Metody badań socjologicznych - Notatki - Socjologia - Część 1, Notatki'z Socjologia. University of Wroclaw

Metody badań socjologicznych - Notatki - Socjologia - Część 1, Notatki'z Socjologia. University of Wroclaw

PDF (367.1 KB)
25 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach omawiane zostają zagadnienia z socjologii: metody badań socjologicznych. Część 1.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 25
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

 

Metody badań socjologicznych – ćwiczenia mgr. K. Jakubczak

Temat 1: Badania naukowe: rodzaje badań, historia badań społecznych, funkcje badań

społecznych.

WIEDZA POTOCZNA WIEDZA NAUKOWA

(socjalizacja itd.) – wiedza zindywidualizowana, subiektywna, różna, zależna od doświadczeń życiowych.

Jednolita, systematyczna. Sądy należące do tzw. korpusu wiedzy w danym momencie, uznawane są za prawdziwe, zmierzające do obiektywizacji. Ma charakter ogólny, zmierza do obiektywizacji

Ma charakter konkretny i praktyczny, związana z miejscem i czasem. Ludzie posługują się nią w życiu społecznym. Zawiera (na ogół) sądy jednostkowe, uogólnienia sprowadzane są do pewnych klas zachowań człowieka, stosowane do określonych sytuacji.

Ma charakter abstrakcyjny; sądy zawarte w niej nie są jednostkowe, lecz ogólne.- bez ograniczeń czasowo przestrzennych. Odnoszą się do zbiorów ludzi i mają charakter generalizacji historycznych lub praw naukowych.

Język – wiedza potoczna operuje językiem potocznym. Jest to język mało precyzyjny (niejednoznaczny), nie jest wolny od ocen, posiada komponenty emocjonalne.

Język nauki jest wolny od ocen. Jest, jak mówi Ossowski, „językiem treści pojęciowych”. jest jednoznaczna, precyzyjna nie zawiera ocen, nie odwołuje się do emocji

Nie jest systematyczna. Wiedza pełna wewnętrznych sprzeczności, mało spójna; a w związku z tym sądy jej są wewnętrznie sprzeczne i niespójne

Immanentną cechą nauki jest systematyczność jej wiedzy. Jest uporządkowana, w sposób świadomy dąży do eliminacji sprzeczności weń się pojawiających.

Nie troszczymy się o jej uzasadnienie – działa ona na zasadzie pewnej oczywistości. Jest to produkt naszych doświadczeń, życia, naszych bliskich.

Empiryczne uzasadnienia sądów są sprawą zasadniczą. Uzasadnienie musi być uzasadnieniem intersubiektywnym, procedura badawcza jawna, określony stopień pewności i generalizacji sądów.

 

Przez społeczno – kulturowe funkcje badań rozumiemy ich oddziaływanie za pośrednictwem

wyników na inne społeczno – kulturowe zjawiska w ramach wyodrębnionych ich układów.

Funkcja badań jest związana z wpływem wyników badań na zjawiska społeczne:

 Kulturowo – naukowe (nauka),

Funkcja naukowa: wyniki badań pełnią tę funkcję wówczas, gdy przyczyniają się do rozwoju

socjologii jako dyscypliny naukowej; gdy wnoszą wkład w rozwój dyscypliny; dostarczają

 

uzasadnionych twierdzeń. Badanie może zwracać uwagę na nowe zagadnienia, dotąd

niedostrzegane; wnoszą wkład w aparaturę pojęciową, a także w rozwój metod i technik. Wkład

badań w dziedzinę socjologii oceniany jest przez grono naukowe, realizowany w układzie nauki

 Humanistyczno – obywatelskie (społeczeństwo),

Funkcja humanistyczno - obywatelska: Wpływ wyników badań na tzw. „czytającą publiczność”.

Uświadamiają nam one nasze miejsce w życiu społecznym w stosunku do innych. Dzięki wynikom

badań możemy poznać obszary życia społecznego, których jeszcze nie znamy. Mogą one ułatwić

nam ocenę tego, co dzieje się w świecie i zająć określone stanowisko. Są impulsem do dyskusji

społecznych.

 Praktyczno – użytkowe (życie codzienne).

.Funkcja praktyczno – użytkowa: Funkcjonuje w układzie badacz - praktyk życia społecznego.

Wyniki badań pełnią tę funkcję, jeżeli są one wykorzystywane jako przesłanki, które prowadzą

praktyka życia społecznego do podejmowania praktycznych decyzji. Funkcjonuje także w układzie

ekspert - praktyk życia społecznego. Ekspert potrafi podjąć decyzję bez odwoływania się do

badań.

Należy odróżniać funkcje założone badań od funkcji zrealizowanych, gdyż one nie muszą się

pokrywać. Badanie może spełniać jednocześnie wiele funkcji, w tych sytuacjach na plan pierwszy

wysuwa się funkcja założona.

Rodzaje badań naukowych:

 Wszystkie badania socjologiczne są społeczne, ale nie wszystkie badania społeczne są

badaniami socjologicznymi

 Badania socjologiczne są prowadzone w obrębie jednego społeczeństwa

 Badania prowadzone są na podobnych zasadach, ale w wielu społeczeństwach

 Badania oparte na wynikach innych badań

 Badania historyczno – socjologiczne

 

Temat 2: Pojęcie wskaźników w badaniach socjologicznych: definicja wskaźnika, rodzaje

wskaźników, dobór wskaźników, wnioskowanie o indicatum ze wskaźników.

Wskaźnikowanie – forma rozumowania, przy czym rozumowanie ma szerszy zakres niż

wskaźnikowanie.

Wg Stefana Nowaka rozumienie jest szczególnym przypadkiem procedury wnioskowania o

indicatum na podstawie wskaźników – jest to wnioskowanie na podstawie wskaźników o pewnego

typu indicatum, a mianowicie o świadomych stanach psychicznych ludzi.

Rozumowanie może być:

 Dedukcyjne, czyli od szczegółu do ogółu

 Indukcyjne, czyli od ogółu do szczegółu – jest ono zawodne.

Indicatum – zjawisko, objawy, wskazywanie, określanie danego wskaźnika. Indicatum może być

zarówno własnością dostępną bezpośredniej obserwacji jak i własnością niepodlegającą takiej

obserwacji.

Wskaźnikiem – jest zawsze jakieś zjawisko cecha lub własność np. pocenie się rąk, łamiący się

głos (zdenerwowanie). Cecha bycia wskaźnikiem jest cechą relatywną, – jeżeli własność A jest

wskaźnikiem własności B to własność B jest indicatum własności A. Stwierdzenie, że własność A

jest wskaźnikiem własności B polega na stwierdzeniu jakiegoś stałego związku pomiędzy tymi

własnościami.

Wskaźnik – pioruny, deszcz Indicatum – burza

Wskaźnik jest zawsze podporządkowany jakiemuś indicatum. Ma zawsze jakiś odnośnik. Zawsze

jest relacja lub związek między wskaźnikiem a indicatum. Indicatum i wskaźnik to dwa różne

zjawiska.

Definiens – to określenie nazwy.

patriota – definiendum osoba kochająca ojczyznę – definiens

Wskaźnik może być składnikiem definiensa indicatum.

 

Podział wskaźników:

 jeśli zdanie wprowadzające wskaźnik ma charakter empiryczny to relacja między

wskaźnikiem a indicatum ma charakter rzeczowy (wskaźnik jest wskaźnikiem rzeczowym)

 jeśli zdanie wprowadzające wskaźnik ma charakter teoretyczny to związek między

indicatum a wskaźnikiem ma charakter definicyjny (wskaźnik definicyjny)

Podział wskaźników wg Stefana Nowaka obejmuje wskaźnik definicyjny empiryczny i

inferencyjny.

Wskaźniki

rzeczowe definicyjne

uda się zaobserwować np. piorun mówimy, gdy definiujemy

indicatum np. stan ducha

empiryczne inferencyjne

zjawisko dające się indicatum jest nieobserwowalne

zaobserwować bezpośrednio np. stan ducha, piorun

np. student

Wskaźniki empiryczne charakteryzują się tym, że związek między wskaźnikami a indicatum jest

związkiem rzeczowym, a indicatum jest związkiem rzeczowym, a więc zdanie wprowadzające

wskaźnik jest zdaniem empirycznym, indicatum jest własnością podlegającą bezpośredniej

obserwacji.

Ze wskaźnikiem inferencyjnym mamy doczynienia wówczas, gdy indicatum jest

nieobserwowalne a więź pomiędzy wskaźnikiem i indicatum jest więzią rzeczową.

Procedura doboru wskaźników: składa się z dwóch etapów. Etap pierwszy można by określić

jako wprowadzanie wskaźników, drugi zaś selekcją wskaźników. Wprowadzanie wskaźników

odnosi się do operacji polegającej na porządkowaniu własności ze względu na relacje, jaka

zachodzi pomiędzy wskaźnikiem i odpowiadającym mu indicatum. Tak, więc wprowadzanie

wskaźników jest szczególnym przypadkiem szeroko rozumianego definiowania, bądź stwierdzenia

zależności empirycznej. Selekcja wskaźników wybór spośród wprowadzonych wskaźników tych,

którymi w danym badaniu będziemy się posługiwać, a więc problem pominięcia jednych,

 

uwzględnienia innych. Kryteria wyboru bywają rozmaite i nie zawsze dają się wzajemnie pogodzić.

Wchodzą tu w grę z jednej strony względy merytoryczne, a z drugiej techniczne. Do indicatum

szukamy wskaźników, wprowadzamy je definicją, stwierdzeniem lub selekcją wskaźników.

Wnioskowanie ze wskaźników o indicatum odnosi się do rozumowania, w którym na podstawie

tego, że jakiś przedmiot i posiada jakąś obserwowalną własność A oraz tego, że pomiędzy tą

własnością a jakąś własnością B istnieje pewien stały związek, dochodzimy do wniosku, że

przedmiot i posiada ewentualnie, prawdopodobnie posiada własność B. rozumienie w interpretacji

Stefana Nowaka to po prostu wnioskowanie z faktu zajścia pewnego typu własności

obserwowalnych o zajściu pewnego typu własności nieobserwowalnych, mianowicie stanów

ludzkiej świadomości.

Bateria wskaźników: większa liczba wskaźników niż jeden.

Temat 3: Proces badawczy – planowanie badania oraz jego przebieg: etapy procesu

badawczego, koncepcja badawcza – problematyka badań, aparat pojęciowy, przedmiot badań,

podstawa źródłowa badań, techniki otrzymywania materiałów, inne techniki badawcze, metoda

badawcza i jej ocena, ocena wniosków sposób prezentacji wniosków.

Projekt badań – pojęcie szersze od koncepcji badań. Projekt zawiera jeszcze – harmonogram

oraz kosztorys.

Etapy procesu badawczego. - Badanie jest procesem złożonym z etapów

1. Przygotowanie koncepcji badania

2. Przygotowanie technik badawczych

3. Dobór zjawisk, z którymi badacz wchodzi w kontakt przy zbieraniu materiałów

4. Zbieranie materiałów

5. Krytyka, selekcja, wstępne opracowanie materiałów

6. Właściwe opracowanie materiałów i otrzymanie wyników łącznie z ich interpretacjami

7. Przygotowanie elaboratu zawierającego opis przebiegu badania oraz udokumentowane

wyniki.

1+2+3 – faza przygotowania

4 – faza terenowa

 

5+6+7 – faza opracowywania wyników

Koncepcja badawcza – ogół zjawisk oznaczonych przez termin objętych badaniem, na które

rozciąga się wnioski. Koncepcja badawcza jest to ogół ustaleń dotyczących celu głównych faz i

aspektów procesu badań z wykorzystaniem wyników włącznie. Ustalenia maja postać twierdzeń,

dyrektyw lub pytań zależnie od tego, jakiej fazy czy aspektu badań dotyczą. Znajdują w nich wyraz

decyzje dotyczące poszczególnych zadań badawczych. Ustalenia powinny tworzyć zwartą całość.

Koncepcja stanowi główną część projektu badań. Nie istnieją utarte sposoby przygotowania

koncepcji gwarantującej powodzenie. W badaniach socjologicznych koncepcja badawcza rzadko

jest z góry w pełni opracowana i bardzo rzadko nie zmienia się w toku badań.

Koncepcja badawcza powinna zawierać: (5W z angielskiego)

 Ustalenia badacza, po co robić badania

 Jakimi metodami i technikami zamierza zbierać informacje

 Z jakich źródeł zamierza zbierać informacje

 Do czego zmierza wykorzystać badania

Składniki koncepcji badań:

I. Problematyka badań

Problematyka badań – ogół pytań problemowych, które sobie badacz stawia i na które chce

dostarczyć jak najlepiej uzasadnionych odpowiedzi. Udzielenie takich odpowiedzi jest celem

działalności badawczej. Stanowią one główne wnioski i zarazem rezultaty badań.

Pytania źle postawione to takie, na które każda odpowiedź jest prawdziwa, bądź każda jest

fałszywa. Możliwość pojawienia się pytań źle postawionych wiąże się z tym, że założeń pytania

bezpośrednio nie sprawdza się w badaniu, zaś ich akceptacja może być wywołana różnymi

względami poza poznawczymi.

Pytania problemowe – badacz stawia w stosunku do obiektów problemowych (badania)

Rodzaje pytań problemowych (podział):

1. Kryterium logiczne odnosi się do pytań i odpowiedzi językowych i odpowiedzi, jakie możemy udzielić

 

Pytania otwarte – nie wyznaczają zakresu możliwych odpowiedzi, pozwalają odpowiadać

własnymi słowami np. Co sądzi Pan(i) o obsłudze klienta w Baku WBK?

Pytania zamknięte (skategoryzowane) – podają zakres możliwych odpowiedzi

Do uzupełnienia – podajemy możliwości odpowiedzi zostawiające inna możliwość

niewykluczającą się. Zaczynają się od słowa „który”. Np. Który pan lubi kolor? Biały,

fioletowy, żółty.

Do rozstrzygnięcia – zaczynają się od słowa „czy”. Np. Czy brała pani udział w ostatnich

wyborach parlamentarnych? Możliwe odpowiedzi: Tak, nie, nie pamiętam – rozstrzygamy

raczej tak, zdecydowanie tak, raczej nie, zdecydowanie nie

Kafeteria – zbiór odpowiedzi do wyboru

Czy na pytanie czy brała pani udział w wyborach?

 Tak

 Nie

 Nie wiem

Odp.: nigdy nie biorę udziału – odpowiedź trafna, niewłaściwa

Odpowiedź właściwa – to taka, która dotyczy pytania

Trafne odpowiedzi – to te, które niosą ze sobą informacje.

Hipoteza robocza – próbne odpowiedzi badacza na pytania problemowe, są one obarczone dużym

stopniem asercji (błędu)

Weryfikacja to sprawdzenie, działanie zmierzające do rozstrzygnięcia prawdziwości lub

fałszywości zdania:

Hipoteza pozytywna – konfirmacja – potwierdzenie hipotezy

Hipoteza negatywna – falsyfikacja – obalenie hipotezy

Pytania problemowe i hipotezy mogą dotyczyć wszystkich rodzajów związków przy czym rodzaj

ten nie należy tylko od typu obiektu:

Obiekty typu zbiór – cechy zbioru są pochodną cech poszczególnych jednostek tego zbioru

np. studenci, zwierzęta, ssaki, ryby, ptaki

 

Obiekt typu system – cechy systemu zależą od relacji zachodzących między cechami

obiektu np. uczelnia, społeczeństwo, przyroda, rodzina.

ale i od preferencji badacza.

2. Kryterium stopnia ogólności a. Zdania ściśle ogólne (dotyczą badań reprezentacyjnych) - Sprawdzają się zawsze i

wszędzie mają charakter nomotetyczny np. prawo Pascala zazwyczaj są to prawa naukowe

nie posiadają własnych nazw.

b. Generalizacja historyczna – ma charakter ograniczenia czasowe przestrzenne i posiadają własne terminy.

3. Kryterium stopnia bogactwa treściowego. Czy ludzi należy karać za kradzież?

Generalizacja historyczna, kryterium bogactwo treściowe

Bogate treściowo – o wielu wątkach, motywach np. czy polityka w ciągu 10 lat się zmieniła

Ubogie treściowo – dokładnie się tego trzyma, ubogie terminy.

4. Kryterium przedmiotu – zawsze bezpośrednio lub pośrednio odnoszą się do zjawisk społecznych.

 Zbiory – zbiorowości ludzkie, grupy, organizacje, instytucje itp. ich obiekty i cechy

 System – dotyczy całości powiązanych ze sobą części składowych, których nie można

sprowadzić do jednostek.

 Podobieństwo i różnice - np. czym różni się kobieta od mężczyzny – pytania dotyczące

obiektu zmieniającego się w czasie, którego fazy porównujemy ze sobą.

 Pytania o zależność, np. Czy eutanazja jest zgodna z nauką kościoła?

 Pytania o związki przyczynowo skutkowe - Jeżeli pytamy o zależność nie zawsze pytamy o

związek przyczynowo – skutkowy. Ale zawsze związek przyczynowo – skutkowy ma

związek z pytaniem o zależność. Np. Czy przyczyną niskiej frekwencji w ostatnich

wyborach miała aura? – Zależność przyczynowo – skutkowa

5. Kryterium zakresu

 

 Pytania naczelne (nadrzędne) – ich charakter przesądza najczęściej o charakterze pytań

podporządkowanych.

 Pytania podporządkowane (poboczne)

II. Aparatura pojęciowa – aparat ten charakteryzują przede wszystkim odpowiedzi na

następujące pytania:, w jakim języku wyrażone są problemy badań? Jak można

sprecyzować terminy tego języka teorii, jak je odnieść do doświadczenia.

Aparatura pojęciowa – procedury:

Operacjonalizacja – nadawanie sensu empirycznego terminom teoretycznym, tłumaczenie

z języka problemowego na język pytań i odpowiedzi kwestionariuszowych.

Konkretyzacja – polega na wskazaniu zjawisk, które wyczerpują w bezpośrednim

doświadczeniu ludzi, do których w rozumowaniu badacza powinien być stosowany dany

termin. Konkretyzacja powinna poprzedzać operacjonalizację

III. Przedmiot badań

Przedmiot badań - rzecz, którą chcemy badać i to, o czym chcemy opowiadać. Ogół konkretnych

zjawisk oznaczonych przez terminy, które występują w pytaniach problemowych i których

ostatecznie dotyczą wnioski badacza stanowi przedmiot badań. Jest, więc on różny od problemu.

Przedmiot badań trzeba określić jak najdokładniej a nie ogólnikowo. Wykorzystujemy przy tym

elementy konkretyzacji pojęć. Przedmiot badań może pokrywać się zakresowo z jakimś społecznym

obiektem, a więc systemem czy zbiorowością. Należy dokładnie określić gdzie i kiedy robimy

badanie – lokalizacja czasowo – przestrzenna. Wskazanie (określenie) ramy czasowej przedmiotu

badań jest konieczne zawsze, gdy badacz formułuje przewidywania dotyczące przyszłości: w

praktyce jest niezbędne także w odniesieniu do przeszłości.

IV. Techniki otrzymywania materiałów

Źródła informacji – respondenci, czasami badane są zjawiska, badania innych osób. Zjawiska, z

którymi badacz wchodzi w bezpośredni kontakt i skąd czerpie informację o badanym zjawisku.

Wyróżniamy źródła:

 Utrwalone (materialne)

10 

 

 Nieutrwalone (przekaz ustny)

 Wywołane – produkuje badacz (pytanie, rozmowa)

 Niewywołane (dane statystyczne, spisy, kartoteki)

Materiały – wszelkiego rodzaju zapisy odnoszące się do badanych zjawisk znajdujące się w

dyspozycji badacza np. wywiad spisany na taśmie magnetofonowej, do której ma dostęp badacz.

Techniki otrzymywania materiałów - ogół czynności i środków badawczych ujętych w reguły.

Jeżeli czynności i środki badawcze, jakie stosujemy w kontakcie z innymi osobami są takie same

(zbieżne) to mówimy o tzw. technice standaryzowanej (standaryzacja – ujednolicenie czynności

w oparciu o przyjęty wcześniej wzorzec) Kryterium standaryzacji stanowi fakt posługiwania się

lub nie w badaniach różnego rodzaju pisemnymi formularzami. Ostateczny cel standaryzacji to

umożliwienie liczenia zjawisk. Standaryzacja jest stopniowalna.

Techniki oparte na obserwacji to takie, w których informacje potrzebne do rozwiązania danego

problemu uzyskuje się przez dokonywanie spostrzeżeń: celowych, systematycznych, krytycznych.

Techniki oparte na komunikowaniu to takie, w których informacje potrzebne do rozwiązania

danego problemu uzyskuje się poprzez porozumiewanie się z innymi ludźmi (sposób bezpośredni

lub pośredni) i zdobywanie przez nich wiedzy.

Techniki otrzymywania materiałów

 Wyższego rzędu – charakter czynności badawcze, które powinny być wykonane przy

posługiwaniu się daną techniką i określa jak organizować te czynności.

 Konkretne – zastosowanie techniki wyższego rzędu dotyczy otrzymywania materiałów

specyficznych dla danego badania

techniki oparte na obserwacji oparte na komunikacji bezpośredniej pośredniej wysoki stopień standaryzacji

obserwacja kontrolowana

rozmowa, wywiad kwestionariuszowy, respondent tego nie widzi

kwestionariusz, ankiety, ankietę respondent wypełnia sam

niski stopień standaryzacji

obserwacja niekontrolowana

wywiad swobodny dla rozróżnienia od

czysta kartka lub kartka z jednym

11 

 

wywiadu kwestionariuszowego

pytaniem, techniki otrzymywania niestandaryzowanych odpowiedzi pisemnych

V. Inne techniki badawcze

Inne techniki badawcze – utrwalone ujęte w zapisanych dyrektywach wzory czynności

potrzebnych do realizacji zadań badawczych lub ich części. Np. techniki doboru próby,

statystyczne, kodowania, skalowania itp.

Sposób badawczy – to wzory czynności potrzebnych do realizacji zadań badawczych nie ujęte w

zapisanych dyrektywach.

.

VI. Metoda badawcza jej oceny i uzasadnienia

Metoda badań jej uzasadnienie i ocena – ogół zastosowanych w badaniu techniki i sposobów

badawczych.

Uzasadnienie odpowiedzi – wykazanie, że to, o czym mówimy jest prawdą

Uzasadnienie metody - wykazanie, że w stosunku do danego przedmiotu badań na podstawie

danych źródeł i materiałów dobranych, otrzymanych i opracowanych przy pomocy takich a nie

innych technik i sposobów badawczych, można udzielić na pytania problemowe takich odpowiedzi,

które będą uzasadnione w odpowiednim stopniu, wystarczającym ze względu na złożony cel i

funkcję badań. Wymaga więc uzasadnienia i oceny wielu elementów koncepcji badawczej. Miedzy

tymi elementami musi występować zgodność i powiązanie.

VII. Sposób prezentacji wyników

Sposób prezentacji wyników i ich rola - o sposobie i zakresie upowszechniania wyników

decyduje rodzaj badań ich waga i funkcja społeczeństwa.

Temat 4: Charakterystyka technik obserwacyjnych: podział i rodzaje obserwacji, reguły

obowiązujące przy przygotowaniu i realizacji różnych technik obserwacyjnych.

12 

 

Kryteria doboru zjawisk z którymi badacz wchodzi w kontakt:

Łączy się to z wyborem:

 Przedmiotu badania;

 Źródeł materiałów;

 Problem doboru źródeł pojawia się tam, gdzie okazuje się, że [badana] populacja jest

wewnętrznie zróżnicowana.

Badanie przyrodnicze: Badanie społeczne:

Do badania dobiera się jednostki, którymi

nie możemy manipulować;

Jednostki zobligowane badaniem podlegają

manipulacji;

Jednostki do badania pochodzą „z życia”

są brane bezpośrednio ze środowiska’

Jednostek do badania nie dobiera się „z

życia”, tylko z operatów losowania;

Jednostki dobrane do badania same są

przedmiotem badań – one to bezpośrednio

są przedmiotem zainteresowania;

Jednostki dobrane do badania

generalizatorami źródeł. Same rzadko są

badanymi obiektami;

Obiekt badań jest stały;

Obiekt badań jest bardzo często płynny i

wyróżnienie jednostek do badania jest bardzo

trudne;

13 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dobory racjonalne

1. dobór losowy (probalistyczny), próba losowa, ma uzasadnienie w rachunku

prawdopodobieństwa i statystyce. Badacz nie ma wpływu na to, jakie jednostki dostaną się

do próby. Jednostki do badania są losowane. Wybór jednostek do próby odbywa się wg

pewnego automatycznego planu opartego na zasadach losowych. Dobór losowy polega na

tym, że każda jednostka ma jednakowe większe od 0 szanse dostać się do próby. Operat

losowania, czyli kartoteki losowania dokonuje się z kartotek, spisów, czyli tzw. operatów

losowania, czasami socjolog sam takie operaty stworzyć. Dobry operat musi spełniać

następujące warunki:

a) Adekwatność – odpowiada całej populacji, którą chcemy badać.

b) Kompletność – operat losowania musi zawierać wszystkie jednostki wchodzące w skład

populacji

c) Brak powtórzeń – każda jednostka w operacie występuje tylko raz

d) Dokładności – nie może zawierać jednostek nieistniejących lub nienależących do populacji

e) Techniczny – łatwość skorzystania z operatu

Podstawowe metody doboru próby losowej:

dobory racjonalne

(można uogólniać wnioski poza badane populacje – uogólnienia o różnym zasięgu)

dobory nieracjonalne

(wnioski mają charakter

sprawozdawczy, nie wykraczają poza

badane populacje) 

Dobór samorzutny – respondenci sami się  wybierają do badania, nie  ma presji 

Dobór przypadkowy –  badacz bada jednostki do  których ma dostęp.  

Dobór losowy 

Dobór celowy 

Dobór losowo ‐  kwotowy 

 Dobór kwotowy  Dobór jednostek

przeciętnych  Dobór jednostek o

cechach krańcowych

 Dobór parami, według określonych cech

 Dobór lawinowy  Dobór osób lepiej

poinformowanych tzw. ekspertów

Kryteria doboru 

14 

 

I. prosty dobór losowy

II. warstwowy dobór losowy

III. zespołowy dobór losowy

IV. wielowarstwowy dobór losowy

Zaletą doboru losowego jest to, że przy przenoszeniu wniosków próby na populacją jesteśmy w

stanie oszacować błąd i jego prawdopodobieństwo oraz to, w jakich granicach mieści się wynik

prawdziwy, czyli taki, który by się uzyskało przy badaniu całej populacji.

Dla danej liczebności przedział ufności jest tym węższy im niższy jest przyjęty przez badacza

poziom ufności (istotności). Przedział ufności, czyli błąd standardowy próby (+-) jest od do.

Poziom ufności = poziom istotności – prawdopodobieństwo wystąpienia błędu losowego.

Podstawowym problem doboru losowego jest to, iż próba realizowana różni się od próby

zamierzonej (problem odmów). W sytuacji, gdy istnieją duże rozbieżności między próbą założoną a

zrealizowaną badacze stosują tzw. próby rezerwowe (nie akceptowane przez statystyków,

ponieważ niezgodne z zasadą prawdopodobieństwa jest rezerwacja 1 osoba z 1). Wielkość próby

nie zależy od stosunku liczebności grupy do liczebności populacji. Istnieją wzory pozwalające

obliczyć niezbędną wielkość próby oczywiście przy danym przedziale i poziomie ufności.

Np. Badacz zastanawia się jaka jest przeciętna waga Polaków. Aby się o tym dowiedzieć nie musi

ważyć wszystkich Polaków. Wystarczy że dobierze taka próbę która będzie charakterystyczna dla

całej populacji. Stosuje dobór losowy zakładając, że ślepy traf zarządzi tum kto znajdzie się próbie.

Struktura próby jest prawdopodobnie taka ja struktura populacji.

2. dobór celowy – badacz ma wpływ na to, jakie jednostki dostaną się do próby

a) dobór jednostek przeciętnych (uśrednione cechy, wniosków uogólniania się nie na podstawie prawdopodobieństwa, ale poprzez przyjęcie założenia, że badana grupa jest

typowa dla społeczeństwa)

b) dobór jednostek o cechach krańcowych – zakłada się, że cechy krańcowe są cechami różnicującymi

c) dobór lawinowy – każdy kolejny respondent jest źródłem informacji o adekwatnym respondencie

d) dobór ekspertów – dobór jednostek najlepiej poinformowanych e) dobór jednostek parami- odbywa się w warunkach eksperymentalnych, dobiera się

jednostki parami, cechy, które będą badane.

15 

 

f) dobór kwotowy – jednostki dobierane przez badacza. Badacz musi dysponować pewną wiedzą o populacji tzn. musi znać jej strukturę ze względu na wybrane do badania cechy.

Nie zawsze można uzyskać wiedzę dotyczącą populacji, gdyż dane mogą być nieaktualne,

każdy ankieter otrzymuje kwotę, czyli liczbę wywiadów, które musi przeprowadzić ( z

osobami odznaczającymi się cechami istotnymi dla badania). Ankieter szuka respondentów

na chybił trafił, ale powinien wyjść poza własne środowisko społeczne. Przy realizacji

próby losowej nie występuje problem odmów, które nie podlegają rejestracji. Przy jej

pomocy można badać specyficzne grupy ludzi. Można też ją zastosować w przypadku braku

kartotek lub ich niedostępności oraz gdy próby terenowe są niepraktyczne. Kwota

wywiadów zleconych ankieterowi musi być ograniczona – max 15. Kwota powinna być tak

sformułowana, aby ankieter nie za łatwo znalazł wymiennych respondentów. Przeważająca

część wywiadów powinna być przeprowadzana w domu (80 – 90%). Organizacja

ankieterska musi działać przez dłuższy okres na tych samych zasadach.

3.dobór losowo – kwotowy – Jest to dobór wielostopniowy; można na pierwszym etapie

zastosować dobór losowy albo dobór kwotowy. Na przykład na początku dobiera się losowo

okręgi wyborcze. Wybiera się jakieś cechy, a następnie opracowuje według metody

postępowania j.w.

Dobory nieracjonalne:

Dobór samorzutny – jednostki same dobierają się do badania; np. ankieta prasowa. Występuje

często, kiedy brak jest środków finansowych na badania.

Dobór przypadkowy - bada się jednostki, do których badacz ma dostęp. O dostępności

respondentów decyduje najczęściej przypadek.

Obserwacja – to proces dokonywania spostrzeżeń, który jest celowy, krytyczny, planowy,

systematyczny. Spostrzeżeń dokonuje się w celu odpowiedzi na dane pytanie. w/w cechy

obserwacji pozwalają uniknąć błędów, jakie powstają na drodze przypadkowych spostrzeżeń. Do

obserwacji potrzebna jest obserwatorowi: spostrzegawczość, ciekawość i koncentracja. Wymaga się

od badacza także umiejętności selekcji spostrzeżeń, czyli zestawienia wyników obserwacji z

interesującymi go zagadnieniami.

16 

 

Osoba, która dokonuje obserwacji to obserwator, podmiot obserwacji, bądź badacz –

obserwator. Obserwatorzy to podmiot spostrzeżeń. Zjawiska cechy to tzw. przedmioty

spostrzeżeń, obiekty.

1. Celowość obserwacji – ma nam dostarczyć informacji, które są nam potrzebne do rozwiązywania problemów.

2. Planowość obserwacji – są z góry określone zjawiska, które należy postrzegać, a także czas i okoliczności, w których obserwowane zjawisko zachodzi.

3. Krytyczność obserwacji – jej rezultaty powinny poddane być krytyce albo ścisłej kontroli.

Te trzy cechy obserwacji pozwalają uniknąć błędów, które powstają na drodze przypadkowych

spostrzeżeń.

2 typy obserwatora:

Analitycy – postrzegający szczegóły a mający z problemy z wiązaniem ich w całość.

Syntetycy – dostrzegający problemy ogólne przy jednoczesnym nie dostrzega szczegółu.

Przedmiot spostrzeżeń – obiekty, zjawiska ludzkie zachowania i ich wytwory. O przeżyciach

można wnioskować pośrednio na podstawie introspekcji zeznań jednostki. Obserwowane

zachowania są symboliczne i dlatego od obserwatora wymaga się wiedzy o danej kulturze by móc

lepiej zrozumieć sens zachowań i symboli. Większa początkowa wiedza o badanych zjawiskach

ułatwia ich obserwację.

W źródłowych badaniach społecznych bardzo rzadko stosuje się aparaturę specjalistyczną do

dokonywania obserwacji; niemniej jednak, jeśli jest ona stosowana, to wzmacnia lub zastępuje

zmysły, ale nie jest w stanie uchwycić tego, co zmysłom niedostępne.

W czasie jednej obserwacji przyrodniczej zdobywa się niewiele informacji, a ich charakter jest z

góry określony. Dlatego jednocześnie prowadzi się wiele obserwacji w określonych interwałach

czasowych.

W badaniach społecznych w ciągu jednej obserwacji zdobywa się wiele informacji, które nie

zawsze są z góry określone. Obserwacje tego samego zjawiska stosunkowo rzadko są powtarzane,

zwłaszcza periodycznie.

17 

 

W badaniach społecznych bardzo rzadko przeprowadza się obserwacje w warunkach

laboratoryjnych, zwłaszcza eksperymentalnych, co z kolei jest bardzo powszechne w badaniach

przyrodniczych. W badaniach społecznych nie wywołuje się zjawisk po to, by je obserwować. Nie

tylko ze względów technicznych, ale i etycznych.

Podział technik obserwacyjnych: Standaryzowane (systematyczna) kategorie obserwacji są ściśle strukturalnie uporządkowane i dotyczą tylko określonych sekwencji i zachowań w dokładnie zdefiniowanych sytuacjach społecznych. Wszystko, co ma być przedmiotem obserwacji. Opracowanie wyników na sposób ilościowy. Na podstawie rozwiniętej teorii wyodrębnia się zmienne zachowań oraz zmienne warunkujące zachowania. Warunki początkowe określające sytuację, w jakiej pojawia się zachowanie są kontrolowane

Niestandaryzowane niesystematyczna) brak ściśle określonych kategorii obserwacji, opracowanie wyników w sposób jakościowy;

Sytuacje sztuczne, czynności wywołane - są przeprowadzane w sytuacjach sztucznych, laboratoryjnych, eksperymentalnych. Czynności wywołane przez badacza

Sytuacje naturalne, czynności nie wywołane

Ukryte badani nie wiedza, że są obserwowani

Jawne – badane osoby wiedzą, że są przedmiotem zainteresowania obserwatora przy czym nie musza być poinformowane o przedmiocie i celu badania.

- obserwacja jawna z ukrycia; - obserwacja jawna nie z ukrycia;

Uczestnicząca – badacz uczestniczy w sytuacjach, które są przedmiotem badania

Quasi-uczestnicząca – badacz posiada wiedzę wstępną o badanych zjawiskach

Nieuczestnicząca - Zewnętrzna – badacz zachowuje swą „anonimowość” dla badanych

Ciągłe – obserwacja zjawisk nie dających się łatwo wyodrębnić np. proces starzenia się

Jednorazowe –obserwacja zjawisk łatwych do czasowo – przestrzennego wyodrębnienia.

Jednoosobowe – obserwacje prowadzone przez jednego obserwatora

Wieloosobowe – obserwacja prowadzona przez wielu niezależnych obserwatorów.

Metoda obserwacji zależy od zamierzeń badawczych. Mogą one być trojakie:

1. Celem może być wyłącznie opis występujących w określonym systemie społeczno –

kulturowym zachowań, zjawisk, interakcji bez próby sformułowań uogólnień teoretycznych.

2. Celem może być analiza zależności empirycznych między określonymi sekwencjami

zachowań a warunkami zewnętrznymi

3. Celem może być próba formułowania wyjaśnień teoretycznych. Wyjaśnień teoretycznych

zachowań poprzez ukazanie przesłanek tych ze zachowań oraz ich obiektywnych następstw.

Sprawozdanie z obserwacji sporządzane jest w oparciu o notatki z obserwacji. Notatki mogą być

sporządzane na bieżąco lub z pamięci. Mogą być sporządzane z innych rejestracji np. kamera.

18 

 

Każde sprawozdanie składa się z 3 części:

Ewidencyjno – informacyjnej ogólny problem badawczy, cel, po co, na co i dlaczego...

a. Ogólny problem badawczy;

b. Cel i przedmiot obserwacji;

c. Dyspozycje do obserwacji;

d. Opis sytuacji, w której obserwację przeprowadzono;

e. Szkic sytuacyjny z zaznaczeniem osób, przedmiotów, osób i miejsca; miejsce, w którym

znajdował się obserwator;

f. Kto był obserwatorem i kiedy sporządzono sprawozdanie, a także, kiedy obserwacja była

przeprowadzona;

Zasadniczej opis zasadniczych sytuacji w sposób chronologiczny lub wg dyspozycji,

interpretacja tych zachowań, przesłanki do tych zachowań

Opis zaobserwowanych wydarzeń. Najczęściej jest to opis chronologiczny lub opis według

dyspozycji; Opis dokładny, w którym posługujemy się tzw. zdaniami spostrzeżeniowymi;

Interpretacje zachowań emocjonalnych badanych osób muszą zawierać gruntowne uzasadnienie w

przesłankach do tych zachowań prowadzących;

Oceniającej

- ocena merytoryczna czy udało się osiągnąć cel obserwacji

- ocena metodologiczna, czyli ocena narzędzia czy obserwacja się udała czy też nie, czy dobrze

wybraliśmy czas....

Temat 5: Charakterystyka technik opartych na komunikowaniu bezpośrednim: wywiady

indywidualne – swobodny nieukierunkowany, swobodny ukierunkowany, swobodny ze

standaryzowana listą poszukiwanych informacji, wywiady grupowe – zogniskowany wywiad

(focus)

Wywiad technika otrzymywania materiałów oparta na procesie komunikowania się

bezpośredniego. Rozmowa z druga osobą (innymi osobami) w celu uzyskania informacji na

interesujące nas zagadnienia, problemy.

19 

 

Wywiad socjologiczny dobrowolny, jawny, nieodpłatny, indywidualny. Skupiamy się na

poglądach i opiniach respondenta.

Świadome udzielenie odpowiedzi niezgodnej z przekonaniem respondenta:

1. Myśli jedno a robi drugie – wyznaje jedną opinię, ale wypowiada inną

2. Badany mógłby udzielić odpowiedzi, ale jej nie udziela

3. Badany nie ma poglądu na daną sprawę, ale mimo to udziela odpowiedzi

Metody krytyki źródeł, czyli metody wiarygodności wypowiedzi respondenta

1. Zastanawiamy się czy respondent mógł mieć w ogóle dostęp do danych faktów

2. Zastanawiamy się, w jakiej mierze obraz uzyskany z odpowiedzią jest funkcją

rzeczywistości, jaką chcemy wydobyć a w jakiej mierze jest funkcją projekcji postaw i

pragnień, wartości respondenta na tę rzeczywistość

3. Przeprowadzamy weryfikację zgodności wypowiedzi o faktach.

CZYNNIKI UJEMNIE WPŁYWAJĄCE NA ODPOWIEDZI RESPONDENTA

 Całkiem nowa sytuacja społeczna

 Drażliwa tematyka wywiadu

 Osoby mogą nie lubić „się wysilać”

 Rozmówcy mogą podejrzewać, że udzielenie wywiadu może mieć dla nich negatywne

konsekwencje

 Zasłanianie się, że nie jest się kompetentnym w danym temacie

 Badacz może być traktowany jako osoba zdolna nas potępić, pomyśleć coś złego

 Respondent chce się pokazać z jak najlepszej strony

CZYNNIKI DODATNIO WPŁYWAJĄCE NA ODPOWIEDZI RESPONDENTÓW

 Ciekawość poznawcza

 Ciekawość danego tematu

 Chęć udzielenia „pomocy” badaczowi

 Szansa na własną ekspresję

 Traktowanie wywiadu jako wyróżnienie własnej osoby

20 

 

Przeprowadzanie wywiadu – wszelkie formy zbierania danych od respondenta w toku

bezpośredniej z nim rozmowy przeprowadzanej najczęściej przez odpowiednio przygotowanego

ankietera.

Miarą stopnia standaryzacji narzędzia badawczego jest stosowanie pisemnego formularza.

Kwestionariusz wszelkie uprzednio przygotowane, podporządkowane celom badania zbiory pytań

bardziej lub mniej sprecyzowanych.

Podział kwestionariuszy:

a. Kwestionariusz ankiety – kwestionariusz o największym stopniu standaryzacji, interesujące nas zmienne zostały w pełni przetłumaczone na język odpowiednich pytań. Pytania te zaś

zostały opracowane w ten sposób ze ich treść nie wymaga żadnych dodatkowych komentarzy

ze strony badacza. Kwestionariusz ankiety został opracowany w taki sposób, że odbywa się bez

pośrednictwa osoby trzeciej, bądź też rola ankietera ogranicza się jedynie do możliwie

wiernego przekazywania treści pytań. Stosowany jest w technice ankiety i wywiadzie

kwestionariuszowym.

b. Kwestionariusz wywiadu – zbiór pytań tak opracowany, iż zakładając konieczność pośrednictwa osoby prowadzącej wywiad zostawia się jej jednocześnie wiele pola dla

inicjatywy własnej u toku rozmowy, a nawet tej inicjatywy się od niej wymaga. Stosowany w

technice wywiadu swobodnego ze standaryzowaną lista poszukiwanych informacji.

c. Plan zagadnień – luźna swobodna formuła przygotowania rozmowy, w której określa się raczej kierunek i temat rozmowy, w której określa się raczej kierunek i temat rozmowy niż treść

pytań (wywiad swobodny). W trakcie prowadzenia wywiadu szczerość wypowiedzi jest tym

problemem, którym socjologia interesuje się szczególnie. Zakłócenia szczerości wypowiedzi

mogą być spowodowane przez wadliwy sposób pytania lub świadome udzielenie odpowiedzi

niezgodnej z przekonaniem badanego.

Rodzaje wywiadów:

1. Wywiad kwestionariuszowy o większym stopniu standaryzacji: ankieter posługuje się z

góry przygotowaną listą pytań do respondenta, który z reguły zawiera pytania zamknięte. Musi

zadać wszystkie pytania w określonym porządku i brzmieniu. Pytania są szczegółowe. Zachowania

21 

 

ankietera są wystandaryzowane. Zapis wywiadu jest kategoryzujący. Wymaga się rozstrzygnięcia

wszystkich pytań w przypadku każdego respondenta.

2. Wywiad kwestionariuszowy o mniejszym stopniu standaryzacji: zawiera znaczną ilość

pytań otwartych, ankieter aktywnie uczestniczy w prowadzeniu wywiadu, zapis odpowiedzi jest

kategoryzujący lub rejestrujący.

3. Wywiad swobodny ze standaryzowaną listą informacji: lista poszukiwanych informacji

musi być zamknięta (pytania zamknięte) zobowiązuje ankietera do zdobycia w przypadku każdego

respondenta wszystkich tych i tylko tych informacji, które znajdują się na liście. Ankieter posługuje

się zestandaryzowaną listą informacji. Ma dużą swobodę w formułowaniu pytań. Pojedyncza

poszukiwana informacja powinna być przedstawiona w postaci rozłącznego i wyczerpującego

zbioru alternatyw, obejmującego wszelkie interesujące badacza wartości danej zmiennej. Każda

alternatywa danego zbioru musi być sformułowana w sposób jednoznaczny i konkretny. Listę

poszukiwanych informacji należy sprawdzić w terenie, przeprowadzając badania pilotażowe w

zbliżonym środowisku. Badacz może przygotować wzory pytań do respondentów, należy je

opracować w stosunku do pojedynczych poszukiwanych informacji. Warunkiem prowadzenia tego

wywiadu jest jednak indywidualizacja sposobu utrzymania informacji. Zapis może być

rejestrowany lub kategoryzujący.

4. Wywiad swobodny ukierunkowany: badacz przekazuje ankieterowi dyspozycje do

wywiadu. Pytania są ogólne, otwarte i nie wymaga się rozstrzygnięcia wszystkich pytań w

przypadku każdego respondenta. Ankieter ma dużą swobodę w formułowaniu pytań. Tak powinien

być dostosowany do respondenta. Zapis rejestrujący lub relacjonujący.

5. Wywiad swobodny mało ukierunkowany: zapotrzebowanie informacyjne badacza

przekazane jest ankieterowi w formie planów zagadnień. Pytania ogólne otwarte wymagają narracji.

Tak dostosowany do respondenta. Zapis rejestrujący.

Wywiad fokusowy (zogniskowany wywiad grupowy) – pierwszy wywiad socjologiczny został

przeprowadzony przez Roberta Mertona w 1941 roku.

Obecny w badaniach marketingowych. W 1941 roku R. Merton i Lazarsfeld zastosowali focus

group interview do oceny programów radiowych.

a. „puszczano” audycję radiową zgromadzonym w studiu słuchaczom, którzy mieli do dyspozycji

dwa przyciski: zielony i czerwony. Czerwony przycisk miał być naciskany, gdy audycja

radiowa wywoływała w nich negatywne reakcje, zielony – gdy pozytywne;

22 

 

b. W dalszej części badania odtwarzano grupie fragmenty wywołujące dużą koncentrację reakcji;

c. W czasie II wojny światowej Merton wykorzystywał fokus do analizy wpływu filmów

propagandowych na morale żołnierzy, oraz do analizy różnych metod szkolenia żołnierzy;

Zasady prowadzenia Fokusa: (FGI)

1. grupy 8-12 osobowe (Nie mniej niż 6 i nie więcej niż 12)

2. pod kierunkiem moderatora

3. zadaniem moderatora jest podtrzymywanie zainteresowania grupy zagadnieniem

4. sesja trwa zazwyczaj od 1,5 – 4 godzin

5. odbywa się w pracowniach fokusowych odpowiednio wyposażonych

 okrągły stół;

 sprzęt do nagrywania (kamery, magnetofony);

 podgląd (lustro weneckie, transmiter);

 wygodne siedzenia, dobre oświetlenie;

6. udział w dyskusjach jest odpłatny

7. udział jest odpłatny

Etapy badania z użyciem Fokusa

 ustalenie problematyki badania

 ustalenie kryteriów doboru osób do badania – dobór celowy

 ważne jest zachowanie jednorodności badanych grup

 doboru osób dokonuje badacz, który również wybiera moderatora

 moderator układa scenariusz Fokusa, prowadzi go i sporządza raport

 moderator musi być kompetentny i merytoryczny

 badacz zatrudnia łapaczy zajmujących się znajdowaniem osób do Fokusa i dopilnowaniem

aby dotarły na wywiad.

 badacz i moderator przygotowują pracownię fokusową

 moderator udziela grupie wstępnych informacji odnośnie badania

Strategie Fokusowe:

a) tunel – zaczyna od szczegółu do ogółu b) funel – zaczyna od ogółu do szczegółu

23 

 

Typy osób biorących udział w wywiadzie Fokusowy:

dominator – stara narzucić swoje zdanie

lider – przejmuje ciężar rozmowy, wchodzi w rolę moderatora

milczek – nie zabiera głosu

szeptacz – szepcze

antagonista – podsumowuje, uogólnia, zwraca uwagę na relatywność kwestii

kompromista – zawsze chce doprowadzić do załagodzenia konfliktu

niezaangażowany – brak zainteresowania

Właściwości Fokusa:

1. wywiad grupowy to sytuacja bliższa sytuacji rzeczywistej, ponieważ nasze opinie kształtują

się pod wpływem kontaktów z innymi ludźmi

2. pozwala na obserwację ludzi podczas procesu kształtowania się opinii i postaw danych osób

3. zwraca uwagę na właściwości grupy społecznej jako narzędzia badawczego

efekt synergii – wspólny wysiłek grupy prowadzi do generowania szerszej gamy opinii i

pomysłów niż sytuacja rozmowy z pojedynczą osobą;

efekt kuli śniegowej – komentarze jednych uczestników grupy powodują repliki innych;

reakcja łańcuchowa wciągająca w rozmowę większość osób, co zwiększa otrzymywaną

liczbę informacji;

efekt stymulacji – grupa zwiększa motywację do wykonania zadania; zwiększa entuzjazm

do dyskusji;

efekt bezpieczeństwa – ma się silniejsze poczucie bezpieczeństwa, gdy jest się w grupie;

przyczynia się to do śmielszego wyrażania opinii;

efekt spontaniczności – sytuacja grupowa jest dla ludzi bardziej naturalna, co powoduje z

kolei większą naturalność wypowiedzi;

Zagrożenia w Fokusie:

a) zjawisko myślenia grupowego (syndrom) – grupa przekracza pewien stopień spójności, a

członkowie grupy poddają się silnej presji stając się konformistami często bezrefleksyjnymi

Wskaźniki:

** poczucie całkowitego bezpieczeństwa w grupie i tzw. hura optymizm

24 

 

** przyspieszenie problemu rozwiązania podejmowania decyzji

** honorowanie moralnych konsekwencji podejmowanych decyzji

** uproszczony obraz przeciwnika lub problemu

** presja na członków grupy mających odmienne od reszty opinie

** autocenzura

b) zjawisko przesunięcia poziomu ryzyka – związane z utratą odpowiedzialności jednostkowej,

bardziej radykalne poglądy i ryzykowne rozwiązania

Techniki projekcyjne – kierujemy do badanych niejasne, nieustrukturalizowane bodźce po to aby

wykryć indywidualne specyficzne cechy percepcji badanego jego stosunku do rzeczywistości.

TECHNIKA KOLAŻU BADANYM DOSTARCZA SIĘ ZDJĘCIA, WYCINKI PRASOWE ITD., KTÓRE

MOGĄ PRZYBLIŻAĆ BADANE OBIEKTY. MATERIAŁY TE ZAWIERAJĄ MOŻLIWE DO INTERPRETACJI

SYMBOLE;

TECHNIKA „CHIŃSKI PORTRET” BADANYCH PROSI SIĘ O PRZEDSTAWIENIE BADANEGO

OBIEKTU (NP. CZŁOWIEKA, MIASTA, ZWIERZĘCIA) JAKO PERSONIFIKACJI; WAŻNE JEST TUTAJ

UWZGLĘDNIENIE NAJBARDZIEJ CHARAKTERYSTYCZNYCH CECH OBIEKTU – NP. „GDYBY MLEKO

BYŁO CZŁOWIEKIEM, TO JAKIM CZŁOWIEKIEM BYŁOBY?”

Analiza wywiadu Fokusowego:

 Dokonuje jej moderator, odsłuchuje nagrania, robi notatki

 Sporządzanie notatek następuje zgodnie ze scenariuszem

 W oparciu o notatki robi się opis

 W opisie wywiadu fokusowego istotne jest, aby zachowany był język badanych

 Zachowania musi być w opisie kolejność poruszanych zagadnień

 Zachowany musi być czas, jaki każdemu z tych zagadnień został poświęcony (ważność

poruszanych zagadnień)

 W opisie fokusa musi znaleźć odzwierciedlenie zaangażowanie grupy w daną kwestię

(interpunkcja)

 Należy wskazać, jakie zjawiska podczas dyskusji ścierały się ze sobą

 Uwagi moderatora powinny znaleźć się także w sprawozdaniu

25 

 

 Wnioski mają charakter sprawozdawczy, co jest największym minusem wywiadu

fokusowego.

Zastosowanie Fokusów:

1. Dla eksploracji problematyki badania

2. Dla lepszego przygotowania standaryzowanego narzędzia do badań losowych

3. Dla lepszej interpretacji wyników badań po badaniach z udziałem standaryzowanych

technik badania.

Zalety Fokusów:

1. Technika szybka i tania do realizacji

2. Pozwala na kontrolowanie procesów formułowania się opinii i poglądów

3. Pokazuje istotę ich powstawania

4. Technika chroniąca przed artefaktami (nie pozwala na kreowanie rzeczywistości)

5. Technika, która może być stosowana do różnego rodzaju zagadnień i grup

6. Rezultaty takiego badania są łatwe do konsumowania dla zleceniodawcy

7. Fokus pozwala na zdobywanie informacji bliższych życiu i doświadczeniu ludzi.

Minusy Fokusów:

1. Wnioski mają charakter sprawozdawczy, trudno przenosić je na szersze populacje

2. Istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia efektu myślenia grupowego oraz zjawiska

poziomu przesunięcia ryzyka, co powoduje zniekształcenie wyników

3. Żywy i emocjonalny charakter dyskusji i interakcji może prowadzić badacza do posiadania

większej wiary w wyniki fokusa niż jest to usprawiedliwione.

4. Moderator może nieświadomie wpływać na efekty i kierunek dyskusji

5. Przygotowanie raportu sporządzenie sprawozdania, interpretacja wyników nie są

działaniami rutynowymi i wymagają od moderatora sporego wysiłku.

Temat 6: Wywiad kwestionariuszowy jako przykład techniki opartej na komunikowaniu

bezpośrednim: struktura kwestionariusza, rodzaje pytań kwestionariuszowych i ich błędy,

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome