Współczesny handel bronią - Notatki - Prawo międzynarodowe - Część 2, Notatki'z Prawo. University of Zielona Góra
ares_89
ares_8920 March 2013

Współczesny handel bronią - Notatki - Prawo międzynarodowe - Część 2, Notatki'z Prawo. University of Zielona Góra

PDF (101.5 KB)
8 strona
1Liczba pobrań
593Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu prawa międzynarodowego: współczesny handel bronią. Część 2.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 8
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

10

towarów podwójnego zastosowania (m.in. technologie informatyczne) oraz transferu

wiedzy wojskowej.

Najważniejszymi elementami polskiego systemu kontroli handlu bronią są:

1. System wydawania zezwoleń (licencji);

2. Wewnętrzny system kontroli;

3. Zasada „łap wszystko” (ang. „catch-all”);

4. Usługi pośrednictwa (ang. brokering services);

5. Przepisy karne i kary pieniężne za łamanie prawa;

6. Certyfikat końcowego użytkownika;

7. „Czarna lista” eksportowa.

Obecnie funkcjonujące zapisy prawne oraz porozumienia międzynarodowe nie

są na tyle skuteczne, aby wyeliminować problemy związane z niewłaściwym handlem

bronią. Rozwój nowoczesnych technologii oraz rosnące znaczenie niepaństwowych

(i często odwołujących się do przemocy) uczestników stosunków międzynarodowych

powoduje, że mechanizmy kontroli handlu bronią muszą być cały czas udoskonalane.

Przygotowywane przez pozarządowe ośrodki analityczne propozycje rozwiązań jak

również presja wywierana przez społeczeństwo obywatelskie na rządy ma duże

znaczenie w tworzeniu skutecznego systemu kontroli handlu bronią. Wskazane by

było, aby wzorem innych rozwiniętych państw świata, rząd i producenci uzbrojenia

znaleźli w Grupie Roboczej solidnego partnera w działaniach na rzecz doskonalenia

mechanizmów kontroli handlu bronią.

Jest rzeczą oczywistą, że handel bronią to problem międzynarodowy i jako taki

wymaga międzynarodowych rozwiązań. Niestety pomimo starań organizacji

pozarządowych jak dotąd nie ma jednego globalnego porozumienia w zakresie

kontroli handlu bronią. Zamiast tego istnieje wiele regionalnych i wielostronnych

porozumień, mechanizmów i wytycznych. Różnią się one nie tylko listą sygnujących

je krajów, ale również sposobem uregulowania problemu właściwej kontroli handlu

bronią.

Polska jest zaangażowana w wiele międzynarodowych inicjatyw dotyczących

kontroli handlu bronią. Do najważniejszych z nich należą te, którym patronują

11

kluczowe dla naszej aktywności międzynarodowej organizacje: Unia Europejska,

Organizacja Narodów Zjednoczonych oraz Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy

Europejskiej.

Kodeks postępowania Unii Europejskiej w zakresie eksportu uzbrojenia

(EU Code of Conduct on Arms Exports)

Jako kraj członkowski UE Polska zobowiązała się do przestrzegania Kodeksu

postępowania Unii Europejskiej w zakresie eksportu uzbrojenia. Dokument ten

określa przyjęte w 1998r. przez państwa członkowskie wspólne standardy dotyczące

transferów broni. Przyznanie licencji eksportowej w każdym z 25 państw UE powinno

zostać poprzedzone weryfikację tego czy dana transakcja jest zgodna z każdym

z ośmiu kryteriów eksportowych. Oprócz tego Kodeks wprowadził system

wzajemnego informowania państw członkowskich o decyzjach o nie przyznaniu

licencji eksportowej. Tego typu system ma przyczynić się do większej jednomyślności

państw UE w zakresie eksportu broni. Podkreślić jednak należy, że Kodeks nie jest

aktem prawnym Unii. Jest to porozumienie jedynie o charakterze politycznym.

Kryteria eksportowe UE:

Kryterium 1. Uwzględnienie międzynarodowych zobowiązań Państw

Członkowskich UE.

Zobowiązania te dotyczą w szczególności sankcji dekretowanych przez Radę

Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz stanowionych przez

Wspólnotę, porozumień o nieproliferacji, jak również innych zobowiązań

międzynarodowych. Należy odmówić wydania licencji eksportowej, jeśli jej przyznanie

nie uwzględniałoby zobowiązań międzynarodowych.

Kryterium 2. Respektowanie praw człowieka w państwie końcowego przeznaczenia.

Konieczność przeprowadzenia oceny sytuacji wewnętrznej kraju końcowego

przeznaczenia i ewentualne wydanie zakazu eksportu broni do państw

nierespektujących praw człowieka.

12

Kryterium 3. Wewnętrzna sytuacja w państwie końcowego przeznaczenia

(lokalne napięcia i konflikty).

Nie zezwalanie na eksport, który mógłby prowokować lub przedłużać istniejące

konflikty zbrojne lub pogorszyć istniejące napięcia lub konflikty w państwie

końcowego przeznaczenia.

Kryterium 4. Zachowanie pokoju, bezpieczeństwa i stabilności w regionie.

Nie wydawanie licencji eksportowych do państw, w których istnieje wyraźne ryzyko

użycia broni w celach agresywnych przeciwko innemu państwu.

Kryterium 5. Bezpieczeństwo Państw Członkowskich i terytoriów, za których

zewnętrzne stosunki są odpowiedzialne Państwa Członkowskie, jak również

bezpieczeństwo państw zaprzyjaźnionych i sprzymierzonych.

Konieczność przeprowadzenia analizy potencjalnych skutków proponowanego

eksportu, ryzyka wykorzystania broni przeciwko siłom zbrojnym, niepożądanego

przetworzenia lub niezamierzonego transferu technologii.

Kryterium 6. Zachowanie się kraju kupującego w stosunku do społeczności

międzynarodowej, w szczególności: jego nastawienia do terroryzmu, charakteru jego

sojuszy i respektowania przez niego prawa międzynarodowego.

Uwzględnianie przy wydawaniu licencji informacji czy państwo kupujące nie popiera

lub zachęca do terroryzmu, postępuje zgodnie z międzynarodowymi postanowieniami

o niestosowaniu siły i stosuje konwencje o kontroli zbrojeń i rozbrojeniu.

Kryterium 7. Istnienie ryzyka, że nastąpi zmiana przeznaczenia sprzętu w kraju

nabywcy lub, że będzie on reeksportowany na niepożądanych warunkach.

Przeprowadzenie oceny ryzyka czy istnieje prawdopodobieństwo, że kraj importujący

będzie reeksportował broń i trafi ona do niepożądanego użytkownika.

Kryterium 8. Zgodność, /kompatybilność/ eksportowanej broni z technicznymi

i ekonomicznymi możliwościami kraju odbiorcy, biorąc pod uwagę żądanie, że

państwa powinny zaspokajać swoje uzasadnione potrzeby bezpieczeństwa

13

i obronności przy jak najmniejszej dysproporcji pomiędzy poziomem uzbrojenia

i zasobów ekonomicznych.

W praktyce oznacza to branie pod uwagę przez eksportera czy proponowany eksport

nie wpłynie na zahamowanie rozwoju kraju odbiorcy (przesunięcie środków

przeznaczonych na rozwój na zakup broni).

Lekkomyślny handel bronią, niepoprzedzony wnikliwą analizą ewentualnych

konsekwencji dostarczenia broni w rejon konfliktu, powoduje zwiększenia i utrwalenie

biedy. Broń dostarczana do krajów Ameryki Łacińskiej, Azji, Afryki oraz Bliskiego

Wschodu stanowi ponad dwie trzecie wartości obrotów w światowym handlu bronią.

Kraje te wydają na zakup uzbrojenia średnio 22 miliardy dolarów rocznie. Pieniądze

te zamiast finansować rozwój a w szczególności edukację i ochronę zdrowia,

przeznaczane są na zakup broni. Suma 22 miliardów pozwoliłaby tym państwom na

zapewnienie edukacji dla wszystkich dzieci oraz zmniejszenie ich śmiertelności o dwie

trzecie przed 2015r.

HANDEL BRONIĄ: FAKTY I LICZBY

 Wartość całego oficjalnego eksportu broni to 21 mld $ rocznie.

 Na świecie jest 639 mln sztuk broni lekkiej, oznacza to, że na 10 osób

przypada 1 sztuka broni palnej. Produkuje je ponad 1tys. przedsiębiorstw, z co

najmniej 98 państw.

 Co roku produkuje się 8 mln sztuk broni lekkiej.

 Co roku produkuje się 16 mld sztuk amunicji - to więcej niż 2 nowe pociski na

każdego mieszkańca Ziemi.

 60% ogólnej liczby broni lekkiej znajduje się w rękach osób cywilnych.

 szacuje się, że od 80 do 90% nielegalnie posiadanej broni zostało wcześniej

kupionych w oficjalnym obiegu.

14

OFIARY

Niekontrolowane rozpowszechnianie się i nadużywanie broni, zarówno przez siły

rządowe jak i różnorakie uzbrojone grupy, prowadzi do ogromnych ofiar.

 Ponad 500 tys. ludzi rocznie ginie na skutek użycia broni konwencjonalnych;

oznacza to, że co minutę ginie człowiek.

 W I Wojnie Światowej 14% ofiar stanowili cywile; w II Wojnie Światowej

wartość ta wzrosła do 67%, w przypadku niektórych współczesnych konfliktów

wartość ta jest często dużo wyższa.

 W konflikty zaangażowanych jest ponad 300 tys. dzieci-żołnierzy.

 Tortury i prześladowania - przede wszystkim ze strony policji, a więc członków

aparatu państwowego - były codziennością w ponad 70 krajach świata

w latach 1997 - 2000.

 W czasie konfliktów zbrojnych kobiety i dziewczynki są gwałcone pod lufami

karabinów (w czasie konfliktu w Rwandzie zgwałcono niemal 16 tys.,

a w Bośni i Hercegowinie 25 tys. kobiet i dziewcząt).

Rozpowszechnianie broni uniemożliwia wielu krajom rozwój i walkę z biedą

 Co trzecie państwo wydaje więcej na szeroko pojętą obronność niż na ochronę

zdrowia.

 Łącznie średnio 22 mld $ wydają, co roku państwa Afryki, Azji i Ameryki

Łacińskiej na zbrojenia. Połowa tej sumy wystarczyła-by, aby każde dziecko

z tych kontynentów poszło do szkoły podstawowej.

 4% produktu narodowego Salwadoru pochłaniają wydatki na opiekę medyczną

dla ofiar przemocy z użyciem broni.

 Niemal połowa (42%) państw, których wydatki na obronność są najwyższe,

należy równocześnie do grupy państw o najniższym wskaźniku rozwoju.

Erytrea np. przeznacza 20% dochodu narodowego na wojsko i zbrojenia.

 W Afryce zniszczenia na skutek działań wojennych szacuje się każdego roku

na 15 mld $.

 Całkowite wydatki Pakistanu na obronność stanowią równowartość 1/3

produktu krajowego brutto tego kraju lub połowy, jeżeli uwzględni się wydatki

15

związane ze spłatami kredytów zaciągniętych na zakup broni.

Niekontrolowany transfer broni ma wiele negatywnych i niezwiązanych ściśle

z rozwojem gospodarczym skutków dla najbiedniejszych krajów:

 łamanie praw człowieka przez niezdyscyplinowane grupy zbrojne i zwykłych

kryminalistów;

 nieprzemyślaną eksploatację złóż naturalnych przez używające przemocy

grupy;

 degradacja środowiska naturalnego;

 wzrost przemocy wobec tych najsłabszych: dzieci i kobiet.

Choć w dyskusjach na temat światowych celów rozwojowych coraz częściej

odnosi się do pojęcia zrównoważonego rozwoju (ang. suistanable development),

prawie 90% państw eksportujących broń nie ma żadnego systemu, który

oceniałby wpływ handlu bronią na tak rozumiany rozwój. Jak dotychczas tylko

cztery państwa odmówiły kiedykolwiek sprzedaży broni z powodu naruszenia

zasady zrównoważonego rozwoju, rozumianego jako zachowanie racjonalnych

proporcji w inwestycjach przeznaczonych na rozwój gospodarczo - społeczny

i niezbędne zbrojenia. Większość państw eksportujących broń zdaje się nie

dostrzegać sprzeczności, jaka stoi pomiędzy nieodpowiedzialnym eksportem broni

i równoczesnym deklarowaniem wsparcia na rzecz rozwoju państwa

importującego broń. Uwaga ta dotyczy niestety również państw G8, które w lipcu

2005 r. tak wiele mówiły o konieczności wsparcia krajów rozwijających się.

Smutnym komentarzem, do wspaniałych deklaracji jest fakt, że państwa te

odpowiadają za 84% światowego handlu bronią...

Oczywiście wszystkie, nawet najbiedniejsze państwa, mają prawo do obrony,

co jasno wynika z Artykułu 51 Karty ONZ. Jednak ta sama Karta ONZ wskazuje na

konieczność popierania praw człowieka i zachęcania do poszanowania tych praw

i podstawowych wolności (Art. 1). Jak również do ustalenia i utrzymywania

międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa z jak najmniejszym zużyciem

światowych zasobów ludzkich i gospodarczych na zbrojenia (Art. 26). Kluczowe

jest, więc znalezienie równowagi między dążeniem do zapewnienia sobie

16

bezpieczeństwa, a troską o prawa człowieka i rozwój gospodarczy.

Odpowiedzialność za znalezienie tej równowagi spoczywa zarówno na

importerach jak i eksporterach broni.

Nie ma ani chwili do stracenia. W chwili, gdy ginie 1 człowiek, wyprodukowanych

zostaje 15 sztuk broni. Kogo obciążyć odpowiedzialnością za mężczyzn, kobiety

i dzieci, które cierpią na skutek użycia broni w nadchodzących miesiącach

i latach? Handlu bronią nikt nie kontroluje. Należy natychmiast zacząć działać.

17

Bibliografia:

1. „Ekonomika obrony” – praca zespołowa pod redakcją prof. Wacława Stankiewicza, Warszawa 1994 r.

2. „Umowa offsetowa i inne formy udziału państwa w międzynarodowym obrocie gospodarczym” – Mirosław Kożliński, Warszawa 2000 r.

3. „Wiedza obronna – kwartalnik towarzystwa wiedzy obronnej” – Warszawa 2005 r.

4. „Wydatki wojskowe na tle rozwoju społeczno – gospodarczego Polski” – Janusz Płaczek, Warszawa 1995 r.

5. www.amnesty.org.pl. 6. www.controlarms.org

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome