Historia powszechna - Notatki - Politologia Część 3, Notatki'z Politologia
Moniczka
Moniczka12 June 2013

Historia powszechna - Notatki - Politologia Część 3, Notatki'z Politologia

PDF (986.3 KB)
29 strona
558Liczba odwiedzin
Opis
Politologia: notatki z zakresu politologii dotyczące historii powszechnej. Część 3.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 29
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Ekspansja prawa rzymskiego W Europie Pojęcia praw rzymskiego legły u podstaw prawniczej kultury Europy.

Ogólnie można wyróżnić 4 strefy wpływów prawa rzymskiego w Europie;

1. Kraje nieprzerwanej tradycji stosowania praw rzymskiego: Włochy, S Francja, Hiszpania, Portugalia

2. Niemcy, Austria i Holandia – to kraje gdzie prawo rzymskie zaznaczyło się szczególni silne. Zostało uznane za oficjalnie funkcjonujące

3. Kraje w których własne prawa zwyczajowe były dość rozwinięte, by przeciwstawić się ekspansji prawa niemieckiego.

4. Kraje, które dzięki swemu położeniu nie odczuły wyraźnych wpływów prawa rzymskiego(Rosja , Skandynawia, Bałkany i Szwajcaria

5. Anglia i Irlandia w ogóle nie odczuły wpływów prawa rzymskiego.

Carolina Carolina - ustawa ogłoszona przez cesarza Karola V w 132 doprowadziła do pewnego ujednolicenia prawa karnego w Niemczech i stanowiła wzór dla innych państw. Carolina miała też podobnie do prawa rzymskiego charakter posiłkowy, zawierała klauzulę salwatoryjną, która precyzowała, że Carolina wchodzi w rzycie na całym obszarze Rzeszy. Wprowadzeni Caroliny stanowił postęp w dziedzinie prawa karnego materialnego i procesu karnego. Łączyła w sobie osiągnięcia prawa Niemieckiego z największymi osiągnięciami w Europie Prawa Włoskiego.

1. W dziedzinie prawa karnego materialnego Carolina uznała, że o przestępstwie decyduje nie skutek, lecz wina sprawcy; wprowadziła kary publiczne, dopuszczała stosowanie analogii w odniesieniu do przestępstw w niej nie przewidzianych.

2. W dziedzinie procesu istotną cechą Caroliny było zapewnienie pierwszeństwa przed tradycyjnym postępowaniem skargowy postepowaniu inkwizycyjnemu. W skargowym sędzia mógł rozpocząć rozprawę dopiero po wniesieniu skargi. W procesie inkwizycyjnym:

a. Proces wdrażał sędzia z urzędu b. Sędzia łączył w sobie funkcje prowadzącego dochodzenie, oskarżyciela i

prawie zawsze miał tez udział w wydawaniu wyroku c. Rozwinął się system dowodów formalnych – system prawny określił z góry

jakość przedstawianych dowodów. d. Postępowanie było pisemne i w zasadzie tajne

Kodyfikacje XVIII w. Monarchia absolutna dążyła do jak najszerszego działania i pojemnośi ich kodyfikacji czego przykładem może być Landrecht pruski 1794. Potrzeba kodyfikacji była związana z samą ideologią władzy absolutnej działającej dla dobra ludzi. Doktryna prawa natury wpłynęła natomiast na kodyfikacje w dziedzinach dotąd nie podejmowanych.

Kodyfikacje prawa cywilnego 1. kodeks cywilny bawarski - 1756 opierał się głównie na dawnych prawach 2. Landrecht Pruski – 1794 – obejmował nie tylko prawo cywilne ale także przepisy z

zakresu prawa: państwowego, administracyjnego, karnego i inne. Nie obejmował procedury sądowej. Mimo bezsprzecznie wielkości tego przepisu charkteryzowałao się małą przejrzystością i niskim poziomem techniki kodyfikacyjnej. Miał wobec praw już stosowanych tylko charakter posiłkowy. Z czasem jednak jego przepisy w skutek

docsity.com

wielkiego zamiezania zostały zastępowane innymi drobniejszymi kodyfikacjami, i jedynie normy prawa cywilnego nie zostały tknięte i obowiązywały do 1900.

Kodyfikacje prawa karnego Działalność ustawodawcza Niemiec i Austrii szła wraz z rozwojem doktryn humanistycznych. W Austrii zostały wydane trzy kodeksy karne;

1. Terezjana – Marii Teresy 1768 – nie stanowiła postępu w stosunku sdo pruskiej Caroliny.

2. Józefina – Józefa II 1787 – dużo bardziej widoczne były w niej niż w Karolinie idee Humanistyczne, zerwano też z zasadą analogii, kodeks zabraniał wymierzania kar nie przewidzianych w ustawie, zniesiono karę śmierci

3. Franciscana – Franciszek II 1803 – przywrócił karę śmierci i złagodził kary pozbawienia wolności.

V. Charakterystyka formy państwa

Główne cechy wyróżniające 1. Niemcy do upadku I Rzeszy 1806 nie uległy zjednoczeniu. W miarę znikania władzy

centralnej liczne jej terytoria przekształciły się w państwa o niemal pełnej suwerenności.

2. Cesarz nie miał prawi żadnej władzy a jego tytuł był raczej symbolem jednolitość Rzeszy. Jedynymi organami centralnymi o pewnym znaczeniu był sejm Rzeszy i Sąd Kameralny Rzeszy. Sejm Rzeszy przybrał charakter zjazdu przedstawicieli państw związkowych dlatego Niemcy w tym okresie można nazwać konfederacją.

3. W większości terytoriów rozwinęły się twory państwowe 4. W większości państw rozwinęła się z czasem monarchia absolutna.

Rozdział XVIII: Anglia w okresie monarchii absolutnej

I. Rys historyczny

Wprowadzenie Po zakończeniu wojny dwóch róż, Anglii przeżywała swój okres rozkwitu. Reformy Tudorow doprowadziły do tego, że Anglia stała się jedną z czołowych potęg gospodarczych. Spór króla Henryka VIII z papiestwem o unieważnienie małżeństwa, doprowadził do powstania kościoła Anglikańskiego, którego zwierzchnikiem był król, a dzięki sekularyzowanym dobrom zdołał sobie zjednać tworzoną przez siebie szlachtę do walki z starym możnowładztwem, co doprowadziło do rządów absolutnych. Dzięki bardzo postępowej polityce, król miał wsparcie w parlamencie, które jeszcze się powiększyło po rozbiciu Hiszpańskiej Armady. Po śmierci Elżbiety nastąpiła era Stuartów, podczas której król utracił poparcie parlamentu. Polityka Stuartów wpłynęła Hamująco no rozwój gospodarki, co jeszcze bardziej wzmocniło niechęć do rządów absolutnych, i spowodowało w efekcie wybuch I rewolucji w 1640.

II. Stosunki gospodarcze i społeczne

Początki kapitalizmu Anglia była pierwszym w Europie królestwem, które przeszło od Feudalizmu do kapitalizmu. Decydujący był tu okres XVI i XVII kiedy szlachta wprowadzając nowy system eksploatacji

docsity.com

ziemi. Szlachta w Anglii bliska mieszczaństwu sama była zainteresowana rozwojem kapitalizmu.

Rozwój kapitalizmu w rolnictwie Wiek XV to w całej Europie spadek dochodów z Rolnictwa. W Anglii dodatkowo zniszczonej przez wojnę dwóch róż, szlachta przeszła na gospodarkę hodowlaną, Rozwijając jednocześnie własny przemysł sukienniczy. Dodatkowo szlachta w Xvi w. wzbogaciła się na sekularyzacji dóbr kościelnych. Większe jednk korzyści uzyskała w akcji grodzenia czyli zagarniania gruntów chłopskich i gminnych , dla scalenia ich w większe powierzchnie z kolei przekształcana w pastwiska.

Równocześnie rozwinął sięsystem dzierżaw ferm. Szlachta wydzierżawiała grunty, osobm, które z kolei wynajmowali do pracy zubożałych chłopów. Przemiany na wsi angielskiej miały donośne znaczenie:

1. zapewniały zwiększenie wydajności rolnictwa, wzbogaciły szlachtę i skierowały ja ku kapitalizmowi\

2. nie doprowadziły do skurczenia się rynku wiejskiego zarówno poprzez akcje grodzenia jak i wprowadzenia najmu zmniejszyło się w rolnictwie zapotrzebowanie na siłę roboczą

Rozwój kapitalizmu w przemyśle Dzięki przejściu na hodowle, w Anglii kwitł przemysł włókienniczy. W tych czasach znacznemu rozwojowi doszedł tez przemysł metalowy. W ramach merkantylnej gospodarki gospodarki państwowej powstały nowe ośrodki przemysłowe. Hamująco na rozwój gospodarki wpływały monopole jak monopol cechów w miastach czy monopol produkcji mydła itp.

W 1563 Elżbieta I wprowadziła statut o terminatorach, który regulował obszernie kwestię pracy, określono w nim maksymalne wynagrodzenie, minimalny czas pracy, włóczęgów złapanych po raz trzeci karano śmiercią.

Rozwój kapitalizmu w handlu Odkrycie trzeciego śwata otworzyło szeroko możliwości handlu oceanicznego. Popieranie handlu wywarło wpływ na powstawanie i nadawanie przywilejów kompaniom handlowym. Po rozbiciu wielkiej Armady statki angielskie osiągnęły panowanie na morzach ich pozycja w XVII w. dzielić się jedynie musiała z Holandią i Francją.

Tworzone w Anglii na podstawie przywileju kompanie miały charakter kapitalistyczny, posiadając monopol handlu z określonym krajem. Kompanie miały charakter akcyjny, jej członkowie czerpali z niej korzyści w zależności od włożonego kapitału i proporcjonalnie.

Rozwój stosunków społecznych Na skutek wprowadzenie kapitalistycznej gospodarki zaczęła się zmieniać struktura społeczna. Na wsi na miejsce poddanych weszli wzbogaceni chłopi. Szlachta zaczęła czerpać z ziemi zyski w formie kapitalistycznej. W miastach pojawiły się grupy mieszczaństwa czerpiących zyski z prowadzonej w kapitalistyczny gospodarki. Niemal zatarciu uległy stosunki pomiędzy szlachtą a mieszczaństwem.

docsity.com

III. ustrój państwa

Władza królewska i parlament Specyfiką monarchii absolutnej w Anglii jest to, że parlament utrzymał się przez okres jej istnienia a nie został zlikwidowany lub zawieszony. Wprowadzenie takiej specyficznej monarchii absolutnej było możliwe tylko dzięki całkowitemu podporządkowaniu Parlamentu władcy.

W 1539 ustawa act of proclamation upoważniała króla do wydawania w szerokim zakresie proklamacji, czyli do rozporządzeń o mocy ustawy. Rozwojowa polityka gospodarcza Tudorow jeszcze bardziej zjednała do niej Parlament.

Opozycja wobec władzy absolutnej ujawniła się dopiero za rządów Sturtów

Organa centralne Rada królewska zamieniła się w tajną radę. Radę mianował król a w jej skład wchodzili: Lord kanclerz, kanclerz szachownicy oraz nowo kreowani Sekretarze stanu. Z rady już za Henryka VII wyłonił się:

- Sąd izby gwiaździstej – Sąd ten miał charakter wyjątkowego sądu pierwszej i ostatniej instancji. Izba sądziła przestępstwa przeciw bezpieczeństwu państwa, bez świadków, mogła też stosować tortury.

Stosunek do wyznań Monarchia absolutna znalazła silne opacie w kościele Anglikańskim W Anglii dominował Anglikanizm, lecz szybko zaczął się szerzyć też kalwinizm zwany w Anglii Purytanizmem wśród purytan doszło do rozłamu na Prezbiterian(chcących hierarchię kościelną rozbudowaną hierarchicznie i z obioru) i Independentów(chcieli oprzeć organizację na gminach niezależnych).

Za Stuartów różnice wyznaniowe przyczyniły się do wzrostu opozycji przeciw władzy absolutnej, dlatego kościół anglikański przystąpił do prześladowania purytan za pomocą sądu wysokiej komisji będącego sądem inkwizycyjnym, strzegącym czystości wiary kościoła Anglikańskiego.

IV. Charakterystyka okresu

Główne cechy wyróżniające 1. monarchia absolutanw Angli trwała tylko półtora wieku 2. powstała w oparciu o silny sojusz z mieszczaństwem 3. przez cały czas jej istnienia utrzymał się parlament 4. W XVII w. mieszczaństwo i średnia szlchta poczuły się na tyle silne by przejąć

kontrolę 5. Okres panowania Stuartów stanowi końcowy etap absolutyzmu i początkowy okres

przemian zakończonych II rewolucją.

Rozdział XIX: Rosja w okresie monarchii absolutnej od polowy XVII do XVIII

I. Rys historyczny

Wprowadzenie Okres XVII i XVIII w. to w Rosji okres wydobywania się z zacofanie i umocnienia międzynarodowej siły Rosji.

docsity.com

Ten okres możemy podzielić na trzy etapy: 1)kształtowania się monarchii 2) umacniania się monarchii 3)dalszy rozwój monarchii absolutnej.

Z panowaniem Piotra I wiąże się rozwuj gospodarczy i polityczny Rosji i wyłanianie się jej z głębokiego kryzysu. Jest to okres przebudowy ustroju gospodarczego i społecznego oraz powołanie do życia nowego aparatu państwowego. Szczególne znaczenie miała tu wojn Północna, która otworzyła Rosji szeroki dostęp do Bałtyku. Budowanie przez iotra I monarchii absolutnej w oparciu o szlachtę i mieszczaństwo doprowadziło do pogorszenia warunków(chłopów) i lokalnych powstań chłopskich.

Dalszy rozwój państwa zaznaczył się za panowania Katarzyny II wtedy to Wojna z Turcja zapewniła Rosji dostęp do morza czarnego, zajęciu części terenów Polski. Powstanie chłopskie Pugaczowa doprowadziło do rozszerzenia przywilejów szlachty i zapewnieniu jej szerszego niż do tej pory dostępu do aparatu państwowego.

II. Stosunki gospodarcze i społeczne

Reformy gospodarcze Piotra I 1. Zdobył na Szwecji zajmowane przez nie prowincje nadbałtyckie. Co pozwoliło

podnieść eksport płodów rolnych. 2. Przez skoncentrowanie wielkiego wysiłku na budowie manufaktur doprowadził do

powstania przemysłu Rosyjskiego. Przystępowano do budowy dróg i powstały całe okręgi przemysłowe.

3. Reformom gospodarczym towarzyszyły Reformy społeczne 4. Reformy dążyły do pełnego wykorzystania szlachty do służby państwu(monarchia

„urzędniczo-szlachecka”)

Szlachta Piotr I doprowadził do ostatecznego zatarcie różnic pomiędzy nową szlachtą a bojarami. Reformy Piotra i nałożyły na szlachtę wiele uciążliwych obowiązków, a przywileje nadawane miastom odebrały szlachcie wyłączność niektórych uprawnień szlachty.

1. Piotr I umożliwił dostęp do szlachty poprze osiągnięcie odpowiedniego stanowiska w służbie wojskowej lub cywilnej(tabela o rangach 1722). Katarzyna II zaostrzyła te przepisy w 1785.

2. Szlachta straciła prawo wyłącznego posiadania dóbr. Zniesione przez Katarzynę II 3. Piotr I nałożył na szlachtę od 15 roku życia obowiązek służby państwowej,

począwszy od najniższych stopni. Za Katarzyny II zniesione 4. Szlachta pozostała stanem uprzywilejowanym a za Katarzyny II jej pozycja jeszcze

wzrosła

Mieszczaństwo Polityka Piotra I prowadziła do zwiększenia znaczenia ludności miejskiej. Kupcy otrzymali znaczne przywileje w związku z zakładaniem manufaktur i przedsiębiorstw(pożyczki, zwolnienia z podatków, korzystne zamówienia od pańtswa). W 1721 dokonano podziału mieszczaństwa na regularnych podzielonych na dwie gildie i nieregularnych. Katarzyna II podzieliła ludność na 6 kategorii z większymi przywilejami dla wyższych kategorii i z większymi ciężarom dla niższych.

Piotr I dążył do zreformowania miast, a Katarzyna II wprowadziła bardzo ograniczony samorząd(ogólne rady wybierające prezydenta, powszechna duma i duma 6 radnych) miejski podporządkowany władzom gubernialnym.

docsity.com

Ludność wiejska W tym okresie można wymienić trzy zasadnicze kategorie chłopów:

1. najliczniejsi chłopi pańszczyźniani prywatni musieli odrabiać wysoką pańszczyznę, byli obciążeni wysokimi podatkami, musieli dostarczać rekruta do wojska, podlegali wyłącznie sądownictwu pańskiemu.

2. Chłopi państwowi -ich sytuacja polepszyła się w stosunku do okresu poprzedniego 3. Chłopi posesyjni – początek swój zawdzięczali rozbudowie przemysłu i tworzyli siłę

roboczą w manufakturach.

III. Ustrój państwa

Władza carska W 1721seant ogłosił Piotr I cesarzem (imperatorem) Wszech Rosji. Inne ustawy ogłosiły cesarza samowolnym monarchą. Wolnumod składania komukolwiek na świecie sprawozdania ze swej działalności. Mimo pewnych prób ograniczenia władzy po śmierci Piotra, władza utrzymała się absolutna. Cesarz nie podlegał żadnemu prawu nawet prawu sukcesji tronu. W 1797 Paweł I wprowadził zasadę dziedziczności tronu z prawem primogenitury linii męskiej. Cesarz sam stanął na czele kościoła i zniósł patriarchat, a dla zarządu cerkwią powołał święty synod.

Organa centralne Organa centralne wprowadzone przez Piotra zupełnie zniszczyły dotychczasowy aparat państwowy, zostały one zmodernizowane przez Katarzynę II.

1. Senat rządzący - utworzony w 1711, był organem doradczym cara i sprawował zastępczo rządy w czasie nieobecności cara, pierwotnie liczył on 9 osób później w skład senatu wprowadzono nowo powołanych prezesów kolegiów. Kompetencje entu początkowo bardzo znaczne z czasem ograniczono do śądownictwa najwyższego i kontroli nad administracją. W 1722 została powołana przy senacie prokuratura generalna z generałem gubernatorem na czele. Senat został za Katarzyny podzielony 6 departamentów z oberprokuratorem na czele, i rozbudowała jego kompetencje sądowe.

2. kolegia – (ministerstwa) zostały powołane przez Piotra I w liczbie 10. podział kompetencji między nimi opierał się na podziale rzeczowym. Na czele kolegiów stał prezes. Każde kolegium miało swoją kancelarię. Zostaną zlikwidowane przez Aleksandra I i zastąpione ministerstwami.

Zarząd lokalny Piotr I w 1702 zlikwidował samorząd gubny i przeprowadził szereg reform administracyjnych, których efektem było:

1. Kraj dzielił się na gubernie(8 później 20), na których czele stali gubernatorzy podlegający bezpośrednio senatowi (administracja, skarbowe, wojskowe i sądowe)

2. Prowincje - na których czele stali wojewodowie 3. dystrykty – na czele z ziemskimi komisarzami.

Katarzynami zwiększyła liczbę guberni do 51 te zaś podzieliła na powiaty(z isprawnikami na czele). Kilka guberni łączono w większe okręgi z Generałem gubernatorem na czele, podlegali oni bezpośrednio cesarzowi. Zwiększony wpływ szlachty na administrację dał wyraz w powołaniu przez Katarzynę samorządów szlacheckich. Zgromadzenia te wybierały marszałków szlachty, następnie swych przedstawicieli w administracj. Przedstawiały też władzom swe postulaty.

docsity.com

Istniał dość skomplikowany system sądownictwa stanowego.Sądmia pierwszej i drugiej instancji były odpowiednie sądy na szczblu powiatów i guberni oddzielne dla różnych stanów. Sądami trzeciej instancji były dla wszystkich dwie izby sądowe(karne i cywilne). Instancją najwyższą był senat

Wojskowość Piotr I oparł wojskowość na powszechnym obowiązku służby wojskowej, obowiązek ten został narzucony szlachcie, która sprawowała funkcje oficerskie. Rekruta dostarczali chłpi i częściowo miasta. Pobierano rekrutów co 5 lat, chłopi musieli dostarczyć 1 żołnierza na 100 dusz, a służba trwała w zasadzie d utraty sprawności fizycznej.

IV. Źródła prawa

Zjawiska najistotniejsze Ożywiona działalność Piotra I i jego następców dotyczyła głównie administracji i finansów. Nie powstała natomiast w Rosji w XVIII żadna kodyfikacja prawa sądowego. Powołana przez Piotra I komisja kodyfikacyjna niczego nie dokonała. Powołana Przez Katarzynę II komisja kodyfikacyjna zrzeszająca przedstawicieli wszystkich stanów w 1766 niczego nie zdziałała

V. Charakterystyka okresu

Główne cechy wyróżniające 1. Druga polowa XVII w. była początkowym okresem kształtowania się monarchii

absolutnej w Rosji. 2. Rządy absolutne utrwalił Rosji Piotr I 3. Piotr I stworzył typowy dla monarchii absolutnej aparat państwowy 4. Wrzeni rewolucyjne wśród chłopów wpłynęło na zacieśnienie się stosunków między

szlachtą a cesarzem za Katarzyny II 5. Monarchia absolutna w Rosji miała pewne cechy wspólne z monarchią absolutną w

Prusach (tak jak junkrzy w Prusach dworiaństwo w Rosji zahamowało rozwój gospodarki kapitalistycznej)

6. Monarchia absolutna w Rosji przetrwała do XX w.

Rozdział XX: Charakterystyka Feudalnej monarchii absolutnej

Ogólne ujęcie systematyczne 1. Powstanie monarchii absolutnej – W praktyce monarchia absolutna powstawała w

wyniku znoszenia przez monarchę zgromadzeń stanowych 2. Podstawy gospodarcze – pojawienie się monarchii absolutnej zbiegało się z

rozpadem gospodarki feudalnej i rozwojem gospodarki towarowo – pieniężnej, co prowadziło do zmniejszania się dochodów szlachty a zwiększania się dochodów mieszczaństwa popierającego silną władzę królewską. Najczęściej władza absolutna prowadziła gospodarkę merkantylną, co prowadził do akumulacji kapitału, a późniejszym okresie do przekształcenia gospodarki w kapitalistyczną.(W Prusach Austrii i Rosji monarchia oparła się na szlachcie i zahamowała rozwój kapitalizmu)

3. Główne cechy – cechowała ją niemal nieograniczona i niczym nie skrępowana władza monarchy. Zarząd państwa opierał się na zasadach centralizmu i biurokratyzmu. W końcowym etapie monarchia absolutna przybierała charakter państwa policyjnego, a czasami przekształcała się w absolutyzm oświecony.

4. Struktura społeczna – W zasadzie dominowała nadal szlachta, czasami monarchia dążyła do zlikwidowania przywilejów stanowych, sprzyjała działalności gospodarczej miast, otwierała przed mieszczaństwem dostęp do urzędów. Chcąc pozyskać

docsity.com

mieszczaństwo często ułatwiała im dostęp do stanu szlacheckiego utrwalając tym feudalizm.

5. Władza monarchy – wprowadziła w życie średniowieczne koncepcje suwerenności państwa i jego istoty. Ważnym elementem było rozpowszechnienie teorii o państwa jako dobru publicznym. Król był monarchą wszechwładnym, co się wiązało z tym, że monarchia ingerowała w sfery życia, którymi do tej pory się nie interesowała. Absolutna władzę tłumaczono tym, że dzierży ją z woli boga. Później poprzez swoiście interpretowana teorii natury wysunęło się pojęcie monarchy jako pierwszego sługi państwa, który w swoich decyzjach kierował się racją stanu.

6. Aparat państwowy – opierał się na zasadach biurokratyzmu i centralizmu. Na szczeblu centralnym powstały ministerialne organa kolegialne, przy czym dążenia monarchii prowadziły do resortowego podziału kompetencji. Tak zwani ministrowi byli tylko doradcami króla po to on podejmował wszystkie decyzje. Dążąc do centralizacji ograniczała wszelki formy samorządu.

7. Stosunek do wyznań – Dążyła do zupełnego podporządkowania sobie kwestii wyznań. Poddani musieli wyznawać religię monarchy jako religię państwową, a innych wyznań nie tolerowano. Władcy absolutni „z łaski bożej” mieszali się do spraw kościoła.

8. Rozwój państwa – do władzy absolutnej należała w zasadzie cała władza ustawodawcza. Monarchia dążyła do unormowania stosunkami policyjnymi całego życia społecznego. Do unifikacji nie tylko zarządu państwa, ale i prawa sądowego

9. Kryzys monarchii absolutnej – znajduje główna przyczynę w postępujących przemianach w gospodarce, a w szczególności w rozwijającej się gospodarce kapitalistycznej. Głównie poprzez narastanie konfliktu między kapitalistycznymi elementami gospodarki a dotychczasowymi elementami produkcji.

10. Absolutyzm oświecony – W przypadku Prus i Austrii elementem decydującym i wejściu na tory monarchii oświeconej było wejście w życie ich reform oświecenia niszczących najbardziej archaiczne elementy feudalizmu. Reformy te, którym nie można było zarzucić braku postępowości niwelowały w rzeczywistości prowadziły do osłabienia opozycji antyfeudalnej.

Część III: Państwo w epoce kapitalizmu

Rozdział XXI Anglia w XVII i XVIII w.

I. Rys historyczny

Podział na okresy 1. Okres schyłkowy monarchii absolutnej za panowania Stuartów 1603 – 1648 2. Okres republiki i dyktatury Olivera Cromwella 1648 – 1660 3. Okres restauracji Stuartów 1660 – 1688 4. Okres kształtowania się monarchii parlamentarnej, rozpoczynający się w 1688 – 1832

Rozwój stosunków gospodarczych i społecznych Proces kapitalizacji przebiegał w Anglii tak szybko, że już w XVIII w. Anglia stała się pierwszym w świecie krajem wielkiego kapitału i przemysłu fabrycznego na wielka skalę. Procesowi temu towarzyszył szybki wzrost ludności.

Na tak szybki wpływ miało\ -a wpływ:

1. Na rozwój stosunków rolnych rewolucja 1648, która doprowadziła do konfiskaty dóbr królewskich o poprzez odpowiednią politykę antychłopskiej przejęcie ziemi należącej do drobnych posiadaczy przez szlachtę. Towarzyszyło temu migracja ludności

docsity.com

wiejskiej do miast. Znaczący wpływ na rozwój rolnictwa miała tez likwidacja wszelkich powinności feudalnych panów, gdy w dalszym ciągu utrzymywały się powinności feudalne chłopów.

2. Anglia jako pierwszy kraj w europie przeżyła rewolucję przemysłową, która była związana głównie z mechanizacją produkcji

3. Handel Angielski czerpał ogromne zyski z importu towarów zamorskich. W tym okresie Angielska flota dominowała na morzach. Dodatkowy cios w postaci aktu nawigacyjnego spowodował dalszy upadek floty holenderskiej. Taki rozwój floty powodował, że Anglia wiodła prym w najważniejszym w tym czasie handlu zamorskim.

Rozwój terytorialny kolonie Bardzo ważnym elementem było tu umocnieniu pozycji Anglii na wyspach poprzez: zawiązanie unii personalnej 1603(Stuartowie) z Szkocją, oraz przekształceniu jej później w unię realną w 1707, a także zacieśnieniu stosunków z Irlandią, która od XII w. była traktowana jak kolonia brytyjska, w XVIII w doszło do przekształcenia Irlandii w unię personalną a w 1800 doszło do zjednoczenia(Unii realnej).l

W XVIII w. Anglia opanowała niektóre wyspy na morzu Karaibskim Oraz zorganizowała szereg koloni na terenie Ameryki północnej. Utratę terenów po powstaniu Stanów zjednoczonych Ameryki Północnej Anglia zrekompensowała sobie umocnieniem swoich stosunków w Kanadzie kosztem Francji.

Ekspansja Anglii w kierunku Indii rozpoczęła się od powstania Kompanii wschodnio indyjskiej(1600). Kompania wypierała z Indii kolejnych konkurentów przygotowując Indię do panowania brytyjskiego. W rzeczywistości Indię były podporządkowane kompanii aż do jej rozwiązania w 1858.

II. Przemiany ustrojowe A. okres panowania Stuartów(1603 -1648)

Opozycja parlamentu. Petycja prawa Okres panowania Sutartów Jakuba I(1603 - 1625) i Karola I(1625 - 1649), był końcowym etapem monarchii absolutnej w Anglii . W momencie, kiedy przestała odpowiadać interesom szlachty i mieszczaństwa straciła też poparcie parlamentu. Walka między królem i starą szlachta a nową szlachtą(gentry) i mieszczaństwem miała tez podłoże religijna: kościół Anglikański(król) i mieszczaństwo i getry(purytanie). Opozycja chciała przejąć: odebranie proklamacjom króla ich powszechny charakter, pozbawienie króla prawa nakładania podatków i dowolnego udzielania monopoli, z także zniesienie sadów specjalnych(wysokiej komisji i izby gwiaździstej).

Za Jakuba I opozycja była skutecznie zwalczana, i dopiero za Karola I rozpoczęła skuteczną walkę, co miało przejaw w przyjęciu przez króla Petycji prawa 1628(wyłączność parlamentu w nakładaniu podatków, zakazywała też więzienie kogokolwiek bez podstawy prawnej)

Długi Parlament. Ustawy z 1641. Karol I zatwierdził Petycję, lecz później parlament rozwiązał i nie zwoływał go przez kolejne 11 lat, i zwołał go dopiero w 1640. Ten parlament uzyskał miano długiego parlamentu. W 1640 minister Karola I Stratford został oskarżony w trybie Impeachment, a po niepowodzeniu tego trybu został skazany na śmierć ustawą Act of attainder i ścięty w 1641. Parlament ustalił tez cztery ustawy mające ograniczyć samowole królewską:

docsity.com

1. Król nie mógł rozwiązać ani odroczyć Parlamentu bez zgody parlamentu i to nie wcześniej niż po 50 dniach.

2. Parlament ma być zwoływany najpóźniej po trzech latach po ostatniej sesji poprzedniego. Później ten obowiązek przypada na kanclerza itd.

3. Ustawa o zniesieniu Sądu izby gwiaździstej 4. Ustawa o zniesieniu Sądu wysokiej komisji

W wyniku dalszego konfliktu doszło do wojny 1648 i ścięcia króla 1649.

B. Okres republiki(1648 – 1660)

Ścieranie się sił i programów politycznych Okres Republiki znacząco wpłynął na rozwój gospodarki, miał jednak nikły wpływ na późniejszy rozwój instytucji prawnych i państwowych Anglii.

Po obaleniu króla i zniesieniu znaczenia izby lordów, Anglia stała się widownią Dyktatury Cromwella. Jeszcze przed obaleniem monarchii zarysowały się rozbieżności między dotychczasowymi sojusznikami bogatym mieszczaństwem i szlachty, a dążeniem klas średnich independentów, których najbardziej radykalny program reprezentowali lewellerzy(suwerenność ludu, jednoizbowy parlament, liczba posłów miała być proporcjonalna do ilości mieszkańców, a prawa wyborcze mężczyźni od 21). Wśród lewellerów wyodrębniła się grupa jeszcze bardziej radykalnych, czyli, diggerów, którzy odrzucali własność prywatną.

Ustrój Republiki w latach 1649 – 1653. Wyróżniamy tu dwa etapy:

1. Formalne współpraca Cromwellla z Parlamentem 2. Jawnej dyktatury Cromwella

W ostatnim etapie walki parlamentu z królem przewagę uzyskali independenci, przeciwstawiając się prezbiteriańskim dążeniom do ugody z królem. W 1648 Prezbiterianie zostali siłą usunięci przez independentów z parlamentu. Po ścięciu króla parlament powołał radę stanu(władza wykonawcza). W maju 1649 proklamowana została republika. Formalnie władze sprawował parlament faktycznie Cromwell. Narastanie opozycji lewellerów spowodowało dokonany przez Cromwella w 1653 zamach stanu.

Ustrój Republiki w latach 1653 – 1660. Powołany w 1653 Instrument rządzenia przekazywał całą władzę w ręce Lorda protektora(Cromwella) i mianowanej przezeń radzie stanu(członkowie dożywotni i kandydaturę przedstawiał parlament i rada stanu). Władza ustawodawcza należała do jednoizbowego parlamentu, przy czym Lord Protektor miał veto zawieszające. W końcowym etapie swej dyktatury Cromwellla przekształcił tytuł Lorda Protektora w dziedziczny z prawem mianowania następcy. Po śmierci dyktatora, jego syn zrzekł się tytułu a nowo zawiązany parlament uchwalił restaurację Stuartów.

C. Okres restauracji Stuartów(1660 – 1688)

Rządy Karola II. Habeas Korpus Act. Odwrócenie się od rewolucyjnego drobnomieszczaństwa bogatego mieszczaństwa i gentry było przejawem dążenia tych klas do stabilizacji. Kompromis pomiędzy tymi ostatnimi a monarchia miał jeden warunek, odrzucenia przez monarchie polityki absolutyzmu.

Przywrócony został dwu izbowy parlament z izbą lordów i izbą gmin. Miały być szanowane postanowienia „petycji prawa” i ustaw 1641. W praktyce szybko doszło do sporu i zwierzchnictwa króla nad parlamentem .

docsity.com

Ważnym stało się rzadko do tej pory używane przez królów prawo suspensy(uchylanie stosowalności przepis wobec wszystkich) i dyspensy(uchylanie przepisu wobec poszczególnych osób). Walka o wzmocnienie i osłabienie władzy króla przejawiła się w powstaniu dwóch ugrupowań Torysów(zwolennicy przewagi króla) i wigów(zwolenników przewagi parlamentu). Przez cały okres panowania Karola II przejawiała się jego elastyczna polityka, co miało wyraz w ustanowieni Habeas Corpus Act (nietykalność osobista jednostki).

Rządy Jakuba II. Chwalebna rewolucja Napięcie pomiędzy królem a parlamentem przybrało na sile po objęciu rządów przez Jakuba II. Jako gorliwy katolik był zagrożeniem dla interesów szlachty, która posiadała ziemie wcześniej sekularyzowane. Z poparciem Wigów i Torysów w 1688 do Anglii przypłynął Wilhelm Orleański, większość armii angielskiej przeszła od razu na jego stronę a Jakub II zbiegł do Francji.

docsity.com

III. Powstanie rządów Parlamentarnych i gabinetowych(1689 – 1832) A. Ustrój Anglii na przełomie XVII i XVIII w.

Bil o prawach Po powołaniu nowej dynastii parlament musiał się zabezpieczyć przed wszelkimi szansami powstania monarchii absolutnej.

1. Problem wyznaniowy został rozwiązany ustawą o tolerancji, która zapewniała równouprawnienie wszystkim protestanckim wyznaniom. Każdy, kto chciał otrzymać bierne prawo wyborcze musiał złożyć deklarację potępiająca jeden z dogmatów wiary katolickiej.

2. Bill o prawach – wymienia 13 punktów nadużywania władzy przez Jakuba II i Karola II i mówi jak się od nich zabezpieczyć. W szczególności mówił o:

a. Uznał za nielegalne wykonywanie przez króla prawa suspensy bez zgody parlamentu i potępił dyspensę.

b. Odmówił królowi prawa nakładania podatków, bez zgody parlamentu c. Sformułował postulat częstego zwoływania parlamentu(w694 ustalono, że

parlament nie może tr4wć dłużej niż 3 lata, 1716 ustawa o siedmioleciu)

Ustawa sukcesyjna 1701 1. Określała zasadę sukcesji tronu i przewidywała ewentualna sukcesję

dynastii hanowerskiej. 2. Podkreślała, że monarcha jest związany prawem 3. stworzyła podstawy niezawisłości sędziowskiej, sędzia może być

usunięty tylko na żądanie obu izb parlamentu. 4. sankcjonowała Impeachment i król nie mógł ułaskawić osoby

Oskarżonej w tej drodze.

Charakterystyka przemian ustrojowych Z punktu widzenia formalnego ustrój niewiele się zmienił. Król nadal miał prawo sankcji był trzecia izbą parlamentu, miał prawo zwoływania parlamentu i rozwiązywania izby gmin. W miastach istniał taki sam samorząd nie uległo też zmianie sądownictwo. Zaistniałe zmiany to głównie przelanie władzy przez króla na Parlament i jego zabezpieczenie. W mocy pozostały(petycja prawa, ustawy 1641, habeas corpus act, bill o prawach, ustawa sukcesyjna i wielka karta wolności).

B. Powstanie rządów parlamentarnych

Odpowiedzialność prawna a odpowiedzialność polityczna ministrów Członkowie izby lordów byli początkowo odpowiedzialni tylko prawnie tzn. w drodze Impeachment, za naruszenie prawa. Odpowiedzialność polityczna, czyli odpowiedzialność ministrów za prowadzoną przez nich politykę powstała w Anglii dopiero w XVIII w. w drodze ewolucji.

Powstanie Gabinetu. Zasada nieodpowiedzialności króla Gabinet wyewoluował bezpośrednio z tajnej rady(organ doradczy króla), która okazała się za duża, więc król spośród niej wybierał komitet w składzie kilku dygnitarzy, który zbierał się w gabinecie.

Król Wilhelm III zapoczątkował zwyczaj wybierania do gabinetu tylko ministrów z jednej partii, żeby zapobiec kłótnią wewnątrz nich, i to tej partii, która miała większość w izbie. A

docsity.com

od czasów Jerzego I i Jerzego II królowie przestali uczestniczyć w obradach gabinetu, a przewodnictwo objął pierwszy lord skarbu = pierwszy minister = premier.

Uniezależnienie gabinetu od króla mogło nastąpić tylko w drodze określenia odpowiedniej odpowiedzialności ministrów i króla. Zasada nieodpowiedzialności króla, była genetycznie związana z potrzebą uzyskania przezeń (a nie jak wcześniej obowiązkiem podpisania)podpisu odpowiedniego ministra. I tak y organu doradczego, jakim byli ministrowie stali się organem rządzącym.

Odpowiedzialność solidarna, czyli gabinetowa, ministrów. Przejęcie władzy przez ministrów i ministrów uniezależnienie się ich od króla spowodował ich uzależnienie od parlamentu w procedurze Impeachment. Takie zagrożenie spowodowało powstanie solidarności całego gabinetu tzn. jeśli ktoś chciał odwołać ministra musiał się liczyć z odwołaniem reszty gabinetu.

Mechanizm rządów parlamentarnych Obowiązek powoływania do rządu tylko przedstawicieli jednej partii powodował , że król musiał powoływać na premiera przywódcę partii(osobę która mogła zjednać sobie większość parlamentarną, żeby mnie doszło do wotum nieufności dla rządu), który dopiero przedstawiał królowi skład gabinetu. Król jednak nadal ma prawo rozwiązywania izby Gmin, co nie powoduje jednak automatycznego rozwiązania rządu.

Dwupartyjny parlament, istnienie gabinetu odpowiedzialnego prawnie, politycznie i solidarnie. Taki system sprawdza się w Anglii do czasów dzisiejszych.

IV. Konstytucja Angielska

Konstytucja w znaczeniu formalnym i materialnym 1. Konstytucja w znaczeniu materialnym – to system podstawowych urządzeń

społeczno-gospodarczych i politycznych, które charakteryzują dana organizację państwową.

2. Konstytucja w sensie formalnym – oznacza ustawę zasadniczą

Materialny charakter konstytucji angielskiej Zasadniczą cechą charakterystyczną konstytucji angielskiej jest to, że nie ma ona charakteru ustawy zasadniczej. Na pojęcie konstytucji angielskiej składają się wszystkie normy dotyczące wykonywania w państwie władzy suwerennej(a więc zwyczajne ustawy, rozporządzenia, praktyka i różnorodne normy.

Dzięki takiemu rozróżnieniu konstytucja angielska może być z łatwością zmieniona nawet zwykłą ustawa, dzięki czemu nie ma w Anglii problemu hierarchii ustaw ani niezgodności ustaw z konstytucją, każda ustawa niezgodna z inna ustawą uchyla w tym miejscu poprzednią.

Wpływ wzoru konstytucji Angielskiej na inne kraje Rozwiązania angielskiej konstytucji wywołały ogromny wpływ na rozwój konstytucjonalizmu na świecie. Takie zasady jak:

1. zasada reprezentacji narodowej 2. system dwuizbowy 3. odpowiedzialność prawna ministrów 4. odpowiedzialność polityczna ministrów 5. rządy gabinetowe 6. równość wobec prawa

stoją na podstawie niemal każdego współczesnego państwa

docsity.com

Potrzeba reformy ustrojowej w XIX w. W praktyce z biegiem czasu potrzebne były zmiany, gdyż system angielski w praktyce początkowo przyznawał prawa wyborcze tylko nielicznej części ludności. Co rozpoczęła dopiero reforma prawa wyborczego z 1832.

Rozdział XXII: Powstanie Stanów zjednoczonych Ameryki i ich konstytucja

I. Kolonie Angielskie w Ameryce Północnej i ich walka o niepodległość

Ustrój kolonii i ich stosunek do metropolii Między koloniami nie istniała formalnie żadna łączność. Każda z nich rządzona była oddzielnie i każda była bezpośrednio zależna od metropolii. Na czele stal Gubernator przy którym z reguły stały rady i zgromadzenia ogólne. Wobec wzrostu uprzemysłowienia Anglii kolonie zaczęto traktować jako rynek zbytu oraz źródło surowców potrzebnych metropolii. Zaczęto nakładać na kolonie różnego rodzaju podatki i regulowały taryfy celne wyłącznie z punktu widzenia korzyści metropolii a nie mieszkańców kolonii, którzy poza rdzennymi mieszkańcami wywodzili się głównie z metropolii. Kolonie nie miały tez żadnego sowiego przedstawiciela w izbie gmin. Takie traktowanie spowodowało wybuch wojny o niepodległość.

Przebieg wojny o niepodległość Bepośrenią przyczyna wybuchu od lat narastającego konfliktu było wyrzucenie przez kolonistów ładunku herbaty parlament angielski w 1774 ogłosił trzy ustawy represyjne mające upokorzyć kolonie spowodowało to zjednoczenie się koloni do walki z Anglią w postaci zebrania się w 1774 I kongresu kontynentalnego na który stawili się przedstawiciele 12 kolonii, który zażądał od króla zniesienie ustaw uderzających w interesy kolonii oraz zorganizował bojkot towarów brytyjskich. Wobec odrzucenia żądań kongresu doszło do wybuchu wojny.

W maju 1775 zeb5rał się drugi kongres w którym uzgodniono stanowisko i wyjaśniono dlaczego kolonie chwyciły za broń . Wojna zakończyła się traktatem paryskim, w którym Anglia uznała niepodległość 13 stanów.

II. Stany zjednoczone jako konfederacja

I i II kongres kontynentalny i deklaracja niepodległości. I i II kongres były przejawem współdziałania i zalążkiem tworzącego się państwa.

W 1776 została uchwalona Deklaracja niepodległości. Ogłosiła ona wolność wszystkich stanów jako wolnych od panowania brytyjskiego. Proklamowała równe prawa do życia wolności i dążenia do szczęścia wszystkich. Przeciw rządowi, który narusza powyższe zasady obywatel ma prawo oporu.

Przyjęcie artykułów konfederacji W 1781 Ostatni stan przyjął projekt Beniamina Franklina Artykuły Konfederacji wieczystej Unii, w którym zawarte były podstawowe zasady ustroju Stanów zjednoczonych Ameryki.

- Wyraz stan- powinno rozumieć się jako państwo - Artykuły konfederacji określały charakter państwa jako konfederacje czyli luźny

związek państw. Organizacja ta nie miała stałego organu wykonawczego, jedynym wspólnym organem wykonawczym był kongres, w którym każdy stan miał jeden glos.

docsity.com

Konstytucje stanowe i uchwalenie konstytucji federalnej Po uchwaleniu Deklaracji niepodległości poszczególne stany przystąpiły zgodnie z postanowieniami II Kongresu do uchwalania swych konstytucji. Jednak wobec dostrzeżenia słabości i niestabilności takiego państwa niektóre stany dążyły do zacieśnienia unii, czego przejawem była uchwalona w 1787 konstytucja ogólnokrajowa, uchwalona w Filadelfii na konwencie delegatów, tworząc federacje czyli państwo związkowe.

III. konstytucja federalna z 1787 r.

Konstytucja z 1787 – pierwszą konstytucja pisaną Była ona pierwszą konstytucją w sensie formalnym. Jej nadrzędność przejawiała się:

1. Wszystkie ustawy, zarówno federalne jak i ogólne muszą być zgodne z konstytucją 2. Konstytucję nie można zmienić tak inne ustawy zwykłą większością głosów, lecz

przewidziano specjalne postępowanie utrudniające tzw. Rewizję, czyli nowelizację konstytucji(2/3 w obu izbach oraz ratyfikowanie ¾ stanów)

Charakter konstytucji jako konstytucji federalnej Konfederacja stanowi luźne połączenie państw suwerennych dla realizacji celów wspólnych. Natomiast federacja jest o wiele trwalszym połączeniem państw, w tym bowiem państwa składowe delegują część swoich uprawnień nowemu państwu przez siebie powołanemu.

Zakres spraw wspólnych:

1. Sprawy zagraniczne oraz siły zbrojne. 2. Sprawy naturalizacji emigracji i imigracji 3. Sprawy handlu zagranicznego i międzystanowego(sprawy celne waluta poczta) 4. Sprawy skarbowe związane z sprawami wspólnymi.

Realizacja zasady trójpodziału władzy Władzę ustawodawcza stanowi kongres kompetencje kongresu rozciągają się na sprawy

wspólne.  Senat – składa się z senatorów wybieranych na 6 lat, przez ciała ustawodawcze,

poszczególnych stanów, co 2 lata zmieniała się jednak 1/3 senatorów. Przewodnictwo w senacie sprawował wiceprezydent.

Izba reprezentantów – składała się z posłów wybieranych bezpośrednio przez ludność na 2 lata w stosunku jeden poseł 30 tyś mieszkańców. Prawa wyborcze określały poszczególne stany. Przewodniczącym jest speker.

Władza wykonawcza Prezydent – wybierany na 4 lata w głosowaniu dwustopniowym. Poszczególne stany wybierały najpierw elektorów w każdym stanie w liczbie równej liczbie posłów i senatorów stanu w kongresie. Prezydent ma pełnie władzy w zakresie spraw wspólnych, jest naczelnym zwierzchnikiem sil się zbrojnych. Urzędników prezydent mianuje za radą i zgodą senatu.

Władza sądowa Najwyższy sąd federalny orz niższe sądy federalne, ich kompetencja są tylko sprawy wspólne

 Zasada hamowania władzy  Prawa Impeachment – przysługuje izbie reprezentantów i polega na możliwości

pociągnięcia do odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta, wiceprezydenta, sędziów oraz wyższych urzędników państwowych za zdradę stanu, przekupstwo, i inne ciężkie przestępstwa. Sprawę rozpatruje senat(2?3 głosów)

 Zgoda 2/3 głosów senatorów na traktaty międzynarodowe przez prezydenta i zwykła większością głosów nominacje.

docsity.com

 Prawo weta zawieszającego w ciągu 10 dni, senat może obalić weto 2/3 głosów każdej izby.

Gwarancje praw obywatela Na przełomie 1789 -1791 wprowadzono do konstytucji 10 nowel zawierających prawa obywatelskie(wolność sumienia, słowa prasy, swobodnego gromadzenia się, zabezpieczona została własność prywatna oraz ochrona oskarżonego w procesie karnym)

Wpływ konstytucji stanów zjednoczonych na rozwoje konstytucjonalizmu światowego Jako pierwsza konstytucja spisana na świecie utorowała i stanowiła wzór dla następnych.

Konstytucja zapewnia szerokie uprawnienia prezydenta przyznając mu niepodzielną władzę wykonawczą i dalej rozwijała jego uprawnienia. Stał się wzorem głównie dla powstających w Ameryce Łacińskiej nowych krajów.

Rozdział XXIII: Francja w dobie rewolucji

I. Ogólne wprowadzenie

Przyczyny rewolucji francuskiej 1. Antagonizm pomiędzy gospodarka feudalna a kapitalistyczną. 2. Walka o prawa człowieka 3. Ideologia umowy społecznej i teoria podziału władzy 4. Kryzys gospodarczy 5. Nieurodzaj 6. Antagonizmy społeczne(wysoki poziom życia szlachty przy bardzo niskim poziomie życia innych klas)

7. Wzrost stanowiska szlachty w państwie, zagrodził drogę mieszczaństwu

Podział na okresy I. Okres monarchii ograniczonej(1789 – 1792)od generalnych do uwięzienia

króla II. Okres konwentu(1792 – 1793) do zwycięstwa jakobinów nad żyrondystami

III. Okres Dyktatury Jakobińskiej(1793 – 1794) do zamachu 9 termidora IV. Okres dyrektoriatu(1795 – 1799)do zamachu Napoleona V. Okres dyktatury Napoleońskiej(179 -1814/1815) do kapitulacji Napoleona

II. Okres monarchii ograniczonej A. I Konstytucja

Zwołanie stanów generalnych w 1789 r. Polityka króla dążąca do ograniczenia roli parlamentu doprowadziła do poważnego konfliktu z parlamentem jak i ze społeczeństwem czego przejawem było zwołanie stanów generalnych i podwojenie liczby posłów stanu trzeciego. Wybory dokonywane w wielkiej opozycji do władcy spowodowały, że nie tylko posłowie stanu trzeciego ale szlachty i duchowieństwa, żądali od króla zmian ustrojowych.

Powstanie I konstytucji i jej prace Poprzednio stany obradowały oddzielnie a do prawomocności uchwal potrzebna była zgoda każdego stanu oddzielnie, w takim systemie nie ważna była liczba posłów, lecz już w

docsity.com

pierwszych dniach stan 3 zażądał wspólnych obrad i glosowania indywidualnego. Stany generalne ogłosiły się zgromadzeniem narodowym a później konstytuantą, postanowiono, że konstytuanta nie może zostać rozwiązana ani rozwiązać się sama zanim nie uchwali nowej konstytucji, ustalono też, że połowie są nietykalni i nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności konstytucyjnej. Gdy do ludu doszły wieści , że król chce rozwiązać konstytuantę doszło do walk zbrojnych.

Konstytuanta uchwaliła:

1. Deklarację praw człowieka i obywatela 2. Ustawy w sprawie likwidacji feudalizmu 3. Reformy zarządu terytorialnego 4. Reformy sadownictwa 5. Reformy w dziedzinie stosunków wyznaniowych 6. Uchwalenie konstytucji 1791

Deklaracja praw człowieka i obywatela 1. Zasady ogólne dotyczące organizacji politycznej państwa

a. Zasada suwerenności ludu b. Trójpodział władzy

2. sformułowanie praw osobistych człowieka a. równość wobec prawa

1. Równość praw politycznych 2. Niwelacja przywilejów stanowych 3. Równy dostęp do urzędów 4. Równe sądy 5. Równość ciężarów podatkowych

b. Wolność 1. Nietykalność osobista 2. Wolność sumienia 3. Wolność wyrażania przekonań na piśmie i słowie 4. Wolność gospodarcza 5. Nienaruszalność własności prywatnej(własność prawo święte i

nienaruszalne)

Uchwały w sprawie likwidacji Feudalizmu Konstytuanta jeszcze przed uchwaleniem deklaracji zniosła przywileje szlachty oraz powinności feudalne chłopów wobec panów. Sprawa wywłaszczenia była bardzo trudna ze względu na święte prawo własności zawarte w deklaracji. Dlatego konstytuanta rozróżniła:

1. Feudalizm dominujący – poddaństwo, sadownictwo patrymonialne, pańszczyzna i monopole dworskie

2. Feudalizm kontraktujący – prawo do poboru czynszów i podobnych opłat od chłopów Pierwsza kategorię likwidowano bez odszkodowań, a od drugiej chłop mógł się wykupić.

W 1792 ustalono, że chłopi będą zobowiązani do świadczenia czynszów tylko tam gdzie panowie będą mogli udowodnić swoje prawo do nich.

W 1793 zniesiono wszelkie prawa feudalne bez odszkodowań. Ustawa o konfiskacie dóbr kościelnych Ustawa o konfiskacie dóbr szlacheckich emigrantów Skonfiskowane dobra sprzedawano chłopom za symboliczną cenę. W ten sposób zlikwidowano wielką własność ziemską w Francji .

docsity.com

Reformy zarządu terytorialnego 1. Francję podzielono na 83 departamenty, które dzieliły się kolejno na dystrykty,

kantony, gminy wiejskie i miejskie. 2. Całą administracje lokalną powierzono obieralnym samorządowym organom. Na

poszczególnych szczeblach obywatele wybierali wieloosobowe rady: municypalne w gminach(3 -21 osób) dystryktowe(12) i departamentowe(36). Rady wybierały ze swego grona merów w gminach a dyrektoriaty w dystryktach(4 osoby) i w departamentach(8).

Reformy sądownictwa 1. Równe dla wszystkich sadownictwo powszechne. Odrębne sądownictwo w sprawach

cywilnych i karnych a. Dla spraw cywilnych wprowadzono sądownictwo dwustopniowe(Sądy pokoju

i trybunały dystryktu, od których apelacja mogła iść do innego dystryktu) b. Dla lżejszych spraw karnych istniały 3 instancje(sądy pol9icji municypalnej,

sąd policji poprawczej, trybunał dystryktu c. Dla cięższych spraw karnych zagrożonych kara na ciele lub hańbiącą, śledztwo

przeprowadzał sędzia pokoju, który przekazywał sprawę do Trybunału dystryktu, który sądził sprawę wraz z ławą przysięgłych

d. Powstał sąd kasacyjny, który w razie naruszenia procedury lub prawa mógł uchylić wyrok

2. Czynnik suwerenności ludu a. Sędziowie obsadzani w drodze wyborów b. Istnienie ławy przysięgłych

3. niezawisłość – sądy w Francji były zupełnie oddzielone od władzy wykonawczej i ustawodawczej

Unormowanie stosunków wyznaniowych Zasada wolności sumienia(wolności wyznania), znalazła zastosowanie w ustawodawstwie. Przyznano obywatelstwo wszystkim protestantom. Wszystkim żydom przyznano wszelkie prawa obywatelskie. Państwo a kościół katolicki:

1. konfiskata dóbr kościelnych, kasacja zakonów 2. Konstytucja cywilna kleru – państwo ma prawo regul0wać organizację wewnętrzna

kleru nie ingerując w dogmaty wiary. Zniesiono dotychczasowy podział diecezjalny i wprowadzono nowy odpowiadający podziałowi administracyjnemu. Takie potraktowanie kościoła doprowadziło do kryzysu w stosunkach kościoła i państwa.

3. W 1792 państwo wprowadziło obowiązek zawierania ślubów cywilnych i odebrało sądownictwo w sprawach małżeńskich kościołowi.

B. Zasady konstytucji z 1791

Ogólne zasady konstytucji Konstytucja opierała się na deklaracji, która weszła do niej jako wprowadzenie.

1. Władza wykonawcza – była sprawowana przez króla/ a. Był nietykalny i nieodpowiedzialny b. Mianował ministrów c. Wszystkie akty króla wymagały kontrasygnaty ministra d. Ministrowie byli odpowiedzialni prawnie, oskarżenie było wydawane przez

zgromadzenie ustawodawcze, a sprawę rozpatrywał Najwyższy Trybunał Narodowy

docsity.com

e. Przysługiwało mu prawo weta zawieszającego(odrzucane poprzez uchwalenie go przez dwie następne legislatywy)

2. Władza ustawodawcza – Powierzono jednoizbowemu zgromadzeniu ustawodawczemu wybieranego na dwa lata w wyborach pośrednich(płacony odpowiednio wysoki podatek, 25 lat mężczyzna). Uprawnieni wybierali po jednym elektorze na sto osób(mieli jeszcze wyższe cenzusy), elektorzy na zebraniach elektorskich wybierali posłów.

III. okres konwentu(1792 – 1793)

Zebranie konwentu i proklamacja Republiki A

Walka żyrondystów z jakobinami

Jakobinami

IV. okres dyktatury Jakobińskiej(1793 – 1794)

Konstytucja Jakobińska z 1793 1. W deklaracji wysunięto przede wszystkim argument równości nad wolności

a. Prawo do pracy i opieki publicznej b. Prawo do wykształcenia c. Prawo do własności przestało być święte i nienaruszalne d. Konstytucja za najświętsze prawo ludu uznaje prawo do oporu

2. Cala władza miała spoczywać w ręku jednoizbowego ciała ustawodawczego wybieranego na okres jednego roku w wyborach bezpośrednich, równych, powszechnych i jawnych. Prawa wyborcze mieli mieć mężczyźni od 21 lat

a. Samodzielnie uchwalała dekrety, ustawy musiały być przekazane do zebrań pierwiastkowych

3. Funkcje wykonawcze miała sprawować Rada wykonawcza podporządkowana ciału ustawodawczemu, złożona z 24 członków powoływanych przez ciało ustawodawcze na dwa lata, co roku połowa miała się zmieniać

4. Przyznano szerokie uprawnienia zebraniom pierwiastkowym. a. Wybierały posłów, sędziów, urzędników b. Przedstawiały kandydatów do Rady wykonawczej c. Projekty ustaw musiały być skonsultowane z nimi

V. Okres dyrektoriatu(1794/95 – 1799)

Konstytucja dyrektoriatu z 1795 1. Deklaracja ograniczyła katalog wolności, a o r0owności mówi tylko jako równości

wobec prawa. Zawiera liczbę obowiązków obywatela 2. Władza ustawodawcza spoczęła w ręce dwuizbowego ciała ustawodawczego(Rada

pięciuset i rada starszych[250 członków]), wybierane na okres 3 lat w tym, co roku 1/3 składu się zmieniała. Wybory były pośrednie (wyborcy – elektorzy – posłowie) w wyborach I stopnia cenzus wieku był 21 lat (elektorzy musieli mieć, co najmniej 25,) oaz cenzusy majątkowe. Bierne Rada Pięciuset 30 Rada starszych 40, mogli zostać tylko żonaci lub wdowcy. Inicjatywa należała do Rady 500, Rada starszych mogła zatwierdzić lub odrzucić.

3. Władzę wykonawczą – powierzono dyrektoriatowi – kolegium złożonemu z 5 dyrektorów, którzy wybierani byli na 5 lat i zmieniali się, co roku po jednym.

docsity.com

Wyboru dokonywała rada starszych spośród 10 kandydatów przedstawionych przez Radę 500. Dyrektorzy byli tylko odpowiedzialni prawnie.

VI. Okres dyktatury Napoleońskiej(1799 – 1814)

Konstytucja konsularna z 1799 1. Konstytucja przyznała wszystkim obywatelom od 21 roku życia prawa wyborcze.

Cały system opary był na tzw. Listach zaufania wszyscy obywatele wybierali z siebie 1/10 ludzi godnych sprawowania urzędów (lista okręgowa). Z tej listy wybierano kolejną 1/10 do listy departamentalnej, z kolej znów członkowie tej listy wybierali spośród siebie 1/10 członków na listę narodową. I konsul wybierał z tych list odpowiednio urzędników na poszczególne szczeble a Senat powoływał narodowych konsulów i członków zgromadzeń ustawodawczych.

2. Ustawodawstwo a. I konsul – przedstawiał projekty ustawb. Rada stanu (składała się z członków mianowanych przez I konsula) –

opracowywała projekty ustawodawcze, (a także miała sądownictwo administracyjne)

c. Trybunat – złożony ze 100 członków przeprowadzał dyskusję nad projektami ustaw. W 1807 został rozwiązany

d. Ciało ustawodawcze – złożone z 300 członków, uchwalało ustawę, która przedstawiało mu po trzech członków trybunatu i rady stanu.

e. Senat – składał się z 80 członków dożywotnich, nominowanych przez I konsula.

1. Sprawdzał on zgodność ustaw z konstytucją, 2. Mógł wprowadzić zmiany do konstytucji(za zgoda plebiscytu

ludowego) 3. Mianował członków trybunatu, Ciała ustawodawczego i sądu

kasacyjnego 3. Władza wykonawcza – należała w sumie do pierwszego konsula(pozostałych dwóch

miało tylko głos doradczy), miał tez prawo inicjatywy ustawodawczej i mianował urzędników państwowych, którzy odpowiadali przed nim.

4. Zmiany do konstytucji a. 1802 dożywotność urzędu konsula dla Napoleona b. 1804 – przekształcenie urzędu konsulów w cesarza c. 1807 rozwiązanie Trybunatu

B. Reformy wewnętrzne

Reformy zarządu terytorialnego Departament dzieliły się na okręgi i gminy. Kanton utrzymał się jedynie jako okręg administracji skarbowej i sądowej

Na każdym szczeblu postawił urzędnika, który w każdej chwili mógł zostać odwołany przez swojego przełożonego.

1. Na czele departamentu stanął prefekt a. Podporządkowane mu były działy administracji z wyjątkiem: sądownictwa,

wojska, poczty oraz szkolnictwa wyższego i średniego b. Jego zwierzchnikiem w dziedzinie administracji był minister spraw

wewnętrznych, a w innych odpowiedni ministrowie 2. Na czele okręgu podprefekt 3. Na czele gminy mer

docsity.com

Przy boku prefekta podprefekta i mera stały Rady Departamentalne, okręgowe i gminne.(służyły głownie jako organy doradcze)

Reorganizacja sądownictwa 1. Na szczeblu kantonu – sędziowie pokoju 2. Na szczeblu okręgu jeden trybunał dla spraw cywilnych 3. Trybunały apelacyjne(było ich 27) – organ odwoławczy od okręgowego 4. Trybunał kasacyjny

Sądownictwo karne zmiany

1. Pozostała tylko ława oskarżająca, zlikwidowano orzekającą 2. Zniesiono obieralność sędziów 3. Wybierani byli tylko sędziowie pokoju i przysięgli. 4. Zasada nieusuwalności sędziów

Unormowanie Stosunków między państwem a kościołem W 1801 został zawarty konkordat, Pius VII ustąpił w:

1. zniósł przedrewolucyjny podział diecezjalny i zgodził się na nowy wprowadzony przez konstytuantę

2. Biskupi nominowani przez biskupa i papież nadawał im później inwestyturę 3. Ustał za obowiązujący stan faktyczny kościoła we Francji.

Kodeks cywilny 1804 1. kodeks cywilny należy uznać za pierwszy na świecie wzorowy kodeks prawa

cywilnego. Zrywał zasadniczo z: a. Wszelkimi ograniczeniami prawa feudalnego b. Z nierównością prawa wobec ludzi różnych stanów c. Tworzył prawne podstawy rozwoju kapitalizmu

2. nie został jednak w całości napisany os nowa a. prawo małżeńskie wywodzi się z prawa kanonicznego b. Prawo zobowiązań opiera się na prawie rzymskim c. W majątkowym prawie małżeńskim występują nawiązania do prawa

zwyczajowego Francuskiego 3. Stanowił postawę i wzór dla późniejszych kodyfikacji

docsity.com

Rozdział XXIV: Perspektywy rozwoju państwa po kongresie Wiedeńskim

Reakcja feudalna po upadku Napoleona Założone na Kongresie święte przymierze skierowane było nie tylko przeciw ruchom narodowo wyzwoleńczym, które groziły naruszeniom ustalonej konfiguracji politycznej, ale też przeciw wszelkim ruchom liberalnym i siłom rewolucyjnym, które mogły zagrażać panującym monarchom. Wiadomo jednak, że wraz z rozwojem gospodarki kapitalistycznej narastały ruchy liberalne odwołujące się do doświadczeń istniejących państw kapitalistycznych i rewolucji Francuskiej.

Rozdział XXV: Francja w XIX i XX w.

I. Okres Restauracji Burbonów(1814 – 1830)

Karta konstytucyjna 1814 1. W konstytucji z 1814 nietrudno dostrzec trzy charakterystyczne rysy:

a. Karta – formalnie nawiązywała do niektórych urządzeń przedrewolucyjnych b. Ludwik XVIII uwzględnił w konstytucji takie zdobycze rewolucji jak:

1. równość wobec prawa 2. wolność osobistą 3. wolność wyznania(katolicyzm religia panująca) 4. wolność prasy 5. nieodwołalność sprzedaży dóbr

c. Zawarła wiele punktów charakterystycznych dla konstytucji Angielskiej 2. Na czele państwa stal nieodpowiedzialny król, on powoływał ministrów, ministrów do

wydania aktów potrzebował ich kontrasygnaty(ministrowie zasiadali w jednej bądź w drugiej izbie i mieli prawo zabierać głos w obu mogli być też postawieni w trybie Impeachment)

a. Zwoływał i rozwiązywał izby b. Inicjatywa ustawodawcza c. Prawo sankcji i ogłaszania ustaw d. Wydawał też ordonanse

3. Władze ustawodawczą sprawował dwuizbowy organ parlamentarny a. Izba parów(dożywotni, dziedziczni mianowani przez króla) b. Izba Deputowanych – była obierana na 5 lat(cenzus majątkowy wysoki), od

1820 najbogatsi otrzymali prawo dwukrotnego glosowania.

II. Okres monarchii lipcowej

Konstytucja z 1830 i ustrój monarchii lipcowej Zmiany w stosunku dom karty konstytucyjnej:

- Suwerenność ludu - Miał się tytułować królem Francuzów, a flaga miała się zmienić na obecną - Z izby parów usunięto członków dziedzicznych - Obniżono cenzus majątkowy i cenzus wieku - Zniesiono system pluralnego głosowania - Zniesiono prawo wydawania ordonansów - Dano inicjatywę ustawodawcza tez obu izbom

docsity.com

- Ministrowie musieli cieszyć się zaufaniem obu izb i króla

III. Okres III Republiki

Konstytucja 1848 Władza ustawodawcza – jednoizbowe zgromadzenie obierane na trzy lata w wyborach 4 przymiotnikowych Władza wykonawcza – nalezała do prezydenta wybieranego na 4 lata przez całą ludność Francji powszechne bezpośrednie tajne. Postawiła ogólną zasadę odpowiedzialności prezydenta jak i ministrów, wyrażna odpowiedzialność konstytucyjna, akty prezydenta wymagały kontrasygnaty ministrów, ministrowie byli członkami zgromadzenia, które miało w imieniu prezydenta przedstawiac wnioski ustawodawcze, prezydent w stosunku do Zgromadzenia miał słabe weto zawieszające

IV. Okres II cesarstwa

Konstytucja II cesarstwa Na czele państwa stał dziedziczny cesarz, który skupiał w swym ręku prawie całą władzę, mianował ministrów, którzy nie tworzyli gabinetu i byli od niego zależni. Rada stanu – przygotowywała ustawy Ciało ustawodawcze – dyskutowało i uchwalało ustawy(pochodziło z wyborów) Senat – dbał o zgodność ustaw z konstytucją, miał prawo interpretowania konstytucji i wprowadzania do niej zmian

V. Okres III republiki A. Konstytucja 1875

Ustawy konstytucyjne Konstytucja z 1875 nie była jednolitym aktem ustawodawczy lecz składał się z trzech ustaw: O Organizacji Władz publicznych, O Organizacji Senatu, O Stosunkach Między Władzami Publicznymi

Konstytucja 1875 Władza ustawodawczaSenat – liczył 300 senatorów w tym 75 nieusuwalnych i dożywotnich((zakatowane

stanowiska uzupełniane w drodze kooptacji). Reszta obierana przez kolegia wyborcze w skład, których wchodzili elektorowie(z racji urzędu), albo jako przedstawiciele rad departamentalnych, okręgowych lub gminnych. Senatorowie wybierani byli na 9 lat mieli mieć co najmniej 40 lat; co trzy lata zmieniała się 1/3 składu.  Ustawodawstwo  Uprawnienie do sadzenia przestępstw popełnionych przez prezydenta lub

ministrów z oskarżenia Izby Deputowanych  Zgoda dla prezydenta na rozwiązanie Izby Dep.  Sądzenie najcięższych przestępstw politycznych

Izba deputowanych – 600 posłów, 4 lata, 4 – przymiotnikowe(brak cenzusu majątkowego niski wieku 21 lat[wykluczono wojskowych w służbie czynnej i kobiety])  ustawodawstwo, na równi z senatem

Zgromadzenie narodowe – Senat+ Izba deputowanych  wybór prezydenta  rewizja konstytucji

docsity.com

Władza wykonawczaPrezydent – 7 lat, wybierany przez zgromadzenie narodowe absolutną większością

głosów  Kierowanie bieżącą polityka państwa  Nie był odpowiedzialny politycznie  Odpowiedzialność konstytucyjna  Mianował ministrów i przewodniczył radzie ministrów  Prawo inicjatywy ustawodawczej  Weto zawieszające parlament  Mógł łaknąc sesję po 5 miesiącach po zwołaniu  Za zgodą senatu mógł rozwiązać izbę deputowanych

Ministrowie –  Odpowiadali za prezydenta(konieczna była dla jego aktów kontrasygnata)  Odpowiedzialni konstytucyjnie  Solidarnie odpowiedzialni za politykę rządu i indywidualnie za akty przez

siebie wydawane C. Administracja

Rozwój administracji – Rada Stanu Rada Stanu była organem:

1. opiniodawczym – co do projektów ustawowych 2. władzą administracyjną – zobowiązana do wydawania opinii co do rozporządzeń

wykonawczych 3. Najwyższy trybunał administracyjny – w zależności od rodzaju spraw orzekała jako

sąd kasacyjny lub rewizyjny. Sąd II instancji w stosunku do odwołań od rad prefektularnych i od orzeczeń ministrów w niektórych sprawach jako sąd I i ostatniej instancji.

VIII Okres IV i V Republiki

IV republika Konstytucja opierała się na konstytucji III republiki Senat =>Rada republiki, Izba deputowanych=> Zgromadzenie narodowe. Reformie uległa organizacja kolonii z metropolią w skład unii wchodziła metropolia z departamentami i terenami zamorskimi. Organami unii byli prezydent unii(prezydent Francji)wysoka Rada Unii i Zgromadzenie Unii

V republika 1958 – poddana referendum przez de Gaulle`a Prezydent obierany przez całą ludność na 7 lat w wyborach bezpośrednich. Władza wykonawcza ma charakter nadrzędny. Przeprowadzała reorganizację unii kolonialnej na wzór Angielski przyjęto nazwę Wspólnoty Francuskiej, ale utrzymana została przewaga metropolii, państwa członkowskie które otrzymały niepodległość mogły nadal należeć do Wspólnoty .

docsity.com

Rozdział XXVI: Niemcy w XIX i XX w.

I. Związek Reński

Ustrój Niemiec w okresie związku reńskiego W 1806 powstał Związek reński pod protektoratem Napoleona, I Rzesza została zlikwidowana przez abdykację Franciszka II i przybranie przez niego korony carskiej w Austrii.. Związek Reński był związkiem państw suwerennych opierający swą egzystencję na akcie związkowym podpisanym w 1806(konfederacja). Organem związkowym był Sejm Związkowy we Frankfurcie, pod przewodnictwem Arcybiskupa Moguncji(nie zebrał się ani razu). Zlikwidowano wszystkie państwa kościelne miasta carskie, przeprowadzono także w 1906meditaryzację terytoriów rzeszy wcielenie mniejszych terytoriów wcześniej bezpośrednio zależnych do rzeszy do większych księstw. Okres panowania Napoleona przyniósł też w niektórych państwach związkowych reformy na wzór francuski.

II. Związek Niemiecki

Ustrój związku niemieckiego Związek niemiecki miał charakter konfederacji(członkowie mieli w razie napaści z zewnątrz przyjść sobie z pomocą, a spory między nimi miały być załatwiane polubownie). Jedynym organem związkowym był Sejm związkowy(69 posłów, królestwa 4 posłów resztaod 3 do 1.Sprawy bieżące załatwiano w radzie Ściślejszej 17 członków(przewodniczący Austria)

III. Związek północno niemiecki

Organizacja i powstanie 1866 po klęsce Austrii z Prusami , Związek niemiecki został rozwiązany a na jego miejsce wszedł związek Północnoniemiecki. Jego podstawą była konstytucja z 1867, uznającą związek z federację. Na czele związku stał król pruski mianujący kanclerza, który sprawował władze wykonawczą. Istniały dwa organy związkowe Parlament i Rada Związkowa (zatwierdzała postanowienia parlamentu, przedstawiciele państw sfederowanych)

IV. Konstytucja II Rzeszy

Konstytucja Po klęsce Francji w wojnie z Niemcami. Król niemiecki otrzymał godność cesarską, a związek północno niemiecki przekształcił się w II Reszę. Do kompetencji cesarza należało:

1. reprezentowanie rzeszy na zewnątrz 2. armia 3. mianowanie i odwoływanie urzędników 4. zwoływanie i zamykanie posiedzeń izb ustawodawczych 5. przygotowywanie i ogłaszanie ustaw

Do kompetencji kanclerza: 1. kierownik polityki zagranicznej i wewnętrznej 2. Stał na czele administracji 3. był odpowiedzialny wyłącznie przed cesarzem

docsity.com

Rada związku(58 pełnomocników państw członkowskich później 61) i Sejm Rzeszy (posłowie 197 wybierani na 3 lata w 4 przymionikowych wyborach)

1. inicjatywa ustawodawcza 2. obie musiały przyjąć ustawę

Sprawy wspólne: 1. polityka zagraniczna 2. cła 3. waluta 4. sprawy gospodarcze 5. wojsko 6. ustawodawstwo w dziedzinie sadownictwa 7. poczta i inne

V. Republika Weimarska

Konstytucja weimarska Ostatecznie konstytucja nadała republice charakter państwa związkowego. Przestały być monarchią federalna a stały się republiką federalną, która łączyła 21 republik Konstytucja stanęła na zasadzie suwerenności ludu, rozszerzała tradycyjny katalog praw obywatelskich.

1. prezydent – wybierany na 7 lat w wyborach powszechnych, bezpośrednich Ustawodawcza 2. Rada Rzeszy –przedstawiciele poszczególnych krajów liczbie proporcjonalnej do liczby mieszkańców, miał prawo weta zawieszającego w stosunku do reichstagu(2/3 uchylana) 3. Reichstag – 5 – przymiotnikowe wybory cenzus wieku 20 lat(kobiety też), uchwalał ustawy, mógł usunąć prezydenta z urzędu przez referendum ludowe Wykonawcza 4. kanclerz – mianowany przez prezydenta, oraz na jego wniosek mianował ministrów 5. Ministrowie – odpowiedzialni politycznie

Rozdział XXVII: Prusy w XIX i XX w.

I. Prusy w pierwszej p[ołowie XIX w.

Reformy Steina i Hardenberga I. Reforma społeczna – 1807 – zniesiono poddaństwo chłopów, przyznał tez

prawo nabywania dóbr ziemskich bogatemu mieszczaństwu, a szlachcie wykonywanie zawodów mieszczańskich. Ustawa 1810 znosiła cechy

II. Reformy skatbowe – prowadziły do jednolitego systemu podatkowego dla całej ludności

III. Reformy sądowe – oddzielono sądownictwo od administracji i zbudowano kilkustopniowa strukturę sądownistwapowszechnego

IV. Reformy wojskowe – zniesiono monopol szlachty na piastowanie wyższych stanowisk wojskowych i równe obciążenie ludności obowiązkiem służby wojskowej, Ustawa 1814 siłę zbrojną tworzyły odtąd(armia liniowa rezerwa, pospolite ruszenie). Mężczyźni 20 25 lat obowiązek czynnej służby, 25 – 40 landwera, 40-60 Landstrurm

V. Reformy administracji lokalnej

Reformy wiejskie 1. Edykt 1807 - zniósł poddaństwo chłopów

docsity.com

2. Edykt regulacyjny 1811 – uwłaszczał chłopów dziedzicznych po oddaniu 1/3 uprawianej ziemi a niedziedzicznych po oddaniu ½ ziemi.

Reformy zarządu terytorialnego W 1815 kraj podzielono a 10 prowincji z nadprezydentami(później 14), te z kolei dzieliły się na obwody regencyjne z prezydentami, a te na powiaty z landratami. Samorząd miejski uregulowała ustawa 1808 – rady miejskie(24 – 102 onbieralne) te wybierały magistraty składające się z członków pracujących honorowo i wynagradzanych(burmistrz i syndycy).

II. Konstytucyjna monarchia pruska

Konstytucja z 1850 r. 1. Król

a. Prawo sankcji, wobec ustaw sejmu pruskiego b. Posiadał pełnię władzy c. Odpowiedni ministrowie kontrasygnatad. Policja

2. Izba wyższa(izba panów) –członkowie dziedziczni powoływani przez króla3. Izba Poselska – Pochodziła z wyborów nierównych i pośrednich, ludność była

podzielona na trzy klasy według kryterium stanu majątkowego, każda klasa dokonywała wyboru równej ilości elektorów, ci z kolei wybierali posłów, poza tym był cenzus 24 lat i jawność wyborów

Administracja terytorialna i samorząd 1. Na szczeblu gminy przedstawicielstwo gminne wybierane było przez

gminę i stanowiło organ uchwalający i kontrolujący, wybierało naczelnika gminy i ławników zatwierdzanych przez landrata

2. Sejmik powiatowy(25 - osób) – zajmował się sprawami finansowymi, przedstawiał kandydatów na landrata wybierał delegatów do sejmiku prowincjonalnego oraz 6 członków wydziału powiatowego(zarząd nad władzami lokalnymi)

3. Prezes regencji mianowany przez króla, współdziałał z wydziałem obwodowym(4 członkowie wybierani przez wydział prowincjonalny)

4. Samorząd prowincjonalny(członków wybierały sejmiki powiatowe)dzielił się na wydział i rady prowincjonalne

Rozdział XXVIII Austria w XIX i XX w.

II. Monarchia Austro –Węgierska(1867 -1918)

Zasady konstytucji austryjackiej 1867 1. Cesarz i władza wykonawcza

a. Pełnia władzy monarszej b. Nominował ministrów, byli odpowiedzialni konstytucyjnie(Trybunał państwa c. Istniały dwa odrębne rządy dla krajów austr. i węg. d. Podobnie jak w Prusach ograniczono działanie policji

4. Izba wyższa(izba panów) –członkowie dziedziczni, dożywotni, pełnoletni członkowie dynastii carskiej, arcybiskupi i biskupi mający tytuł książąt.

2. Izba Poselska – wybory miały przeprowadzać sejmy krajowe, (do sejmów kurialny 4 kuria wielkiej własności ziemskiej, małej własności ziemskiej, miejskiej, izb handlowych i przemysłowych)

docsity.com

Rozdział XXXI: Rosja w XIX i XX w.

II. Okres lat 1905 – 1917

Konstytucja 1906 1. Cesarz – konstytucja podkreśla, że władza absolutna należy do cara, jedynym

ograniczeniem było sformułowaniem ż władza ustawodawcza należy do cara i obu izb, cesarz miał inicjatywę, prawo sankcji i prawo wydawania ustaw w czasie przerw między sesjami.

2. Rada ministrów – byli odpowiedzialni tylko przed carem3. Duma państwa(524 posłów) – wybieranych w bardzo skomplikowanym systemie

kurialnym z wysokimi cenzusami majątkowymi.4. Rada państwa - w połowie z członków mianowanych przez cara i w połowie

wybierana przez różne kolegia. Każdy projekt przyjęty przez dumę musiał być przyjęty przez radę państwa i nałożony sankcja carską.

Część III inne

Rozdział XXXIII: inne

I Przymiotniki wyborcze

Przymiotniki wyborcze  Powszechny – zapewnia się prawo głosu jak najszerszej grupie obywateli.

Niedopuszczalne są cenzusy: płci, rasistowskie czy elitarne. Ograniczenia prawa wyborczego  Taxa – drobna opłata wyborcza  Domicyl – obowiązek zamieszkiwania  Zdany egzamin ze znajomości konstytucji  Obowiązek okazania dowodu na własne utrzymanie  Odsuniecie od głosowania analfabetów

 Tajne – czyli takie zorganizowanie wyborów, aby nikt bez zgody samego głosującego nie wiedział na kogo głosował

 Bezpośrednie – głosuje się bezpośrednio na swojego kandydata  Równe  Materialnie – głos każdego wyborcy ma taka samą wartość  Formalne – każdy ma równą ilość głosów

 Proporcjonalne – W okręgach wielo mandatowych mandat powinien być proporcjonalny do liczby głosów.

Ograniczenia praw wyborczego  Progi wyborcze  Systemy przeliczania głosów

II. Inne inne

Zmiany systemu wyborczego w Anglii  1829 przywrócenie praw politycznych katolikom

docsity.com

 1832 reforma zgniłych miast – odebrała przedstawicielstwo miastom, które podupadły w dobie ery przemysłowej, i przyznała je innym

 1858 – przyznanie praw politycznych żydom  1867 – Reforma Disraeliego – obniżenie cenzusu majątkowego  1872 – głosowanie tajne  1884 -1885 Reforma Gladstone’a – podmiotem prawa wyborczego stał się obywatel i

obniżenie cenzusu majątkowego  1918 – Reforma Loyd George’a – wprowadziła system wyborów powszechnych,

tajnych i bezpośrednich. Ustaliła cenzus czynnego prawa wyborczego na 21 lat i przyznała ograniczone prawo wyborcze kobietą(pow. 30 lat)

 1928 – przyznanie kobietom równych praw wyborczych  1948 zniesienie wyborów pluralnych

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome