Fizjologiczne znaczenie skóry - Notatki - Biologia, Notatki'z Biologia
hannibal00
hannibal0031 May 2013

Fizjologiczne znaczenie skóry - Notatki - Biologia, Notatki'z Biologia

PDF (140.1 KB)
7 strona
565Liczba odwiedzin
Opis
Biologia: notatki z zakresu biologii dotyczące fizjologicznego znaczenia skóry.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Fizjologiczne znaczenie skóry Fizjologiczne znaczenie skóry Powierzchnia skóry ludzkiej dochodzi do 2m² a jej masa wynosi ok. 3,5 kg. Skóra jest narządem

biorącym udział w percepcji bodźców (receptory w skórze i naskórku), termoregulacji ustroju, mechanizmie osłonnym, biologicznej obronie, melanogenezie (wytwarzaniu barwnika skóry), resorpcji (pobieranie związków chemicznych), gospodarce wodno-elektrolitowej, witaminowej i tłuszczowej. Dzięki swojej budowie skóra stanowi barierę trudno przepuszczalną dla wody. Umożliwia funkcjonowanie nasyconych wodą (do 70% masy) organów w suchym środowisku – stanowi mocną, trudną do uszkodzenia membranę zapobiegającą wypływowi płynów tkankowych i zmniejsza do minimum dyfuzję do powierzchni hamując utratę wody przez parowanie. W razie potrzeby ilość wydzielanej przez skórę wody ulega gwałtownemu zwiększeniu, dzieje się to za sprawą gruczołów potowych. Przegrzanie organizmu wyzwala w autonomicznym układzie nerwowym sygnał aktywujący te gruczoły, następuje wtedy zwiększone wydzielanie potu, który parując odbiera z powierzchni skóry nadmiar energii cieplnej. Przedłużanie tego stanu bez uzupełniania zapasów wody prowadzi do odwodnienia i zakłóceń w gospodarce solnej.

Skóra zbudowana jest z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej, w których rozmieszczone są przydatki skórne – mieszki włosowe, gruczoły potowe i łojowe, oraz naczynia krwionośne i zakończenia nerwowe. Gruczoły potowe podobnie jak włosy, paznokcie i gruczoły łojowe są przydatkami skóry.

W Warstwie podstawowej - zwanej rozrodczą, występują prekursory keratyny, którymi są tonofibrule i cytokeratyny. Jest najniżej położoną warstwą składającą się z: Warstwy keratynocytów - w których rozpoczyna się proces wytwarzania włóknistego białka - keratyny. Keratynocyty namnażają się i występują liczne podziały, dzięki którym następuje ciągła odnowa naskórka. Melanocytów - komórek pochodzenia nerwowego. Występują głównie miedzy keratynocytami warstwy podstawnej (średnio 1 melanocyt na 10 keratynocytów). Podstawową rolą tych komórek jest magazynowanie i synteza melaniny w pęcherzykach pochodzących z aparaty Golgiego ( melanosomy ). Ziarna melaniny sa transportowane do keratynocytów na drodze cytokrynii (transport bezpośredni z komórki do komórki). W keratynocytach melanina przechowywana jest różnie długo, po czym jest rozkładana przez enzymy. Melanina może się też przedostać do skóry właściwej i zostać pochłonięta przez fibroblasty - fibroblast z melaniną to melanofor. Melanina może mieć kolor żółty, czerwony, czarny i brązowy. Komórki te występują też w meszku włosowym. Czynność melanocytów jest regulowana przez hormon melanotropowy (MSH) przysadki. Komórek Langerhansa pełniących rolę posterunków zwanych zewnętrznymi posterunkami, gdy coś się dzieje wysyłają impulsy, które chronią przed rozwojem nowotworów złośliwych. Charakterystyka przydatków skóry Zależnie od charakteru czynności wydzielniczych rozróżniamy gruczoły potowe Ekrynowe, które występują na całej skórze z wyjątkiem warg, wewnętrznej powierzchni napletka, żołędzi prącia, łechtaczki, warg sromowych mniejszych. Największa ich ilość znajduję się na skórze dłoni i stóp. Pot ekrynowy zawiera dużo wody, chlorku sodu, amoniak, mocznik, kwas moczowy. Apokrynowe (wonne), występują pod pachami, przewodzie słuchowym zewnętrznym, w powiece, sutku, okolicy odbytu, wargach sromowych większych. Pot apokrynowy ma lepką konsystencję i mleczny kolor. Zapach powstaje pod wpływem rozkładu potu przez bakterie obficie kolonizujące w/w miejscach. Gruczoły łojowe to gruczoły skórne o budowie zrazikowej, ściśle związane z mieszkami włosowymi (ich przewody wyprowadzające uchodzą do górnej części mieszków włosowych. W czasie tworzenia wydzieliny łojowej komórki gruczołu ulegają łuszczeniu i rozpadowi (typ wydzielania holokrynowego).Miejscami szczególnie bogatymi w gruczoły łojowe są okolica mostkowa, między- i nadłopatkowa, twarz oraz skóra głowy owłosionej. Nie występują na

dłoniach i podeszwach oraz na czerwieni wargowej. Wydzielany przez gruczoły łój ( tzw. Sebum ) tworzy na powierzchni skóry płaszcz lipidowy (tłuszczowy). Jest on mieszaniną łoju wydzielanego przez gruczoły łojowe (dziennie około 2 gramy) i lipidów pochodzących z komórek naskórka. W efekcie zawiera on: woski, tłuszcze, kwasy tłuszczowe i węglowodory. Grubość płaszcza lipidowego jest zmienna w różnych okresach życia, co w dużej mierze zależy od wydzielania gruczołów łojowych. Płaszcz lipidowy reguluje procesy wchłaniania i przenikania do skóry składników rozpuszczalnych w wodzie i tłuszczach, ma duże znaczenie dla utrzymania odpowiedniego nawodnienia warstwy rogowej. Kwaśny odczyn powierzchni skóry pH 4,2 - 5,6 zabezpiecza przed uszkadzającymi czynnikami chemicznymi, grzybami i bakteriami. Czynniki nadające kwaśny odczyn to kwas mlekowy zawarty w pocie, wolne nienasycone kwasy zawarte w łoju, tlen z otaczającego nas powietrza, naturalna flora bakteryjna składająca się z różnych drobnoustrojów, którymi są na powierzchni naskórka gronkowce i beztlenowce, które zgodnie współpracujące ze sobą. Lipidy w warstwie rogowej składają się z ceramidów ( ok. 40% ), cholesterolu ( 25% ), siarczanu cholesterolu ( 10% ) oraz wolnych kwasów tłuszczowych ( 25% ). Ceramidy należą do sfingolipidów w warstwie rogowej wykryto 6 typów ceramidów. Powstają one we wnętrzu rogowaciejących komórek warstwy kolczastej i ziarnistej (w pierwszej kolejności powstaje glikoceramid + cukier), w trakcie dojrzewania zostaje odłączona cząsteczka cukru. Dojrzałe ceramidy wydostają się do przestrzeni między komórkowej i tworzą lipido-blaszki cementu międzykomórkowego, zapewniają nieprzepuszczalność dla wody zatrzymują ją wewnątrz organizmu. Włosy Włosy są to giętkie włókna zrogowaciałe, które powstają z komórek naskórka. Człowiek rodzi się z pełnym owłosieniem pokrywającym całe ciało z wyjątkiem dłoni i podeszew, grzbietowych powierzchni dalszych paliczków palców, żołędzi, prącia i łechtaczki oraz powierzchni wewnętrznej napletka. Grubość włosów jest różna w zależności od okolicy, w której występują. Najcieńsze są włosy meszku (5mm), najgrubsze włosy brody (105 — 125mm) oraz włosy łonowe (125mm). Włos jest cienkim, zrogowaciałym włóknem. Składa się z części tkwiącej w skórze i sięgającej w głąb do tkanki podskórnej korzenia włosa oraz z części wystającej ponad powierzchnię skóry, nie zawierającej żywych komórek- łodygi włosa. Korzeń objęty jest pochewką, zwaną mieszkiem włosa i kończy się w głębi wyraźnym zgrubieniem — cebulką włosa, w którą od dołu wpukla się łącznotkankowa unaczyniona brodawka włosa, odpowiada ona brodawce skóry właściwej. Cebulka włosa, zwana też opuszką, jest właściwym miejscem powstawania włosa. W cebulce łączą się wszystkie warstwy nabłonkowych pochewek włosa i wytwarzają jedno wspólne, silnie zabarwione, skupienie komórek. Z tej macierzy powstaje włos i jego nabłonkowe pochewki. Barwę włosa powoduje brązowy barwnik ziarnisty oraz rozpuszczony barwnik czerwony. Tylko u blondynów warstwa korowa zawiera barwnik. U rudych nie wytwarza się barwnik brązowy. Siwienie włosów polega na zaniku barwnikotwórczej czynności melanoblastów macierzy; włosy

białe są wynikiem występowania pęcherzyków gazu między komórkami. Przedwczesne siwienie nieraz zdarzające się w rodzinach nie jest u nich oznaką ogólnego starzenia się, lecz zjawiskiem dziedziczącym się jako cecha panująca. Po stronie rozwartego kąta, jaki mieszek włosa tworzy z linią powierzchni skóry, przyczepia się do mieszka mięsień przywłosowy, nieco powyżej zaś uchodzi do niego gruczoł łojowy. Skurcz mięśnia przy włosowego naciska również na gruczoł łojowy i ułatwia wydzielanie się łoju. Na wzrost włosa wpływa wiek, temperatura środowiska, rodzaj odżywiania, prawdopodobnie niektóre witaminy. W ciągu doby włosy głowy wzrastają przeciętnie o 0,35 mm. Dopóki brodawka odżywia dostatecznie włos, nie wypada on ze skóry. Wokół mieszka włosowego znajduje się gęsta sieć włośniczek, szczególnie silnie rozwinięta w jego dolnym odcinku. Włośniczki te są bardziej rozwinięte w fazie anagenu, zanikają one częściowo w fazie katagenu. Naokoło mieszka włosowego, tuż poniżej przewodu gruczołu łojowego stwierdza się siatkę włókienek nerwowych o układzie okrężnym i podłużnym. Są to włókienka obwodowego układu autonomicznego, zaopatrujące przydatki skóry. Brodawki skóry są pozbawione zakończeń nerwowych. Paznokcie Skład jednostki paznokciowej wchodzą: macierz, blaszka i łoże paznokcia oraz zrośnięta z nim tkanka około paznokciowa . Paznokieć jest zrogowaciałą giętką, przeźroczystą, lekko wypukłą płytką, która powstaje z macierzy położonej pod końcową, podskórną częścią paznokcia zwaną korzeniem paznokcia. Macierz przechodzi w znacznie cieńsze łożysko które jest zespolone z leżącą na nim płytką paznokcia. Macierz pokryta jest dodatkowo tzw. skórką. Twardość paznokcia zależy od dachówkowatego ułożenia zrogowaciałych komórek, których głównym składnikiem jest keratyna. Szybkość wzrostu paznokcia wynosi ok 0,1 mm/dzień, przy czym paznokcie u rąk rosną szybciej niż paznokcie u stóp. Pełnią wiele funkcji, które ułatwiają życie codzienne. Można do nich zaliczyć ochronę opuszek palców oraz przed urazami, zwiększenie zdolności manipulowania drobnymi przedmiotami i ułatwienie chwytania, umożliwienie bardziej precyzyjnych ruchów palców oraz zwiększenie wrażliwości dotykowej. Jedną z bardziej wartościowych cech paznokcia jest to, że może służyć jako element diagnostyczny chorób układowych i skóry.

Główne funkcje skóry

Termoregulacja Skóra jest głównym narządem regulacji temperatury organizmu. Pośredniczy pomiędzy organizmem a środowiskiem zewnętrznym. Niezależnie od temperatury otoczenia ciało zdrowej osoby utrzymuje 36.6 C. Służą temu dwa rodzaje mechanizmów- pierwszy to kurczenie i rozszerzanie naczyń włosowatych, drugi zaś angażuje gruczoły potowe. Istotą pierwszego mechanizmu jest fakt, iż zakończenia czuciowe ciepła i zimna wywołują rozszerzanie lub kurczenie naczyń w zależności od temperatury. Pod wpływem niskich temperatur naczynia włosowate kurczą się zaś pod wpływem wysokich- rozszerzają. Przy rozszerzonych naczyniach włosowatych napływa więcej krwi i szybciej następuje wychłodzenie organizmu. W niskich temperaturach krążenie jest utrudnione, co zapobiega ochładzaniu organizmu. Istotą drugiego mechanizmu jest czynność gruczołów potowych wydzielających słonawy pot, który parując schładza organizm. Gruczoły potowe są w stanie wydzielić nawet 10 litrów potu by uchronić w ten sposób organizm przed przegrzaniem. Ochrona Powłoka skórna zabezpiecza organizm przed utratą płynów oraz przed wnikaniem drobnoustrojów do wnętrza organizmu. Ochronę przed drobnoustrojami zapewnia kwaśna powłoka hydro- lipidowa pokrywająca naskórek. W jej skład wchodzi m.in. wydzielina gruczołów łojowych oraz pot. Ponadto istnieje jeszcze jedna zapora w postaci warstwy zrogowaciałych komórek, które przepuszczają jedynie cząsteczki o odpowiednim ładunku elektrycznym. Przed wnikaniem mikroorganizmów chroni również nieustanne złuszczanie się martwych komórek nabłonkowych. Skóra wytwarza również substancję podobną do hormonów (interleukinę), która współdziała podczas mobilizacji systemu odpornościowego organizmu. Ponadto obecne w niej komórki Largenhansa wychwytują mikroorganizmy oraz inne antygeny by "zaprezentować" je limfocytom T, które są odpowiedzialne za powstanie odpowiedniej odpowiedzi układu odpornościowego. Skóra stanowi zatem istotną część układu immunologicznego. Dodatkowo chroni przed zanieczyszczeniem powietrza, dymem papierosów, promieniami słonecznymi. Podstawowym mechanizmem obrony organizmu człowieka przed promieniowaniem UV jest wytwarzanie barwnika zwanego melaniną. Melanina nadaje skórze barwę i decyduje o możliwości opalania. Melaniny są syntetyzowane w melanocytach tworząc skupiska zwane melanosomami. Melanocyty umiejscowione są w warstwie podstawnej naskórka i za pomocą specjalnych wypustek przekazują melanosomy do otaczających je keratynocytów. Wielkość i ilość melanocytów, ich rozmieszczenie w różnych warstwach naskórka są zależne od rasy człowieka i czynników genetycznych.

Percepcja bodźców Na całej powierzchni skóry znajdują się receptory, które odpowiadają za poszczególne zmysły. Za dotyk odpowiadają łąkotki dotykowe (komórki Merkela, są odpowiedzialne za dokładną lokalizację dotyku), ciałka dotykowe (Meissnera, wykrywają powolne zmiany siły działania bodźca) oraz wolne zakończenia nerwowe oplatające pochewkę włosa (koszyczkowate zakończenie, które są pobudzane przy poruszaniu włosa), za ucisk ciałka blaszkowate (Vatera-Paciniego, reagują na bodźce działające szybko i krótkotrwale np. wibracje) i ciałka buławkowate (Golgiego-Mazzoniego), za odczuwanie ciepła i zimna odpowiedzialne są termoreceptory, a za ból zakończenia nerwowe zwane nocyreceptorami. Receptory dotyku są rozmieszczone najgęściej w obrębie opuszek palców, skórze warg, na koniuszku języka. Receptory te współdziałają w odbieraniu bodźców z innymi receptorami czuciowymi co daje złożone wrażenia np. odczuwanie wilgotności powstaje poprzez pobudzenie receptorów dotyku i zimna (termoreceptory). Wymiana gazowa Jedna z funkcji skóry jest również wymiana gazowa. Skóra oddaje ok 1% CO2 w procesach pocenia i parowania.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome