk:

- nauki o naturze =nonnetyczne

- nauki o kulturze = idiograficzne; to, co je odróżnia to specyfika tworzenia

pojęć, są one odnoszone do wartości

Wartość można rozumieć na dwa sposoby:

1. Nie są faktami danymi empirycznie, są tym co uznane za wartość w danej

kulturze (obowiązujące), relatywizm/ subiektywizm

2. Ponad wartościami zrelatywizowanymi do kultury i historii rozciąga się

królestwo wartości ponadhistorycznych (założenie ich istnienia)

Wartość- z klasycznej ekonomii politycznej (Rudolf Lotze XIX w), wiąże się z gospodarką

rynkową, z pojęciem towaru (wymieniona na inną- może być to taka rzecz, zawiera się w tym

pojęciu wymienialność), wartość ustala rynek: popyt i podaż. Nosicielem wartości jest

społeczeństwo= sieć powiązań między ludźmi, nie pojedynczym człowiekiem, człowiek

uspołeczniony to powiązany z innymi

Pojęcie wartości zastąpiło pojęcie idei. Idee są transcendentne, stałe, do jednego

człowieka, idee w nowożytności są w stosunkach społecznych, są relatywne i następuje

zmiana np.: dobro jeśli nie jest ideą a wartością można je wymienić na sukces, władzę

Wartości absolutne to pojęcie wewnętrznie sprzeczne!! ( są zawsze relatywne)

Nadanie wartości czemuś = odbieranie temu czemuś absolutności, degradacja do tego co

zmienne i wymierzalne

docsity.com

39

Zmiana idei na wartości nie jest tylko kwestią terminologiczną: jest to zmiana w

ludzkich doświadczeniach, bez powodu nie wymieniono by idei na wartość

Wartość zawiera ocenę pozytywną np.: coś ma dla mnie wartość, jest to wyraźnie

subiektywna ocena

Heidegger: Mówić, że Bóg jest najwyższą wartością to poniżać Boga- my oceniamy istotę

boską.

Poszukiwano wartości, która mogłaby mierzyć inne wartości- szczególnie w ekonomii

(Marks twierdził że może to być czas pracy- w takim wypadku ziemia na której nikt nie

pracuje jest bez wartości)  początek nihilizmu (odrzucenie wszystkiego co jest nam dane)

Nietzsche- pierwszy mówił o tym, zaatakował wartości aktualne w społeczeństwie,

zakwestionował ich obiektywność i transcendencję

- Odwołuje się do tradycji

- Sprowadził idee do wartości towarów

- Atakował niemoc współczesnego społeczeństwa (moc, życie ludzkie)

- Podkreślał godność życia, ludzką egzystencję

- Wartość ma charakter społeczny, stwierdził że odkrył wyższe wartości

(ponieważ godność określił mianem wartości to ją osłabił)

- Nadać sens temu, co dane (sprowadzając do wartości to nic nie jest dane)

- Nietzsche nie był nihilistą- chciał go przezwyciężyć, przewartościować

istniejące wartości

- Odkrył że to co zmysłowe bez odniesienia do tego, co poza zmysłowe traci

rację bytu (wraz ze światem prawdziwym obaliliśmy świat pozorów)

Nie ma nic trwałego, wszystko można wymienić na co innego. Sprzedajemy naszą

prywatność- rozpuszczamy sami siebie w relacjach (ludzie stają się towarem)

W naukach humanistycznych wartość nie może pełnić funkcji prawa, w naukach

przyrodniczych – dogmatyzm, wartości absolutne

Wykład 22: 08.05.2007

Wilhelm Dilthey (1833-1911)

Jak możliwa jest obiektywna wiedza historyczna? Modelem rozważań jest poznanie naukowe.

Trzeba rozróżnić nauki humanistyczne od przyrodniczych. Nauki humanistyczne – świat

historyczny- duchowy- przedmiotem humanistyki (metoda rozumienia)

docsity.com

40

W przyrodzie szukamy prawidłowości, wyjaśniamy a ducha się rozumie.

Dystans pomiędzy przedmiotem (co?) a podmiotem (kto?) poznania.

Nauki przyrodnicze: obcość natury

Nauki humanistyczne: obcość świata dziejów

Duchowe dzieła przeszłości nie wchodzą w skład współczesności ale stają się przedmiotem

który trzeba naukowo zbadać, są rozumiane jako pewne dane, na których podstawie możemy

przeszłość uobecnić.

D chce zniwelować obcość, wg niego dane w naukach przyrodniczych są inne od tych w

naukach humanistycznych:

- n.p: dane otrzymuje się za pomocą eksperymentu i pomiaru (przyrodnik)

- n.h.: badacz otrzymuje wytwory sensowne. ale mimo to te wytwory jawią się jako obce

i niezrozumiałe- te wytwory będzie się dopiero rozumiało jako wynik przeżycia, a to

przeżycie nadaje im sens.

Świat wg D jest psychologiczny (ale nie psychologiczny empirycznie, nie odwołuje się do

czegoś zewnętrznego: fizjologii, zjawisk)

Wg D przeżycia zaś stanowią jedność- obok przeżycia mamy pojęcie życia. Życie objawia się

w przeżyciach- ani jedno ani drugie nie da się uchwycić pojęciowo. Przeżycie nie jest czymś

ulotnym, konstytuuje się w przypomnieniu

Wszystko, co jest przeżyte jest przeżyte osobiście. Przeżycie jest czymś trwałym, swoistym i

niepowtarzalnym. Życie jest niepowtarzalne. Znaczenie przeżycia nie da się do końca

uchwycić, określić. Jedność życia jednostki kształtuje przeżycia, które są szczególnie

znaczące.

Ważna jest biografia jednostki dla tych, co chcą zrozumieć przeszłość. Jest ważna ponieważ

interpretując ją, odtwórczo przeżywamy czyjeś przeżycia i tym samym zrozumieć te

przeżycia.

Życie odznacza się szczególną wartością, związana między całością z elementami, w każdej

części wyraża się przez całość życia. Znaczenie części wyraża się przez całość.

Rozumienie polega na przejściu od części do całości i na odwrót, aż nastąpi pełne

zrozumienie znaczenia.

Podstawą humanistyki dla D jest psychologia opisowa. (antropologia- psychologia

rozumiejąca, przyroda- relacja przyczynowo-skutkowa)

W świecie duchowym chodzi o wyraz i rozumienie tego, co wyrażone. To co już wyrażone

obecne w samym wyrazie odnosi się do psychicznej struktury i przejawów (?)

docsity.com

41

Życie przejawia się w ekspresjach , które stają się obiektywne (religia, prawo, moralność)-

przejawy ducha

Wykładnią życia jest obiektywizacja. Samo życie jest zmienne, dzieje się w czasie

Obiektywizacje mają być stałe, pewne i mają taką samą strukturę hermeneutyczną jak życie

(relacja część-całość). Życie ma być podstawą nauk humanistycznych, tak więc hermeneutyka

wynika stąd, że D opiera całą filozofię na życiu, wyprowadza ją z życia. Żeby zrozumieć

obiektywizacje trzeba sprowadzić je tam, skąd wyszły, zrozumiemy obcość i przezwyciężymy

ją.

Trzeba przenieść się w przeszłość, ale trzeba ją uwolnić od własnej świadomości historycznej,

która jest historycznym rozumem, który ma świadomość swojego uwarunkowania, ale to

uwarunkowanie pokonuje. Tu chodzi o zmysł historyczny- wyróżniona postać świadomości,

bo wie o własnym uwarunkowaniu i wie że może wyrwać się i że nauki historyczne mogą być

obiektywne.

1. Świadomość jako bezpośredni wyraz życia- tradycję mierzy własną miarą i stosuje

własną miarę naiwnie sobie przyswaja własną tradycję i tak ją przyswajając, dalej ją

kształtuje

2. Świadomość jako możliwość postawy historycznej- zmysł historyczny zwraca się ku

świadomości bezpośredniej i wie że jest ona naiwna i chce jej uniknąć i pokonać

Jak przejść z 1 do 2 świadomości? Nie ma takiej możliwości (niespójność myśli D)

D zmierzał do unaukowienia nauk humanistycznych, ale to nie łączy się z jego filozofią życia.

Ta niespójność objawia się w dwóch ujęciach obiektywizacji życia. Wiedza znajduje się w

życiu, czyli chodzi tu o refleksję życia nad samym sobą- to prowadzi do wątpienia

Poznanie jest ważne- to które jest pewne dzięki postawie wątpiącej. Obiektywizacje są

samorzutne, spontaniczne bo są wyrazem życia, które jest przeżywane. Pewność i wątpienie

które są w nich zawarte są bezpośrednie.

Wykład 23: 15.05.2007

Niespójność w myśleniu D pojawia się gdy D raz wychodzi od samego życia, innym zaś

razem od obiektywizacji życia. W obiektywizacjach pewność i wątpienie są obecne, tak jak w

życiu. Subiektywności łączą się w obiektywność społeczną.

Dogmaty należy poddać refleksji. Wątpienie metodyczne (naukowe) pochodzi od

Kartezjusza. Wątpienie i pewność nauk musi być tego samego rodzaju co pewność w życiu.

Jednak w D tak nie jest. Dogmaty trzeba odrzucić i przyjąć postawę wątpiącą wobec całej

tradycji. Tradycja powinna być przedmiotem poznania.

docsity.com

42

Metodyczne wątpienie nie da się pogodzić z filozofią życia. Pewność można uzyskać przez

odrzucenie autorytetów. O celach ludzkiej egzystencji nie nauczy nas nauka.

D nie udało się zadowalająco odpowiedzieć na pytanie o warunki poznania historycznego. D

umetodycznił rozumienia w celu ukształtowania naukowej zdolności interpretacji.

Rozumienie jest metodą, ale inną niż w naukach przyrodniczych.

Świadomość historyczna u D- historycyzm czyli taka świadomość która redukuje przekaz

tradycji do czasu i miejsca jego powstania. Ważny jest kontekst powstania dzieła. Maleje

znaczenie samego dzieła. Zamyka się dziełu „usta”. Zrozumieć dzieło to osadzić je w

kontekście.

Rzeczywiste doświadczenie historyczne nie jest żadną metodą. D zdawał sobie sprawę z

uwarunkowania twórcy dzieła kontekstem. Jednak wg niego można się wyrwać z tego

uwarunkowania.

Hermeneutyka wg Gadamer nie mieści się w teorii interesów poznawczych Habermasa.

Hermeneutyka nie jest nauką lecz filozofią a jej charakter jest uniwersalny. To, co mówi

hermeneutyka stosuje się do nauki. H jest teorią myślenia co wywyższa ją ponad naukę.

Nauka posługuje się metodycznością, w nauce rozumieją się za pomocą paradygmatów. W

nauce pierwszeństwo ma sąd. Natomiast filozofia traktuje rozumienie jako twórcze myślenie,

uwalniające się od schematów. Problematyzuje się to, co jest zwykłe, oczywiste.

Pierwszeństwo więc zyskuje pytanie. Wiąże się to z pojęciem doświadczenia, który ma

charakter pozytywny (powtarzalny)- w nauce. Jednak wg Gadamer takie doświadczenie nic

nas nie uczy, dlatego prawdziwe i ważne doświadczenie ma charakter negatywny.

To, co było bezproblematyczne ukazuje się jako problematyczne. Dopiero w takiej sytuacji

możemy zacząć pytać. Gadamer wyróżnia dwa obszary:

I Rozumienie Innego (relacja Ja-Ty)- trzy znaczenia pojęcia rozumienia z trzema

sposobami doświadczenia Ty przez Ja.

1. Rozumieć Innego oznacza znać go i móc przewidzieć jego zachowania. Ten inny staje

się środkiem do naszych celów. W toku takiego doświadczenia Ty pada pytanie o

prawidłowości zachowań ludzi. Jest to pytanie pozorne, gdyż nie jest otwarte tzn.

zakładające możliwość różnych odpowiedzi. W naukach społecznych odpowiedź na to

pytanie steruje innymi, ale sami się w to nie angażujemy. Ten kto steruje ludźmi

pozostaje w odpowiedniej odległości od tych którymi steruje. Nadawcą pytania jest

ktoś anonimowy, nie każdy z nas. Odpowiedź też skierowana jest do kogoś

anonimowego, którym może być każdy albo nikt. Pytanie o reguły rządzące

docsity.com

43

zachowaniem Gadamer nazywa niepedagogicznymi- ta wiedza nie wpływa na nasze

bycie w świecie, na nas samych będących tu i teraz.

Wykład 24:22.05.2007

2. Doświadczenie Ty przez Ja: Rozumienie Innego jako osoby i wciągnięcie go w obszar

własnej refleksji. Uważamy, że go lepiej rozumiemy niż on sam. Relacja ta ma

charakter wzajemności tzn. przechwytujemy nawzajem swoje żądania. Jest

nieuświadomiona ale obie osoby dążą do dominacji- okazywanie troskliwości jako jej

przejaw. Pozornie odpowiadamy i nie dajemy powiedzieć. Uświadamiamy to sobie

jako lepsze rozumienie Innego- autorytarna forma troskliwości.

3. Doświadczenie Ty: doświadczam Innego, który wysuwa swoje żądania

- słuchamy go, wzajemna otwartość- więź łączy Ja i Ty

- nie jest to przejrzenie ani wczucie ale słuchanie

- wzajemność powoduje, że rozumienie Innego staje się rozmową, dialogiem-

otwarcie na nowe doświadczenia

- gotowość na nowe doświadczenia- pytanie i niejednoznaczność. Sens pytania

wyznacza kierunek z którego nadejdzie odpowiedź (pytamy czy jest tak czy tak-

odpowiedzi wykluczają się)

- otwartość pytania nie jest bezgraniczna tzn. jest ono ograniczone przez swoje

horyzonty

- pytanie sensowne musi być otwarte i pod uwagę bierzemy różne racje i

kontrargumenty

- trudniej jest pytać, bo trafne pytanie musi osiągnąć obszar tego, co jest w

równowadze- nie można się tego nauczyć

- wiedza która prowadzi do zadania pytania to wiedza że się nie wie

- Sokrates wywołuje zamęt u uczniów i pojawiają się pytania jako pomysły, na które

się wpada

- konieczne jest odłączenie się od utrwalonych opinii- doświadczenie negatywne bo

gubimy rzeczywistość

- zadawanie pytań to sztuka wspólnego dochodzenia do rozświetlenia, to nie to samo

co walka na argumenty

- sztuka pytania = myślenia = rozmowy- musi mieć strukturę pytanie odpowiedź bo

to chroni partnerów rozmowy przed rozmijaniem się

docsity.com

44

W rozmowie nie chodzi o wygraną tylko o rozświetlenie tematu rozmowy. Rzeczywisty

nauczyciel nie narzuca sądów ale czyni zamęt i obala oczywistości. Nie musi tak jak Sokrates

powstrzymywać się od sądów. Ma je mieć ale nie traktować jako ostatecznych

II Rozumienie tradycji:

- ujęcie jej jako przedmiotu, który należy poznać aby mieć pewność co do jej zawartości.

Zakładamy że stoimy poza nią wyposażeni w obiektywną metodę i ją poznajemy.

Przeszłość usiłujemy ująć w prawidłowości i zapanować nad nią, szukanie tego, co

typowe i regularne  tak jak w 1.

- historycyzm – akcent położony na niepowtarzalności przekazu historycznego.

Rozumiemy autora lepiej od historii, wznosimy się ponad nią. Nie pozwalamy się

wypowiedzieć tradycji. Nie mamy świadomości zakorzenienia w sytuacji historycznej.

 tak jak w 2.

- rzeczywiste rozumienie tekstu i miejsca na pytanie „Ty” nie jest tu osobą ale tekstem,

który zwraca się do mnie i stawia jakieś pytania. Tekst wchodzi w relacje z Ja i

wypowiada prawdę (pozawalamy mu na to) Prawda ta może być też moją prawdą jeśli

zrozumiem tekst. Interpretacja tekstu współokreśla prawdę.

- Hermeneutyka zajmuje się rozumieniem tekstu. Dotychczasowe rozumienie nabiera

nowego sensu. Zmiana perspektywy myślenia. Chodzi o teksty, które dała nam tradycja.

Rozumienie

- tekst to całość sensowna, sens dotyczy tego o czym tekst mówi

- aby zrozumieć musimy mieć z tą rzeczą jakiś związek- przedrozumienie, przesąd

(konieczny warunek zrozumienia)

- związek ten powoduje, że zanim zaczniemy myśleć to już jakoś rozumiemy dzięki

cywilizacji i tradycji

- przedrozumienie jest niejaki, ukryte przed nami samymi, ukierunkowuje nasze

rozumienie

- tekst czytamy z określonym nastawieniem i odpowiedzialne za to są przesądy

- pojawienie się pierwszego sensu to wyobrażenie sensu całości

- kołowy charakter rozumienia- rozumiemy to, co sami włożyliśmy w tekst- wstępny

projekt, punkt wyjścia i dojścia

- czy takie rozumienie kształci?

docsity.com

45

Wykład 25: 29.05.2007

Wykład 26: 05.06.2007

Hessen c.d :

Hessen pisze, że jednym z podstawowych pojęć pedagogiki jest zasada struktury. Powiada, że

struktura, czyli całość nie daje się sprowadzić do sumy swoich części. Całość przejawiać się

może jedynie w tym, co konkretne (całość - coś, co jest ogólne). Hessen pisze: „całość jest

jakgdyby rozlana w częściach. Nie może być od nich wyodrębniona. Całość nie istnieje

samodzielnie i oddzielnie od części, jako substancja".

To, co Hessen pisze o zasadzie struktury można odnieść też do idei, zwłaszcza idei dobra.

Można powiedzieć, że dobro jest pewną ogólną całością, ale nie istnieje odrębnie od swoich

części. Dobro przejawia się w swoich częściach, a ogólność przejawia się w swoich

konkretyzacjach. Dobro przejawia się w życiu każdego z nas, jeśli życie ukierunkowane jest

na dobro.

Co to jest dobro?

- przedrozumienie dobra: źródłem: doświadczanie dobrego życia (bycie człowiekiem w

jego istocie

Szukanie odpowiedzi w ludzkim życiu. Dwa wymiary życia: potrzeby, myślenie. Ważne jest

połączenie potrzeb i myślenia – powstaje wtedy nowa jakość, dobro np.: połączenie pracy i

zabawy

Wybór przejawia się w konkretnych działaniach człowieka. Miara i proporcje = istota piękna

(u starożytnych dobro przejawia się w pięknych uczynkach)

Ludzkie życie = dziejąca się jedność, przejawia się w różnorodności działań (konkretności)

Wierność samemu sobie w trakcie życia np.: zmiana poglądów jest możliwa ale ma ona

wypływać z nas a nie z nacisku otoczenia

Wiedzę może nam dostarczyć tylko phronesis (rozsądek), wytrwać przy tym słuszne (trzeba

się oderwać od powszechnej konwencji zachowań, pójść własną drogą-linią życia)

Życie stawia nas w konieczności wyboru (takie samo działanie w jednej sytuacji słuszne w

innej nie)

Wiedzy o tym co dobre trzeba szukać w sobie (nie można się tego nauczyć)

docsity.com

46

Hessen pisząc o roli nauczyciela odwołuje się do tego przedrozumienia dobra, odwołując się

do Sokratesa. Chodzi o to, by młody człowiek formułował własny sąd, a nie odwoływał się do

opinii narzucanej przez środowisko. Chodzi o to, by uczeń potrafił bronić tego sądu, źeby

umiał go uzasadnić.

Nauczyciel ma za zadanie otworzyć światopogląd ucznia i nie uchylać się od własnego zdania

Wychowanie = ukierunkowane na dobre życie jako całość

Wychowanie moralne to nie odrębna część wychowania, jest wewnętrzną formą wychowania

w ogóle (łączy różne postacie wychowania), zwracanie się przez naukę ku dobru

(kształtowanie osobowości). Poszczególne teorie wychowania mają za zadanie uformować

zachowania człowieka- wychowanie człowieka jako całości

Wytrwanie w myśleniu- to daje wychowanie przez naukę, przygotowanie do tego, co

najważniejsze w życiu człowieka: odróżniania dobra od zła

Dobro nie jest a dzieje się: 2 momenty działania dobra: ogólność doświadczana w swoich

zróżnicowanych konkretyzacjach (ogólność dobra doświadczana w konkretyzacji ludzkich

czynów). Dobro scala obydwa elementy: to, co ogólne i zróżnicowane. Dobro przestaje wiec

być powinnością moralną, wyprowadzone jest z dobrego życia, rozsądek jednoczy popędy i

ducha.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome