Rynek kapitalowy - Notatki - Ekonomia - Część 1, Notatki'z Ekonomia. Rzeszów University
hermiona80
hermiona8018 March 2013

Rynek kapitalowy - Notatki - Ekonomia - Część 1, Notatki'z Ekonomia. Rzeszów University

PDF (99.4 KB)
6 strona
706Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach omawiane zostają zagadnienia z zakresu ekonomii: rynek kapitalowy.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Microsoft Word - Rynek Kapitalowy.doc

1

WYKŁAD 4

Rynek kapitałowy

 ISTOTA RYNKU KAPITAŁOWEGO

Zgodnie z podanymi wcześniej kryteriami czasu i celu wyodrębnienia segmentu rynku kapitałowego z

rynku finansowego, przez rynek kapitałowy rozumie się ogół transakcji kupna-sprzedaży, których

przedmiotem są instrumenty finansowe o okresie wykupu dłuższym niż rok lub takie, dla których termin

funkcjonowania nie jest określony; środki uzyskane z emisji tych instrumentów mogą być przeznaczone na

działalność rozwojową emitenta. Tak więc rynek kapitałowy jest miejscem mobilizacji wolnych funduszy

w okresie średnio- i długoterminowym na cele modernizacyjno-inwestycyjne przedsiębiorstwa. Na tym

rynku, z jednej strony, występują podmioty indywidualne oraz jednostki gospodarcze, które są

zainteresowane takim ulokowaniem swoich wolnych środków na dłuższe okresy, które pozwoli otrzymać

możliwie najwyższą stopę zwrotu, natomiast, z drugiej strony, występują podmioty gospodarcze

poszukujące wolnego kapitału do zagospodarowania, dążące do uzyskania takiej stopy zwrotu z

poczynionych inwestycji, która przewyższałaby stopę oprocentowania wkładów oszczędnościowych, co

dodatkowo podnosi opłacalność inwestowania i zwiększa zapotrzebowanie na kapitał.

Rynek kapitałowy składa się z wielu segmentów i występuje na nim znacznie większa liczba

podmiotów niż na rynku pieniężnym. Na tym rynku podmioty występują często jednocześnie w roli

pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy. Stąd też znajomość mechanizmów dokonujących się operacji na rynku

kapitałowym odgrywa ważną rolę w procesie zarządzania finansami przedsiębiorstwa.

FUNKCJE RYNKU KAPITAŁOWEGO

Podstawowe funkcje rynku kapitałowego to:

• funkcja alokacji kapitału;

• funkcja informacyjna;

• funkcja transformacyjna;

• funkcja wyceniająca.

Podstawową funkcją rynku kapitałowego jest alokacja kapitału rozumiana jako rozmieszczenie

rozporządzalnych czynników produkcji w różnych rodzajach działalności. Wyróżniamy 2 formy alokacji

środków: alokację w czasie i alokację w przestrzeni.

Alokacja w czasie oznacza podział wartości dodanej na część konsumowaną i część akumulowaną, z

którą w krótkich okresach rynek kapitałowy radzi sobie od setek lat. Priorytetową sprawą dla rozwoju

rynku kapitałowego jest stopa akumulacji, czyli jej udział w wartości dodanej lub produkcie krajowym

brutto. Głównym instrumentem regulującym ten udział jest dochód z lokat kapitałowych, tj. procent od

wkładów bankowych, dywidenda z akcji i dochód z obligacji. Na tej podstawie gospodarstwa domowe

kształtują swoje stopy oszczędzania, a przedsiębiorstwa swoje stopy akumulacji. Jeżeli przedsiębiorcy

2

przewidują rozwój, to zwiększają popyt na kapitał, a to podwyższa oprocentowanie lokat bankowych i

dywidendy, czyli zachęca do oszczędzania.

W przypadku alokacji przestrzennej wchodzi w rachubę alokacja międzysektorowa, między działami i

gałęziami gospodarki, a także między regionami.

Funkcja informacyjna rynku to po prostu dostarczanie informacji oferentom środków kapitałowych

oraz poszukującym tych środków. Informacje te zawierają się przede wszystkim w cenie kapitału, ale

także w intensywności popytu i podaży.

Funkcja transformacyjna polega na tym, że rynek kapitałowy zamienia środki niekapitałowe, w tym

oszczędności gospodarstw domowych, wierzytelności itp. w kapitał, czyli lokaty przynoszące dochód.

Transformacyjna funkcja rynku kapitałowego zapewnia ruchliwość środków, czyli płynność aktywów.

Sprzyjają temu takie instytucje rynku kapitałowego, jak giełda i biura maklerskie.

Funkcja wyceniająca rynku kapitałowego przejawia się w wycenie jednostek kapitałowych. Kiedy

mamy do czynienia z powtarzalnymi operacjami, np. codzienne notowania tych samych akcji, wycena

następuje szybko, z dnia na dzień lub wręcz z minuty na minutę.

 INSTYTUCJE NADZORUJĄCE, ROZLICZAJĄCE I POŚREDNICZĄCE NA RYNKU

KAPITAŁOWYM

INSTYTUCJE NADZORUJĄCE PUBLICZNY RYNEK KAPITAŁOWY

Komisja Nadzoru Finansowego

Komisja Nadzoru Finansowego rozpoczęła działalność w dniu 19.09.2006 r. i przejęła kompetencje

Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (KPWiG) oraz Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy

Emerytalnych (KNUiFE), a od 01.01.2008 także Komisji Nadzoru Bankowego. Powstanie KNF stanowi

realizację nowej koncepcji zintegrowanego nadzoru nad rynkiem finansowym – stworzenie

„supernadzorcy”. Celem nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego

funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku

finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku. W ramach realizacji tego

celu Komisja Nadzoru Finansowego sprawuje nadzór nad:

• rynkiem bankowym

• rynkiem kapitałowym;

• rynkiem ubezpieczeniowym (nadzór ubezpieczeniowy);

• rynkiem emerytalnym (nadzór emerytalny);

• nadzór uzupełniający nad konglomeratami finansowymi w których skład wchodzą nadzorowane

podmioty.

3

Do zadań Komisji należy ponadto:

• podejmowanie działań służących prawidłowemu funkcjonowaniu rynku finansowego;

• podejmowanie działań mających na celu rozwój rynku finansowego i jego konkurencyjności;

• podejmowanie działań edukacyjnych i informacyjnych w zakresie funkcjonowania rynku

finansowego;

• udział w przygotowywaniu projektów aktów prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem

finansowym;

• stwarzanie możliwości polubownego i pojednawczego rozstrzygania sporów między uczestnikami

rynku finansowego, w szczególności sporów wynikających ze stosunków umownych między

podmiotami podlegającymi nadzorowi Komisji a odbiorcami usług świadczonych przez te

podmioty;

• wykonywanie innych zadań określonych ustawami.

Nadzór nad działalnością KNF sprawuje Prezes RM.

INSTYTUCJE ROZLICZAJĄCE PUBLICZNY RYNEK KAPITAŁOWY

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. jest centralną instytucją odpowiedzialną za

prowadzenie i nadzorowanie systemu depozytowo-rozliczeniowego w zakresie obrotu instrumentami

finansowymi w Polsce. Obrót ten jest wzorowany na najlepszych światowych wzorcach, w tym na

zasadzie całkowitej dematerializacji papierów wartościowych.

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. jest więc podmiotem, bez którego niematerialny

obrót papierami wartościowymi jest praktycznie niemożliwy. W jego rejestrach znajdują

odzwierciedlanie wszystkie transakcje zawierane na rynku, a także zmiany cech papierów wartościowych

i emisji. Przechowywanie papierów wartościowych i dokonywanie rozliczeń zawartych transakcji

odbywa się w formie zapisów komputerowych, co wynika z dematerializacji papierów wartościowych.

KDPW jest jedyną instytucją w Polsce uprawnioną do pełnienia funkcji depozytowo-rozliczeniowej na

publicznym rynku papierów wartościowych.

Główne zadania realizowane przez KDPW S.A.:

• Rozliczanie i rozrachunek transakcji zawartych na publicznym rynku papierów wartościowych.

W wyniku zawarcia transakcji Krajowy Depozyt dokonuje krajowych i zagranicznych transferów

papierów pomiędzy kontami depozytowymi uczestników oraz realizuje przelewy pieniężne

pomiędzy rachunkami uczestników w banku rozliczeniowym. W myśl Ustawy o obrocie

instrumentami finansowymi z 29 lipca 2005 r., jako rozliczenie i rozrachunek rozumie się

odpowiednio:

4

− ustalenie wysokości świadczeń pieniężnych i niepieniężnych wynikających z zawartych

transakcji;

− obciążenie lub uznanie konta depozytowego lub rachunku papierów wartościowych uczestnika

będącego stroną rozliczenia.

• Rejestrowanie oraz przechowywanie instrumentów finansowych podlegających dematerializacji.

Krajowy Depozyt prowadzi konta depozytowe dla uczestników systemu depozytowo-

rozliczeniowego, na których zapisywane są papiery wartościowe.

• Nadzór nad zgodnością wielkości emisji papierów wartościowych znajdujących się w obrocie.

Krajowy Depozyt kontroluje zgodność liczby papierów wartościowych zapisanych na wszystkich

kontach uczestników z liczbą papierów wartościowych wyemitowanych przez emitentów.

• Realizacja zobowiązań emitentów wobec właścicieli papierów wartościowych.

Krajowy Depozyt pośredniczy pomiędzy emitentami a ich właścicielami w wypłacie dywidendy (w

przypadku akcji) oraz dokonuje w imieniu krajowych i zagranicznych emitentów, m.in.: asymilacji,

zamiany, konwersji i podziału akcji, realizuje prawa poboru, czy zamiany obligacji zamiennych na

akcje.

• Zarządzanie Funduszem Rozliczeniowym, którego celem jest zapewnienie wykonania rozliczeń w

przypadku braku na rachunku uczestnika środków pieniężnych niezbędnych do rozliczenia transakcji.

Prowadzona jest codzienna aktualizacja wpłat do wyodrębnionych funkcjonalnie części Funduszu:

− Funduszu Gwarantowania Rozliczeń Transakcji Giełdowych,

− Funduszu Gwarantowania Rozliczeń Rynku CeTO,

− Funduszu Gwarantowania Rozliczeń Giełdowych Transakcji Terminowych

• Zarządzanie obowiązkowym Systemem Rekompensat.

Krajowy Depozyt zarządza Systemem Rekompensat utworzonym w celu gwarantowania środków

pieniężnych i papierów wartościowych znajdujących się na rachunkach inwestycyjnych w przypadku

upadłości domów maklerskich i banków prowadzących rachunki papierów wartościowych. System

funkcjonuje od 1 stycznia 2003 roku, a górna granica środków nim objętych jest systematycznie

podwyższana do równowartości 22.000 Euro od 1 stycznia 2008 roku.

• Zadania związane z systemem zabezpieczenia społecznego.

Krajowy Depozyt obsługuje wypłaty transferowe pomiędzy otwartymi funduszami emerytalnymi np.

w wyniku zmiany funduszu przez uczestnika. Zarządza też obowiązkowym Funduszem

Gwarancyjnym, tworzonym ze składek Powszechnych Towarzystw Emerytalnych, gwarantującym

wypłatę świadczeń członkom funduszy.

INSTYTUJE POŚREDNICZĄCE W OBROCIE PAPIERAMI WARTOŚCIOWYMI

Domy maklerskie

5

Regulacje dotyczące formy prawnej, zakładania i działalności domów maklerskich, jak również zasad

nadzoru nad nimi, zawiera ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Zgodnie

z nią działalność maklerska może być wykonywana wyłącznie przez: domy maklerskie, banki

prowadzące działalność maklerską, jak i zagraniczne firmy inwestycyjne.

Każdy inwestor zamierzający uczestniczyć w obrocie zorganizowanym powinien podpisać z jednym z

ww. podmiotów umowę o świadczenie usług brokerskich. Na jej podstawie firma inwestycyjna będzie

mogła w imieniu klienta składać zlecenia w obrocie na rynku regulowanym lub w alternatywnym

systemie obrotu.

Firmy inwestycyjne mogą również zawierać ze klientami umowy o:

- zarządzanie portfelem (odpłatne podejmowanie i realizacja decyzji inwestycyjnych na rachunek

klienta w ramach pozostawionych przez klienta do dyspozycji zarządzającego środków pieniężnych lub

maklerskich instrumentów finansowych);

- doradztwo inwestycyjne (przygotowanie i przekazanie w oparciu o potrzeby i sytuację klienta

pisemnej lub ustnej rekomendacji nabycia, zbycia lub powstrzymania się od zawarcia transakcji

dotyczącej maklerskich instrumentów finansowych).

Prowadzenie działalności maklerskiej wymaga uzyskania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego.

Działalność maklerska obejmuje wykonanie czynności polegających na:

1. przyjmowaniu lub przekazywaniu zleceń nabycia lub zbycia maklerskich instrumentów

finansowych;

2. wykonywaniu zleceń, o których mowa w pkt.1, na rachunek dającego zlecenie;

3. nabywaniu lub zbywaniu na własny rachunek maklerskich instrumentów finansowych;

4. zarządzaniu portfelami, w skład których wchodzi jeden lub większa liczba maklerskich

instrumentów finansowych;

5. oferowaniu maklerskich instrumentów finansowych;

6. świadczeniu usług w wykonaniu zawartych umów o subemisje inwestycyjne i usługowe lub

zawieraniu i wykonywaniu innych umów o podobnym charakterze, jeżeli ich przedmiotem są

maklerskie instrumenty finansowe.

Działalnością maklerską jest również wykonywanie czynności polegających na:

1. prowadzeniu rachunków papierów wartościowych oraz rachunków pieniężnych służących do ich

obsługi, z wyłączeniem rachunków prowadzonych przez bank powierniczy;

2. doradztwie inwestycyjnym w zakresie maklerskich instrumentów finansowych, dopuszczonych do

obrotu zorganizowanego;

3. organizowania alternatywnego systemu obrotu – pod pojęciem tym rozumie się dokonywanie

obrotu poza rynkiem regulowanym m.in. przez biuro maklerskie, którego przedmiotem są papiery

wartościowe i instrumenty rynku pieniężnego, taki system obrotu zapewnia koncentrację popytu i

6

podaży w sposób umożliwiający zawieranie transakcji pomiędzy uczestnikami tego systemu, nie

jest jednak, ze względu na brak innych wymaganych prawem cech, rynkiem regulowanym.

Maklerskie instrumenty finansowe obejmują papiery wartościowe, tytuły uczestnictwa w

instytucjach zbiorowego inwestowania, instrumenty rynku pieniężnego, kontrakty forward, futures, swap

i opcje, z wyjątkiem pochodnych instrumentów towarowych i innych instrumentów dopuszczonych do

obrotu na rynku regulowanym na terytorium państwa członkowskiego, lub które są przedmiotem

ubiegania się o takie pozwolenie.

Podstawę prawną wykonywania przez biuro maklerskie zleceń nabycia lub zbycia papierów

wartościowych dopuszczonych do obrotu zorganizowanego stanowi umowa o świadczenie usług

brokerskich, regulowana w art. 73 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. W umowie o

świadczenie usług brokerskich firma inwestycyjna zobowiązuje się do przyjmowania i wykonywania, na

warunkach określonych w tej umowie, zleceń nabycia lub zbycia we własnym imieniu na rachunek

dającego zlecenie papierów wartościowych w obrocie na rynku regulowanym lub w alternatywnym

systemie obrotu.

Do czynności maklerskich należy, wymienione wcześniej, świadczenie usług w wykonaniu zawartych

umów o subemisje inwestycyjne i usługowe. Zgodnie z ustawą o ofercie publicznej i warunkach

wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach

publicznych subemisja inwestycyjna oznacza zobowiązanie subemitenta inwestycyjnego do nabycia, na

własny rachunek, całości lub części papierów wartościowych oferowanych w obrocie pierwotnym lub w

pierwszej ofercie publicznej, na które nie złożono zapisów w terminie ich przyjmowania. Subemisja

usługowa oznacza zobowiązanie subemitenta usługowego do nabycia na własny rachunek całości lub

części papierów wartościowych danej emisji, oferowanych wyłącznie temu podmiotowi w celu dalszego

ich zbywania w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej. Podstawowa funkcja, jaką pełni

subemisja, to funkcja gwarancyjna, powodująca przejęcie od spółki (emitenta) lub wprowadzającego

ryzyka niepowodzenia oferty.

Działalność maklerska może być prowadzona przez domy maklerskie będące samodzielną osobą

prawną. Działalność ta jednak może być także prowadzona w ramach struktur banku – mówi się wtedy o

bankowych domach maklerskich. Pomimo mniejszej liczby banków prowadzących działalność

maklerską to właśnie te instytucje są najbardziej liczącymi się na polskim rynku kapitałowym, gdyż

posiadają największy udział w obrotach.

Istota podstawowej usługi wykonywanej przez dom maklerski, jaką jest usługa pośrednictwa, polega

na zbieraniu z rynku zleceń, ich technicznej obróbce i przekazywaniu w formie zagregowanej do systemu

transakcyjnego giełdy. Ponadto, pośrednictwo domów maklerskich zwiększa pewność obrotu w ten

sposób, że domy maklerskie biorą na siebie ryzyko kredytowe i rozliczeniowe swoich klientów.

Zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej, środki pieniężne zgromadzone na

rachunkach w biurach maklerskich powinny być do pewnego poziomu gwarantowane. Regulamin

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome