Socjologia i społeczeństwo - Notatki - Psychologia społeczna - Część 4, Notatki'z Psychologia społeczna. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Socjologia i społeczeństwo - Notatki - Psychologia społeczna - Część 4, Notatki'z Psychologia społeczna. University of Warsaw

PDF (821.5 KB)
20 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające stosunek wiedza społeczny a socjologii; definicje zgadnień.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 20
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Osoby, o dobrym i wysokim poziomie alfabetyzacji, które znalazły się w ZSZ charakteryzują się dużymi ambicjami życiowymi, własną wizją swojego życia i umiejętnościami przystosowawczymi do

trudnych warunków

Wnioski:

ZSZ nie będzie pułapką dla młodych zdolnych ludzi, jeśli będą mieli wsparcie otoczenia szkolnego, rodzinnego, kulturowego, dostępność instytucji zapewniających kontynuację nauki.

WNIOSKI OGÓLNE z badań:

na przestrzeni lat 1972 – 1998 – znaczne zmiany strukturalne:

- zmniejszenie liczby ZSZ na korzyść LO

zmiany charakteru selekcji

- z selekcji inkluzyjnych na selekcje ekskluzyjne

zmiany w zakresie zjawiska analfabetyzmu funkcjonalnego i półanalfabetyzmu wśród absolwentów

szkół podstawowych

(1972 – 1986) zmniejszenie tego zjawiska

(1986 - 1998) zatrzymanie się akceleracji w tym zakresie,

relatywne zmniejszenie wyników w TCC

zmniejszenie się różnicy pomiędzy miastem i wsią w wyniku regresu młodzieży miejskiej i

powolnego rozwoju młodzieży wiejskiej

istnieje stały związek pomiędzy czynnikami statusu i situsu pierwotnego rodziny pochodzenia

(środowisko zamieszkania, wykształcenie, pozycja społeczno-zawodowa) a ocenami szkolnymi a

planowanym przez młodzież jej statusem własnym. Jest to tzw. spirala wykluczenia kulturowego i

społeczno-zawodowego, któremu nie towarzyszy świadomość tego procesu u jego „ofiar”.

Powszechnie występuje efekt Pigmaliona, w obrębie którego rozróżnia się: efekt Golema i efekt

Galatei

Nieliczni chętni do zawodów rolniczych

Wysokie osiągnięcia, wysoki status – aspiracje do zawodów nowych i modnych

Uczniowie LO, wyższe niż dobre wyniki w TCC i oceny szkolne, średni status – aspiracje do zawodu

nauczyciela

W uboższym regionie wykluczenie społeczne i kulturowe młodzieży z udziałem szkoły ma szerszy

zasięg i głębsze skutki.

Brak istotnych różnic w kompetencjach szkolnych i kulturowych (wskaźnikiem jest tu TCC)

pomiędzy młodzieżą z dużego miasta i ze wsi. Najlepsze wyniki osiąga młodzież z małych miast i

miasteczek.

Dziewczynki osiągają lepsze wyniki niż chłopcy. (Płeć związana jest z odmiennym przebiegiem

socjalizacji)

Szkoła jest medium tworzącym podklasy

Młodzież jest zagubiona, nieświadoma realnych szans i możliwości awansu społecznego. Częste

kierowanie się tym co modne w wyborze drogi życiowej.

Dla kohorty 15-latków przebadanej w 1972r. a potem w 1998 w wieku 40 lat niskie wyniki w teście

cichego czytania nie były ostatecznym wyrokiem wykluczenia społecznego. Było to pokolenie

przełomu formacyjnego, które zyskało n procesach po1989. Pokolenie ich dzieci, poddanych

opisanym powyżej badaniom najprawdopodobniej takiej szansy nie dostanie, co pociąga za sobą stałe

wykluczenie z pracy, kultury, uczestnictwa społecznego.

Giddens r. 16. ppkt. Oświata a etniczność [w:] Socjologia;

Naukowcy przeprowadzili wiele badań nad przebiegiem edukacji mniejszości etnicznych w Wielkiej

Brytanii. Z raport Komitetu Swanna „Education for All” wynika, że istnieją duże różnice w zakresie

osiągnięć szkolnych między grupami o różnym pochodzeniu etnicznym.

Dzieci z rodzin pochodzących z Indii Zachodnich na ogół gorzej radzą sobie w szkole

Dzieci z rodzin azjatyckich uczą się tak samo jak białe dzieci, mimo że na ogół pochodzą z uboższych

rodzin

Dzieci pochodzące ze wszystkich grup mniejszościowych częściej niż białe dzieci kontynuują naukę w

pełnym wymiarze (w latach 1988-1990 dalszą naukę wybrało tylko 37 % białych dzieci o 43% z Indii

Zachodnich, 50% z rodzin południowoazjatyckich i 77% z rodzin chińskich)

docsity.com

Członkowie grup mniejszościowych uczą się nadal, ponieważ nie mogą znaleźć pracy

Generalnie członkowie grup etnicznych są proporcjonalnie reprezentowani na studiach wyższych (w

1998 roku 13% osób poniżej 20go roku życia, które dostały się na studia, należało do mniejszości

etnicznych)

Wykluczenie społeczne z procesu nauczania

W ciągu ostatnich dziesięciu lat przedmiotem wielkiego zainteresowania socjologów stało się

wykluczenie społeczne. Socjologia edukacji często wiąże wykluczenie ze szkoły z innymi zjawiskami,

jak wagarowanie, przestępczość nieletnich, ubóstwo, brak opieki rodzicielskiej i brak zainteresowania

nauką.

Wskaźniki wykluczenia w ostatnich latach rosły. W roku 1998 całkowity współczynnik wykluczenia

był równy 0,18%, w grupie czarnych Karaibów wynosił 0,76%, chińskiej 0,05% i indyjskiej 0,09%.

Na przyczynę tak wysokich wskaźników wykluczenia wśród czarnych uczniów składa się wiele

czynników. W niektórych przypadkach mamy do czynienia z dyskryminacją rasową, może to być

również odzwierciedlenie wzorów wykluczenia i niekorzystnej sytuacji społecznej – dorastanie w

trudnych warunkach, brak wskazówek i oparcia dorosłych. Zagrożone jest tradycyjne rozumienie

męskości i brak stabilnej wizji przyszłości. Młodym ludziom, szkoły wydają się instytucjami

nieadekwatnymi lub zbyt autorytarnymi a nie szansą na rozwój i lepsze życie.

E. Tarkowska

„Młodzież z byłych PGR-ów”

Cele i założenia badania

pogłębienie wiedzy na temat obecnej sytuacji oraz perspektyw na przyszłość młodzieży z byłych

PGR-ów – dzieci byłych pracowników tych zakładów;

określenie co można i co trzeba zrobić dla przeciwdziałania procesom marginalizacji i wykluczenia

młodzieży dawnych PGR-ów, dla wyrównywania ich szans, w dostępie do edukacji, kultury, pracy, do

różnych innych dóbr i możliwości;

badanie przeprowadzone w czerwcu i lipcu 2001 r. pt. „Młodzież z byłych PGR-ów wobec zagrożeń

dziedziczenia ubóstwa i marginalizacji” z inspiracji i starań Instytutu Spraw Publicznych i Agencji

Własności Rolnej Skarbu Państwa

realizacja: przebadano 27 młodych ludzi, pochodzących z rodzin byłych pracowników PGR-ów w

trzech osiedlach popegeerowskich, które znajdują się w różnych regionach Polski- wszystkie z

terenów o wysokich wskaźnikach bezrobocia; wytypowane 3 kategorie osób obu płci: 1.- uczących

się, 2- pracujących, 3. – tych, którzy się nie uczą i nie pracują; przy okazji pojawiła się 4. kat.:

pracujących i uczących się równocześnie

badanie miało charakter jakościowy i eksploracyjno- rozpoznawczy, jego celem nie było

zweryfikowanie żadnej tezy, a raczej rozpoznanie problemu.

Narzędziem badawczym był wywiad swobodny, ukierunkowany, pogłębiony, zbliżony do długiej

rozmowy, nagrywany na magnetofon. Dostosowany do osób badanych i przeprowadzony wg ściśle

uporządkowanego scenariusza.

Jest to próba określenia syndromu „dziedziczenia” wśród badanych postawy oczekiwania,

przechodzącej w bezradność.

Dawne PGR-y to obecnie miejsca kumulacji i nawarstwiania się wielu negatywnych zjawisk, tj.

bezrobocie, nierzadko wieloletnie, jak ubóstwo, związane z brakiem pracy lub niskimi zarobkami oraz

niewysokimi często remontami i emeryturami, stanowiącymi podstawę bytu bardzo licznych niekiedy

rodzin, jak poczucie marginalizacji i braku perspektyw, a także patologie: wzrastający alkoholizm,

różne formy łamania prawa. Niektóre zjawiska nabierają charakteru trwałego, mówi się np. o

bezrobociu „rodzinnym”. Osiedla popegeerowskie mogą stać się obszarami trwałej marginalizacji

i miejscem kształtowania się polskiej odmiany underclass, podklasy.

Miejsce i rola wykształcenia w biografiach młodych ludzi z byłych PGR-ów

Pamięć PGR-u jest zróżnicowana, chociaż zachowali zdecydowanie pozytywny obraz przeszłości.

Dobrze oceniane były te warunki życia, których brak odczuwa się obecnie: praca, zarobki i dochody.

docsity.com

Praca była największym plusem tamtych czasów, jest największą zaletą była stałość, pewność,

powszechność i bliskość. Ceni się również dobra, które można było dostać za darmo. Przeszłość jawi

się tu jako świat niemalże bez trosk, „komunistyczny raj”, w którym rządziła zasada „każdemu wg

potrzeb”. Sposób myślenia polegający na „oczekiwaniu gotowego” pojawia się w wielu

wypowiedziach badanych- nie ma tu miejsca na własną aktywność; oczekuje się, że ktoś zadba,

załatwi, zorganizuje. Brak pracy i pieniędzy, generalny pesymizm to źródło m.in. alkoholizmu.

Badani deklarują brak zainteresowania polityką i na ogół nie mają wyrobionego jeszcze zdania

odnośnie najbliższych wyborów- m.in. dlatego przeszłość nie jest oceniana w kategoriach

politycznych. Zdecydowana większość nie chciałaby pracować w zawodach rodziców i w rolnictwie-

byłaby to dla nich ostateczność (na którą chętnie zgodziliby się pytani bez wykształcenia i pracy- dla

nich każda praca przynosząca dochody byłaby rozwiązaniem problemów).

Pierwsze doświadczenia szkolne również uległy procesom idealizacji i mitologizacji. Rodzice

badanych dbali o ich edukację, chodzili na wywiadówki, mimo trudności finansowych zdobywali

pieniądze potrzebne na podręczniki i inne przybory szkolne. Rola rodziców, zwłaszcza matek, które

często miały średnie wykształcenie jest bardzo wspierająca i pomocna. Krążenie podręczników

książek się właściwie nie kupowało, dziedziczyło się je po starszych uczniach, lub krążyły po rodzinie.

Mimo to zaledwie 1/3 uczniów miała komplet podręczników. Problemy pogłębiają się w szkołach

ponadpodstawowych. Reforma edukacji wzmocniła te problemy, nowe zróżnicowane programy i

zmieniające się z roku na rok podręczniki oznaczają poważny wzrost kosztów nauki.

Jednym ze wskaźników dobrych lub złych warunków nauki jest posiadanie własnego miejsca do

odrabiania lekcji. Często problem stanowił hałas w miejscu nauki- przeszkadzała duża rodzina,

hałaśliwe młodsze rodzeństwo, dzieci dalszych członków rodziny, a niekiedy nawet goście. Ważną

rolę w życiu badanych odgrywa rodzeństwo. Liczne rodziny to zjawisko typowe dla rodzin

pegeerowskich. W rodzinach, których nie stać na korepetycje to właśnie starsze rodzeństwo i kuzyni

pomagają w nauce. Praca zarobkowa nie przeszkadzała w nauce, była zajęciem sporadycznym,

podejmowanym najczęściej w czasie wakacji.

Ze szkoły podstawowej młodzi ludzie wynieśli doświadczenie zarówno pomocy i przyjaźni jak i

przemocy, niesprawiedliwości i upokorzenia. Pojawiły się wypowiedzi wskazujące na nierówne

traktowanie uczniów w związku ze statusem materialnym i społecznym ich rodziców. Dzieci

pegeerowskie uczą się, żeby wyrwać się z miejsca zamieszkania. „Marazm” jest najczęściej

używanym określeniem atmosfery tam panującej. Nauczyciele uskarżają się, że praca z nimi jest

wyjątkowa trudna ze względu na „czas wolny nieograniczony”, który nie przekłada się na lepsza

naukę. Widać również przykłady obojętności nauczycieli, braku zrozumienia i wsparcia. Problemem

jest też oferta zajęć pozalekcyjnych: uczniowie najczęściej korzystają z zajęć sportowych- z innych

kółek, tylko w celu podniesienia się w przedmiotach, które sprawiają im problemy (najczęściej ścisłe).

Problemem są również wycieczki, na które nikogo nie stać. Nierozwiązanym problemem bywają

dojazdy do szkoły, które stworzyłyby uczniom równe szanse, np. dostępu do zajęć dodatkowych.

Odrębną sprawą jest brak przygotowania nauczycieli do pracy z młodzieżą z biednych środowisk, ich

niewiedza na temat na temat tych uczniów i ich problemów, brak zrozumienia a może i

zainteresowania ich trudnościami.

Szkoła ponadpodstawowa: aspiracje, wybory, decyzje.

Według badanych rodzice przy wyborze szkoły dawali im wolną rękę, mimo to rola rodziców w

decydowaniu o dalszej nauce jest dominująca i większa niż pomoc szkoły i organizowanych przez nią

akcji, spotkań i działań. Wybór szkół ponadpodst. zależy od 3 czynników: możliwości finansowych

rodziny (długość szkoły:3lata- zawodówka, 4- liceum zawodowe, 5-technikum), bliskości szkoły (im

bliżej tym taniej) oraz możliwości intelektualnych dziecka. Ostatecznie oceny uczniów i ich

samoocena mają wpływ na wybór szkoły- wybór ten to często rezygnacja z zainteresowań i z tego, co

chciałoby się w przyszłości robić. Występuje duży opór przed wyborem liceum ogólnokształcącego.

Powstaje błędne koło: młodzież wybiera szkoły, po których szybko można pójść do pracy, jednak

szkoły te nie są dostosowane do rynku pracy i najczęściej pracy tej nie ma. Większość badanych nie

pracuje w zawodzie, w jakim się kształciła. Wybór kierunku jest niekiedy bardzo przypadkowy-

trudno mówić tu o rzeczywistym wyborze, (przy czym wielu z uczniów ma zaniżoną samoocenę,

dlatego nie próbuje nawet startować do szkół średnich). Wybór szkoły nie jest wyborem zawodu.

Pierwsze doświadczenia w szkole ponadpodstawowej

docsity.com

Ankietowani opisują początek nauki w szkole ponadpodst. jako „szok”, „wstrząs”. Na nowo muszą

budować swoją pozycję w klasie, co stanowi dużą trudność. Wiele osób ma trudności z nauką,

ponieważ „w podstawówce nie nauczyli się jak się uczyć”. Pojawia się podział na „dojeżdżających” i

„miejscowych”. Dojeżdżanie niesie ze sobą ogromne utrudnienia: stratę czasu, ograniczenie

możliwości, jakie stwarza życie w mieście np. kontakty z kulturą, sprowadzanie do minimum kontaktu

ze szkołą (nieraz to ograniczenie zajęć obowiązkowych nie mówiąc o dodatkowych), oraz brak

integracji z kolegami ze środowiska szkolnego. W liceach i szkołach zawodowych dały się odczuć

podziały na miejscowych i dojeżdżających (forma zależała od rodzaju szkoły- w liceach były to

łagodne formy). Wielu badanych pracowali w czasie roku szkolnego, aby odciążyć rodziców

finansowo. Na stypendia nie można było praktycznie liczyć, nie mówiąc już o pomocy w czasie

studiów. Wykształcenie jest nie tylko szansą na pracę, o którą tak trudno, ale i na ucieczkę z dawnego

PGR-u. Jednak nie ono waży na pracy, ale znajomości, koneksje, dzięki którym można ją załatwić.

Credo życiowe jednej z badanych: „ więcej się uczyć, więcej pracować i więcej zarabiać”

Problem młodzieży z byłych PGR-ów

Badani nie dostrzegają żadnego zainteresowania ze strony osób, ani instytucji, które interesują się

problemami młodzieży. Ich główne problemy to: warunki i trudności uczenia się, sprawa pracy, oraz

brak możliwości aktywnego i ciekawego spędzania czasu. Mają poczucie, że nikt nie troszczy się o ich

potrzeby i w trudnej dla nich sytuacji są pozostawieni sami sobie. Brak miejsca spotkań młodzieży,

propozycji jakichkolwiek zajęć, sportu, rozrywki, a przy tym brak pieniędzy na istniejącą rozrywkę

jest w ich przekonaniu jednym ze źródeł zjawisk patologicznych( pojawiają się opowieści o drobnych

kradzieżach, nadużywaniu alkoholu przez młodych ludzi, próżniaczym wysiadywaniu pod sklepem i

czekaniu nie wiadomo, na co). Charakterystyczne jest dla ludzi z byłych PGR-ów przekonanie, że za

wszystko odpowiedzialny jest rząd i to on powinien zadbać o pracę dla nich.

Autorki pokazują, że reforma nie wzięła pod uwagę warunków, w jakich znajduje się młodzież z

byłych PGR-ów. Nie mają oni szans na równy start i dopóki państwo nie zmieni swojej polityki w

stosunku do nich nie ma możliwości poprawienia ich sytuacji.

Roland Robertson- globalizacja to zbiór procesów, które czynią świat społeczny jednym

Przyczyniają się do tego

- nowoczesne technologie oplatające świat siecią połączeń komunikacyjnych i telekomunikacyjnych

- rozbudowane zależności ekonomiczne, finansowe, polityczne, strategiczne, kulturowe

- formy organizacji o charakterze ponadnarodowym, oderwane od jakiegokolwiek kraju czy państwa

(np. firmy handlowe, UNESCO, ONZ)

-grupy ludzi (kategorie społeczne), których praca i życie oderwane są od konkretnego

miejsca(menedżerowie, finansiści, personel lotniczy)

Efektem procesu globalizacji jest uniformizacja(homogenizacja) świata. Najwcześniej opanowała

rynek ekonomiczny.

W sferze kultury uniformizacja dotyczy

-język (rozpowszechnienie angielskiego)

-upodobnienie kultury materialnej, wzorów konsumpcyjnych, stylu życia

-upodobniają się obyczaje

w rezultacie pojawia się przeciwstawne reakcje

1.tożsamość regionalna vs wzmocnienie tożsamości lokalnej, etnicznej, religijnej

2.solidarność zbiorowa vs reakcja obronna na zanikającą odrębność kulturową

Teoria imperializmu

(J.A.Hobson potem Lenin)

1.imperializm to najwyższa faza rozwoju kapitalizmu

2.ekspansja kolonialna jako wyjście z kryzysu nadprodukcji i spadku zysku

3.podzial swiata na kraje panujące i podporządkowane

4.pogłębiająca się różnica między biedą a bogactwem

Teoria zależności

Okres postkolonialny

docsity.com

Rozróżnienie na centrum i peryferia(Paul Prebisch)

Czarna wizja (Andre Gunder Frank) Optymistyczna wizja

(Enriqe cardoso i Eduardo Faletto)

-Nieodwracalne zacofanie peryferiów

-Zyski z surowców I siły roboczej od razu

transferowane na zewnątrz

-elity lokalne zabezpieczają swoje interesy(są

realizatorami interesów obcych korporacji)

-koncepcja zależnego rozwoju

-problemem biednych krajów jest brak

technologii słaby sektor dóbr kapitałowych

-ingerencja obcych inwestorów tworzy enklawy

nowoczesności

-szanse dla lokalnych firm

-obserwacja obcego sukcesu mobilizuje własną

przedsiębiorczość

-rozrost klasy średniej

-start do własnego rozwoju ekonomicznego

-zależność ułatwia rozwój

Teoria systemu światowego

(Immanuel Wallersein)

3 stadia historii ludzkości:

1. epoka minisystemów

niewielkie samowystarczalne społeczności, wewnętrzny podział pracy i jednolita kultura, ekonomia

łowiecko zbieracka

2. epoka imperiów światowych

gospodarka rolna, wchłaniają większość minisystemów, silna władza polityczna i militarna, podboje i

wojny

3.epoka systemu światowego

początek z narodzinami kapitalizmu, gospodarkę reguluje rynek ekonomiczny a nie państwo, świat

dzieli się na centra, peryferie i semiperyferie, Państwo reguluje przestrzeganie reguł wolnej

przedsiębiorczości, rynku i konkurencji, siła ekonomiczna przekłada się na siłę militarną i ekspansję

GLOBALNA EKUMENA (Ulf Hannerz) – intensywne relacje i zależności w skali ponadlokalnej,

nieustanna interakcja i wymiana treści kulturowych

- kultura tradycyjna- ekumena zamknięta, ograniczona czasowo i przestrzennie

- kultura nowoczesna- ekumena otwarta, przekracza ramy czasowe i przestrzenne, interakcje i

przepływ treści na skalę globalną(cała społeczność ludzka)

wyróżniają się centra i peryferia, centra różne dla różnych treści kulturowych, centra regionalne-treści

działają na pewną liczbę krajów,

przyszłość globalnej ekumeny kulturowej:

globalna homogenizacja

nasycenie kulturalne

deformacja kulturowa

amalgamacja kulturowa

Pierwsze przejawy globalizacji kultury to okres kolonizacji. Kraje kolonizujące narzucały krajom

podbitym swoją kulturę. Traktowane to było jako

- misja cywilizacyjna

- kulturowy imperializm

współcześnie uniformizacja kultury za pośrednictwem: mass mediów, osobistych kontaktów

masowych, łatwości podróżowania, masowo nabywanych produktów konsumpcyjnych

O kierunku przepływy wartości kulturowych decyduje siła ekonomiczna.

Dobra konsumpcyjne zawierają w sobie treści kulturowe płynące z kraju w którym zostały

wyprodukowane.

Ujęcie jednoczynnikowe:

Globalizacja to proces o charakterze deterministycznym, teleologicznym, jako rezultat działania 1 z 4

czynników

-czynnik technologiczny

docsity.com

oddziałuje na różne sfery, technologie komunikacyjne umożliwiają szybką wymianę, ekspansja

masowej kultury, społeczeństwo informacyjne, massmedia przyspieszają naśladowanie pewnych

wzorców, umiarkowany determinizm technologiczny, rozwój konkurencji,

-czynnik ekonomiczny

rynek globalny, samoregulujący się, napędzany konkurencją, globalny kapitalizm

-czynnik polityczny

(USA jako lider globalizacji,) posiadanie przewagi, bycie mocarstwem daje możliwość do narzucania

innym państwom swoich strategii rynkowych

-czynnik kulturowy

homogenizacja kultury lub różnorodność i bunt przeciw ujednoliceniu

system globalnej regulacji (Robert Giplin)

-neoliberalny instytucjonalizm

niezbędne są reżimy międzynarodowe i instytucje, państwo jest ważne(podkreślenie wagi konfliktów i

rywalizacji lub umacnianie współpracy między państwami), najważniejsze są państwa i wspomagające

je organizacje międzynarodowe, minusy to brak finansowej stabilności, słaba dbałość o wzrost

ekonomiczny, deficyty demokracji,

-nowy mediewalizm

państwo przestaje być ważne, głównym aktorem jest globalne społeczeństwo obywatelskie i

organizacje pozarządowe, władza jest zfragmentaryzowana i rozproszona, problemem jest odmienność

kultur o obywatelskiej kultury zachodu

-ponadpaństwowość

rządy państwowe zmienią się w wyspecjalizowane organizacje będące częścią 1 systemu kontroli,

który umożliwi lepszą współpracę

I. Pojęcia globalizacji (wytłumaczenie trzech definicji)

1. Proces rozpowszechniania sie globalnego kapitalizmu, liberalizacji, prywatyzacji doprowadził do

powstania globalnej społeczności i schyłku państwa narodowego (lata 90 te). Niektórzy uważają

jednak, że przepływy ujmowane jako część dochodu narodowego nie są wcale intensywniejsze od tych

sprzed I wojny światowej.

2. Globalizacja polega na wzrastaniu ilości powiązań dotyczących wszystkich dziedzin życia -polityki,

bezpieczeństwa, kultury

„kurczenie się czasu i przestrzeni”

Wpływ na to mają zmiany technologiczne – ruch powietrzny, nowy system komunikacji, telewizja,

Internet i takie tam...

Rysuje sie wyraźny podział na posiadających i nie posiadających czyli biorących udział w hiperalnym

świecie albo nie biorących udziału.

3. Glob. odnosi się do wpływania globalnej świadomości. Polega na rozumieniu pewnej jakości życia,

pojmowanie wszelkich relacji w kontekście całej ludzkości. W obecnym czasie społeczeństwa

odnoszą się bardziej do społeczności globalnej niz do plemienia, narodu czy grupy plemiennej.

Dysfunkcja ta uwypukla znaczenie społecznych całości jako podmiotów sprawczych zachodzących

zmian oraz pojmuje globalne zjawiska jako coś znacznie więcej niż dotyczące relacji przestrzennych.

W tej definicji ważne jest w jaki ssposob konflikty światowe wpłynęły na powstanie globalnej

świadomości. Np I i II wojna światowa – Hiroszima, Holokaust – globalne doświadczenie „ustalenie

prawa poralności na globalnym poziomie”. Wydażenia te wyznaczały wspólne cele np wzrastanie idei

mających utrzymanie pokoju na świecie.

Po II wojnie światowej zmieniło się oblicze państwa. Stało się ono bardziej interwencjonistyczne,

ingerując niemal w każdą sferę życia.

Na taki stan rzeczy wykształciły sie dwie reakcje obronne

1.Neoliberalizm – głosił, że interwencja państwa ma negatywny wpływ na rozwój rynku

2.Reakcja demokratyczna – sprzeciwiała sie autorytaryzmowi. Organizacje które powstawały w latach

80 tych zajmowały sie globalnymi kwestiami mającymi na celu demokratyzacje Europy wschodniej,

Azji, Am. Łacińskiej i Afryki stanowiąc podstawę do powstania globalnego społ. obywatelskiego.

docsity.com

II. Zmiania podejścia do konfliktów zbrojnych

Rok 1989 należy uznać za początek globalnego społeczeństwa obywatelskiego. Niosło to za

sobą fakt, że mniej ważne stało się prowadzenie wojen aniżeli wpływanie na relacje miedzy

państwami, oraz kiedy pojedynczy ludzie oraz grupy obywateli mogły rozpocząć dzialania

polityczne na globalną skale.

Nowe rodzaje wojen

1.Wojny sieciowe – ten rodzaj wojen nasilił się po upływie zimnej wojny. Przyczyną były nasilające

się cierpienia jednostek

Wojny te przypominają wojny domowe, jednak nie rzadko przecinają granice, kiedy biorą w nich

udział emigranci lub wysiedleńcy.

Zaangażowane są podmioty na globalną skale – zagraniczni najemnicy, ochotnicy, jak i organizacje

wspierające lub media.

Prowadzone są w miejscach gdzie instytucje nowoczesnego panstwa są niespojne

Taka strategia ma na celu zdobycie politycznej wladzy poprzez sianie strachu i nienawisci. Ideologie

odwolują sie do skrajnego nacjonalizmu. Środki do prowadzenia takiej wojny organizowane są z

czarnego rynku. Powstaje gospodarka kierowana za pomocą przemocy i gwaltu.

2.Wojna okularowa – głównie prowadzona przez USA -> wojna na odległość, przy użyciu specjalnej

armi powietrznej i zdalnie sterowanych pocisków, lub przy udziale zastępczych oddziałów

utworzonych z miejscowej ludności (wyzwolenie Armi Kosowa czy Sojusz Północny w Afganistanie).

Dobrym przykładem wojny okularowej może być wojna w zatoce perskiej.

Wojna okluarowa opiera sie na zdobyczach technologicznych, może być prowadzona przeciwko

państwom sponsorującym terroryzm. Wojna ta z zalozenia ma niesc jaknajmniejsze straty w cywilnej

ludnosci, jednak czesto dochodzi do pomylek w zlokalizowaniu celu ataku i goną niewinni ludzie.

Bywa tak że dochodzi do celowego poparcia państwa graniczącego z wrogiem, co niesie kolejne

konflikty i ofiary.

3.Wojny neonowoczesne – kontynuacja klasycznego sposobu myslenia o wojnie.

Prowadzona w państwach otwierających swą gospodarke na rynki zewnetrzne (Rosja, Indie, Chiny)

Polega na likwidowaniu przestepczych siatek. Ogranicza sie do działan skierowanych przeciw

konkretnym państwom lub przeciw rebeliantom we własnym państwie -> ma na celu zlikwidowanie

ekstermistycznych sieci (Czeczenia, Kaszmir), lub do obrony własnych granic (Indie, Pakistan)

W takiej wojny strony nie liczą sie z ofiarami (Czeczenia)

Reasumując: Wszystkie trzy typy wojen prowadzą do ogromu cierpień ludności cywilnej i są

nieskuteczne. Wszystkie te trzy typy łączy wzmacnianie ekstermistycznych nastrojów po wszystkich

stronach konfliktu, osłąbienie spoleczenstwa obywatelskiego i napedzanie kryminalnej dzialalnosci

gospodarczej.

Sposoby ujmowania tego co globalne

globalizacja – dotyczy procesu rozprzestrzeniani się globalnego kapitalizmu oraz szeregu politycznych

decyzji (liberalizacja, deregulacja, prywatyzacja ). Prowadzi to do powstania „globalnej społeczności”,

a także do schyłku państwa narodowego

globalizacja jako wzrastająca ilość powiązań dotycząca wszystkich dziedzin życia. Pojmowana

poprzez schemat – kurczenie się czasu i przestrzeni lub poszerzanie się zakresów międzyludzkich

kontaktów . Ważną rolę odgrywają tu media : telewizja, Internet, a także dostępna dla wszystkich

komunikacja . Można tu zauważyć podział na : 1) posiadających i 2) nieposiadajacych ( chodzi o

istnienie albo nie – w świecie globalnej komunikacji ). W ujęciu tym dość istotna jest kwestia

powiązań międzynarodowych ( międzynarodowe organizacje, traktaty ) ,równocześnie - powolna

utrata autonomii przez państwa.

globalizacja jako proces wyłaniania się globalnej świadomości – powszechna świadomość istnienia

ludzkości na całym świecie jako nowa jakość w życiu społecznym

docsity.com

W odniesieniu do ujęcia trzeciego ogromną rolę w wyłonieniu się tego zjawiska odegrały obie wojny

światowe XX wieku , które równocześnie zakwestionowały ową globalną świadomość ( istnienie

podziałów )

We wszystkich 3 wymienionych powyżej podejściach obecne jest założenie , iż globalizacja ma

dalekosiężne skutki dla funkcjonowania państwa i władzy politycznej w ogóle . w Wersji nr 1) g.

prowadzi do zmierzchu państwa, w nr 2) dochodzi do wzrostu ilości powiązań władzy państwowej z

innymi podmiotami w nr. 3 ) wyłania się możliwość powstania globalnej wspólnoty politycznej

Globalna polityka – zarówno jednostki , jak i zbiorowości mają coraz większe możliwości

uczestnictwa i wpływania na losy świata

Nowe rodzaje wojen

We współczesnym świecie mamy do czynienia z nowymi typami prowadzonych wojen niż tymi

prowadzonymi przed zakończeniem „Zimnej Wojny”

WOJNA SIECIOWA – sieć zbrojeń obejmuje państwa oraz inne niepaństwowe całości. Do nich

zaliczają się paramilitarne grupy skupione wokół charyzmatycznych przywódców , samozwańczych

przywódców kontrolujących pewne obszary, jak i organizacje terrorystyczne, zorganizowane grupy

przestępcze, a także najemnicy i prywatne armie

W.w. nowe wojny tworzą się na ogół na terenach gdzie instytucje nowoczesnego państwa są

niespójne, gdzie podział na sprawy wewnętrzne i zagraniczne, publiczne i prywatne uległ rozmyciu –

quasi państwa, państwa cienie .

Można do nich zaliczyć państwa autorytarne.

Kraje te cechuje : ściąganie coraz mniejszych podatków, korupcja, uzależnienie się od sił

zewnętrznych i prywatnych interesów, wzrost szarej strefy gospodarczej, a także wzrost nierówności

społecznych , bezrobocie, migracje z wsi do miast

W konsekwencji prowadzi to do osłabienia państwa i wprowadzenia do niego przemocy poprzez

wyłonienie się przestępczości zorganizowanej i grup paramilitarnych

Ograniczanie wydatków na bezpieczeństwo 

Nie wszystkie sieci zaangażowane w nowe wojny istnieją na terenie upadających państw , także w

państwach wysoko rozwiniętych , dużych miastach

Tu ważna rolę odgrywa wspólnie podzielona narracja dotycząca tożsamości, etniczności i religii –

podzielanie ekstremalnych politycznych ideologii związanych z nacjonalistycznymi czy religijnymi

ruchami

W „nowych wojnach” wojna stanowi formę politycznej mobilizacji. – ma ona służyć prowadzeniu

wojny, przemoc nie jest skierowana ku wrogowi, celem jest raczej ekspansja eksterminizmu. Celem

jest kontrola nad terytorium poprzez użycie politycznych instrumentów, siłę stosuje się wobec tych

którzy chcieliby tej kontroli zagrozić. ( terror, czystki etniczne, ludobójstwo ) przemoc skierowana

głownie wobec ludności cywilnej., gwałcenie praw człowieka jako wiodący nurt. – Duża ilość

uchodźców.

Zdobycie władzy poprzez sianie strachu i nienawiści , stwarzanie klimatu terroru, rugowanie tolerancji

Teza iż to wlaśnie wojny sa przyczyną powstawania skrajnych ideologii.

NW  specyficzny rodzaj gospodarki, niekapitalistyczna, gospodarka regulowana w sposób

nieformalny, często przy użyciu przemocy. . Nowe źródła pozyskiwania pieniędzy ( stare źródła :

zniszczone – infrastruktura, zaprzepaszczone – kontakty handlowe ) – teraz plądrowanie, rabunki,

nielegalny handel narkotykami, emigrantami, papierosami i alkoholem, „opodatkowanie” pomocy

humanitarnej. ---- NW jako główne źródło zglobalizowanej ,nieformalnej gospodarki – drugie dno

globalizacji.

Konflikty w Afryce, na Środkowym Wschodzie, , Azja Centralna, , na Kaukazie, - odwrót

demokratycznych procedur. Wytworzenie kultury przemocy ( culture of violence )

Powoływanie straży obywatelskiej w miastach dla obrony ludności lokalnej. Prywatne firmy

ochroniarskie,

WOJNA OKULAROWA ( spectacle warfare ) – prowadzona głównie przez U.S.A a także przez

Wielką Brytanię – wojna na odległość, przy użyciu specjalistycznej armii powietrznej i zdalnie

sterowanych pocisków lub w celu uniknięcia ofiar w ludziach, przy pomocy zastępczych oddziałów (

docsity.com

utworzonych np. z lokalnej ludności ) ( z powodu braku akceptacji amerykanów wobec wysyłania

swoich żołnierzy )

Rewolucja w dziedzinie wojskowości ( Revolution in Military Affairs ) – celem jest wyprodukowanie

precyzyjnej broni dalekiego rażenia, z zastosowaniem nowoczesnej informatyki mającej zastąpić

klasyczne uzbrojenie. . przykład – wojna w zatoce perskiej. Wojna Okularowa może być prowadzona

przeciwko państwom sponsorującym terroryzm.

Narodowy program ochrony przeciwrakietowej ( national missle defence ) – cel: niszczenie pocisków

wroga, zanim dotrą na terytorium na teren USA.  ma przynieść efekt odstraszenia. Prowadzenie

wojen wolnych od ofiar.

Możliwe pomyłki – zniszczenie obiektów znajdujących się w pobliżu celu

Problem – nikt nie jest w stanie kontrolować terenu z powietrza. Wojna bez ofiar pokazuje iż życie

amerykanów jest cenniejsze od życia przedstawicieli innych nacji i prowadzi do postrzegania USA

jako globalnego tyrana ( global bully )

USA jako jedyne państwo w zglobalizowanym świecie , które w dziedzinach stosunków

międzynarodowych nadal posiada zdolność do podejmowania jednostronnych działań.

„WOJNA NOWOCZESNA – ( neo modern warfare ) – stanowi kontynuacje klasycznego sposobu

myślenia o wojskowości w dużych krajach przechodzących znaczące kierunkowe zmiany (Rosja ,

Indie , Chiny ) – nie są one jeszcze wystarczające silne by zagrozić USA. Doświadczają napięć i

przeszkód z powodu globalizacji.

Przywódcy posługują się ideologiami eksterministycznymi przypominającymi ideologie ”nowych

wojen” – często podejmowana wspołpraca z przestępczymi siatkami. Państwa te zachowały cały swój

potencjał militarny łącznie z bronią nuklearną. . Adekwatny tutaj termin „wyścig zbrojeń”.

WN ogranicza się do działań skierowanych wobec konkretnym państwom lub do działań przeciwko

rebeliantom we własnym kraju. Państwa te gotowe sa do ponoszenia ofiar wśród własnych żołnierzy .

Złudzenie iż można odnieść zwycięstwo militarne

Wszystkie typy wojen powodują : ogrom cierpień ludności cywilnej, brak rozwiązania istniejących

konfliktów, wzmacnianie eksterministycznych nastrojów po wszystkich stronach konfliktu, osłabienie

społeczeństwa obywatelskiego , napędzanie kryminalnej działalności gospodarczej

Po 1989 wyłanianie się państw ponowoczesnych ( postmodern states ) - cecha : nie rządzą nimi już

imperatyw terytorialny. Bezpieczeństwo : „przejżystość , otwarcie , współzależność i świadomość

bezbronności każdej ze stron” – robią to z przekonania iż utrzymanie takiego kolektywnego systemu

pozostaje w ich własnym interesie” - życie jednostki zyskuje na znaczeniu , większa świadomość

moralna zarówno w wymiarze stosunków międzynarodowych jak i w odniesieniu do spraw

wewnętrznych

państwo ponowoczesne to inaczej państwo wielostronne ( multilateral states ) – państwo

zglobalizowane ( globalsed state )

Wielostronność – sposób uprawiania polityki w których państwa postrzegają swoje interesy w

kategoriach wielostronnych umów czy wręcz systemu globalnych rządów ( global goverance ) ,

depozytariusze suwerenności, [posiadaja monopl na używanie przymusu, Stosowanie przemocy w

rozwiązywaniu wewnętrznych konfliktów jest nadzorowane w kontekście obowiązujących praw

człowieka. ,

humanitarny ustrój – naczelna zasadą jest zagwarantowanie bezpieczeństwa ludziom na całym

świecie.

Państwo narodowe jest zastępowane przez państwo rynkowe

Trzy rodzaje państw rynkowychPaństwo przedsiębiorcze – uzasadnia wojskowe interwencje w sprawy

wewnętrzne innych państw wedle własnych kryteriów legitymizacji ( USA , Wielka Brytania )

Państwo menedżerskie – w sytuacjach interwencji domaga się miedzynarodowej legitymizacji i

międzynarodowych układów – jest to państwo wielostronne

Państwo merkantylne – sprzeciwia się interwencjom w imię obrony suwerenności – podlegające

kierunkowej zmianie

Poprzedniki macdonaldyzacji:

Biurokracja

docsity.com

Obszerna struktura organizacyjna składająca się z hierarchicznie powiązanych stanowisk.

Ludzie, którzy je zajmują, mają określone obowiązki i muszą postępować zgodnie z zasadami i

przepisami oraz pod przymusem wywieranym przez tych, którzy są na wyższych szczeblach.

Struktura sformalizowana

Max Weber a biurokracja

Element racjonalizacji- podporządkowanie sprawności, przewidywalności, wymierności i środkom

technicznym; ludzie opierają się na zasadach, przepisach i dużych strukturach społecznych.

Aspekty racjonalizacji:

najsprawniejsza struktura do wykonywania wielu zadań wymagających papierkowej roboty

kwantyfikacja ułatwiająca ocenę wydajności (minusem jest niewielka troska lub brak troski o jakość)

przewidywalność

sterowanie ludźmi przez zastępowanie ich osądu dyktatem zasad, przepisów i struktur

Nieracjonalność racjonalności- odczłowieczanie człowieka, niesprawność wynikająca z formalistyki,

kwantyfikacja obniża jakość pracy, utrata kontroli nad pracownikami

„żelazna klatka” racjonalności- pozbawienie ludzi elementarnego człowieczeństwa.

Weber przewidywał postęp racjonalizacji obejmujący wszystkie dziedziny życia, nawet rekreację,

która miała być odskocznią.

Holokaust

Miał wszystkie cechy macdonaldyzacji: był zracjonalizowany, sprawny, efektywny,

zdehumanizowany, masowy, możliwy tylko w zracjonalizowanych społeczeństwach

naukowe zarządzanie

twórcą był Frederick Winslow Taylor, który opracował szereg zasad racjonalizujących pracę na

podstawie badań czasu i ruchu; dążył do maksymalnej normalizacji narzędzi i ruchów, skutkującej

zwiększeniu wydajności.

Taśma montażowa

Henry Ford i jego fabryka samochodów; robotnik wykonuje tylko jedną określoną czynność w

określonym czasie, co zwiększa wydajność i ogranicza wymogi dotyczące kwalifikacji (zawężone) i

umiejętności; robotyzacja pracy= zabijanie ludzkiego potencjału

Levittown

Levitt&Sons- firma budowlana; w latach 1947-51 zbudowała 17 447 domów na podstawie takich

samych czynności wykonywanych jak przy taśmie montażowej przez robotników i skutkujących

homogenizacją osiedli

Centra handlowe

Prekursorem Galeria Vittorio Emanuele w Mediolanie z 1877 roku; miejsca przewidywalne, jednolite

i opłacalne

Mc Donalds

Twórca: Ray Kroc; 3 zasady: szybko, dużo, tanio; kontrola, standaryzacja, dokładne instrukcje-

racjonalizacja.

Siły napędowe macdonaldyzacji:

interes materialny

do wyższej dochodowości często prowadzą środki zdehumanizowane, przewidywalność i zwiększona

efektywność. Podlegają temu zarówno organizacje nastawione na zysk jak i te niekomercyjne

(ułatwienia w pracy); kraje postkomunistyczne były nieefektywne, w związku z czym przechodziły

kryzysy ekonomiczne

obyczajowość USA, gdzie macdonaldyzację ceni się jako wartość samą w sobie

sprawność, wymierność, przewidywalność i możliwość sterowania zaczęto cenić dla samych tych

cech; twierdzi się nawet, że są to cechy pierwotne wobec samej macdonaldyzacji

dostosowywanie się macdonaldyzacji do istotnych zmian w społeczeństwie

brak czasu, mobilność, rosnąca zamożność społeczeństw, rozwój mediów, postęp techniczny

Sterowanie pracownikami, klientami, procesem i produktem

Technika obejmuje nie tylko maszyny i narzędzia, ale również materiały, umiejętności, zasady,

przepisy, procedury i metody.

Sterowanie pracownikami

docsity.com

Praca polegająca na wykonywaniu kolejnych kroków, wykorzystywanie półproduktów, kontrola pracy

przez urządzenia, komputeryzacja; ocenianie wymuszające zmiany metod, standaryzacja nauczania

(programy, podręczniki), biurokratyzacja, scenariusze w telemarketingu

Sterowanie klientami

Dekoracje, informacje, napisy, niewygodne krzesła, ocenianie ku spełnianiu wymagań szkolnych,

strategiczne rozmieszczenie produktów w sklepach, muzyka, promocje, opakowania cudne i

błyszczące, reklamy, polityka i budowanie wizerunku, mass media

Sterowanie procesem i produktem

Usprawnia sterowanie ludźmi; automatyzacja systemów produkcyjnych; automatyzacja prezentacji i

przemówień.

Coraz więcej ludzi będzie traciło świadomość i przestaniemy samodzielnie

myśleć!!!!!Macdonaldyzacja a zmiany społeczne

To jest bajkopisarstwo i temat rzeka zarazem, więc pozwólcie, że daruję sobie opisywanie. Zarzucę

tylko kilka wątków:

Fałszywa przyjacielskość

Homogenizacja- ze mc i w Pekinie i w Paryżu (tam ewentualnie mccroisant- regionalizacja), złudzenie

realności, niesprawność, dehumanizacja, spłycanie żyia rodzinnego, macdonaldyzacja życia

duchowego, i demagizacja

MC w każdej sferze życia!

To jest lanie wody cały ten temat- mam nadzieje, że ogarniecie o co mi chodziło

Zagadnienia do kolokwium

Rodzina

Definicje pojęć: rodzina, więzy rodzinne, małżeństwo, rodzina nuklearna i poszerzona, monogamia,

poligamia

Rodzina to grupa bezpośrednio spokrewnionych ze sobą osób, której dorośli członkowie przyjmują

odpowiedzialność za opiekę nad dziećmi.

Więzy rodzinne to związki ustanowione między jednostkami poprzez małżeństwo lub pokrewieństwo

(matki, ojcowie, rodzeństwo, potomstwo itd.)

Małżeństwo można zdefiniować jako uznany i aprobowany społecznie związek seksualny dwojga

dorosłych ludzi.

Rodzina nuklearna składa się z dwojga dorosłych ludzi tworzących wraz z własnymi lub

adoptowanymi dziećmi wspólne gospodarstwo domowe.

Kiedy bliscy krewni, nie tylko małżeństwo z dziećmi, stanowią jedno gospodarstwo domowe albo cały

czas pozostają ze sobą w bliskich stosunkach, mówimy o rodzinie poszerzonej.

Monogamia – prawo zabrania mężczyznom i kobietom zawierania małżeństw z więcej niż jednym

partnerem na raz.

Poligamia – możliwość posiadania przez męża lub żonę więcej niż jednego partnera.

Rodzina w teoriach: funkcjonalistycznej, feministycznych, Beck i Beck-Gernsheim

Funkcjonalizm – zgodnie z tą perspektywą rodzina wypełnia ważne zadania, które zaspokajają

podstawowe potrzeby społeczeństwa i pomagają utrzymać porządek społeczny.

Według amerykańskiego socjologia Talcotta Parsonsa dwie główne funkcje rodziny to socjalizacja

pierwotna i stabilizacja osobowości. Socjalizacja pierwotna to proces, w którym dzieci poznają

normy kulturowe społeczeństwa, w jakim przyszły na świat. Stabilizacja osobowości dotyczy

emocjonalnego wsparcia, jakiego rodzina udziela swoim dorosłym członkom.

Teorie feministyczne – rodzina może być miejscem wyzysku, samotności i rażących nierówności.

Jednym z najważniejszych obszarów zainteresowań feministek był domowy podział pracy, czyli to, jak

różne zadania są rozdzielone pomiędzy członków gospodarstwa domowego. Jeszcze do niedawna w

większości społeczeństw przemysłowych był rozpowszechniony model mężczyzny-żywiciela

rodziny.

docsity.com

Po drugie, feministki zwróciły uwagę na cechujące wiele rodzin nierówności w zakresie posiadanej

przez ich członków władzy.

Trzecią sferą, w której zaznaczył się ważny wkład feministek, są badania czynności opiekuńczych.

Beck i Beck-Gernsheim – w książce The Normal Chaos of Love (1955) Ulrich Beck i Elisabeth Beck-

Gernsheim przyglądają się niespokojnej naturze relacji osobistych, małżeństw I wzorów życia

rodzinnego na tle gwałtownych przemian zachodzących w świecie. W naszym świecie niepewności i

ryzyka prawdziwa jest tylko miłość:

Miłość jest poszukiwaniem siebie, żarliwym pragnieniem kontaktu między mną a tobą, wspólnotą ciał,

wspólnotą myśli, spotkaniem dwojga ludzi, którzy nie mają przed sobą niczego do ukrycia, wyznaniem

i odpuszczeniem, zrozumieniem, potwierdzeniem i pielęgnowaniem tego, co było, i tego, co jest,

tęsknotą za domem i wiarą w pokonanie wątpliwości i niepokojów, w które3 obfituje współczesne

życie. Kiedy nic nie wydaje się pewne i bezpieczne, kiedy świat jest tak zatruty, że człowiek boi się

nawet oddychać, ludzie ścigają zwodnicze marzenia o miłości, dopóki te nie obrócą się w koszmar

(ibid.: 175-176).

Rodzina tradycyjna a nowoczesna:

Strategia rozwiązania dylematów reprodukcji przez budowanie poszerzonej i stosunkowo

samowystarczalnej sieci krewniaczej powołuje do życia rodzinę tradycyjną o silnie rozbudowanych

funkcjach ekonomicznych (jednostka produkcyjna), społecznych (nepotyzm) i politycznych

(despotyzm).

Strategia rozwiązywanie dylematów reprodukcji przez instrumentalne wykorzystanie rozbudowanej

sfery publicznej powołuje do życia małą (nuclear) rodzinę nowoczesną o zredukowanych funkcjach.

Dane empiryczne wskazują wyraźnie, że zgodnie z przewidywaniami polska rodzina ewoluuje w

stronę nowoczesnego modelu reprodukcji: spada skłonność do zawierania małżeństw, podnosi się

przeciętny wiek ich zawierania zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn, kobiety rodzą pierwsze

dziecko coraz później oraz ograniczają dzietność.

Polityka społeczna w poprzednim ustroju w Polsce, postawy roszczeniowe:

Transformacja ustrojowa i przekształcenia w gospodarce, które nastąpiły na przełomie lat

osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych postawiły przed polityką społeczną nowe zadania. Do tego

czasu polityka na rzecz rodziny w Polsce kształtowała się pod wpływem ustroju istniejącego od 1945

roku. Podporządkowana była ideologicznym zasadom ustrojowym i realnym procesom politycznym,

ekonomicznym i społecznym tego okresu. Stopień aktywności państwa w formułowaniu i realizacji

zadań polityki społecznej na rzecz rodziny był różny. Często uzależniony od sytuacji politycznej w

kraju.

W okresach zagrożenia dla ówczesnego ustroju łatwo można zauważyć wzmożone działania i

tworzenie nowych instrumentów polityki na rzecz rodziny, np. w okresie stanu wojennego ustalono

bardzo korzystne rozwiązania w zakresie pomocy zakładów pracy w spłacaniu kredytów dla młodych

małżeństw. Było to bez wątpienia posunięcie populistyczne. Miało na celu uzyskanie poparcia ze

strony młodzieży.

W tamtym okresie wypracowano kilka znaczących rozwiązań i systemów świadczeń na rzecz rodziny,

które dorównywały rozwiniętym krajom zachodnim. Niestety, zasady szczegółowe nie pozwalały na

pełną skuteczność tych systemów. Ustrojowe zasady podziału wpływały negatywnie na znaczenie

dochodów indywidualnych otrzymywanych z tytułu własnych starań (pracy) na rzecz dochodów

uzyskiwanych w sposób pośredni, z funduszu spożycia społecznego.

W zakresie dostępu do świadczeń widoczne było stosowanie niejednorodnych kryteriów, co

powodowało zróżnicowanie różnych grup rodzin. Widoczne to było szczególnie w praktyce, gdzie

obok pełnej dostępności, np. szkolnictwa i służby zdrowia, istniała też dostępność ograniczona innymi

kryteriami: wysokością dochodu, wielodzietnością, pochodzeniem społecznym, miejscem

zamieszkania.

Łatwo zauważalne w tamtym okresie były rozbieżności między uprawnieniami a ich realizacją,

wynikające zresztą z przyczyn subiektywnych. Część rodzin nie chciała korzystać z wielu świadczeń,

zwłaszcza w naturze. Świadczenia pieniężne z kolei, po spełnieniu określonych warunków, miały

charakter roszczeniowy.

docsity.com

Powstawaniu i utrwalaniu się postaw roszczeniowych sprzyjało przede wszystkim odgrywanie przez

państwo roli wiodącego podmiotu polityki społecznej na rzecz rodziny. Było traktowane jako główny

gwarant prawa do świadczeń. Sytuacja taka czyniła z obywateli jedynie odbiorców pomocy, nie dając

możliwości wpływu na kształt polityki społecznej.

Zmiany w polityce społecznej Polski po 1989 r.: Zmianie ustroju politycznego i systemu gospodarczego w Polsce towarzyszyły nowe deklaracje

dotyczące kształtowania polityki społecznej, w tym polityki na rzecz rodziny. Pojawiło się pytanie o

założenia i podstawy nowej polityki społecznej. Gdzie szukać jej głównego podmiotu, a może ma być

ich kilka? Wg Ardelliego polityka ta nie powinna opierać się na założeniu wyraźniej dominacji

państwa, jednostki lub grup i organizacji społecznych. W warunkach polskich oparcie jej na

którymkolwiek z nich nie daje bowiem żadnej gwarancji efektywnego systemu zaspokajania potrzeb.

Stwierdzenie braku spójnej wizji pożądanej polityki społecznej wydaje się być uzasadnione. Trudno

doszukać się konkretnego jej modelu utworzonego w oparciu o wyraźną hierarchię wartości. Mimo

tych problemów, nastąpiła zmiana polityki społecznej, a w obrębie polityki na rzecz rodziny. Z tą

różnicą, że wytyczały ją teraz nowe przesłanki, adekwatne do zachodzących przemian, a mianowicie:

Przesłanki ustrojowe i prawne (np. powstało wiele instytucji prawnych i o charakterze non-profit,

które podejmowały działalność na rzecz określonych grup rodzin lub dzieci; rodzina jest chroniona

przez Konstytucję RP i przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego)

Przesłanki ekonomiczne i społeczne (np. ograniczone zostały możliwości państwa w finansowaniu

świadczeń pieniężnych i w naturze)

Przesłanki polityczne (np. to, że problemy społeczne, a co za tym idzie, zainteresowanie polityką

społeczną jest fragmentaryczne lub ogólnikowe)

Wpływ uregulowań organizacji międzynarodowych (np. to, że zachodzące w Europie procesy

integracyjne, w których uczestniczy również Polska, wymagają respektowania przez nią pewnych

norm i zasad obowiązujących w Europie).

zynniki ograniczające zakładanie i rozwój rodziny: Czynników ograniczających zakładanie i rozwój rodziny trzeba szukać w nowych

uwarunkowaniachprocesów demograficznych, ekonomicznych i kulturalnych, wzajemnie ze sobą

powiązanych.

Do niepokojących tendencji w procesach demograficznych zalicza się: spadek skłonności do

zawierania małżeństwa w grupach największej aktywności matrymonialnej oraz obniżenie się

ogólnego poziomi dzietności, co prowadzi do starzenia się społeczeństwa. Badacze społeczni

dostrzegają wpływ zmian ekonomicznych na to zjawisko.

Bezrobocie już dzisiaj wielu młodym ludziom daje się we znaki. W przyszłości zapewnienie miejsc

pracy może być zadaniem trudnym do wykonania. Trudności ekonomiczne stanowić mogą więc

czynnik hamujący zawieranie związków małżeńskich i zakładanie rodziny.

Innym czynnikiem, ograniczającym rozwój rodziny, jest niekorzystna sytuacja z zakresie dostępności

mieszkań. W sytuacji, gdy istnieje nawet odległa perspektywa jego uzyskania, nie ma to dużego

wpływu na decyzję o zawarciu małżeństwa. Natomiast zupełnie inne znaczenie może mieć obecnie,

kiedy koszt uzyskania mieszkania stanowić może nieprzekraczalną barierę dla młodego pokolenia.

Giddens „Praca a rodzina”

PRACA ZAWODOWA A OBOWIĄZKI DOMOWE

 zanik tradycyjnej rodziny ( z mężczyzną żywicielem)

 większe równouprawnienie kobiet w domu i w pracy

·powiększenie się dystansu między rodzinami „bogatymi w pracę” i „ubogimi w pracę” – wzrost

polaryzacji społeczeństwa i ubóstwa

 dążenie firm do zwiększania wydajności i efektywności, ( co za tym idzie redukują etaty lub

przeprowadzają restrukturyzację)

Podsum.

docsity.com

Pracownicy pracują ciężej i w większym wymiarze godzin – pochłania to coraz więcej czasu a tym

samym pozostaje mniej czasu dla rodziny i na kontakty z dziećmi.

WYDŁUŻENIE CZASU PRACY

 godziny pracy systematycznie pochłaniają „czas wyciszenia” potrzebny ludziom dla zachowania

zdrowia

WPŁYW PRACY RODZICÓW NA ROZWÓJ DZIECI

Czy matki pracują zawodowo kosztem własnych dzieci?

Ogólne badania nad rozwojem dzieci (National Child Development Survey) – 11 tys. Osób

urodzonych w 1958 oraz ich dzieci. Badanie dot. skutków powrotu do pracy matek przed

ukończeniem przez dziecko pierwszego roku życia ( badania O’Brien i Jones)

dzieci, które nie miały roku, kiedy ich matki wróciły do pracy, w wieku 8 lat czytały nieco gorzej

niż inne dzieci; dzieci te w późniejszym życiu są lepiej przystosowane, mają niższy poziom lęku i są

bardziej dojrzałe społ.

O’Brien i Jones wyróżniły kilka czynników o wynikach dzieci w nauce:

- sytuacja materialna

- aspiracje

pochwały ze strony matki

praca rodziców

Podsum

Dzieci lepiej radzą sobie w szkole, gdy obydwoje rodzice pracują, ale osiągają nieco słabsze wyniki ,

kiedy pracują w pełnym wymiarze godzin

PRACUJACE MATKI POD PRESJĄ

Jak dowodzą badania, obciążenia wynikające z połączenia pracy zawodowej z obowiązkami

domowymi zmusza wiele kobiet do rezygnacji z pracy w pełnym wymiarze godzin lub całkowitego

wycofania się z pracy zawodowej.

„PRZYJAZNE RODZINIE” ROZWIĄZANIA ORGANIZACYJNE W PRACY

1.2.organizacja pracy powinna sprzyjać równouprawnieniu i podziałowi obowiązków domowych

miedzy mężczyznę a kobietę

3.przyjete strategie organizacyjne powinny dotyczyć wszystkich na równi, stwarzać dobre warunki

pracy i sprzyjać potrzebom pracownikom obarczonych obowiązkami domowymi

4.rozwiazania przyjazne rodzinie przyniosą pożądane skutki, pod warunkiem, że potrzeby

pracowników i pracodawców zostaną dobrze wyważone

 elastyczny czas pracy  pracownicy sami, w określonych granicach decydują, w jakich godzinach

wolą pracować; skracają sobie tydzień pracy z 5 do 4 dni – pracują w większym wymiarze godzin od

poniedziałku do czwartku, a potem mają 3-dniowy weekend

 wspólne etaty

 osoby pracujące na wspólnym etacie dzielą się obowiązkami i zarobkami przewidzianymi dla

jednego stanowiska pracy; obie osoby muszą dbać o dobry przepływ informacji dot. tego, co zostało

zrobione i co jeszcze jest do zrobienia; daje elastyczność zarówno firmom jak i pracownikom

 praca w domu / telepraca / „wired workers”

 pracownicy wykonują swoje zadania częściowo lub w całości w domu, za pomocą komputera i

modemu – trudniej jest wtedy pracodawcom kontrolować swoich pracowników

 urlopy wychowawcze

dobrze wynagradzane urlopy wychowawcze dają ojcom i matkom równe szanse zachowania pracy,

a zarazem zapewniają im dość czasu na wywiązanie się z obowiązków rodzicielskich

Podsum.

elastyczny czas pracy nie wchodzi w grę w wielu zakładach pracy i często jest przywilejem jedynie

wybranych pracowników

same rozwiązania przyjazne rodzinie nie wystarczą, by kobiety funkcjonowały na rynku pracy na

równi z mężczyznami i uzyskały pełną niezależność ekonomiczną

dopóki firma nie uzna stojących za tymi strategiami ideałów za własne cele i misję, zachodzi

niebezpieczeństwo, że szanse, jakie oferują, pozostaną zarezerwowane tylko dla nielicznych

Teoria racjonalnego wyboru i jej założenia w kontekście teorii rodziny.

docsity.com

Teoria racjonalnego wyboru:

to współcześnie wspólna podstawa nauk społecznych,

to powiązanie różnych aspektów (ekonomicznego, socjologicznego, psychologicznego itd.) danego

zjawiska;

dotyczy namysłu nad jednostką i jej decyzjami i strategiami działania.

Założenia teorii racjonalnego wyboru:

Indywidualizm – pojęcie grupy czy zbiorowości jest definiowane jako wspólny efekt działań

jednostkowych.

Indywidualne działania członków rodziny są ujmowane w kategoriach kosztów i korzyści (zysk i

strata). Wszystko kosztuje, a zasoby jednostki są ograniczone (np. rozwód, mezalians, urodzenie

nieślubnego dziecka, a nawet małżeńską miłość również rozpatruje się w kategorii społecznych

kosztów i korzyści). Koszty i korzyści można opisywać niezależnie od tego, czy jednostka brała je pod

uwagę przy podejmowaniu decyzji.

Konkurencja – decyzje jednostki nie są niezależne od decyzji podejmowanych przez innych. Inni

wywierają presję na jednostkę, chcą mieć wpływ na kształt decyzji. To, co robi jednostka ma wpływ

na innych, nie tylko na jednostkę. Jednostka musi zdecydować czy współpracować z innymi czy

izolować się, działać na własną rękę. Jednostka konkuruje z innymi. Istnieje rynek małżeński, rynek

dzieci. Dochodzi do aliansów społecznych, które są w konkurencji z innymi grupami.

Stabilność układu – zrównoważenie układu, na który oddziałują sprzeczne presje (np. w sytuacji

dużej śmiertelności dzieci spłodzenie właściwej ich liczby wymaga wzięcie pod uwagę dwóch

krańcowych stwierdzeń: za mało dzieci – ryzyko, ze żadne nie dożyje pełnoletności; za dużo dzieci –

rozdrobnienie majątku)

Rodzina w teorii racjonalnego wyboru:

to zróżnicowana wewnętrznie całość. Rodzinę budują jednostki, które podejmują decyzje na temat

małżeństwa (zawarcie, rozwiązanie) i prokreacji (liczba dzieci). Jednostki „uwikłane” w rodzinę nie

muszą mieć wspólnych celów i interesów.

to pojęcie, które bywa zastępowane w tej teorii stwierdzeniami typu: strategia formowania rodziny,

cykl rodzinny, reprodukcja rodziny.

to efekt różnych decyzji jej członków (starszych i młodszych; dalszych i bliższych krewnych) w

rolach, które pełnią jednocześnie (kobieta, matka, żona). Podejmowane decyzje są zorientowane na

rozwiązanie problemów.

jest aktywnym aktorem procesów przemian społecznych. Zmienne strategie formowania rodziny

wpływają na przemiany w skali makro, w tym na industrializację i urbanizację.

to funkcja indywidualnych decyzji podejmowanych przez jednostki o zróżnicowanych

interesach, działające w sytuacji ograniczonej ilości dóbr, pod presją specyficznych dla miejsca i

czasu warunków brzegowych oraz w warunkach konkurencji i zmierzające do rozwiązania

dylematów procesu reprodukcji. Kształt rodziny wyznaczony jest przez strategie rozwiązywania

dylematów.

jest procesem zmian, o czym świadczy cykl jej rozwoju:

para jednostek

pojawiają się dzieci

dzieci odchodzą, zostaje para

para umiera, w międzyczasie powstają nowe rodziny

Życie rodzinne:

wymaga dystrybucji ograniczonych zasobów, a każda decyzja pociąga za sobą korzystne i

niekorzystne konsekwencje.

ma zawsze: aspekt ekonomiczny – dziedziczenie i zapewnienie środków na kryzysowe momenty

cyklu rodzinnego; wymiar społeczny – konkurencja na rynku małżeńskim, konkurencja dziećmi,

wnukami na rynku awansu społecznego (użyteczność dynastyczna dzieci).

Strategie formowania rodziny:

wymagają znalezienia i wyboru partnera. Konieczna jest też zgoda partnera na „kooperację”.

są różnicowane przez ustalone przez jednostki szczegóły związku (np. liczba dzieci, odstęp czasowy

między dziećmi, definicja pokrewieństwa i powinowactwa itd.)

docsity.com

powodują powstawanie określonych modeli rodziny (np. model chłopski, robotniczy itp.) Dla analizy

strategii formowania rodziny konieczne jest zrekonstruowanie warunków brzegowych i presji

powodujących stabilizowanie się modelu rodziny.

Sytuacje konfliktowe:

powstają przy podejmowaniu decyzji składających się na strategię formowania rodziny. Tłem

konfliktów są odmienne przekonania jednostek i indywidualne decyzje, które podejmują.

wynikają z problemów związanych zwieloaspektową reprodukcją:

biologiczną (np. znalezienie partnera),

społeczną (np. kooperacja, odtwarzanie strategii)

ekonomiczną (np. dziedziczenie, nakłady na rozwój).

Strategiczny model analizy rodziny.

Dylematy:

są powodowane przez nakładanie się na siebie różnych momentów cyklu reprodukcyjnego oraz

zaangażowanie w niego różnych aktorów (rodziców, dzieci itd.)

dotyczą sfery ekonomicznej (ograniczone zasoby), społecznej (dobór małżeński, budowa

pokrewieństwa i powinowactwa) i demograficznej (ilość dzieci, odstępy czasu między nimi)

Rodzina:

stanowi efekt strategii rozwiązywania dylematów

pełni wobec reprodukcji funkcje stabilizujące:

dostarcza zestawu norm

stabilizuje dostęp do zasobów (gospodarstwo domowe)

łagodzi momenty kryzysowe

„produkuje” dzieci

Rodzina tradycyjna:

posiada rozbudowane funkcje ekonomiczne, społeczne i polityczne

jest jednostką stabilizującą proces reprodukcyjny we wszystkich jego wymiarach

stanowi „wspólnotę reprodukcyjną” podporządkowującą sobie interesy członków

reprodukuje raczej rodziny niż jednostki

Rodzina nowoczesna:

jest stosunkowo mała i ma zredukowane funkcje – sektor publiczny pełni funkcje stabilizujące

„wspólnotą reprodukcji” staje się państwo

reprodukuje jednostki - jednostka rozwiązuje dylematy reprodukcji samotnie, posiłkując się sferą

publiczną (w 1991 w Anglii 30 % dzieci urodziły samotne kobiety) lub z partnerem wyzwolonym

spod presji rodzinnych

opiera się na sferze publicznej – ewentualny niedowład sfery publicznej będzie powodował powrót do

strategii tradycyjnych

Rodzina przeszłości

średnia wielkość gospodarstw domowych to 6 osób

formy zróżnicowane w obrębie państwa

Strategie „elitarne”:

rodziny z klas rządzących

ważne zasady dziedziczenia i zachowanie pozycji społecznej

dużo osób bezżennych sposobem ochrony rozdrobnienia majątku

ograniczenie liczby dzieci, liczy się ich jakość

Strategie „mieszczańskie”:

odraczanie małżeństwa i ograniczenie liczby dzieci

młodzi, nieobciążeni rodziną poświęcają się pracy

podnoszenie wiedzy i kompetencji

Strategie „chłopskie”:

akumulacja zasobów, niechęć do rozdrabniania

ceniona duża liczba dzieci, gdyż potrzeba rąk do pracy

biedni chłopi podejmują wcześnie pracę najemną, nie czekają z małżeństwem, bo nie mają czego

dziedziczyć, dzieci dziedziczą biedę.

docsity.com

Strategie „proletariackie”:

duża liczba dzieci,

duży popyt na tanią siłę roboczą, ograniczenie możliwości podejmowania pracy na roli.

Rodzina współczesna:

wiele osób decyduje się na samotność,

samotne wychowywanie dzieci,

brak legalizacji związków,

brak decyzji na posiadanie dzieci lub ograniczanie liczby dzieci,

duże różnice wieku rodzeństwa.

Rodzina polska – implikacje i prognozy.

Cechy rodziny polskiej w latach 80.:

małżeństwa zawierane w młodym wieku,

mało osób samotnych powyżej 30. r. ż.,

mało urodzeń pozamałżeńskich,

mało rozwodów,

dzietność bliska krajom wysoko rozwiniętym.

Rodzina polska (analiza normatywna):

silna, bo katolicka

katolicka, jej wartość wynika z religii,

ucieczką od sytemu komunistycznego,

ostoja wyższych wartości.

Rodzina polska (analiza strategiczna):

siła rodziny wynika ze słabości sfery publicznej

istniały siły, które zmuszały do takich a nie innych decyzji odnośnie ilości dzieci, wieku zawierania

małżeństw.

Istotne siły, które wpływały na kształt socjalistycznego gospodarstwa domowego.

Twarde ograniczenia budżetowe (mały margines swobody w zakresie zarabiania i wydawania

pieniędzy).

Powiązanie z państwem (upaństwowienie wszystkiego – mały margines swobody dla decyzji

reprodukcyjnych).

Pozycja społeczne przestawała gwarantować stabilizację dostępu do zasobów.

Nieoznaczoność informacyjna (strategie reprodukcyjne zorientowane na godność społeczną –

porównywanie się z innymi pod różnymi względami, wykształcenie było jednym z takich

wskaźników).

Masowe otwarcie dla kobiet rynku pracy (przymus, bo mężczyźni sami nie byli w stanie utrzymać

rodziny).

Wspomaganie rodzin wielodzietnych, rozbitych, patologicznych („normalna” rodzina nie miała szans

na pomoc państwa – „obniżenie kosztów utrzymania dzieci niskiej jakości, podniesieni kosztów

utrzymania dziecka wysokiej jakości).

Niska motywacja do pracy.

Połączenie trzech założeń na temat reprodukcji: ograniczenie płodności nie przynosi zysków

strategicznych, bo koszty podnoszenia jakości niewielu dzieci trzeba ponosić samemu; jakość dzieci

nie gwarantuje sukcesu.

Współpraca z innymi była niezbędna, aby przeżyć (wartość rodziny nie wynikała z aksjologicznego

wyboru, tylko z instrumentalnej konieczności).

Transformacja systemowa w Polsce zmieniła sytuację rodziny polskiej.

Utrata oszczędności z poprzedniego systemu (hiperinflacja).

Utracenie nieformalnych zasobów (znajomości w sklepach, miejsca w kolejce).

Więzi nepotystyczne („po znajomości”) utraciły (zdaniem Gizy-Poleszczuk) jakąkolwiek rolę w

dostępie do dóbr konsumpcyjnych.

Dzieci stały się kosztowne (drogie szkoły, dobrze odżywione, długo bezużyteczne ekonomicznie).

Transformacja uderza w ludzi już obciążonych rodziną.

Nowe warunki tworzą presję w kierunku bezżenności, opóźniania momentu urodzenia

pierwszego dziecka, wydłużania czasu między kolejnymi dziećmi.

Polska rodzina ewoluuje w stronę nowoczesnego modelu reprodukcji.

docsity.com

Spada skłonność do zawierania małżeństw.

Podnosi się przeciętny wiek zawierania małżeństw.

Kobiety rodzą późno i ograniczają dzietność.

Wzrost niezalegalizowanych związków partnerskich.

Ujemny bilans zawartych małżeństw (w miastach).

Powody ewolucji nie wynikają z nieokreślonego upadku wartości, lecz są wynikiem presji

społecznych i ekonomicznych.

Młodzi nie dysponują zasobami niezbędnymi do założenia rodziny.

Rośnie koszt wczesnego małżeństwa.

Wczesne zawarcie małżeństwa ogranicza perspektywy zawodowe, mobilność na rynku pracy.

Spada liczba rodzących się dzieci. Dochodzi do obniżenia płodności kobiet z powodu ich

subiektywnych decyzji.

W 1985 r. współczynnik reprodukcji netto dla Polski oznaczał jeszcze reprodukcję rozszerzoną, a w

1990 r. już reprodukcję zawężoną. Obecnie reprodukcja nie gwarantuj pełnej zastępowalności pokoleń

(0, 654)

Przyczyny obecnego stanu rzeczy nie leżą w narastającym egoizmie, kryzysie wartości, czy

przejmowaniu wzorów zachodnich. Obecny stan rzeczy jest efektem indywidualnych decyzji

będących efektem zmieniających się warunków społeczno-ekonomicznych.

THE END

Reforma egzaminu maturalnego- oceny i rekomendacje

R.5 „Rozwiązania nowej matury w świetle opinii nauczycieli szkół średnich” R.Dolata, E.Putkiewicz,

Celem badani było poznanie opinii nauczycieli i stopnia ich poparcia dla zmian MENiS związanych z

nową maturą, która odbywała się w 2002 r.. W badaniu zastosowano metodę wywiadu standardowego

z niewielką pulą pytań otwartych. Kwestionariusz zawierał 31 pytań zamkniętych i 6 otwartych.

Sondaż prowadzony za pomocą metody czytanej: pytani musieli wybrać jedną z odpowiedzi typu:

„zdecydowanie tak” lub „zdecydowanie nie” (istniała również opcja „nie mam zdania”). Próba

stanowiła losowo dobranych nauczycieli szkół średnich ogólnokształcących i zawodowych.

Wnioski:

Stwierdzono wysoki poziom akceptacji dla nowej formuły matury

Większość N akceptuje ujednolicenie zewnętrznej, pisemnej części matury dla wszystkich szkół;

również zasadę sprawdzania prac pisemnych przez zewnętrznych egzaminatorów (nie uważają, że

może to świadczyć o braku zaufania do ich wiedzy i umiejętności)

Akceptują dobór większości przedmiotów maturalnych z zastrzeżeniem, iż na maturze powinna

również pojawić się informatyka i filozofia (nie rozumieją, czemu pojawia się wśród nich wiedza o

tańcu- niezbędna np. na artystyczne uczelnie, a nie te dwa przedmioty)

Pomimo, iż możemy stwierdzić, że wśród N istnieje pewien kapitał poparcia to jednak do nowej

matury przystąpiło zaledwie 7 tys. maturzystów, (co oczywiście przekłada się na to jak nauczyciele

wpływali na wybór licealistów). Z czego więc wynika rozbieżność? Z „urzędowego optymizmu”-

respondenci utożsamiając się z rolą nauczyciela- urzędnika państwowego mogli czuć się zobowiązani

popierać rozwiązanie ministerstwa. Poza tym w jakimś sensie odpowiada im ta sytuacja: matura jest

już „nasza, szkolna”, „nie my jesteśmy winni”. To będzie ICH matura. Nauczyciele przyłączą się

chętnie do obozu ofiar. MY-ONI. MY-nauczyciele, uczniowie, rodzice, ONI- bezosobowi

egzaminatorzy, komisje, ministerstwo, państwo.

Wątpliwości N dotyczą minimalnego poziomu wymagań- zaliczające maturę 30% oznacza

demobilizację zarówno dla uczniów jak i nauczycieli.

Problem stanowi również lista języków obcych (nauczyciele są niedoinformowani- ministerstwo

powinno powiadomić nauczycieli o umowach międzynarodowych, którymi jesteśmy zobowiązani). N

nie aprobują odejścia od certyfikatów zwalniających z matury (pomimo argumentu równości i

sprawiedliwości społecznej).

Pojawia się sprzeczność dotycząca z jednej strony: bardzo szerokiego zakresu przedmiotów do

wyboru, aby każdy uczeń mógł wybrać to, co go interesuje, a z drugiej: opanowania wspólnego dla

docsity.com

wszystkich minimum programowego. N nie wiedzą jak rozwiązać ten problem. Wielu nie ma zdania

na ten temat.

Gotowość poparcia egzaminu maturalnego takimi elementami jak: podstaw z prawnych

funkcjonowania w życiu społecznym, czy z wiedzy o podstawach metodologii naukowej czy nawet

poparcie obowiązkowych prac na rzecz wspólnoty lokalnej jest niska. Niechęć wynika z troski o

główny sens matury.

N domagają się szkoleń i kursów związanych z nową maturą.

Z przeprowadzonych badań wynika, że szkoła średnia znalazła się na rozdrożu. Nauczyciele

akceptują potrzebę wprowadzenia zmian w egzaminie maturalnym, ale trzeba pomóc im kontrolować

te zmiany. Inaczej szkoła stanie się instytucją ONYCH.

R. 7. „Rozwiązania nowej matury w świetle opinii przedstawicieli władz uczelni wyższych”

A.Wiłkomirska

Aby uzyskać opinię środowiska akademickiego o formule matury 2005 przeprowadzono

wywiady z prorektorami czołowych polskich uczelni- 5 państwowych uniwersytetów i jednej

szkoły prywatnej. Kwestionariusz zawierał 2 grupy pytań- pierwsza dotyczyła konkretnych

rozwiązań matury, druga – projektów akademickiej rekrutacji. W czasie swobodnej rozmowy

wiele pytań powstawało na bieżąco.

Matura, która nie posiada wartości prognostycznej pozostaje niewiarygodna jako podstawa

rekrutacji na uczelnie wyższe. Jeżeli matura ma być egzaminem na zakończenie szkoły średniej

powinna być obowiązkowa dla wszystkich uczniów i dotyczyć minimum programowego(przede

wszystkim powinna być trudna). Co jest równoznaczne z tym, że nie może być egzaminem

wstępnym na studia. A jeżeli w założeniu ministra edukacji ma zwalniać z egzaminów wstępnych

rozwiązane powinny być kwestie:

30% zaliczających egzamin maturalny- to niewystarczające minimum, aby móc zdawać na

studia i obniżające rangę tego egzaminu

należy wymagać od maturzystów zdających na studia egzaminów na poziomie rozszerzonym-

dopiero taki poziom może zwolnić z egzaminów wstępnych

należy określić minimalny próg zaliczenia egzaminu na poziomie rozszerzonym

rektorzy uczelni wyższych są za matematyką jako przedmiotem obowiązkowym

fakt, że istnieje część wewnętrzna egzaminu wyklucza go jako obiektywnego i dającego się

kontrolować z zewnątrz

Aby w jakiś sposób mieć wpływ na to kogo przyjmą na uczelnię rektorzy zastrzegli sobie prawo

do wprowadzania wymagań takich jak:

testy ogólnych kompetencji akademickich

testy predyspozycji do studiowania na określonym kierunku

testy z zadanych lektur

egzaminy zintegrowane, obejmujące kilka przedmiotów szkolnych

rozmowy kwalifikacyjne badające wiedzę i motywację

Poparcie prorektorów stwierdzono dla:

części zewnętrznej, dość rzetelnej, dającej obiektywność i porównywalność wyników oraz

wiarygodność- przez zewnętrznych egzaminatorów

pomimo dużej krytyki części wewn. uznano, że może być ona szansą dla uczniów mniej zdolnych

stwierdzono, iż zakres przedmiotów do wyboru powinien być szeroki, aby móc dokonać

świadomej oceny swoich kompetencji i wybrać to, co go interesuje i w czym jest najlepszy (I

stanowisko) LUB zakres przedmiotów powinien ograniczać się do przedmiotów akademickich

(II stanowisko)

pozytywna ocena dla egzaminu z języka nowożytnego (możliwość korzystania z dorobku

naukowego dzięki wspólnemu kodowi językowemu)

Warto wspomnieć o 2 rozwiązaniach, które rozważali rektorzy chcąc zrezygnować z matury w

czasie rekrutacji:

Wszyscy maturzyści zdają taki sam egzamin- test badający sprawność myślenia, gotowość

intelektualną do studiowania, i dopiero poziom wiedzy ogólnej. Wszyscy studiują na

Uniwersytecie przez pierwszy rok, wybierając sobie zajęcia na różnych wydziałach i kierunkach.

docsity.com

Następnie po spełnieniu wymogów programowo-egzaminacyjnych wybierają sobie konkretny

kierunek do dalszej edukacji. Pierwszeństwo mają osoby z najlepszymi wynikami.

Uczelnia przyjmuje wszystkich chętnych, studiują przez jeden semestr lub rok (przedmioty

ogólnouniwersyteckie, obowiązkowe dla wszystkich). Ci, którzy najlepiej poradzą sobie z

wymaganiami akademickimi, są według rankingu przyjmowani na wybrane przez siebie

wydziały.

Władze akademickie otwarte są na zmianę modelu rekrutacji, gotowe są nawet uczynić maturę

podstawą systemu naboru na studia, ale chcą wypracować formułę weryfikacji wiedzy

maturzystów, która przez środowiska akademickie będzie uznana za wiarygodną. Pomimo

społecznej presji obniżania standardów nauczania wyższe uczelnie nigdy się nie zgodzą na

obniżenie jakości kształcenia.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome