Rozwnięcie teorii  podaży - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw
Bartek
Bartek5 March 2013

Rozwnięcie teorii podaży - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw

PDF (310.4 KB)
5 strona
591Liczba odwiedzin
Opis
Notatki opisujące zagadnienia z zakresu ekonomii: rozwnięcie teorii podaży; koszty a produkcja, nakład, funkcja produkcji, koszty produkcji.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 5
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

8. ROZWINIĘCIE TEORII PODAŻY: KOSZTY A PRODUKCJA Przedsiębiorstwa nie zawsze zaprzestają produkcji, kiedy pojawiają się straty. Niekiedy oczekują one, że popyt wzrośnie lub, że jeśli będą miały dość czasu, to obniżą koszty produkcji na tyle, aby przywrócić zyskowność produkcji. Przedsiębiorstwa ustalają produkcję na poziomie, przy którym koszt krańcowy zrównuje się z utargiem krańcowym. Oznacza to maksymalizację zysku (lub minimalizację strat). Jeśli pojawia się zysk, przedsiębiorstwo decyduje się na wytwarzanie tej właśnie wielkości produkcji. Jeśli występuje strata, przedsiębiorstwo sprawdza, czy można ja zmniejszyć przez całkowitą rezygnację z produkcji. Nakład (inaczej: czynnik produkcji) – dobro lub usługa wykorzystywane w procesie produkcji. Nakłady obejmują pracę (robociznę), maszyny, surowce, energię. Termin nakłady obejmuje wszystko, począwszy od płac menedżerów, aż po wydatki na bandaże w zakładowym ambulatorium. Funkcja produkcji – określa maksymalne rozmiar produkcji, jakie są możliwe do osiągnięcia przy różnym poziomie nakładów. Funkcja produkcji jest zbiorem technicznie efektywnych metod wytwarzania. Metoda wytwarzania jest technicznie nieefektywna, jeżeli do wytworzenia danej wielkości produkcji zużywa więcej jednego czynnika produkcji i nie mniej innego czynnika niż inne znane metody wytwarzania, pozwalające osiągnąć tę samą wielkość produkcji. W jaki sposób przedsiębiorstwo znajduje kompletny zestaw technicznie efektywnych metod produkcji, określany mianem funkcji produkcji? Częściowo korzysta w tym celu z pomocy inżynierów, projektantów i specjalistów od wykorzystania czasu pracy. Niekiedy przeprowadza się eksperymenty, stosując różne metody wytwarzania i obserwując ich wyniki. Technologia – określona metoda łączenia czynników produkcji w procesie wytwarzania dóbr. Technika – zbiór wszystkich znanych technologii. Funkcja produkcji – zbiór wszystkich technicznie efektywnych technologii. Postęp techniczny – wynalazek lub udoskonalenie organizacyjne, które pozwala na wytwarzanie danej wielkości produkcji przy niższym niż poprzednio poziomie nakładów. Technologia uważana dotychczas za efektywna może okazać się przestarzała, jeżeli wskutek postępu technicznego uzyskamy nową, wydajniejszą metodę produkcji. Funkcja produkcji pozwala połączyć ze sobą wielkość nakładów z rozmiarami produkcji. Technologię wymagającą zastosowania dużej ilości kapitału i małej ilości pracy określamy mianem kapitałochłonnej. Technologia zużywająca dużo pracy i relatywnie mało kapitału nazywana jest technologią pracochłonną. Jeżeli krzywa popytu na produkty przedsiębiorstwa i krzywa utargu krańcowego przesuną się w górę, to przedsiębiorstwo zwiększy produkcję. Jednak proces dostosowywania do nowych warunków musi być rozłożony w czasie. W ciągu paru pierwszych miesięcy przedsiębiorstwo może wprowadzić pracę w nadgodzinach. W długim okresie zaś znacznie tańszym rozwiązaniem będzie zbudowanie nowej fabryki i zwiększenie dzięki temu zdolności wytwórczych. Długi okres – czas niezbędny do dostosowania do nowych warunków wszystkich rodzajów czynników produkcji w przedsiębiorstwie. W długim okresie mogą się zmienić rozmiary przedsiębiorstwa, może być wprowadzona inna metoda produkcji, przyjęci dodatkowi pracownicy lub wynegocjowane nowe umowy z dostawcami surowców. Krótki okres – czas, w którym przedsiębiorstwo jest w stanie tylko częściowo dostosować czynniki wytwórcze do nowych warunków. Przedsiębiorstwo może niemal natychmiast wydłużyć lub skrócić czas trwania zmiany roboczej. Zatrudnienie pracowników lub ich zwolnienie zajmuje więcej czasu. Jeszcze dłużej trwa zaprojektowanie, budowa i uruchomienie nowej fabryki. Krzywa długookresowych kosztów całkowitych – opisuje minimalne koszty wytwarzania różnych rozmiarów produkcji wówczas, gdy przedsiębiorstwo jest w stanie dostosować wszystkie czynniki wytwórcze. Długookresowe koszty całkowite (LTC – ang. long-run total costs) to zbiór metod wytwarzania różnych rozmiarów produkcji p najniższych kosztach. Ponieważ zawsze istnieje możliwość likwidacji przedsiębiorstwa, długookresowe koszty całkowite wytwarzania zerowych rozmiarów produkcji są równe zeru. LTC opisuje końcową wysokość kosztów po dokonaniu wszystkich niezbędnych dostosowań. Długookresowe koszty krańcowe (LMC – ang. long-run marginal costs) to przyrost długookresowych kosztów całkowitych przy różnej wielkości produkcji, wywołany kolejnymi przyrostami produkcji o jednostkę. Długookresowe koszty całkowite muszą rosnąć wraz z powiększeniem produkcji. Wytwarzanie większego wolumenu produkcji kosztuje więcej.

docsity.com

Przeciętne koszty produkcji – są równe kosztom całkowitym podzielonym przez wielkość produkcji. Koszty przeciętne są na początku wysokie, później spadają i znowu rosną. Ten typowy wykres kosztów przeciętnych przypomina kształtem literę U. Korzyści ze skali produkcji (inaczej: rosnące przychody ze skali) – występują wtedy, kiedy długookresowe koszty przeciętne spadają wraz ze wzrostem rozmiarów produkcji. Stałe przychody ze skali – pojawiają się, gdy długookresowe koszty przeciętne są stałe przy wzroście produkcji. Niekorzyści skali (inaczej: malejące przychody ze skali) występują wtedy, kiedy długookresowe koszty przeciętne rosną wraz ze wzrostem produkcji. Pojęcie skali produkcji występujące w powyższych definicjach odnosi się do rozmiarów przedsiębiorstwa mierzonych wielkością jego produkcji. Na krzywej kosztów przeciętnych w kształcie litery U działanie rosnących przychodów ze skali produkcji jest widoczne na odcinku od punktu A, w którym koszt przeciętny jest najniższy. Przy większych rozmiarach produkcji występują malejące przychody ze skali. (rys. str. 206) To, czy przy danych cenach czynników produkcji jednostkowe nakłady rosną czy maleją wraz ze wzrostem produkcji, zależy od rodzaju stosowanej technologii. 3 grupy przyczyn występowania korzyści ze skali produkcji:

 mająca związek z niepodzielnością procesu produkcji, rozumianą jako konieczność ponoszenia przez przedsiębiorstwo określonego minimum nakładów niezbędnego do prowadzenia działalności i niezależnego od rozmiarów produkcji. Minimum to jest nazywane kosztem stałym (bo jego wielkość nie zmienia się wraz ze zmianami wielkości produkcji). Przy niewielkich rozmiarach produkcji początkowo koszty nie zwiększają się wraz ze wzrostem produkcji. Występują więc korzyści skali, bo koszty stałe rozkładają się na większą produkcję, obniżając przeciętny koszt wytworzenia jednostki produktu. Przy dalszym wzroście rozmiarów produkcji przedsiębiorstwo musi m. in. zatrudnić więcej menedżerów, zainstalować więcej telefonów, co oznacza, że korzyści skali się wyczerpują. Krzywa kosztów przeciętnych przestaje opadać.

 związana ze specjalizacją. Właściciel jednoosobowego przedsiębiorstwa jest zmuszony zajmować się wszystkimi sprawami związanymi z prowadzeniem firmy. W miarę jak przedsiębiorstwo rozwija się i zatrudnia coraz więcej ludzi, każdy pracownik może skoncentrować się na wykonywaniu pojedynczego zadania i zwiększać dzięki temu swoją efektywność.

 produkcja na dużą skalę jest na ogół niezbędna, aby móc zastosować lepsze maszyny. Inżynierowie często powołują się na zasadę dwóch trzecich, która ma zastosowanie w przypadku wielu nakładów produkcyjnych i wyposażenia. Z zasady tej wynika, ze koszty wybudowania fabryki lub skonstruowania maszyny zwiększają się tylko o dwie trzecie wartości osiąganego z tego tytułu przyrostu produkcji.

Dlaczego krzywa kosztów przeciętnych w kształcie litery U zaczyna w pewnym momencie wznosić się, co oznacza, że pojawiają się niekorzyści skali? Podstawowym powodem pojawienia się niekorzyści skali są trudności zarządzania dużym przedsiębiorstwem. Występują wtedy menedżerskie niekorzyści skali. Duże firmy wymagają wielu szczebli zarządzania, a każdy z nich również musi być odpowiednio zarządzany. Przedsiębiorstwo staje się zbiurokratyzowane, powstają problemy z koordynacją pracy poszczególnych działów i z tego powodu może wystąpić wzrost kosztów przeciętnych. Niekorzyści skali mogą być też związane z czynnikami geograficznymi. Gdy pierwszy zakład jest zlokalizowany w najdogodniejszym miejscu, to następny będzie położony mniej korzystnie. Kształt krzywej kosztów przeciętnych zależy od 2 czynników:

1. jak długo utrzymują się korzyści skali 2. jak szybko pojawiają się niekorzyści skali przy wzroście produkcji.

Szczególnie duże znaczenie mają korzyści skali w przemyśle ciężkim. Przy niewielkich rozmiarach produkcji koszty przeciętne są dużo wyższe niż przy rozmiarach odpowiadających minimalnej skali efektywnej. Taki sam przebieg kosztów jest charakterystyczny dla przemysłu lotniczego i samochodowego, czyli tam, gdzie występują bardzo wysokie koszty stale w związku z koniecznością ponoszenia nakładów na badania i rozwój nowych modeli, a jednocześnie istnieją możliwości wprowadzania wysoce zautomatyzowanych linii produkcyjnych przy dostatecznie dużych rozmiarach produkcji. Istnieje bardzo wiele przedsiębiorstw, szczególnie poza przemysłem przetwórczym, w których koszty przeciętne zmieniają się zgodnie z krzywą w kształcie litery U. w przedsiębiorstwach tych możliwości osiągania korzyści skali są ograniczone i najczęściej mają one do czynienia z rosnącymi kosztami przeciętnymi przy umiarkowanie dużej wielkości produkcji. Wnioski z wykresu 8.5. na str. 212:

docsity.com

1. koszty przeciętne (LAC) spadają, gdy koszty krańcowe (LMC) są mniejsze od kosztów przeciętnych, oraz rosną, gdy koszty krańcowe są większe od kosztów przeciętnych. [Kiedy koszt krańcowy wytworzenia następnej jednostki przekracza koszt przeciętny wytworzenia wszystkich jednostek, produkcja tej jednostki musi podnieść koszt przeciętny. Gdy koszt krańcowy kolejnej jednostki jest niższy od kosztu przeciętnego dotychczas wyprodukowanych jednostek, ostatnia wytworzona jednostka produktu obniża wielkość kosztu przeciętnego. Gdy koszt krańcowy jest równy kosztowi przeciętnemu, zwiększenie produkcji o jednostkę nie zmienia kosztu przeciętnego.

2. koszty przeciętne (LAC) osiągają minimum dla rozmiarów produkcji, przy których następuje przecięcie się krzywej kosztów przeciętnych z krzywą kosztów krańcowych. Krzywa kosztów przeciętnych przecina krzywą kosztów krańcowych w punkcie A, odpowiadającym jednocześnie minimum kosztów przeciętnych. Dzieje się tak, dlatego, że na lewo od punktu A krzywa kosztów krańcowych przebiega poniżej krzywej kosztów przeciętnych, a więc koszty przeciętne ciągle spadają. Na prawo od punktu A krzywa kosztów krańcowych leży powyżej krzywej kosztów przeciętnych, a więc koszty przeciętne rosną. Punkt A odpowiada wielkości produkcji, przy której koszt przeciętny osiąga minimum.

Zależności te mają charakter arytmetyczny. Wielkość produkcji zapewniająca maksymalny zysk lub minimalne straty znajduje się w punkcie B, czyli punkcie zrównania kosztu krańcowego z utargiem krańcowym. Zadaniem przedsiębiorstwa jest sprawdzenie, czy przy tej wielkości produkcji osiąga zyski, czy też ponosi straty. Jeżeli straty mają trwały charakter, to kontynuowanie działalności gospodarczej staje się niecelowe. Zysk całkowity przedsiębiorstwa jest równy iloczynowi zysku przeciętnego (przypadającego na jednostkę produktu) i wolumenu (liczby jednostek) produkcji. Zysk całkowity jest dodatni tylko wtedy, kiedy zysk przeciętny jest większy od zera. Zysk przeciętny to przeciętny utarg (przypadający na jednostkę produktu) pomniejszony o wielkość kosztów przeciętnych. Przeciętny utarg równa się cenie, po której są sprzedawane poszczególne jednostki produktu. Jeżeli długookresowe koszty przeciętne w punkcie B przewyższają cenę, po której produkcja o rozmiarach Q1 może być sprzedana, to przedsiębiorstwo ponosi straty nawet w długim okresie i powinno zostać zlikwidowane. Jeżeli przy tej samej wielkości produkcji cen a jest równa kosztom przeciętnym, to przedsiębiorstwo pokrywa jedynie woje koszty i osiąga próg rentowności. Natomiast, jeżeli cena przy produkcji Q1 przewyższa długookresowe koszty przeciętne, to przedsiębiorstwo osiąga w długim okresie zyski i powinno nadal prowadzić swoją działalność. Krótki okres to czas, w którym przedsiębiorstwo nie jest w stanie w pełni dostosować się do zmian warunków działania. W tym okresie ilość niektórych czynników produkcji jest stała. Stały czynnik produkcji – czynnik, którego nakład nie może ulec zmianie. Długość trwania krótkiego okresu zależy od gałęzi. Do zbudowania nowej elektrowni potrzeba niekiedy 10 lat, ale otwarcie nowej restauracji może nastąpić po paru miesiącach. Koszty stałe – koszty, które nie zmieniają się wraz ze zmianami wolumenu produkcji. Koszty stałe występują też wtedy, gdy produkcja jest równa zeru. Po pierwsze, jeżeli przedsiębiorstwo nie potrafi szybko uzupełnić posiadanych czynników produkcji lub pozbyć się istniejącej fabryki, to nadal musi ponosić koszty amortyzacji budynku i płacić odsetki od pożyczek zaciągniętych wcześniej na zakup fabryki. Po drugie, ponieważ przedsiębiorstwo nie może w krótkim okresie w pełni dostosować się do nowych warunków, jego koszty produkcji w tym okresie muszą się różnić od kosztów długookresowych, muszą być wyższe. Koszty zmienne – koszty, które się zmieniają wraz ze zmianami wolumenu produkcji. Zaliczamy do nich koszty związane z wynajęciem zmiennych czynników produkcji, np. pracy lub surowców. Krótkookresowe koszty całkowite (STC) = krótkookresowe koszty stałe (SFC) + krótkookresowe koszty zmienne (SVC) Krótkookresowe koszty krańcowe (SMC) są równe wzrostowi kosztów całkowitych w krótkim okresie, a te z kolei są równe przyrostowi krótkookresowych kosztów zmiennych wywołanemu zwiększeniem produkcji o jednostkę. Dzieje się tak, dlatego, że koszty stałe w krótkim okresie nie zmieniają się wraz ze zmianą wolumenu produkcji. Krzywa kosztów krańcowych w krótkim okresie ma taki sam kształt jak krzywa długookresowych kosztów krańcowych. W długim okresie przedsiębiorstwo może dowolnie zmieniać wielkość nakładów wszystkich czynników produkcji. Przy rozszerzeniu skali produkcji może się okazać, że największe oszczędności uzyskuje się przez wprowadzenie skomplikowanych linii montażowych, dzięki którym znacznie tańsze staje się wytworzenie dodatkowych jednostek produktu. Dopiero przy dalszym zwiększaniu produkcji pojawiają się niekorzyści skali i koszty krańcowe zaczynają znów wzrastać.

docsity.com

Konstruując krzywą krótkookresowych kosztów krańcowych (SMC), zakładamy istnienie min. 1 czynnika stałego. Najczęściej jest nim kapitał. Krańcowy produkt zmiennego czynnika produkcji (np. pracy) – jest równy przyrostowi produkcji uzyskanemu dzięki zwiększeniu o jednostkę ilości czynnika zmiennego, przy założeniu, że ilość pozostałych czynników się nie zmienia. Prawo malejących przychodów – działa wtedy, kiedy wszystkie, z wyjątkiem jednego, czynniki produkcji są stałe. Sprawia ono, że on pewnego poziomu nakładów czynnika zmiennego jego produkcyjność krańcowe stale się zmniejsza. Prawo to ma związek z techniką. Ciągłe zwiększanie liczby pracowników przy stałej liczbie maszyn przynosi coraz mniejsze korzyści. Zwykle przez produkcyjność rozumie się produkt przeciętny. Np. przeciętny produkt pracy, najczęściej określany jako produkcyjność (wydajność), jest to wielkość produkcji podzielona przez całkowity nakład pracy. Jeżeli krańcowy produkt pracy jest większy od produktu przeciętnego, to zwiększenie zatrudnienia o jednostkę podniesie produkt przeciętny, czyli produkcyjność (wydajność). W przypadku działania prawa malejących przychodów produkt krańcowy stosunkowo szybko spadnie poniżej produktu przeciętnego. W rezultacie, przy dalszym wzroście liczby zatrudnionych również produkt przeciętny będzie się zmniejszał. Krótkookresowe przeciętne koszty stałe (SAFC) są równe krótkookresowym kosztom stałym (SFC) podzielonym przez wielkość produkcji. Krótkookresowe przeciętne koszty zmienne (SAVC) są równe krótkookresowym kosztom zmiennym (SVC) podzielonym przez wielkość produkcji. Krótkookresowe przeciętne koszty całkowite (SATC) są równe krótkookresowym kosztom całkowitym (STC) podzielonym przez wielkość produkcji. Krótkookresowe przeciętne koszty całkowite (SATC) = krótkookresowe przeciętne koszty stałe (SAFC) + krótkookresowe przeciętne koszty zmienne (SAVC) Koszty zmienne to różnica między kosztami całkowitymi a kosztami stałymi. Ponieważ koszty stałe nie zmieniają się wraz ze zmianami wolumenu produkcji, koszty krańcowe odzwierciedlają również zmiany w całkowitych kosztach zmiennych. Krzywa SMC musi przeciąć krzywą SAVC w jej minimum (punkt B). na lewo od punktu B krzywa krótkookresowych kosztów krańcowych (SMC) leży poniżej krzywej krótkookresowych przeciętnych kosztów zmiennych (SAVC), a więc przeciętne koszty zmienne spadają. Na prawo od punktu B przeciętne koszty zmienne rosną. Ponieważ przeciętne koszty całkowite są wyższe od przeciętnych kosztów zmiennych o wielkość przeciętnych kosztów stałych, krzywa krótkookresowych przeciętnych kosztów zmiennych (SAVC) leży poniżej krzywej krótkookresowych przeciętnych kosztów całkowitych (SATC). W konsekwencji punkt B musi być położony poniżej punktu A. Ad. rysunek 8.9 ze str. 223 (decyzje produkcyjne przedsiębiorstwa w krótkim okresie): Ponieważ w krótkim okresie ilość czynników stałych się nie zmienia, optymalną wielkość produkcji wyznacza punkt zrównania krótkookresowych kosztów krańcowych z utargiem krańcowym. Przy tej wielkości (Q1) przedsiębiorstwo osiąga maksymalny zysk lub minimalne straty. Następnie przedsiębiorstwo musi podjąć decyzję, czy w krótkim okresie opłaca mu się w ogóle prowadzić działalność produkcyjną, czy też nie. Sprawdza, więc, czy dla rozmiarów produkcji Q1 zysk jest dodatni, tzn. czy cena sprzedaży p pokrywa przeciętne koszty całkowite. Właściwym punktem odniesienia jest w tym przypadku poziom SATC1. Jeżeli p przewyższa SATC1, to przedsiębiorstwo osiąga w krótkim okresie zyski i jego produkcja powinna wynosić Q1. Jeżeli cena p jest niższa od SATC1, przedsiębiorstwo ponosi straty, bo cena nie pokrywa kosztów. W długim okresie taka sytuacja oznacza konieczność podjęcia decyzji o likwidacji przedsiębiorstwa, ale w krótkim okresie jest nieco inaczej. Nawet przy produkcji równej zeru przedsiębiorstwo musi w krótkim okresie pokryć koszty stałe. Stąd też ważna jest informacja, czy straty są większe przy produkcji Q1, czy przy produkcji wynoszącej 0. Jeżeli suma przychodów przewyższa koszty zmienne, to przedsiębiorstwo zarabia na pokrycie części swoich kosztów ogólnych. Dlatego też będzie wytwarzać Q1, pod warunkiem, że przychody są wyższe od kosztów zmiennych, mimo że ta wielkość produkcji oznacza pewne straty. Przedsiębiorstwo produkuje więc Q1, jeżeli p jest wyższa od SAVC1. W przeciwnym przypadku jego produkcja jest równa zeru. W krótkim okresie przedsiębiorstwo wybiera rozmiary produkcji Q1 – tzn. wielkość, przy której MR (utarg krańcowy) = SMC, pod warunkiem, że przy tych rozmiarach produkcji cena nie jest niższa ok. krótkookresowych przeciętnych kosztów zmiennych SAVC1. Jeżeli cena jest niższa od SAVC1, to przedsiębiorstwo zaprzestaje produkcji.

docsity.com

Nawet wtedy, gdy przedsiębiorstwo ponosi w krótkim okresie straty, nie zaniecha ono swojej działalności, jeżeli wpływy ze sprzedaży pokrywają koszty zmienne. W długim okresie natomiast, aby utrzymać się na rynku, musi ono pokryć wszystkie ponoszone koszty.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.