Ściąga z prawa gospodarczego - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo. University of Warsaw
Lady_Pank
Lady_Pank20 June 2013

Ściąga z prawa gospodarczego - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo. University of Warsaw

PDF (499.1 KB)
10 strona
691Liczba odwiedzin
Opis
Prawo: notatki z zakresu prawa przedstawiające ściągę z prawa gospodarczego.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Podmiot gospodarczy (przedsiębiorca) to

podmiot zajmujący się zawodowo stałą

działalnością gospodarczą w celach zarobkowych,

czyli prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Jednostka gospodarcza – jednostka

organizacyjna zajmująca się prowadzeniem stałej

działalności gospodarczej i specjalnie pod tym

kątem uformowana.

Czynności prawne podmiotu gospodarczego

(przedsiębiorcy) dokonane w zakresie

prowadzonej przez niego działalności

gospodarczej to czynności handlowe (jest to

domniemanie).

Jeżeli czynność prawna jest czynnością handlową

dla jednej strony stosunku zobowiązującego staje

się taką również dla innej strony.

Rodzaje podmiotów gospodarczych:

-osoba fizyczna

-osoba prawna

-jednostki organizacyjne nie posiadające

osobowości prawnej utworzone zgodnie z

przepisami prawa, jeżeli ich przedmiot prawa

obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej.

Osoby prawne – podmioty prawa cywilnego. O

tym, jaki podmiot jest osobą prawną decyduje

prawo.

1.Przepis może imiennie wskazywać osobę

prawną (NBP, Skarb Państwa)

2.Przepis zbiorczo (gatunkowo) określa jakie

osoby są osobami prawnymi.

 każda osoba prawna ma swoją odrębną od innych osób prawnych i osób fizycznych sferę prawnie

chronionych interesów

 nabywa we własnym imieniu prawa i obowiązki

 włada określonym majątkiem

 odpowiada za swoje zobowiązania własnym majątkiem

Rodzaje osób prawnych:

a)osoby prawne typu korporacyjnego

(spółdzielnia, spółka z.o.o., Spółka Akcyjna).

Ustawodawca przez personifikację pewnej grupy

ludzi – ją jako grupę chce uczynić odrębnym

podmiotem prawa.

b)osoby prawne typu fundacyjnego

(przedsiębiorstwa państwowe). Nadanie

osobowości prawnej następuje z uwagi na

potrzebę wyodrębnienia majątku. Mają prostą

strukturę, istnieje nadzór ze strony władzy

publicznej.

Tak zwana ułomna osoba prawna:

a)ma zdolność prawną – może być podmiotem

praw i obowiązków

b)ma zdolność sądową

 nie ma przepisu określającego, że jest to osoba prawna

 inna jest odpowiedzialność za zobowiązania

Nie mają osobowości prawnej:

- spółka komandytowa - spółka cywilna - państwowe jednostki budżetowe

Przedsiębiorstwo

a) w ujęciu funkcjonalnym – stała działalność gospodarcza (produkcja, budownictwo, handel,

usługi) uprawiana samodzielnie w celach

zarobkowych.

b) w ujęciu przedmiotowym – zespół środków produkcji, odpowiednio zorganizowany

kompleks majątkowy w celu prowadzenia

działalności gospodarczej zarobkowej.

Cechy przedsiębiorstwa:

1. Odrębna i samodzielna pod względem gospodarczym, organizacyjnym, finansowo-

majątkowym i prawnym jednostka

organizacyjna prowadząca działalność

gospodarczą.

2. Działalność ta jest działalnością podstawową opartą na zasadzie rentowności i opłacalności.

3. Samo przedsiębiorstwo posiada osobowość prawną (przedsiębiorstwo państwowe, spółka

z.o.o., spółka akcyjna, spółdzielnia).

4. Przedsiębiorstwo samo nie występuje jako podmiot stosunków prawnych, lecz osoby

fizyczne, dla których przedsiębiorstwo jest

przedmiotem ich praw (jednoosobowe

przedsiębiorstwo prywatne, spółka cywilna).

5. Przedsiębiorstwo nie posiada osobowości prawnej, ma jedynie zdolność prawną i

zdolność sądową (spółka jawna, spółka

komandytowa).

Zakład - pewna całość pod względem

technicznym, organizacyjnym czy lokalizacyjnym,

ale ta odrębność ma charakter wewnętrzny - w

ramach przedsiębiorstwa. Zakład nie posiada

osobowości prawnej. Stosunki między zakładem a

osobą prawną, w skład której wchodzi, reguluje

statut tej osoby prawnej.

Zakłady budżetowe - wyodrębnione państwowe

jednostki organizacyjne. Głównym przedmiotem

ich działalności jest odpłatne świadczenie

określonych usług (żłóbki, przedszkola, muzea).

Nie posiadają osobowości prawnej, występuje za

nie skarb państwa.

Systemy ewidencji podmiotów gospodarczych

1. Ogólny system identyfikacji i klasyfikacji jednostek gospodarczych (zwany w skrócie

REGON prowadzony jest przez GUS. Jednostki

otrzymują stały cyfrowy identyfikator).

2. system ewidencji podmiotów gospodarczych został zarejestrowany w Ustawie o Działalności

Gospodarczej

- ewidencję prowadzi właściwy organ miasta lub gminy

- postępowanie prowadzone jest w oparciu o Kodeks Postępowania Administracyjnego

- sama ewidencja jest jawna - podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne, jednostki administracyjne nie mające

osobowości prawnej wymaga zgłoszenia

3. System rejestracji podatkowej. 4. Rejestry sądowe.

Nie wymaga zgłoszenia:

1. Uboczne zajęcie zarobkowe osoby fizycznej.

2. Podjęcie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej,

zwierzęcej, sadownictwa i ogrodnictwa.

3. Podjęcie działalności gospodarczej przez osoby prawne.

4. Podjęcie działalności gospodarczej, która w myśl ustawy o działalności gospodarczej

wymaga uzyskania koncesji lub zezwolenia.

Koncesja - udziela ją oraz cofa:

1. Zajmuje się tym naczelny lub centralny organ administracji państwowej.

2. Koncesji udziela się w formie decyzji administracyjnej.

3. Koncesji udziela się w zasadzie na czas nieoznaczony, chyba, że ubiegający się żąda

wydania na czas oznaczony.

Ubieganie się o przyznanie koncesji można

poprzedzić ubieganiem się o przyznanie promesy

(przyrzeczenie o wydaniu koncesji). Okres

ważności promesy - nie krócej niż 6 miesięcy.

Rejestry sądowe:

Rejestr handlowy. Rejestr przedsiębiorstw

państwowych. Rejestr spółdzielni. Rejestr izb

gospodarczych, i in.

Formy koncentracji gospodarczej.

Koncern - zgrupowanie prawnie samodzielnych

przedsiębiorstw pod jednym kierownictwem.

Kierownictwo koncernu może sprawować

przedsiębiorstwo, które uzyskało kontrolę nad

pozostałymi przedsiębiorstwami zgrupowanymi w

koncernie albo wspólny dla całego koncernu

organ. Forma prawna zgrupowania

przedsiębiorstw może być dowolna: spółki,

jednoosobowe przedsiębiorstwa. Sam koncern

może być prowadzony w formie spółki cywilnej

lub spółki kapitałowej.

Najczęściej jednak w drodze nabycia kontrolnego

pakietu akcji w pozostałych przedsiębiorstwach

jest to holding.

Kartel - porozumienie gospodarcze prawnie

samodzielnych przedsiębiorstw, które prowadzi do

uzgodnionego działania na rynku. Można

wyróżnić:

- kartel cenowy - jego celem jest porozumienie co do minimalnej ceny

sprzedaży.

- kartel kontyngentowy - dotyczy limitu produkcji.

Organizacja kartelu:

- spółka prawa cywilnego - spółka prawa handlowego - związek, zrzeszenie, itd.

Syndykat jest odmianą kartelu - przedsiębiorstwa

tworzą w drodze porozumienia wspólne biuro

zakupu lub sprzedaży.

Konsorcjum - porozumienie dwóch lub więcej

samodzielnych podmiotów gospodarczych, na

mocy którego zobowiązują się do wspólnego

wykonania określonego przedsięwzięcia

gospodarczego na rzecz oznaczonej osoby

(inwestora).

Joint - venture - wspólne przedsięwzięcie i

wspólne ryzyko.

Trust - porozumienie, w którym dochodzi do

takiej koncentracji gospodarczej, że zgrupowane w

truście przedsiębiorstwa tracą swoją prawną i

gospodarczą niezależność i samodzielność

(całkowicie lub w określonych sferach

działalności).

Konglomerat - luźny związek kapitałowy

przedsiębiorstw lub ich grup zorganizowanych

zazwyczaj w formie koncernu (występuje znaczna

specjalizacja przedsiębiorstw).

SPÓŁKA - organizacja o charakterze

prywatnoprawnym, w której dla osiągnięcia

wspólnego celu (gospodarczego) łączą się co

najmniej dwie osoby. Osoby te dla realizacji tego

celu wnoszą (z reguły) do spółki określone

wartości majątkowe. Wszystkie spółki w polskim

systemie muszą mieć cel gospodarczy. Spółka

akcyjna jako jedyna może być tworzona dla

uzyskania różnych celów (innych niż

gospodarcze). Spółki osobowe - muszą być

utworzone przez przynajmniej dwie osoby. Spółka

z.o.o. może być jednoosobowa. Spółka akcyjna

może też być jednoosobowa - w pewnych

określonych warunkach (założona przez skarb

państwa, gminę). Wniesione do spółki lub później

przez nią nabyte prawa majątkowe objęte są

współwłasnością łączną, stanowią wspólny

majątek wspólników. Natomiast w spółkach

kapitałowych stanowią majątek własny spółki jako

osoby prawnej.

W polskim systemie prawnym występują:

- spółka cywilna - spółka jawna - spółka komandytowa - spółka z.o.o. - spółka akcyjna

W polskim systemie prawnym nie występuje

spółka cicha

Podział spółek:

1. w zależności od tego, jakie przepisy regulują

dany typ spółki

a) spółki prawa cywilnego - spółka cywilna

(regulowana przez Kodeks Cywilny)

b) spółki prawa handlowego (regulowane przez

Kodeks Handlowy):

- spółka jawna - spółka komandytowa - spółka z.o.o. - spółka akcyjna

2. a)Spółki osobowe (wspólnicy):

- spółka cywilna - spółka jawna - spółka komandytowa

b) Spółki kapitałowe:

- spółka akcyjna - spółka z.o.o.

Spółki osobowe - organizacje prywatnoprawne

stanowiące związek co najmniej 2 osób z

wyodrębnionym od wspólników majątkiem

objętym wspólnością łączną uczestników spółki.

Niektóre spółki osobowe (spółka jawna i

komandytowa) w obrocie występują jako tak

zwane ułomne osoby prawne, mogą bowiem we

własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać

zobowiązania, pozywać i być pozywanym.

Cechy spółek osobowych:

1. Powstają zawsze na podstawie umowy (musi być co najmniej dwóch wspólników).

2. Pozostają zawsze związkiem (zrzeszeniem) osób - wspólników, którzy osobiście

prowadzą działalność dla osiągnięcia

określonego celu.

3. Stosunek członkostwa i prawa udziałowe w spółce osobowej mają charakter osobisty i

jako takie nie mogą być w zasadzie

przenoszone na osoby trzecie.

4. Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie całym swoim

majątkiem osobistym (wybór należy do

wierzyciela).

5. W polskim systemie prawnym nie istnieje odpowiedzialność subsydialna.

6. W obrocie cywilnoprawnym spółki osobowe (tylko spółki handlowe) występują jedynie

jako tak zwane ułomne osoby prawne.

Spółki kapitałowe - korporacje, organizacje

prywatnoprawne z osobowością prawną i własnym

majątkiem, prawnie odrębne od osób wspólników,

utworzone na substracie kapitałowym wniesionym

przez wspólników (akcjonariuszy).

Cechy spółki kapitałowej

1. Decydujący jest substrat kapitałowy, rzeczowy. Większe znaczenie ma połączenie

kapitałów, dopiero w drugiej kolejności

zrzeszenie osób (nie mogą powstać bez

kapitału).

2. Są wyposażone w osobowość prawną. Stają się osobami prawnymi w momencie ich rejestracji

w rejestrze handlowym.

3. Stosunek członkostwa jest związany z prawem udziałowym (udział i akcje), które jest prawem

majątkowym podlegającym zbyciu na zasadach

ogólnych.

4. Wspólnicy nie odpowiadają osobiście za zobowiązania spółki.

5. Zakres uprawnień wspólników (akcjonariuszy) zależy głównie od wielkości wpłaconego

kapitału, czyli liczby udziałów lub akcji

objętych w zamian za wniesione do spółki

wkłady pieniężne lub niepieniężne.

6. Działają poprzez swoje organy (zarząd).

SPÓŁKI OSOBOWE: Spółka cywilna

Spółka prawa cywilnego, spółka osobowa,

uregulowana w Kodeksie Cywilnym (art. 860 -

875 Kodeksu Cywilnego). Przez umowę spółki

wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia

wspólnego celu gospodarczego przez działanie w

sposób oznaczony w tej umowie, w szczególności

przez wniesienie wkładu do spółki (art. 860).

Nazwa s-ki cywilnej = imiona, nazwiska

wspólników z dodatkiem "s-ka cywilna" (s.c.) i

dodatkowa nazwa.

Cechy spółki cywilnej:

1. Musi być założona w celu gospodarczym. 2. Cel ten powinien zakładać uzyskiwanie korzyści

gospodarczych materialnych dających się

ocenić w pieniądzu. Korzyści materialnych nie

należy utożsamiać z zyskiem, w konsekwencji

nie muszą być również równoznaczne z

osiąganiem wyłącznie celów zarobkowych.

3. Cel może być jednorazowy lub długotrwały. 4. Umowa spółki powinna być stwierdzona

pismem. Forma pisemna jest zastrzeżona

wyłącznie dla celów dowodowych (jeżeli nie

ma sformułowania: pod rygorem nieważności).

5. Możliwa jest ustna umowa spółki. 6. Umowa może być zawarta na czas oznaczony

lub nieoznaczony.

7. Spółka ta nie podlega rejestrom sądowym. 8. Jest wpisywana do ewidencji działalności

gospodarczej prowadzonej przez właściwy

organ miasta lub gminy.

9. Wspólnikiem s-ki cywilnej mogą być osoby fizyczne, prawne lub osoba nie mająca pełnej

zdolności do czynności prawnych -

reprezentowana przez swojego przedstawiciela.

10. Może być różnego rozmiaru.

Wkłady w spółce cywilnej:

a) pieniądze b) rzeczy ruchome c) nieruchomości (grunt, budynek) d) prawa majątkowe - wszelkie te prawa, które są

zbywalne, np. najem, dzierżawa, patent,

licencja

e) świadczenie określonych usług (świadczenie pracy, pośrednictwo)

W przypadku gdy wkładem jest własność, rzeczy,

nieruchomości - następuje przeniesienie własności

na rzecz wszystkich wspólników. Rzecz

przechodzi z majątku wspólnika do wspólnego

majątku wszystkich wspólników. Przeniesienie

własności rzeczy lub innych praw następuje z

chwilą zawarcia umowy. Wkładem może być

także własność rzeczy będącej przedmiotem

współwłasności, której właścicielami mogą być

wszyscy lub jakaś część wspólników.

Przedmiotem wkładu musi być praca zewnętrzna.

Wysokość wkładu powinna być określona w

umowie spółki cywilnej. Jeżeli nie zostanie

określona to domniemywa się, że wkłady

wspólników mają jednakową wartość.

Podwyższenie wkładu wymaga uchwały

wszystkich wspólników dla celów dowodowych w

formie pisemnej.

Podwyższenie wkładu

Jest to zmiana umowy spółki, chyba że w umowie

zostały już określone zasady podwyższania

wkładów. Obowiązek podwyższania wkładu

wyraźnie powinien wynikać z umowy.

Stosunki majątkowe w spółce cywilnej:

Z momentem zawarcia umowy spółki cywilnej

powstaje odrębny od majątku osobistego

poszczególnych wspólników majątek wspólny

każdego z nich objęty tzw. współwłasnością

łączną opartą na zasadzie niepodzielności (tzw.

prawo niepodzielnej ręki).

Konsekwencje tego:

1) Nie da się wyodrębnić poszczególnych udziałów - każdy ze współwłaścicieli ma takie

samo prawo do całości i poszczególnych

elementów jak pozostałe.

2) Wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku wspólników ani w składnikach

tego majątku, zarówno w stosunku do osoby

trzeciej jak i na rzecz innych wspólników. Odnosi

się to jednak do okresu trwania spółki cywilnej w

stosunku do tego wspólnika.

Skutkiem powstania współwłasności łącznej w

momencie zawarcia umowy jest to, że:

1) wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku w czasie trwania spółki

2) majątek wspólny lub jego składniki są niedostępne dla osobistych wierzycieli

wspólnika

Przeciwnie:

1) może rozporządzać prawami, które będą mu przysługiwały w stosunku do spółki z

momentem jego wystąpienia ze spółki lub

rozwiązania umowy spółki

2) może domagać się wówczas majątku wspólnego

3) może domagać się prawa do udziału w zysku

4) ma również roszczenie o zwrot wkładu lub jego równowartość

W czasie trwania spółki możliwe jest

rozporządzenie przez wspólnika udziałem pod

warunkiem zawieszającym, którym będzie ustanie

spółki.

Na majątek wspólny składa się:

1) Wniesione przez wspólników wkłady. 2) Uzyskiwane przez spółkę dochody. 3) Wszelkie wierzytelności. 4) Roszczenia o wniesienie wkładu.

Do majątku wspólnego nie wlicza się

świadczonych usług (pracy).

Udział wspólników w zyskach i stratach

1) Wspólnik może żądać podziału i wypłaty zysków dopiero po rozwiązaniu spółki.

2) Jeżeli spółka została zawarta na czas dłuższy, wspólnicy mogą żądać podziału i wypłaty

zysków z końcem każdego roku

obrachunkowego (co najmniej na 2 lata

obrotowe).

Rok obrachunkowy nie musi być równy rokowi

kalendarzowemu.

Warunek podstawowy : Spółka musi mieć cel

zarobkowy.

Zysk - wartość, o którą zwiększył się majątek

spółki w momencie rozwiązania lub na koniec

roku obrotowego po odliczeniu wkładów oraz

zobowiązań i wydatków poniesionych z majątku

wspólnego wspólników.

Strata - odwrotność zysku.

Udział w zyskach i stratach powinien być

określony w umowie. Jeżeli brak jest takiego

zapisu, każdy wspólnik jest uprawniony do

równego udziału w zyskach i w tym samym

stosunku uczestniczy w stratach bez względu na

rodzaj i wielkość wniesionego wkładu. Można

zwolnić wspólnika lub wspólników z obowiązku

pokrywania strat (nie wszystkich). Natomiast nie

można wyłączyć wspólnika od udziału w zysku,

bądź też ustanowić tzw. zysk pozorny

Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania

spółki.

Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni

są solidarnie. Jest to odpowiedzialność osobista

całym majątkiem wspólnika.

Prowadzenie spraw spółki to podejmowanie

decyzji w sprawach dotyczących jej działalności,

zarządzanie wewnętrznymi sprawami spółki.

Każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany

do prowadzenia spraw spółki. Sprawy spółki mogą

prowadzić osoby trzecie. Wspólnik nie może

przenieść swojego uprawnienia do prowadzenia

spraw spółki na inną osobę. Wspólnik powinien

prowadzić sprawy spółki z należytą starannością.

Wspólnik nie może żądać wynagrodzenia za

prowadzenie spraw spółki, może natomiast żądać

zwrotu wydatków, które poniósł. O zasadach

prowadzenia spraw spółki decyduje umowa. Jeżeli

nie ma o tym mowy w umowie:

1. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie

przekraczają zakresu zwykłych czynności

spółki.

2. Do dokonania czynności przekraczających zwykły zarząd potrzebna jest uchwała

wszystkich wspólników.

Wyjątek od tej zasady:

- dotyczy wykonania czynności nagłej, której zaniechanie mogłoby narazić spółkę na

niepowetowane straty. Taką czynność może

wykonać każdy wspólnik nawet ten, który

nie ma prawa do prowadzenia spraw spółki.

Reprezentacja w spółce cywilnej:

Spółka występuje na zewnątrz wobec osób

trzecich, wykonywanie czynności prawnych na jej

rzecz. Decyduje umowa bądź uchwała

wspólników. Jeżeli w umowie brak jest określenia

tych zasad to:

- każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w

jakich uprawniony jest do prowadzenia jej

spraw.

- reprezentowanie spółki można powierzyć osobom trzecim (pełnomocnikom). Ich

powołanie wymaga uchwały wszystkich

wspólników, natomiast odwołać może każdy ze

wspólników.

Spółka jawna

Jest to spółka handlowa (uregulowana w Kodeksie

Handlowym - art. 75 - 142) i spółka osobowa. Jest

to spółka, która prowadzi we wspólnym imieniu

przedsiębiorstwo zarobkowe w większym

rozmiarze a nie jest inną spółką handlową. Jest

ona podtypem spółki cywilnej, ale nie jest to

podtyp normatywny.

- Musi prowadzić przedsiębiorstwo, cel gospodarczy ma tu jednocześnie charakter

zarobkowy.

- Przedsiębiorstwo prowadzone przez spółkę musi mieć większy rozmiar.

- Przedsiębiorstwo spółki jawnej jest prowadzone przez spółkę, chociaż we

wspólnym imieniu wspólników (pod wspólną

firmą).

- Spółka jawna sama jest odpowiedzialna za swoje zobowiązania, za zobowiązania

odpowiadają również wspólnicy wobec

wierzycieli. Każdy wspólnik odpowiada bez

ograniczenia całym swoim majątkiem

(teraźniejszym i przyszłym) solidarnie z

pozostałymi wspólnikami i spółką. Zasada ta

obowiązuje również w razie ogłoszenia

upadłości spółki.

- Kto przystępuje do spółki jawnej już istniejącej, odpowiada również za

zobowiązania powstałe przed jego

przystąpieniem.

- Spółka jawna jest to podmiot prawny zbliżony do osoby prawnej - tak zwana ułomna

osoba prawna.

Elementy osobowe w spółce jawnej:

1. Wspólnicy zobowiązują się do osiągnięcia określonego celu gospodarczego.

2. Każdy ze wspólników jest uprawniony, obowiązany do prowadzenia spraw spółki.

3. Każdemu wspólnikowi przysługuje uprawnienie do reprezentowania spółki.

4. Wspólników obowiązuje w zasadzie jednomyślność (chodzi o zmianę umowy

spółki. Nie ważne są postanowienia umowy,

według których może być dokonana istotna

jej zmiana bez zgody wszystkich

wspólników).

5. Skład wspólników jest w zasadzie stały. Zmiana składu wymaga zazwyczaj zmiany

umowy spółki.

6. Wspólnicy odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki wraz z pozostałymi

wspólnikami i spółką.

7. Wspólnicy mają co do zasady prawo do równego udziału w zyskach i stratach spółki.

Element kapitałowy - wkłady wspólników do

spółki.

- wniesienie do spółki własności lub innych praw - pozwolenie używania rzeczy lub praw - wykonywanie prac (wykonywanie usług) W razie wątpliwości uważa się, że wkłady

wspólników są równe. Wspólnik nie jest

zobowiązany do podwyższenia umówionego

wkładu.

Prawa wspólników w spółce jawnej:

1. Prawa organizacyjne (osobiste, członkowskie, korporacyjne).

- prawo do uczestniczenia w podejmowaniu uchwał

- prawo do zmiany i rozwiązania bądź wypowiedzenia umowy spółki

- prawo prowadzenia spraw spółki - prawo do reprezentowania spółki - prawo uzyskiwania informacji o stanie

spraw spółki

Wszystkie te uprawnienia służą realizacji

podstawowego prawa wspólnika o charakterze

już czysto majątkowym, tzn. prawa do udziału

w zyskach.

2. Prawa majątkowe (czysto majątkowe) o

charakterze uprawnień obligacyjnych

wynikających z zawartej umowy spółki jawnej.

Stanowią funkcjonalny związek z uprawnieniami

o charakterze organizacyjnym.

Podstawowym prawem jest prawo do

udziału w zyskach spółki.

Zasady partycypacji w zysku określa umowa.

Jeżeli umowa nie określa tej kwestii, każdy

wspólnik ma prawo do równego podziału zysków i

uczestniczy w stratach spółki. Umowa może

zwalniać także innych wspólników od udziału w

stratach. Jeżeli w umowie został określony

stosunek udziału wspólników w zysku, to w razie

wątpliwości odnosi się również do udziału w

stratach.

Wspólnik:

1. Może żądać podziału i wypłaty całości zysku z końcem każdego roku obrotowego.

2. Ma prawo do odsetek od udziału kapitałowego i to nawet wówczas, gdy spółka poniosła straty.

3. Ma prawo do wynagrodzenia za prowadzenie spraw spółki. To wynagrodzenie ma charakter

„dodatkowy”. Nie jest to wynagrodzenie ze

stosunku pracy.

4. Ma prawo do części majątku spółki w razie ustąpienia wspólnika lub rozwiązania spółki.

Prowadzenie spraw spółki jawnej (stosunki

wewnętrzne spółki).

Umowa może powierzyć prowadzenie spraw

spółki osobom trzecim z wyłączeniem

wspólników. Umowa określa zasady prowadzenia

spraw spółki, natomiast jeżeli umowa nie określa

tych zasad, to obowiązują następujące zasady:

1. Każdy wspólnik ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki.

2. Bez uprzedniej uchwały wspólników każdy wspólnik może prowadzić sprawy nie

przekraczające zwykłych czynności spółki.

Jeżeli jednak przed załatwieniem takiej

sprawy choćby jeden ze wspólników zgłosił

sprzeciw co do sposobów prowadzenia tej

sprawy, wówczas potrzebna jest uchwała

wspólników.

3. W sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności potrzebna jest zgoda

wszystkich wspólników, nawet wyłączonych

z prowadzenia spraw spółki.

4. Wspólnik, który ma prawo prowadzenia spraw spółki, może bez uprzedniej uchwały

wspólników wykonać czynność nagłą, której

zaniechanie mogłoby wyrządzić

niepowetowane straty.

5. Ustanowienie prokury wymaga zgody wszystkich wspólników mających prawo

prowadzenia spraw spółki, natomiast

odwołać prokurę może każdy wspólnik

mający prawo prowadzenia spraw spółki.

6. Wspólnik może być pozbawiony prowadzenia spraw spółki wyrokiem

sądowym z ważnych powodów.

7. Wspólnik ma działać z należytą starannością.

Reprezentowanie spółki jaw.(sfera zewnętrzna).

1. Każdy wspólnik ma prawo reprezentowania spółki.

2. W umowie wspólnik może być wyłączony od prawa reprezentowania spółki lub

uprawniony do reprezentowania spółki łącznie

z innym wspólnikiem lub prokurentem (tzw.

reprezentacja łączna).

3. Pozbawienie wspólnika prawa reprezentowania spółki może nastąpić jedynie

wyrokiem sądowym i to z ważnych powodów.

Prawo wspólnika do reprezentowania spółki

rozciąga się na wszystkie czynności sądowe i

pozasądowe związane z prowadzeniem

jakiegokolwiek przedsiębiorstwa handlowego nie

wyłączając z tego zbywania i obciążania

nieruchomości, ustanawiania i odwoływania

prokury. Prawa reprezentowania spółki nie można

ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób

trzecich. Prawo reprezentowania można powierzyć

pełnomocnikom (w szczególności prokurentowi).

Majątek spółki – składają się rzeczy i prawa

wniesione tytułem wkładu do spółki, a także

nabyte lub uzyskane dla spółki w jaki bądź

sposób w czasie jej istnienia. Jest to

współwłasność łączna – to wspólny majątek

wspólników.

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Za zobowiązania spółki odpowiada każdy

wspólnik wobec wierzycieli bez ograniczenia

całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi

wspólnikami oraz ze spółką. Ta zasada

obowiązuje również w razie ogłoszenia upadłości

spółki. Wspólnicy odpowiadają za zobowiązania

spółki w sposób bezpośredni (odpowiedzialność

pierwotna a nie subsydiarna) i nieograniczony

(odpowiedzialność całym swoim majątkiem

osobistym teraźniejszym i przyszłym).

Rozwiązanie spółki jawnej powodują:

1. Przyczyny przewidziane w umowie spółki. 2. Zgoda wszystkich wspólników. 3. Ogłoszenie upadłości spółki. 4. Śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego

upadłości.

5. Wypowiedzenie. 6. Wyrok sądowy.

Rozwiązanie sp. jaw. może nastąpić:

1. Z mocy prawa:

1) w razie ogłoszenia upadłości spółki 2) w razie upadłości wspólnika, można zapobiec

tej przyczynie rozwiązania spółki:

- wyłączając wspólnika - wypłacając mu udziały - postanowienia umowy lub uchwała pozostałych

wspólników

3) śmierć wspólnika, chyba że:

 umowa przewiduje dalsze istnienie spółki między pozostałymi wspólnikami

 wspólnicy podejmą uchwałę o dalszym trwaniu spółki

 umowa może przewidywać dalsze trwanie spółki z udziałem spadkobiercy wspólnika.

2. Z woli wspólników.

1) Przyczyny przewidziane w umowie spółki

 np. umowa zawarta na czas oznaczony, jeżeli po tym czasie wspólnicy nadal

prowadzą spółkę, ustawodawca uważa, że

spółkowicze milcząco przedłużyli umowę na

czas nieokreślony

2) Jednomyślna uchwała wspólników podjęta w formie pisemnej dla celów dowodowych

3) Wypowiedzenie umowy przez wspólnika – jeżeli spółkę zawarto na czas nieoznaczony,

wspólnik może wypowiedzieć umowę spółki

na 6 miesięcy przed końcem roku

obrachunkowego. Wypowiedzenie składa się

poprzez zawiadomienie pozostałych

wspólników lub wspólnika uprawnionego do

reprezentowania spółki.

4) Wypowiedzenie przez wierzyciela spółki.

3. Na podstawie orzeczenia sądowego.

Każdy ze wspólników może żądać

rozwiązania spółki wyrokiem sądowym, ale tylko

z ważnych powodów:

 obiektywnych – niezależnych od wspólnika

 subiektywnych – zależnych od wspólnika (długotrwała choroba).

Jednakże jeżeli ten ważny powód zachodzi

w osobie tylko jednego wspólnika, sąd może

na wniosek pozostałych wspólników orzec,

że wspólnik, w którego osobie zaszedł

ważny powód ustępuje ze spółki.

Likwidacja spółki jawnej.

Gdy zajdzie przyczyna rozwiązania spółki,

odbywa się jej likwidacja chyba, że wspólnicy

umówili się co do innego sposobu zakończenia

działalności spółki.

- likwidatorami są wszyscy wspólnicy - mogą oni jednomyślnie powołać na likwidatorów

tylko niektórych z nich lub nawet osoby trzecie

- likwidatorów może również na wniosek wspólnika lub innej zainteresowanej osoby

ustanowić sąd rejestrowy. Wniosek powinien

być oparty o ważne powody.

- likwidatorzy mogą być odwołani jednomyślną uchwałą wspólników. Ponadto z

ważnych powodów sąd rejestrowy może na

wniosek wspólnika lub osoby zainteresowanej

odwołać likwidatorów.

- likwidatorów ustanowionych przez sąd może odwołać jedynie sąd

- likwidację prowadzi się pod firmą spółki z dodatkiem „w likwidacji”

- otwarcie likwidacji, imiona i nazwiska likwidatorów oraz sposób reprezentowania

przez nich spółki powinny być zgłoszone do

rejestru handlowego

- w czasie likwidacji nie może być ustanowiona prokura

- prokura ustanowiona wcześniej wygasa - likwidacja polega na zakończeniu bieżących

spraw spółki, w szczególności na ściągnięciu

wierzytelności i pokryciu zobowiązań

- zakończenie likwidacji likwidatorzy składają do rejestru handlowego w celu wykreślenia

spółki.

SPÓŁKA KOMANDYTOWA

Spółka ta została przywrócona w 1991 roku.

Przywrócono dział X Kodeksu Handlowego –

„Spółka komandytowa”. Jest to spółka osobowa

prawa handlowego – uregulowana w Kodeksie

Handlowym art. 143-157. Jest to spółka mająca na

celu prowadzenie w większym rozmiarze

przedsiębiorstwa zarobkowego albo gospodarstwa

rolnego pod wspólną firmą, jeżeli wobec

wierzycieli za zobowiązania spółki przynajmniej

jeden wspólnik (zwany komplementariuszem)

odpowiada bez ograniczenia, a odpowiedzialność

przynajmniej jednego wspólnika (zwanego

komandytariuszem) jest ograniczona.

Komplementariusze ponoszą cały ciężar

przedsiębiorstwa.

Cechy spółki:

1. Spółka komandytowa jest podtypem spółki jawnej i to podtypem normatywnym.

2. Zawarcie umowy spółki wymaga zachowania formy aktu notarialnego.

3. Spółka komandytowa powstaje z momentem zarejestrowania spółki w rejestrze handlowym.

Wpis spółki ma charakter konstytutywny

(tworzy spółkę).

Prawa i obowiązki komandytariuszy:

1. Komandytariusz za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli odpowiada wyłącznie do

wysokości sumy komandytowej.

2. Komandytariusz zwolniony jest od odpowiedzialności w granicach wkładu

wniesionego do majątku spółki. Jeżeli wkład

jest niższy, odpowiada całym swoim majątkiem

solidarnie z pozostałymi wspólnikami i spółką,

ale jedynie w zakresie tej różnicy.

Obniżenie sumy komandytowej nie ma skutku

prawnego wobec wierzycieli, których

roszczenia powstały przed zarejestrowaniem

obniżenia.

3. Komandytariusz, który przystępuje do spółki już istniejącej, odpowiada również za

zobowiązania spółki istniejące w chwili

wpisania go do rejestru handlowego.

Komandytariusz

1. Prowadzenie spraw spółki przez

komandytariuszy.

- komandytariusz nie ma prawa ani obowiązku prowadzenia spraw spółki, chyba że umowa tak

stanowi

- w sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki wymagana jest zgoda

komandytariusza

2. Reprezentowanie spółki przez komandytariuszy.

Komandytariusz nie ma prawa ani obowiązku

reprezentowania spółki chyba, że na zasadzie

udzielonego mu pełnomocnictwa.

Szczególne uprawnienia komandytariusza.

1. Komandytariusz ma prawo domagać się odpisu

rocznego bilansu oraz przeglądać księgi i

dokumenty celem sprawdzenia rzetelności bilansu.

2.Na wniosek komandytariusza sąd rejestrowy

może z ważnych powodów zarządzić w każdym

czasie udzielenie bilansu lub innych wyjaśnień,

jak również zezwolić na przejrzenie ksiąg i

dokumentów. Z tych uprawnień nie można

komandytariusza wyłączyć ani ograniczyć.

Podział zysków i udział w stratach.

Ani komandytariusza, ani komplementariusza nie

można pozbawić prawa do udziału w zyskach.

Można zwolnić z obowiązku pokrywania strat. W

razie wątpliwości komandytariusz uczestniczy w

stratach spółki jedynie do wysokości umówionego

wkładu. Zasady podziału zysku i strat powinna

określać umowa spółki.

Rozwiązanie spółki komandytowej.

Przyczyny te same jak w spółce jawnej, poza

jedną: śmierć komandytariusza nie stanowi

przyczyny rozwiązania spółki. Spadkobiercy

komandytariusza powinni wskazać spółce do

wykonania jego praw jedną osobę. Czynności

dokonane przez pozostałych wspólników przed

takim wskazaniem są dla spadkobiercy

komandytariusza wiążące. Podział między

spadkobiercą udziałów komandytariusza jest

skuteczny jedynie za zgodą pozostałych

wspólników.

SPÓŁKI KAPITAŁOWE: Spółka Z O.O.

Jest to powoływana w celach gospodarczych

organizacja o strukturze korporacyjnej posiadająca

osobowość prawną, wyposażona w utworzony z

wkładów wspólników kapitał zakładowy

podzielony na udziały, odpowiadająca za

zobowiązania wobec wierzycieli wyłącznie

majątkiem własnym z wyłączeniem osobistej

odpowiedzialności wspólników. Jest spółką

handlową – uregulowana w Kodeksie Handlowym

(art. 158-306) i spółką kapitałową.

Cechy spółki z.o.o.

1. Osoba prawna od momentu wpisania spółki do rejestru handlowego (wpis do rejestru

ma charakter konstytutywny).

2. Jest formą pośrednią między spółką akcyjną jako czystym typem spółki kapitałowej

a spółką jawną czy komandytową.

Mimo, że jest to spółka kapitałowa, ma elementy

typowe dla spółki osobowej:

1. Ściślejszy związek między wspólnikiem a spółką (inaczej niż w spółce akcyjnej).

2. Indywidualne prawo kontroli przysługujące wspólnikowi (art. 205 K.H.).

3. Ograniczenie możliwości zbywania udziałów. 4. Zachowanie przez wspólników kontroli w

zakresie zmian stanu osobowego uczestników

spółki (przystępujących).

Dalsze cechy spółki z.o.o.

3. Spółka z.o.o. jako korporacja posiada organ uchwałodawczy, którym jest

zgromadzenie wspólników oraz organ

wykonawczy, którym jest zarząd spółki.

4. Występuje pod własną firmą. 5. Z reguły tworzona jest dla prowadzenia

przedsiębiorstw małych lub średnich przez

dwóch lub więcej wspólników, ale możliwe jest

utworzenie spółki jednoosobowej.

6. Może być tworzona wyłącznie w celach gospodarczych, niekoniecznie zarobkowych.

Rodzaje spółek z.o.o.

- spółki zwykłe (dwie lub więcej osób) - spółki jednoosobowe – wspólnikiem takiej

spółki może być spółka jawna czy

komandytowa, nie może być spółka cywilna.

Wspólnikami są wówczas wspólnicy spółki

cywilnej. Jedynym wspólnikiem spółki z.o.o.

nie może być inna spółka z.o.o. składająca się z

jednego wspólnika.

- spółki prawnicze - spółki z udziałem zagranicznym

Nie mogą być prowadzone w formie spółki z.o.o.

przedsiębiorstwa ubezpieczeniowe, bankowe,

giełda papierów wartościowych, fundusze

powiernicze.

DO POWSTANIA SPÓŁKI Z.O.O ustawodawca wymaga:

1. Zawarcia umowy spółki, która powinna być

zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem

nieważności. Obligatoryjna treść umowy.

Umowa powinna określać:

- Firmę i siedzibę spółki - Przedmiot działalności. - Czas trwania spółki (jeżeli jest ograniczony). - Wysokość kapitału zakładowego. - Czy wspólnik może mieć tylko jeden udział, czy

też większą ich liczbę.

- Ilość i wysokość udziałów objętych przez poszczególnych wspólników.

Jeżeli wspólnik spółki pokrywa swój udział w

spółce wkładem niepieniężnym, wówczas umowa

powinna określać osobę wspólnika, przedmiot

wkładu (aportu) oraz ilość i wysokość

przyznanych w zamian udziałów. Jeżeli

wspólnikowi lub wspólnikom mają być przyznane

szczególne korzyści lub szczególne obowiązki

wobec spółki to umowa powinna to zastrzegać.

2. Wniesienia całego kapitału zakładowego. W

każdej spółce z.o.o. wspólnicy muszą zgromadzić

cały kapitał w momencie rejestracji spółki.

3. Ustanowienia władz spółki (może nie wystąpić).

4.Wpisu do rejestru handlowego. Przez wpis do

rejestru spółka nabywa osobowość prawną.

Umowę należy zgłosić do rejestru w ciągu 6

miesięcy od daty jej zawarcia (w innym przypadku

umowa traci moc obowiązującą).

Kapitał zakładowy – ustalona w umowie spółki

wielkość liczbowa wyrażona w PLN, która

stanowi sumę wartości nominalnej wszystkich

udziałów wspólników.

Kapitał zakładowy jest ujmowany w bilansie

spółki po stronie pasywów. Gdy kapitał

zakładowy został pokryty przez wspólników z

nadwyżką, kwota nadwyżki jest księgowana w

funduszu zapasowym spółki. Jeżeli nie został

pokryty w całości, spółka ma roszczenie o

uzupełnienie brakującej wpłaty. Ustawowe

minimum kapitału zakładowego – 4000 zł.

(jest stały) - element pasywów- w bilansie spółki

wielkość liczbowa

Kapitał wniesiony- łączna wartość realnie

przekazanych spółce pieniędzy i praw

majątkowych

Funkcje kapitału zakładowego

1. Stanowi wiarygodność spółki. 2. Stanowi zabezpieczenie dla wierzycieli.

Wkłady pieniężne i aporty nie mogą być niższe od

wartości udziałów, których pokryciu służą.

Dopuszczalne jest wniesienie wkładów (aportów)

niedoszacowanych, tzn. wycenionych poniżej ich

wartości rzeczywistej, natomiast niedopuszczalne

jest zawyżanie aportów.

Majątek spółki-suma praw oraz innych

składników majątkowych posiadających wartość

ekonomiczną (np. renoma spółki) - majątek spółki

obciążają zobowiązania spółki, wobec wierzycieli

odpowiada spółka majątkiem spółki

Wartość majątku – różnica między aktywami a

zobowiązaniami spółki. - ulega ciągłym zmianom

Podwyższenie kapitału zakładowego może

nastąpić na podstawie dotychczasowych

postanowień umowy spółki lub przez zmianę

umowy spółki.

Objęcie przez wspólnika udziału lub udziału

nowoutworzonego w wyniku podwyższenia

kapitału zakładowego wymaga złożenia

oświadczenia przez osobę obejmującą udział lub

udziały wraz z oświadczeniem co do sposobu

pokrycia udziału wkładem pieniężnym lub

aportem.

Jeżeli udział obejmuje nowy wspólnik to

oświadczenie powinno obejmować:

1) przystąpienie do spółki na zasadzie umowy spółki

2) objęcie udziałów w oznaczonej wysokości Wszystko to w formie aktu notarialnego.

Zarząd spółki zgłasza podwyższenie kapitału

zakładowego do sądu rejestrowego.

Do zgłoszenia należy załączyć:

1. Uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego.

2. Oświadczenie lub oświadczenia o objęciu podwyższonego kapitału zakładowego.

3. Oświadczenia wszystkich członków zarządu, że wpłaty na podwyższony kapitał

zostały dokonane i że przejście wkładów

niepieniężnych na spółkę z momentem

zarejestrowania podwyższenia jest zapewnione.

Podwyższenie kapitału zakładowego staje się w

pełni skuteczne z chwilą wpisu do rejestru

handlowego. Podwyższenie kapitału zakładowego

może też nastąpić poprzez przesunięcie określonej

kwoty z kapitału zapasowego lub rezerwowego do

kapitału zakładowego. Wspólnicy obejmują nowo

utworzone udziały w stosunku do już posiadanych.

Nie można podwyższyć kapitału zakładowego

poprzez jego waloryzację.

OBNIŻENIE KAPITAŁU

ZAKŁADOWEGO—następuje w trybie zmiany

umowy spółki, więc wymaga formy aktu

notarialnego. Uchwała O OBNIŻENIU

KAPITAŁU zakładowego powinna zawierać

określone kwoty o jaką kapitał ma być obniżony

oraz wskazywać sposób obniżenia

SPOSOBY OBNIŻENIA KAPITAŁU

ZAKŁADOWEGO

1).zmniejszenie wartości nominalnej udziału

2).określone udziały w kapitale zakładowym

podlegają umożeniu 3).obniżenie kapitału

zakładowego o sumę strat poniesionych przez

spółkę w danym roku obrachunkowym.

UDZIAŁY (1000 ZŁ-minimum ustawowe) 1) -

jako cząstka kapitału zakładowego, 2)-jako ogół

praw i obowiązki wspólnika w spółce z o.o.,

wynikająca z jego uczestnictwa w spółce

Na udziały prawa, albo zysku w spółce nie mogą

być wystawione dokumenty na okaziciela ani też

dokumenty na zlecenie. ZASADY OBJĘCIA

UDZIAŁÓW--powinna określać umowa spółki

1.Jeżeli wspólnicy mogą mieć tylko po jednym

udziale, wówczas udziały mogą być różnej

wielkości i umowa może dopuszczać zbycie części

udziałów 2. Każdy ze wspólników może mieć

więcej niż 1 udział. UDZIAŁ JAKO PRAWO

UDZIAŁOWE—1).niedopuszczalny jest obrót p.

oszczególnymi uprawnieniami wspólnika 2)--.Z

udziałem może być związany obowiązek

powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Za

te świadczenia należy się wynagrodzenie nawet

wówczas,gdy bilans spółki nie wykazuje czystego

zysku. 3)--Umowa spółki może przewidywać

obowiązki dokonania opłat do udziałów w

granicach wysokości oznaczonej cyfrowo w

stosunku do udziału. 4)—udział rozumiany jako

prawo udziałowe jest nie podzielne. Gdy

uprawnionych do udziału jest kilka osób , udział

przysługuje im wspólnie

MOŻLIWE JEST USTANOWIENIE

UDZIAŁÓW UPRZYWILEJOWANYCH

1.udziały równe i nierówne 2. udziały zwykłe i

uprzywilejowane 3. Gotówkowe 4 .aportowe

5.związane z obow. świadczeń niepieniężnych.

UDZIAŁY UPRZYWILEJOWANE-powinna je

przewidywać umowa. Umowa powinna określać

rodzaj i zasady uprzywilejowania:-udział uprzyw.

co do dywidenty

- udział uprzyw.co do głosu, - / -co do

pierwszeństwa umożenia, -/- co do pierwszeństwa

objęcia nowych udziałów , -/- co do -/- przy

podziale majątku spółki w razie likwidacji spółki,

inne

ZBYCIE UDZIAŁU W SPÓŁCE-Udział w z o.o.

jest zbywany. Zbycie lub zastawienie udziału,

umowa spółki może uzależnić od zezwolenia

spółki albo w inny sposób ograniczyć.

Ograniczenia mogą wynikać z umowy spółki.

Jeżeli umowa spółki uzależnia zbycie udziału od

zgody spółki to takie zbycie bez tej zgody stanowi

czynność bezskuteczną i to zarówno wobec spółki

jak i między stronami tej umowy. SPÓŁKA JAKO

OSOBA PRAWNA- KONSEKWENCJE

1) jest odrębną od założycieli jed. Organizacyjną

2). ma własny wyodrębniony majątek 3). za

zobowiązania odpowiada wyłącznie własnym

majątkiem 4). ma zdolność prawną i zdolność do

czynności prawnych 5)działa przez swoje organy

PRAWA WSPÓLNIKÓW W SPÓŁCE Z O.O.

Dzielimy je na dwie grupy: 1).prawa

korporacyjne-służą do realizacji drugiej grupy:-

prawo kontroli przysługujące każdemu

wspólnikowi spółki, -prawo do

współdecydowania, -prawo do udziału w

zgromadzeniach wspólników, -prawo głosu, -

prawo do inf. o stanie spraw spółki, -prawo

zaskarżenia uchwał i inne . 2).prawa majątkowe -

prawo wspólnika do zysku bilansowego, -prawo

do umorzenia udziału, - prawo do kwoty

likwidacyjnej w razie rozwiązania i likwidacji

spółki, -prawo do szczególnych korzyści.

WŁADZA SPÓŁKI-osoba prawna działa poprzez

organy:

1. zarząd 2.rada nadzorcza, komisja rewizyjna 3.

Zgromadzenie wspólników

ZARZĄD-jest to organ wykonawczy spółki-

prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje. Zarząd

jednoosobowy lub wieloosobowy. Członkami

zarządu są osoby spośród wspólników lub z poza

ich grona. Członków zarządu ustanawiają

wspólnicy stosowną uchwałą. Członkowie zarządu

mogą być odwołani w każdej chwili. Prawo

członka zarządu do reprezentowania spółki

rozciąga się na wszystkie czynnościsądowe lub

poza sądowe. Przy zarządzie wieloosobowym

sposób reprezentowania określa umowa spółki.

Uchwały zarządu zapadają bezwzględną

większością głosów obecnych. W umowach

między spółką a członkami zarządu ,a także w

sporach z nimi spółkę reprezentuje RADA

NADZORCZA-składa się przynajmniej z trzech

członków powołanych uchwałą wspólników przy

czym umowa spółki może przewidywać inny

sposób powołania. Radę nadzorczą powołuje się

na rok. Członków można odwołać w każdej

chwili. KOMISJA REWIZYJNA-składa się

przynajmniej z 3 członków powoływanych i

odwoływanych według tych samych zasad co

członkowie rady nadzorczej. Pełnią funkcje

nadzorcze i kontrolne przy czym w zakresie

funkcji szczególnych są różnice między Radą Nad.

A Kom. Rew.

ZGROMADZENIE WSPÓLNIKÓW- JEST TO

ORGAN UCHWAŁODAWCZY. Mamy dwa

rodzaje zgromadzeń:

-zwyczajne- powinno się odbyć w ciągu 6

miesięcy po upływie każdego roku obrotowego.

Przedmiotem takiego zgromadzenia powinno być:

1.rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania,

bilansu oraz rachunku zysku i strat za rok ubiegły

2.podjęcie uchwały o podziale zysków lub

pokryciu strat, jeżeli umowa tę sprawę pokazuje

3.udzielenie władzy spółki absolutorium z

wykonania przez nie obowiązków ;w tych

sprawach pisemne głosowanie jest wyłączone

-nadzwyczajne- zwołuje się w przypadkach

oznaczonychw kiodeksie handlowym lub w

umowie spółki a ponadto gdy uprawnienie do

zwoływania zgromadzeń uznają to za wskazane

ROZWIĄZANIE I LIKWIDACJA SPÓŁKI--

rozwiązanie powoduje:

1). )-przyczyny przewidziane w umowie spółki

2).-uchwała wspólników stwierdzona protokołem

notarialnym o rozw. Spółki. 3)-ogłoszenie

upadłości spółki

Generalnie likwidacja polega na zakończeniu

bieżących spraw spółki, osiągnięciu

wierzytelności , zaspokojeniu zobowiązań spółki.

Likwidatorami spółki są członkowie zarządu

SPÓŁKA AKCYJNA -cechy:1. Jest najczystrzą

postacią spółki kapitałowej 2.jest to spółka

handlowa uregulowana w kodeksie handlowym 3.

Kapitał podzielony na akcje o równej wartości

nominalnej 4. Załorzycieli jest co nalmniej 3

5.znaczna liczba przepisów o charakterze

bewzględnie obowiązującym 6. Spółka akcyjna

jest osobą prawną. Osobowość prawną nabywa

przez zarejestrowanie spółki w rejestrze

handlowym 7. Spółka akcyjna działa za

pośrednictwem swoich organów. Reprezentowany

przez zarząd lub przez Radę Nad. 8. Ma zdolność

prawną i zdolność do czynności prawnych, także

zdolność wekslową i czekową

PORÓWNANIE SPÓŁKI AKCYJNEJ Z

SPÓŁKĄ Z O.O. -SPÓŁKA z o.o. ma wiele

atrybótuw spółki osobowej, natomiast spółka

akcyjna -brak tych atrybutów, 2. Z o.o.-prawo

kontroli składu osobowego przez ograniczenie

zbycia lub zastawienia udziałów. Spółka akcyjna -

akcje są zbywalne 3. Akcja w spółce akcyjnej jest

papierem wartościowym,w z o.o. nie jest papierem

wart.

GENERALNE OKREŚLENIE SP. AKCYJNEJ.

Spółka akcyjna jest organizacją prywatno-prawną

o strukturze korporacyjnej, powołana w dowolnym

celu prawnie, posiadająca osobowość prawną,

posiadająca utworzony z wkładów akcjonariuszy i

ustalony w statucie spółki kapitał akcyjny

podzielony na akcje o równej wartości nominalnej

odpowiadającej za zobowiązania wyłącznie

własnym majątkiem.

KAPITAŁ AKCYJNY-jest to ustalona w statucie

spółki akcylnej określona wielkość jednostek

pieniężnych w złotch, która stanowi sumę wartości

nominalnej wszystkich akcji w spółce. Kapitał

akcyjny- dzieli się na akcje o równej wartości

nominalnej. RÓZNICA OD SP. Z O.O.-przed

zarejestrowaniem spółki efektywnie powinny być

wniesione do spółki zadeklarowane aporty- wpłaty

niepieniężne, ponadto przynajmniej, ćwierć części

wkładu pieniężnego każdego akcjonariusza

zobowiązanego do wniesienia gotówki

PODWYŻSZENIE KAPITAŁU AKCYJNEGO

1.-mozliwe jest przesunięcie środków z funduszu

zapasowego lub funduszu rezerwowego do

kapitału akcyjnego z części zysku netto spółki 2.-

Podwyższenie wymaga uchwały walnego

zgromadzenia podjętej kwalifikowaną

większością trzech\czwartych głosów, przy czym

statut spółki może przewidywać kryterium

ostrzejsze.

OBNIŻENIE KAPITAŁU AKCYJNEGO- Może

być dokonane przez:1. Zmniejszenie nominalnej

wartości akcji w spółce 2. Umożenie części akcji.

O obniżeniu kapitału akcyjnego zarząd ogłasza w

Monitorze gospodarczym sądowym i w pismach

przeznaczonych do ogłoszenia spółki z

wezwaniem wierzycieli spółki do wniesienia

sprzeciwu w ciągu 3 miesięcy, licząc od dnia

ogłoszenia. Wierzyciele , którzy w ciągu 3

miesięcy zgłoszą sprzeciw powinni być przez

spółkę zabezpieczeni.

UWAGA –Druga wersja spólek do wyboru

PODMIOTY GOSPODARCZE

Rodzaje podm.gosp.

P.g prowadzącym dział.gosp. może być osoba fiz.,

prawna lub jedn.organ.nie mająca osob.prawn.

utworzona zgodnie z przepisami prawa. Osoba

fiz.jako p.g powinna prowadzić dział.gosp.w

celach zarobkowych i na własny rachunek. Ustawa

nie wymaga u niej pełnej zdolności do czynności

prawnych. Osoba prawna to każda jednostka

organiz., której osobowość prawną przyznają

przepisy obowiązującego prawa. Podjęcie

dział.gosp.nie wymaga zgłoszenia do ewidencji

działalności gospodarczej. Osoby prawne z reguły

uzyskują także osobowość prawną z chwilą

zarejestrow. Jedn.organiz.nie mające osobow.pr.

to spółki prawa cyw.,tzw.ułomne osoby prawne

(sp.jawne i komandyt.), zakłady przedsiębiorstwa

wielozakładowego bę-dące na pełnym

rozrachunku gosp., pań-stwowe jedn.budżet.itp.-

są to więc tylko takie jedn.,które podejmując

dział.gosp. nie są zobowiązane do jej rejestracji w

inny sposób i na podst.innych przepisów

prawnych. Podział podm.gosp.ze względu na

formę organizacyjnoprawną: wyróżnić tu można

p.g.typu korporacyj-nego, działające jako

przedsiębiorstwa w formie spółek (cyw.,

handl.itd.), spół-dzielni, zrzeszeń itp., i

przedsiębiorstwa państwowe, fundacje oraz inne

podm. (z reguły typu fundacyjnego), jak Skarb

Państwa, gminy, przedsięb.komunalne itp. można

też wyróznić p.g. prawa pu-blicznego (np.Skarb

Państwa, gmina ) i prywatnego np.sp.,

spółdzielnie. Inne formy org.pr.działalności

gosp.to gosp. pomocnicze i zakłady budżetowe.

Systemy ewidencyjne podm.gosp.

1)ogólny syst.identyfikacji i klasyfikacji jednostek

gosp. „REGON” - prowadzo-ny przez GUS

obejmuje wszystke jedno-stki gospodarcze.

Nadaje stały, cyfrowy identyfikator, będący

kolejnym nume-rem jednostki w rejestrze, które

łącznie stanowią jej numer statystyczny. Jedn. taka

ma obowiąz.aktualizacji jej cech klasyfikacji.

2)system ewidencji podm gosp. - przeprowadza

właściwy organ gminy lub miasta; zapewnia

tzw.jawność formalną, tj.prawo wglądu do

ewidencji dział.gosp.prowadzonej przez organ

administracji oraz sporządz.z niej odpi-sów i

notatek. Podm.zobowiąz.jest zgłaszać w ciągu 14

dni zmiany stanu faktycznego i prawnego

odnoszące się do podm.gosp.i dział.gosp.powstałe

po wpisie do ewidencji. Zgłoszenia do ewid. nie

wymagają: uboczne zajęcia zarobko-we os.fiz.;

podjęcie dział.wytwórczej w rolnictwie w zakresie

produkcji roślinnej i zwierzęcej, ogrodnictwa i

sadowni-ctwa; podj.dział.gosp.przez os.prawne;

podj.dział.która wymaga uzyskania kon-cesji lub

promesy. 3)syst.rejestracji po-datkowej.

4)wewnętrzny syst.ewid-infor-macyjny

przedsięb.państw. i in.jednostek gosp.- sąone

obowiązane prowadzić ten syst.w celu wykonania

obowiązków sprawozdawczych nałożonych przez

ustawę o statystyce publicznej. 5)rejestry sądowe i

inne - zapewniają pewność i bezpieczeństwo

obrotu gosp. Obowiązu-jące przepisy mogą

nakładać na dany podm.obowiązek prawny wpisu

do reje-stru-wpis obligatoryjny, mogą jednakże

przewid.tylko możliwość takiego wpisu-wpis

fakultatywny. Wpisy tego rodzaju mogą mieć albo

charakter deklaratywny, gdy potwierdzają tylko

pewne zdarzenia prawne, których skutek następuje

nieza-leżnie od wpisu, albo charakter konsty-

tutywny, gdy zaistnienie określonego skutku

prawnego uzależnione jest od wpisu do rejestru.

Wpisy mogą mieć też char.konwalidacyjny

(sanujący), gdy skutkiem wpisu jest usunięcie

braków prawnych przy obowiązującej rejestracji.

Rejestry pełnią funkcję informacyjną i są

wyposażone w cechę jawności formalnej (pełnej

lub ograniczonej) oraz material-nej, która opiera

się na zupełności i wia-rygodności funkcji

informacyjnej.

Współdziałanie podm.gosp.

Kooperacja to współdziałanie różnych

podm.gosp.zarówno w sferze produkcyj-nej jak

nieprodukcyjnej. Może ona przybierać postać

k.funkcjonalnej (gdy do współdziałania dochodzi

na podstaw. czynności prawnych stron) i k.struktu-

ralnej (gdy istnieje przynależność koope-rantów

do jednej organizacji gosp.).

SPÓŁKI OSOBOWE: Spółka prawa cywilngo.

Przez umowę wspólnicy zobowiązują się dążyć do

osiągnięcia wspólnego celu gosp. przez działanie

w sposób oznaczo-ny, w szczególności przez

wniesienie wkładów. Może ona być założona dla

każdego celu gosp.: jednorazowego lub

długotrwałego, w celu osiągnięcia zysku lub nie.

W zasadzie służyć winna prowa-dzeniu

przedsiębiorstw w mniejszym i średnim rozmiarze.

Umowa spółki po-winna być stwierdzona pismem

(dla celów dowodowych) oraz ma char.kon-

sensualny, dwu- lub wielostronny, loso-wy.

Spółka ta nie podlega wpisowi do żadnego z

rejestrów sądowych, ale do ewidencji

gospodarczej.

Stosunki majątkowe i odpowiedzialność za

zobowiązania

Wkłady: wkład wspólnika może polegać albo na

wniesieniu do spółki własności lub innych praw,

albo na świadczeniu usług. Są więc cztery

sytuacje: a)wspól-nik zobowiązał się wnieść

własność rze-czy; b)rzeczy mają być wniesione

tylko do używania; c)jeśli wspólnik wnosi wkłady

pieniężne to wyróżnić trzeba czy jest to wkład

gotówkowy, czy wręczenie czeku etc.; d)

„świadczenie usług”. Wkłady wniesione przez

wspólników oraz dochody uzyskiwane przez

spółkę w czasie jej trwania są majątkiem wspól-

nym. Na majątek wspólników składają się: a)

wkłady w formie własności i in-nych praw

podmiotowych; b)dochody, łącznie ze środkami

pieniężnymi oraz prawami nabytymi w drodze

surogacji; c) wszelkie wierzytelności oraz roszcze-

nia o wniesienie wkładu.

Charakter prawny majątku spółki

Ma on char.współwłasności łącznej, więc każdy

wspólnik jest właścicielem majątku jako

niepodzielnej całości, jak również rzeczy i prawa

wchodzącego w skład tej całości-to tzw.prawo

niepo-dzielnej ręki. Istnieje tu zakaz rozporzą-

dzania przez wspólników własnym udziałem we

wspólnym majątku albo w poszczególnych jego

składnikach i zakaz domagania się podziału tego

majątku. Można przyjąć, że wspólnik może rozpo-

rządzić należnymi mu prawami majątko-wymi

wobec spółki, które będą mu przy-sługiwać z

chwilą wystąpienia ze spółki albo z chwilą jej

rozwiązania. Tak samo wspólnik może

rozporządzać prawem do wypłaty części zysku

przypadającej na niego w czasie trwania spółki,

jak i pra-wem zwrotu wydatków poniesionych

osobiście przez niego w związku z pro-wadzeniem

spraw spółki.

Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania

spółki.

Zobowiązaniami spółki są wszelkie zo-bowiązania

zaciągnięte przez jednego wspólnika, kilku lub

wszystkich wspól-ników, jeśli pozostają one w

związku z działalnością spółki. Należą tu również

zobowiązania z czynów niedozwolo-nych. Chodzi

tu tylko o zobowiązania powstałe w czasie trwania

spółki lub odnoszące się do okresu istnienia

spółki.

Wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie, co

oznacza, że każdy ze wspólników odpowiada za

zobow.nie tylko mają-tkiem spółki, ale i

majątkiem osobistym, przy czym

odpowiedzialność wspólni-ków jest niezależna od

ich udziału w zyskach i stratach spółki. Wierzyciel

może natomiast dochodzić swojej wie-rzytelności

z całego majątku wspólni-ków oraz z całego

m.osobistego każdego ze wspólników. Natomiast

wspólnik, który przystąpił do spółki już istniejącej,

nie odpowiada solidarnie z pozostałymi

wspólnikami za zobowiązania spółki powstałe

przed datą jego przystąpienia do spółki. Z kolei

osobista odpow. wspólnika, który wystąpił ze

spółki trwa nadal w zakresie zobowiązań

zaciągnię-tych za jego obecności. Odpowiedzial-

ność taka trwa również w chwili rozwią-zania

spółki. Odpow.solidarna wspólni-ków nie może

być zniesiona ani zmie-niona w drodze czynności

prawnej mię-dzy nimi - jest bowiem nieważna.

Prowadzenie praw spółki.

Każdy wspólnik jest uprawniony do pro-wadzenia

spraw spółki. W umowie lub uchwale wspólnicy

mogą postanowić, że sprawy spółki prowadzić

będzie jeden lub kilku wymienionych wspólników.

Wspólnicy mogą również powierzyć

prowadz.spraw sp.osobie trzeciej. Wspólnicy z

tego tytułu nie są uprawnie-ni do pobierania

wynagrodzeń, ze wzglę-du na członkostwo. Mogą

natomiast żą-dać zwrotu poniesionych w związku

z prowadz.spraw wydatków. Jeżeli sprawy

prowadzi osoba trzecia wówczas stosuje się

przepisy o umowie zlecenia lub o dzieło lub o

pracę. Upoważnienie do prowadzenia spraw spółki

przez każ-dego ze wspólników ogranicza ustawa

do zakresu zwykłych czynności spółki. Jeśli przed

zakończeniem takiej sprawy chociaż jeden ze

wspólników sprzeciwił się jej prowadzeniu,

potrzebna jest uchwała wspólników. Jest ona

potrzebna także wtedy, gdy wspólnik prowadzący

sprawy spółki ma dokonać czynności

przekraczających zakres „zwykłych czynności

spółki”. Powierzając prowa-dzenie spraw spółki

niektórym tylko wspólnikom lub osobom trzecim

sami wspólnicy nie pozbawiają się tym sa-mym

prawa do podejmowania uchwał w sprawach

dotyczących spółki.

Reprezentacja spółki.

Reprezentacja dotyczy kontaktów ze światem

zewnętrznym. Każdy ze wspól-ników umocowany

jest do repr.spółki w takich granicach w jakich

uprawniony jest do prowadzenia jej spraw, chyba

że umowa spółki lub uchwała stanowi ina-czej.

Jeżeli natomiast do repr.umocowna została osoba

trzecia, wówczas działa ona zgodnie z umową

zlecenia, jeśli wspólnicy nie postanowią inaczej.

Zyski i straty.

Wspólnik w zasadzie może żądać po-działu i

wypłaty zysku dopiero po roz-wiązaniu spółki i

jeśli miała ona cel zarobkowy. Wtedy dopiero

można bo-wiem ustalić prawidłowo i ostatecznie

wyniki jej działalności. Jeżeli jednak spółka

zawarta została na czas dłuższy, każdy ze

wspólników ma prawo żądać podziału i wypłaty

zysków na koniec roku obrach. Wspólnik jest

uprawniony do równego udziału w zyskach i w

stra-tach, bez względu na rodzaj i wartość wkładu.

W umowie można jednak usta-lić inaczej podział

zysków i strat. Można nawet zwolnić niektórych

wspólników od udziału w stratach, ale nie można

wy-łączyć nikogo od udziału w zyskach.

Zmiana i rozwiązanie umowy spółki.

Wspólnicy mogą przyjąć nowego człon-ka lub

wyrazić zgodę na wstąpienie no-wego członka, w

drodze zmiany umowy spółki. Możliwe jest też

wystąpienie wspólnika ze spółki oraz rozwiązanie

spółki. Wystąpienie: a)przez wypowie-dzenie

swego udziału na trzy miesiące przed upływem

roku obrachunkowego, o ile spółka zawarta

została na czas nie-oznaczony; b)przez

wypowiedzenie udziału ze strony wierzyciela

osobistego wspólnika. Rozwiązanie spółki następ-

uje z przyczyn przewidzianych w umo-wie.

Kodeks cyw.zakłada , że najpierw należy spłacić

długi spółki, zwrócić wspólnikom wkłady wg.

zasad jak przy występowaniu ze spółki, a

pozostałą resztę podzielić między wspólników w

takim stopniu, w jakim uczestniczyli w zyskach.

SPÓŁKA JAWNA

Spółka jawna jest niczym innym jak tyl-ko

wyspecjalizowanym typem i odmianą spółki

prawa cywilnego. Jest jednak odrębnym typem

umowy, do której nie mają zastosowania przepisy

K.c o spół-ce. Zalicza się ją do tzw.ułomnych osób

prawnych (posiada więc właściwości, które są

zazwyczaj atrybutem tylko osób prawnych), która

jest powoływana do działalności zarobkowej w

większym rozmiarze.

Powstanie spółki.

Nie zachodzi bynajmniej potrzeba, aby strony

wyraźnie oświadczyły, że zawie-rają między sobą

spółkę jawną, zaś umo-wa spółki jawnej winna

być zawarta na piśmie.

Wpis spółki do rejestru.

Podlega ona wpisowi do rejestru handlo-wego.

Każdy wspólnik ma prawo i obo-wiązek

zgłoszenia spółki do rejestru w ciągu dwóch

tygodni od zawarcia umo-wy lub uruchomienia

przedsiębiorstwa. Wpis ma char.deklaratoryjny;

wyjątek stanowi spółka prowadząca gospodar-

stwo rolne w większym rozmiarze- jej wpis ma

char.konstytutywny.

Prowadzenie spraw spółki.

Tak samo jak w spółce cywilnej, ale za wyjątkiem

nst.sytuacji: a) w syt.powie-rzenia spraw jednemu

lub kilku wspólnikom-pozostali są wyłączeni; b)

nie można powierzyć prowadz. spraw osobom

spoza spółki z wyłączeniem wspólników.

Wkłady.

O wysokości wkładu rozstrzyga umowa spółki, a

w razie wątpliwości uważa się, żę wkłady

powinny być równe. Wszelkie dodatkowe wkłady

wymagają zgody po-zostałych wspólników.

Wkład może po-legać na wniesieniu własności lub

in-nych praw, na dozwolonym używaniu rzeczy

lub praw albo na wykonywaniu pracy.

Uczestnictwo w spółce nie jest zatem związane z

koniecznością przeniesienia na spółkę prawa

własności przedmiotów wnoszonych do niej tytu-

łem wkładu.

Udział wspólnika w zyskach i stratach.

O wysokości tej decyduje umowa, a jeśli jej brak

to zasada, że każdy wspólnik ma prawo do

równego udziału w zysku i uczestniczy w stratach

w tym samym stosunku, bez względu na rodzaj i

war-tość wkładu. Wspólnik, który wniósł ty-tułem

wkładu tylko swą pracę, w razie braku wyraźnych,

odmiennych posta-nowień umownych, nie

uczestniczy w stratach. Także inni mogą być

zwolnieni od udziału w stratach, jeśli tak wskazuje

umowa. Podział i wypłata zysku nastę-puje z

końcem każdego roku obrach. Jeśli jednak wkład

wspólnika doznał uszczuplenia, zysk przeznacza

się odpo-wiednio na jego uzupełnienie. Bardzo

ważną zasadą jest, że wspólnik ma pra-wo żądać

corocznie wypłacenia odsetek w wysokości cztery

od sta od swego udziału, nawet gdyby spółka

poniosła straty.

Prawa majątkowe wspólników.

Wraz z przystąpieniem wspólnika do spółki

powstają tzw.prawa spółkowe wspólnika o

char.praw osobistych (np. reprezentowanie spółki)

oraz praw majątkowych: rzeczowych (prawo do

majątku spółki) lub obligacyjnych (np. prawo do

odsetek, do udziału w zysku).

Rozporządzanie prawami spółki.

Wspólnikowi nie wolno rozporządzać prawami

przysługującymi mu z tytułu przynależności do

spółki, z wyjątkiem praw obligacyjnych. Poza tym

wspólnik nie może przekazywać swych praw oso-

bom trzecim lub swoim wspólnikom ze skutkiem

dla spółki.

Zakaz udziału w interesach konkurencyjnych.

Każdy wspólnik musi powstrzymać się od

działalności sprzecznej z interesami spółki, bez

wyraźnego lub domniemane-go zezwolenia

pozostałych wspólników. Przekroczenie owych

zakazów zobowią-zuje nielojalnego wspólnika do

wydania spółce osiągniętych korzyści, wypłatę

odszkodowania, rozwiązanie spółki lub jego

ustąpienie.

Prawo do reprezentacji.

Wspólnik nie może być w zasadzie poz-bawiony

prawa reprezentowania spółki. Wyłączyć może

bowiem jedynie umowa spółki, a także z

„ważnych powodów”.

Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania

spółki.

Za zobowiązania spółki odpowiada ka-żdy

wspólnik wobec wierzycieli bez ograniczenia,

całym swym majątkiem, solidarnie z pozostałymi

wspólnikami oraz ze spółką. Każdemu z

wierzycieli przysługuje prawo pozwania zarówno

spółki, jak jej wspólników i egzekwo-wania

należności z ich osobistego mają-tku. Istnieje tu

rozszerzenie odpowie-dzialności wspólników na

czas poprze-dzający przystąpienie danego

wspólnika do spółki.

Rozwiązanie i likwidacja spółki.

a) z mocy prawa; b) z woli wspólników lub osób

trzecich; c) z mocy orzeczenia sądowego.

Ustąpienie wspólnika.

a) w przypadku wypowiedzenia - ostatni dzień

roku obrach., w którym upłynął termin

wypowiedzenia; b) w przypadku śmierci lub

upadłości; c) w przypadku ustąpienia z mocy

wyroku sądowego.

Likwidacja spółki.

a) zakończenie bieżących interesów; b) ściągnięcie

wierzytelności i spieniężenie innych aktywów; c)

zaspokojenie wie-rzycieli spółki; d) zwrot

wkładów wnie-sionych przez wspólników tylko do

uży-tku; e) podział pozostałego majątku mię-dzy

wspólników (proporcjonalnie do udziału w

zyskach i w stratach).

SPÓŁKA KOMANDYTOWA

Jest odmianą spółki jawnej; jest spółką osobową,

nie posiada osobowości pra-wnej, a jej wpis do

rejestru jest obliga-toryjny i ma

char.konstytutywny, powstaje bowiem z chwilą

wpisu do re-jestru. Zawarcie spółki wymaga

formy aktu notarialnego-pod rygorem niewa-

żności. To spółka mająca na celu pro-

wadz.przedsiębiorstwa zarobkowego albo

gospodarstwa rolnego pod wspólną firmą, jeśli

wobec wierzycieli za zobo-wiązania spółki

przynajmniej jeden wspólnik (komplementariusz)

odpowia-da bez ograniczeń, a odpowiedzialność

drugiego jest ograniczona (komandyta-riusz).

Prawo do kontroli.

Komandytariusz może jedynie domagać się odpisu

rocznego bilansu oraz prze-glądać księgi i

dokumenty, celem spra-wdzenia jego

wierzytelności. Sąd reje-strowy na wniosek

komandytariusza może zarządzić udostępnienie

mu bilan-su lub udzielenie innych wyjaśnień w

każdym czasie, a także dopuścić do przejrzenia

ksiąg i dokumentów, co nie może być ograniczone

umownie.

Rozwiązanie spółki i ustąpienie wspólnika.

Mają tu zastosowanie przepisy identy-czne jak w

spółce jawnej. Do tej spółki nie mają jednak

zastosowania przepisy o śmierci komandytariusza,

które w spółce komand. nie są podstawą do

rozwiązania spółki.

SPÓŁKA AKCYJNA Spółka akcyjna jest rozwiniętą formą spółki

kapitałowej. W prawno-organizacyjnej postaci

spółki akcyjnej prowadzą działalność większe

organizacje gospodarcze. Podstawową cechą

spółki akcyjnej jest wyłącznie majątkowy

charakter stosunków między nią samą a

udziałowcami. Stosunki są bardzo luźne,

nawiązują się przez nabycie akcji, będących

świadectwem wniesienia wkładu kapitałowego i

posiadania praw członkowskich, a rozwiązują

przez ich zbycie. Członkostwo w spółce akcyjnej

jest anonimowe, ponieważ akcje są z reguły

wystawiane na okaziciela. W obrocie

gospodarczym pewną osobliwością spółki

akcyjnej może się wydawać, że dopuszczalne jest

jej zawiązanie nie tylko w celu zarobkowym, czy

raczej - gospodarczym, ale również w celu

niegospodarczym, na przykład charytatywnym.

Spółka akcyjna jest osobą prawną, w której

dominującą rolę odgrywa element majątkowy w

postaci kapitału. Element ludzki ma znaczenie

marginesowe. Decyzje podejmowane przez

zgromadzenie wspólników w głosowaniach zależą

od liczby akcji, jakimi dysponują wspólnicy

popierający daną opcję, nie zaś od liczby

wspólników. Decyduje więc większość

kapitałowa, nie osobowa, podobnie jak w spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością.

Utworzenie spółki akcyjnej

Pierwszy sposób (tzw. założenie łączne) jest

zbliżony do tego, jaki charakteryzuje spółkę z

O.O. Polega on na utworzeniu spółki przez

samych założycieli, bądź przez założycieli i osoby

trzecie. Sposób ten charakteryzuje się koncentracją

procesu powstawania spółki w czasie i określonym

z góry składem osobowym, wzajemnie

zaakceptowanym przez przyszłych akcjonariuszy.

Zwiększa to znaczenie czynnika ludzkiego, który

skądinąd w spółkach kapitałowych odgrywa, jak o

tym była mowa, rolę uboczną, w tym osobistych

cech wspólników, które dla spółki stają się istotne.

Większość powstających obecnie spółek

akcyjnych tworzonych jest właśnie na tej drodze.

Łączy się to zazwyczaj z zamierzonym

hermetycznym składem osobowym spółki, która

według woli założycieli ma być zamknięta dla

osób z zewnątrz. Tryb ten rozpoczyna się od

ustalenia i podpisania statutu przez założycieli

spółki (min trzech chyba że założycielem jest

Skarb Państwa lub samorząd terytorialny). Statut -

forma aktu normatywnego. Założyciele spółki to

osoby, które podpisują uzgodniony przez siebie

statut.

Statut sp.akcyj. powinien określać:

1) firmę, siedzibę i przedmiot przedsiębiorstwa spółki,

2) czas trwania spółki, jeśli jest ograniczony, 3) wysokość kapitału akcyjnego i sposób jego

zebrania oraz li i nominalną wartość akcji ze

wskazaniem, czy są to akcje imienne, czy

okaziciela,

4) imiona i nazwiska (firmy) oraz adresy założycieli,

5) organa władz spółki, 6) związane z akcjami obowiązki świadczeń na

rzecz spółki,

7) warunki i sposoby umarzania akcji. Udział w spółce osób trzecich, to znaczy

osób spoza grona założycieli wymaga zgody

założycieli. Może ona być wyrażona z góry w

statucie, bądź w późniejszych aktach

dokonywanych wspólnie o osobami trzecimi lub

odrębnych.

Zawiązując spółkę założyciele sami lub z

udziałem osób trzecich, w jednym lub kilku aktach

notarialnych, wyrażają zgodę na powstanie spółki

i treść statutu, ustalają liczbę i rodzaj akcji

objętych przez poszczególnych akcjonariuszy,

cenę emisyjną akcji i terminy wpłat na akcje oraz

stwierdzają dokonanie wyboru pierwszych władz

spółki. Jeżeli do spółki są wnoszone wkłady

niepieniężne, w aktach tych należy wymienić

osoby wnoszące oraz przedmiot wkładu i

wysokość zapłaty.

2-gi sposób powołania spółki (tzw. założenie

sukcesywne) nie jest aktem jednorazowym, lecz

procesem, składającym z szeregu etapów

przewidzianych przepisami. Występują w nim

dwie całkowicie odrębne kategorie przyszłych

wspólników, a miano cie założyciele spółki oraz

osoby nabywające akcje w drodze subskrypcji.

Założyciele ustalają i podpisują statut

projektowanej spółki. Następnie - jeszcze przed

przystąpieniem do subskrypcji akcji - mają

obowiązek zło' do depozytu sądowego kaucję w

wysokości pięciu procent kapitału akcyjne Kaucja

ta jest przeznaczona na zabezpieczenie

ewentualnych roszczeń wobec' założycieli z tytułu

uchybień przy zawiązywaniu spółki i podlega

zwrotowi po zarejestrowaniu spółki lub po jej

niedojściu do skutku.

Po tym, założyciele publicznie ogłaszają o

otwarciu zapisów na akcje. Ogłoszenie takie

przybiera postać tak zwanego prospektu

emisyjnego i na ogół ma bogatą treść

informacyjną (liczba i rodzaj akcji oferowanych

subskrybentom, wartość nominalna i cena

emisyjna akcji, termin otwarcia i zamknięcia

subskrypcji, wysokość terminy wpłat, które

powinny być dokonane przed zarejestrowaniem

spółki i skutki niewpłacenia rat w ustalonych

terminach, zasady przydziału akcji

subskrybentom). Jeśli nie będzie zapisów na

wszystkie akcje, nie dochodzi do skutku i zwraca

się pieniądze (powiadomienie w ciągu 2 tygodni).

Jeśli będą chętni na wszystkie akcje, to w ciągu 2

tyg. Przyznaje się akcje, tym którym akcji nie

przyznano zwraca się pieniądze. W ciągu 2 mies.

Zwołuje się tzw. Zgromadzenie organizacyjne

spółki. Spółka uzyskuje osobowość prawną w

chwili wpisania do rejestru handlowego.

Zgłoszenie spółki do rejestru stanowi obowiązek

zarządu.

Wpis do rejestru handlowego obejmuje

1) firmę, siedzibę i przedmiot przedsiębiorstwa spółki

2) wysokość kapitału akcyjnego oraz liczbę i wartość nominalną akcji

3) liczbę akcji uprzywilejowanych i rodzaj uprzywilejowania,

4) wzmiankę, jaka część kapitału akcyjnego została wpłacona przed zarejestrowaniem,

5) imię i nazwiska członków zarządu oraz sposób reprezentowania spółki,

6) oznaczenie wniesionych wkładów niepieniężnych,

7) czas trwania spółki, jeśli jest ograniczony, 8) oznaczenie pisma przeznaczonego do ogłoszeń

spółki jeżeli statut je wskazuje

Władze spółki - WALNE ZGROMADZENIE

Walne zgromadz. jest organem uchwałodawczym

s-ki akcyjnej. Do jego zadań należy podejmowanie

uchwał w sprawach przewidzianych w kodeksie

handl. i inn. przepisach oraz w statucie s-ki.

Między innymi uchwały walnego zgromadzenia

wymagają:

1) zatwierdzenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok ubiegły i udzielenie absolutorium

władzom s-ki

2) zbycie lub w dzierżawienie przedsiębiorstwa oraz ustanowienie na nim użytkowania,

3) zbycie nieruchomości fabrycznych spółki 4) emisja obligacji, 5) rozwiązanie spółki lub połączenie z inną s-ką, 6) zmiana przedmiotu przedsiębiorstwa, 7) zmiana statutu. Zasady, na których opiera się funkcjonowanie

walnego zgromadzenia w s-ce akc. są zbliżone do

tych, które występują w spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością. Zwyczajne walne

zgromadzenie powinno się odbyć w ciągu sześciu

miesięcy po zakończeniu roku obrachunkowego.

Przedmiotem takiego corocznego zgromadzenia

winno być rozpatrzenie i zatwierdzenie

sprawozdania zarządu, bilansu oraz rachunku

zysków i strat za ubiegły rok, podjęcie uchwały o

podziale zysków lub pokryciu strat i udzielenie

absolutorium władzom s-ki:.

Walne zgromadzenie zwołuje zarząd, z własnej

inicjatywy lub na żądanie uprawnionych organów

lub akcjonariuszy.

W walnym zgromadzeniu mogą brać udział

właściciele akcji na okaziciela, którzy złożyli swe

akcje w spółce przynajmniej na tydzień przed

terminem zgromadzenia, oraz właściciele akcji

imiennych i świadectw tymczasowych, jeśli zostali

wpisani do księgi akcyjnej, również przynajmniej.

na tydzień przed terminem walnego zgromadzenia.

Poza porządkiem obrad można podjąć uchwałę o

zwołaniu nadzwyczajnego walnego zgromadzenia

oraz w sprawach porządkowych RADA NADZORCZA W spółce akcyjnej wyłączony jest indywidualny

nadzór wspólników nad działalnością spółki.

Funkcje nadzorcze wykonuje rada nadzorcza lub

komisja rewizyjna, mogą też być powołane oba

organy. W spółkach o kapitale akcyjnym

przenoszącym pięć miliardów złotych

obligatoryjne jest powołanie rady nadzorczej.

Rada nadzorcza skł. się min. z pięciu członków.

Są oni wybierani przez walne zgromadzenie,

chyba że statut przewiduje inny sposób

powoływania. Mogą też być w każdej chwili

odwołani. Członkowie pierwszej rady nadzorczej

lub komisji rewizyjnej mogą być powołani na rok,

następni max. na 3 lata. Rada nadz. wykonuje

stały nadzór nad działalnością spółki. Do

szczególnych obowiązków należy badanie bilansu

oraz rachunku zysk i strat - zarówno pod

względem formalnym, jak i zgodności ze stan

faktycznym, badanie sprawozdania zarządu, jak i

wniosków co do podziału zysków lub pokrycia

strat.

Komisja rewizyjna nie obejmujące sprawowania

bieżącego nadzoru nad działalnością spółki.

Należy do niej badanie bilansu, rachunku zysków i

strat, sprawozdania zarządu i wniosków o podział

zysków lub pokrycie strat - przedstawionych

walnemu zgromadzeniu. Jednakże w spółce nie

mającej rady nadzorczej statut może poszerzyć

kompetencje komisji rewizyjnej. ZARZĄD spółki Sposób jego powoływania określa statut. Jeśli nie,

to zarząd jest powoływany przez walne

zgromadzenie. Funkcje członków zarządu

powierzane są akcjonariuszom lub osobom spoza

ich grona. Zarząd może być jedno- lub

wieloosobowy. Ograniczony okres, na który

członek zarządu może być powołany - pierwszy

zarząd do 2 lat, następne do 3, nie wyklucza to

ponownego powołania.

Zarząd prowadzi sprawy s-ki i reprezentuje ją na

zewnątrz. Zakres reprezentacji to wszystkie

sprawy związane z działal. s-ki i nie może być w

statucie ograniczony. Wyjątkiem są zbycie i

wydzierżawienie przedsiębiorstwa oraz

ustanowienie na nim użytkowania na rzecz innej

osoby, zbycie nieruchomości fabrycznych s-ki

oraz emisja obligacji, które wymagają uchwały

walnego zgromadzenia. W zarządzie

wieloosobowym, sposób reprezentowania s-ki

określa statut. Członek zarządu nie może się

zajmować interesami konkurencyjnymi względem

spraw s-ki, ani też uczestniczyć w s-łce

konkurencyjnej jako wspólnik w s-ce jawnej oraz

członek władz w spółce z o.o. i w spółce akcyjnej,

chyba że uzyska na to zgodę spółki.

Rozwiązanie spółki akcyjnej:

1. przyczyna zawarta w statucie 2. uchwała walnego zgromadzenia o rozw.

lub przeniesieniu za granicę

3. upadłość s-ki 4. inne przyczyny zawarte w przepisach Nie może tego zrobić sąd na wniosek wspólnika (jak ma to miejsce w s-ce z o.o.)

IZBY GOSPODARCZE

Izba jest organizacją samorządu gospo-darczego,

reprezentującą interesy gospo-darcze zrzeszonych

w nim podmiotów w zakresie ich działalności.

Powinny one kształtować i upowszechniać zasady

etyki w działalności gospodarczej oraz

opracowywać normy rzetelnego postę-powania w

obrocie gospodarczym. Szczegółowe zadania i

uprawnienia izb określa statut izby i ustawa o

izbach gospodarczych.

Utworzenie izby gospodarczej

Może ona być utworzona, jeśli taką ini-cjatywę

podejmie co najmniej 50 pod-miotów

prowadzących działalność gosp. na obszarze

działania tworzonej izby, obejmującym obszar

województwa, a w przypadku, gdy jego obszar jest

przekro-czony to 100 podmiotów. Do utworzenia

niezbędny jest jej statut oraz sądowa re-jestracja.

Izba uzyskuje osobowość pra-wną przez wpis do

rejestru izb gospodar-czych, prowadzony przez

sąd rejestrowy. Rejestr ten jest jawny i dostępny

dla za-interesowanych osób, tj. mających interes

prawny.

Charakter prawny izb gosp.

Izba jest os.prawną typu korporacyj-nego,

substratem jej są członkowie, których prawa i

obowiązki określa sta-tut. Musi ona posiadać swój

majątek, powstający ze składek członkowskich, z

własnej działalności gosp., z dochodów majątku

izby etc. Członkowie izby nie będący os.fiz.mogą

być reprezentowani w walnym zgrom.tylko przez

swych przedstawicieli, natomiast pozostali mogą

osobiście.

Krajowa izba gospodarcza.

Izby gosp. oraz inne organizacje, których

przedmiotem jest wspieranie rozwoju

gospodarczego, mogą zrzeszać się w KIG, w

Warszawie. Reprezentuje ona wspólne interesy

gosp. zrzeszonych członków i działa na podstawie

statutu. A dla wykonywania wspólnych zadań w

zakresie promocji handlu zagranicznego KIG

tworzy funkcjonalnie i organizacyj-nie

wyodrębnioną Polską Izbę Handlu Zagranicznego

DZIAŁALNOŚĆ GOSP. Z UDZIAŁEM

PODM. ZAGRAN.

Prawne formy działalności.

Spółki z udziałem zagranicznym mogą być

wyłącznie spółkami z o.o lub spółkami akcyj-nymi

do których stos. się przepisy kodeksu handlowego,

są to zatem spółki prawa polskie-go , do których

zastosowanie ma wyłącznie prawo polskie.

Podmioty uprawnione.

Podm.uprawnionymi do tworzenia spółek z

udziałem zagranicznym są: a) osoby fiz. ma-jące

miejsce zamieszkania za granicą; b)osoby prawne

z siedzibą zagraniczną; c) nie posiada-jące

osobowości prawnej spółki osób fizy-cznych i

prawnych zamieszkałych za granicą lub mający

siedzibę za granicą. Wymaga się „zagraniczności”

siedziby osoby prawnej lub miejsca stałego

zamieszkania osoby fizycznej. Osoby fizyczne

mające obywatelstwo polskie, ale stałe miejsce

zamieszkania za granicą są uprawnione do

uczestnictwa w spółkach z udziałem

zagranicznym, obywatele zaś stale zamieszkujący

w Polsce takiego uprawnienia nie posiadają.

Podmioty zagraniczne z wszy-stkich krajów są

uprawnione do podejmowania działalności

gospodarczej w Polsce.

Zezwolenia.

Przez obecną ustawę zakres wymaganych ze-

zwoleń jest stosunkowo wąski i dotyczy

strategicznych dziedzin gosp. narod. lub za-

chowania tajemnicy państwowej- z tych po-

wodów Min. Skarbu może odmówić wydania

zezwolenia. Trzeba zaznaczyć, że podjęcie

działaln.gosp. z mocy odrębnych przepisów

wymaga koncesji lub innego zezwolenia od

odpowiedniego organu koncesyjnego.

Objęcie kapitału.

Ustawa nie określa wysokości kapitału zakła-

dowego w spółkach z udziałem zagranicznym.

Wkłady podmiotów zagran.wnoszone do spół-ki

mogą być wnoszone: a) w postaci pienię-żnej; b)

w postaci niepieniężnej. Oprócz tego wkład

podm.zagr.może mieć postać: a) docho-du z

udziałów lub akcji; b)kwot uzyskanych ze

sprzedaży lub umorzenia udziałów lub akcji; c)

kwot należnych podmiot.zagr.jako wspólni-kowi,

z podziału majątku w wyniku likwidacji spółki po

zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli.

Ustawa nie określa rodzajów wkładów

wnoszonych przez podmioty polskie.

Rejestracja sądowa.

Zarząd spółki zobowiązany jest, przy zgłaszaniu

do rejestru handlowego, złożyć oświadczenie, że

wkład podm.zagr.do kapitału spółki jest zgodny z

art.10 ustawy.

Działalność spółki.

Spółka powinna przestrzegać warunków usta-

lonych w zezwoleniu pod sankcją cofnięcia ze-

zwolenia. Cofnięcie zezwolenia stanowi przy-

czynę rozwiązania spółki przez sąd. Podm. zagr.

ma prawo, po opłaceniu należnego poda-tku, do

zakupu waluty obcej w banku upowa-żnionym do

jej skupu i przekazania jej za gra-nicę bez

odrębnego zezwolenia dewizowego.

Jednoosobowe spółki z o.o.

Podm.zagr.mogą przybrać taką postać. Stwarza to

możliwość kontynuowania samodzielnego

prowadzenia działalności przez uprawnione

podmioty zagraniczne. Spółka taka jest osobą

prawną prawa polskiego.

SPÓŁDZIELNIA

- dobrowolne zrzeszenie nieograniczonej liczby

osób o zmiennym składzie osobowym I zmiennym

funduszu udziałowym, które w interesie swoich

członków prowadzi wspólną działalność

gospodarczą. S-nia może prowadzić działalność

społeczną I oświatowo – kultur. na rzecz swoich

członków i ich środowiska. Cechy:

1.zrzeszeniowy char. s-ni (S-nia jest zrzeszeniem,

korporacją czyli związkiem osób łączących swoje

działanie dla osiągnięcia celu statutowego.

Łączenia to musi być świadome i długotrwałe);

2.dobrowolność (s-nia dobrowolnie utworzona

przez jej założycieli oraz dobrowolnie rozwiązana

przez członków s-ni, dobrowolność ma charakter

cywilistyczny);

3.zmienny skład osobowy (reguła otwartych drzwi

jest jedną z podstawowych zasad ruchu

spółdzielczego. S-nia nie może stawiać barier

osobom zamierzającym przystąpić do niej jeśli

spełniają wymagania przewidziane w statucie s-ni

i ustawie. Może jednak uzależnić przyjęcie od

spełnienia pewnych kwalifikacji);

4.zmienny fundusz udziałowy (członek jest

zobowiązany zadeklarować udział, następnie go

wpłacić. Byłemu członkowi s-ni s-nia jest

zobowiązana zwrócić uddział);

5.prowadzenie wspólnej działaln. gosp. w interesie

członków (jest obligatoryjne, konsekwencją, jeśli

się jej nie prowadzi od 1 roku powoduje

postawienie w stan likwidacji przez Zw.

Rewizyjny. Nie prowadz. Dział. Gosp. Przez

ponad 1 rok powoduje skreślenie z rejestru na

wniosek Zw. Rewiz. bez postępowania

likwidacyjnego).;

6.fakultatywne prowadzenie działaln. społ. I

oświatowo- wychow. (obecnie tylko

fakultatywne); PODZIAŁ :A. użytkowników i pracowników

1.s-nie użytkowników (cel – zaspokojenie

różnorodnych potrzeb swoich członków)

2.s-nie pracowników (zatrudniają swoich

członków w celach zarobkowych na podstwie

spółdzielczego stosunku pracy)

B. wg ustawy prawo spółdzielcze

1. s. produkcji rolnej 2. s. kółek rolniczych 3. s. pracy 4. s. mieszkaniowe C. wg. in. aktów normatywnych:

1. s. rzemieślnicze 2. banki spółdzielcze

3. spółdzielcze kasy oszczędnościowo- kredytowe D. wg kryt. odpowiedzialności 1. s. z odpowiedzialnością udziałami (tylko te są w

Polsce)

2. s. z odp. ograniczoną ( dodatkową) 3. s. z odp. nieogr.(całym majątkiem) Założenie s-ni

1. przez osoby fizyczne( min 10 osób, rolne min.5 osób)

2. przez osoby prawne (min 3 osoby) 3. przez osoby mieszane (łącznie min 10 osób)

Etapy założenia s-ni

1. osoby zamierzające zał. s-nię uchwalają statut s- ni potwierdzając jego przyjęcie przez złożenie

pod nim własnych podpisów

2. założyciele wybierają organy s-ni, których wybór należy do kompetencji walnego

zgromadzenia lub komisji organizacyjnej w

składzie min 3 osób

3. postępowanie rejestrowe – zarząd zgłasza s. do rejestru. Z chwilą wpisu do rejestru s. ma

osobowość prawną.

Członkowie s-ni:

S. musi liczyć min 10 członków, prod. rol. Min 5

członków, o ile statut nie wymaga liczby większej.

S której członkami w myśl statutu są wyłącznie

osoby prawne musi liczyć co najmniej 3

członków.

Nabycie członkostwa

1. osoby będące założycielami nabywają członkostwo z mocy samego prawa z chwilą

zarejestrowania s-ni

2. inne nabywają członkostwo przez przyjęcie ich przez s-nię. Warunkiem przyjęcia jest złożenie

deklaracji, powinna być ona złożona pod

rygorem nieważności. Przyjęcie powinno być

stwierdzone na deklaracji podpisem dwóch

członków zarządu lub osób do tego

upoważnionych z podaniem daty uchwały o

przyjęciu.

Prawa członka s-ni

Czł. s-ni ma prawo korzystać ze świadczeń s-ni w

zakresie określonym w statucie

1. czynne I bierne prawo wyborcze 2. prawo uczestniczenia w walnym zgromadzeniu 3. prawo żądania odpisu obowiązującego statutu 4. prawo do przeglądania rocznego sprawozdania z

rachunków wyniku spółdzielni

5. prawo do przeglądania protokołów walnego zgromadzenia

Obowiązki członka s-ni

1. wniesienie wpisowego (wpisowe – statutem określona wpłata tytułem przynależności do s.,

wchodzi w skład funduszu zasobowego)

2. wniesienie zadeklarowanych udziałów (udziały wchodzą do funduszu udziałowego. Może to

być gotówka lub nie. Udział ma charakter

imienny więc nie jest zbywalny – nie może być

przedmiotem obrotu prawnego. Udział nie

może być odziedziczony).

3. wniesienie wkładu ale tylko w n iektórych rodzajach s. (wkłady – określa je statut-

precyzuje rodzaj, wielkość, terminy wpłaty.

Przedmiotem wpłaty może być pieniądz lub

rzecz.)

4. obowiązek świadczenia pracy(tylko w niektórych rodzajach s.)

Ustanie członkostwa

1. za wypowiedzeniem (pod rygorem nieważności należy zgłosi ć w formie pisemnej)

2. wykluczenie członka ze spółdzielni (gdy z winy członka dalsze jego pozostawanie w s-ni nie da

się pogodzić z postanowieniami statutu s-ni lub

zas. współżycia społecznego)

3. wykreślenie członka z rejestru członków spółdzielni (gdy członek z przyczyn

niezawinionych nie może pozostawać w s-ni).

4. skreślenie członka z rejestru członków spółdzielni (skreśla się członka zmarłego).

Organy s-ni

1. walne zgromadzenie (najwyższy org. s-ni, władne jest podejmować uchwały jedynie w

sprawach objętych porządkiem obrad, podanym

do wiad. Członków w terminach I sposób

określony statutem s-ni. Musi być zwołane do 6

mies. po zakończ. roku obrachunkowego.

Nadzwyczajne- gdy wynika to z ustawy lub

według potrzeb).

2. rada nadzorcza 3. zarząd s-ni 4. gdy walne zgromadzenie jest zastąpione

zebraniem przedstawicieli członków to

organem są także zebrania grup członkowskich

5. inne organa przewidziane w statucie

PROKURA- pełnomocnictwo handlowe

szczególnego rodzaju o ustawowo określonym

zakresie umocowania. Jest uregulowana w

kodeksie handlowym Art.60-65.Może ją

ustanowić tylko spółka handlowa.

Zakres umocowania: Prokura upoważnia do:-

wszystkich czynności sądowych i poza sądowych

jakie są związane z prowadzeniem jakiegokolwiek

przedsiębiorstwa zarobkowego, - do zbycia

przedsiębiorstwa, wydzierżawienia i ustanowienia

na nim prawa użytkowania oraz do zbywania i

obciążania nieruchomości potrzeba wyraźnego

upoważnienia, - nie można ograniczyć prokury ze

skutkiem prawnym wobec osób trzecich.

Prokury nie można przenieść, tzn. ja ustalam

prokurenta ale tamten następnego już nie może

.Prokurent może ustanowić pełnomocnika do

poszczególnych czynności lub pewnego rodzaju

czynności.

Prokura może być:1)oddzielna –3prokurentów i

każdy działa samodzielnie (tyle prokur ile

prokurentów), 2)łączna-dla ważności czynności

prawnej konieczne jest współdziałanie dwóch lub

więcej osób.2prokurentów działa łącznie.

Jeśli chodzi o reprezentacje-prokura łączna

dotyczy reprezentacji czynnej-składa

oświadczenia w imieniu spółki. Bierna

reprezentacja nie dotyczy prokury łącznej. Łączna-

osoby uprawnione do reprezentacji łącznej nie

muszą działać jednocześnie. Generalnie czynność

prawna dochodzi do skutku dopiero z chwilą, gdy

swą wolę oświadczy druga osoba uprawniona do

reprezentacji łącznej.

Forma udzielania prokury: może udzielić spółka

jawna komandytowa w formie pisemnej. W spółce

cywilnej nie ma prokury.

Odwołanie prokury: Prokurenta można odwołać

w każdym czasie.

1)w spółce jawnej uprawnionym do odwołania jest

każdy wspólnik mający prawo prowadzenia spraw

spółki a także współuprawniony do

reprezentowania spółki

2)w sp. komandytowej każdy komplementariusz

mający prawo prowadzenia spraw spółki oraz

wspólnik komplementariusz, który uzyskał na

odwołanie prokury zgodę komandytariusza.

Komandytariusz może prowadzić sprawy spółki,

ale nie może reprezentować.

3)W sp. z o.o każdy członek zarządu.

4)W sp. akcyjnej odwołuje zarząd spółki, w

zależności:-jednoosobowo lub dwóch członków

zarządu mających prawo reprezentacji łącznej.

Wygaśnięcie prokury:1)odwołanie prokury

powoduje jej wygaśnięcie. 2)wygaśnięcie też w

razie otwarcia likwidacji sp.(nowa prokury nie

może ustanowić). 3)w razie ogłoszenia upadłości

sp. (nowa prokury nie można ustanowić) też. 4)w

razie zrzeczenia się jej przez prokurenta. 5)w razie

śmierci prokurenta. 6)ubezwłasnowolnienie

całkowite- taka osoba nie ma zdolności do

czynności prawnej, udzielenie i odwołanie prokury

należy zgłosić do rejestru handlowego.

Rejestr handlowy prowadzą sądy rejonowe w

mieście w siedzibie wojewódzkich organów

administracji państwowej. Rejestr handlowy

wyposażony w jawność formalną rozszerzoną-tzn.

dostęp do danych ujawnionych w rejestrze ma

dana osoba, a ponadto jeżeli przepis szczególny

nie stanowi inaczej wszystkie wpisy do rejestru

powinny być ogłoszone w Monitorze Sądowym i

Gospodarczym. Rejestr handlowy – wyposażony

w jawność materialną, ona oznacza zupełność i

prawdziwość danych zawartych w rejestrze.

FIRMA- jest nazwą pod którą sp. handlowa

prowadzi swoją działalność (art.26-38 kodeksu

handlowego). Spółka może posługiwać się firmą

także przed zarejestrowaniem pod warunkiem, że

istnieje przedsiębiorstwo spółki. Spółka nie może

obrać kilku firm dla oznaczenia tego samego

przedsiębiorstwa, nawet jeżeli ono składa się z

kilku zakładów.

1)Firma sp. jawnej powinna zawierać nazwiska

wszystkich wspólników, albo też nazwisko i

przynajmniej pierwszą literę imienia jednego lub

kilku wspólników z dodatkiem-sp. jawna

2)Firma spółki komandytowej powinna składać się

z nazwiska i pierwszej litery imienia jednego lub

kilku wspólników odpowiadających bez

ograniczenia (komplementariuszy) oraz zawierać

dodatek –sp. komandytowa. Nazwiska

komandytariuszy nie mogą być zamieszczone w

firmie.

3)Firma sp. zo.o może być dobrana dowolnie musi

jednak zawierać dodatek sp. zoo.

4)Firma sp. akcyjnej-jak wyżej z dodatkiem

spółka akcyjna.

Firma musi być określona.

W obu spółkach kapitałowych (zoo i sp. akcyjna)

nazwiska osób nie mogą być zamieszczone bez

zgody ich spadkobierców. Również nie mogą być

zamieszczone nazwiska innej osoby jeżeli mogą

one wprowadzić w błąd opinie publiczne.

Zasady tworzenia i używania firmy:

1)Jedności-sp. handlowa może używać tylko

jednej firmy.

2)Kontynuacji firmy (ciągłości)-kto nabywa

istniejące przedsiębiorstwo, może je za

zezwoleniem poprzedniego właściciela lub jego

spadkobiercy prowadzić pod dotychczasową

firmą.

3)Prawdziwości- powinna być zgodna z

rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym. Nie

może wprowadzać w błąd osób trzecich co do typu

spółki lub formy osoby prawnej.

4)Wułączności-każda firma powinna odróżniać się

dostatecznie od innych firm w tej samej

miejscowości wpisanych lub zgłoszonych do

rejestru handlowego.

Firma –coś co chronione jest przez kodeks

handlowy.

PRZEKSZTAŁCENIE P.P W SPÓŁKĘ, JEGO

KOMERCJALIZACJA I PRYWATYZACJA.

Dokonywana jest na mocy ustawy z 30 VIII 1996

r., a wykonywana przez Min. Skarbu oraz przez

Agencję Prywatyzacji. Komercjalizacja to

jedynie samo przekształ-cenie p.p.w spółkę

akcyjną lub z o.o. Prywatyzacja może polegać na:

a)zbywaniu należą-cych do Skarbu Państwa akcji

lub udziałów spółek powstających w wyniku

komerc.; b) rozporządzaniu wszystkimi

składnikami ma-terialnymi i niematerialnymi

majątku p.p. lub spółki powst.w wyniku komerc.

Komer-cjalizacja p.p. może być dokonana albo w

celu jego prywatyzacji (jej dokonuje Min. Skarbu )

lub w innym celu (Min. Skarbu za zgodą Rady

min.)

Tryb komercjalizacji.

Komercjalizacji dokonuje Min. Skarbu : a) na

wniosek organu założycielskiego; b) na wnio-sek

dyrektora p.p.; c) z własnej inicjatywy.

PRYWATYZACJA

1) PRYW. POŚREDNIA - polega na zbywaniu

akcji bez udziałów należących do skarbu państwa,

w spółkach powstałych w wyniku komercjalizacji.

Przed ofertą zbycia akcji dokonuje się analizy

mającej na celu : 1. Ustalenie sytuacji prawnej

majątku spółki. 2. Oszacowanie wartości

przedsiębiorstwa . 3. Ocena stałych perspektyw

rozwoju przedsiębiorstwa spółki. 4 . Ocena

wymagań z ochrony środowiska. Tryb zbywania

akcji lub udziałów : akcje należące do skarbu

państwa mogą być zbywane w następującym

trybie 1) oferty ogłoszonej publicznie 2) przetargu

publicznego 3) rokowań podjętych na podst.

publicznego zaproszenia.

Zbycie akcji lub udziału w innym trybie jest

nieważne chyba że Rada Ministrów zezwoli na

inny tryb zbywania akcji. Uprawnienia

pracowników do nabywania akcji : 1)

uprawnionym pracownikom przysługuje prawo do

nieodpłatnego nabycia należących do skarbu

państwa akcji lub udziałów spółki 2) liczbę akcji

nieodpłatnie udostępnionych nieuprawnionym

grupą pracowników określa statut spółki.

Uprawnienie do nabycia akcji powstaje z dniem

zbycia pierwszych akcji i wygasa z upływem 6 -

mcy od dnia zbycia przez skarb państwa pierwszej

akcji na zasadach ogólnych. Jeśli w ciągu 2 lat -

zbycie nieważne.

PRYW. BEZPOŚREDNIA - polega na

rozporządzeniu wszystkimi składnikami

materialnymi i niematerialnymi majtku

przedsiębiorstwa państwa przez : 1)sprzedaż

przedsiębiorstwa 2) wniesienie przedsiębiorstwa

do spółki 3) oddanie przedsiębiorstwa do

odpłatnego korzystania.

Prywatyzacji bezpośredniej mogą podlegać

jedynie te przedsiębiorstwa państwowe które

spełniają łącznie przesłanki ustalone w tej ustawie

o komercjalizacji i prywatyzacji. Za zgodą

ministra Skarbu Państwa wydaje on stosowne

zarządzenie, w którym określa sposób

prywatyzacji i osobę pełnomocnika do dokonania

prywatyzacji. Zarządzenie to podlega ujawnieniu

w rejestrze przedsiębiorstw państwowych. Skutki

wydaniazarządzenia : 1) z dniem wydania

zarządzenia ustaje działalność dotychczasowych

organów, przedsiębiorstwa państwowego a ich

funkcję wykonuje pełnomocnik ds. prywatyzacji.

Pełnomocnik ten sporządza bilans zamknięcia i

niezwłocznie występuje z wnioskiem do sądu o

wykreślenie z rejestru przedsiębiorstw

państwowych 2) kupujący, przejmujący

przedsiębiorstwo wstępuje w wszelkie prawa i

obowiązki przedsiębiorstw państwowego bez

względu na charakter stosunku prawnego z

którego te prawa i obowiązki wynikają.:

- Tryb publiczny - sprzedaż przedsiębiorstwa

następuje w trybie przetargu publicznego bądź

rokowań podjętych na podst. publicznego

zaproszenia. - Wniesienie przedsiębiorstwa do

spólki następuje w trybie rokowań podjętych na

podst. publicznego zaproszenia. - Oddanie do

odpłatnego korzystania, ono następuje w drodze

umowy zawartej między skarbem państwa a

przejmującym na okres nie przekraczający 10 lat.

Oddanie przedsiębiorstwa może nastąpić na rzecz

spółki jeżeli zostaną łącznie spełnione warunki

przewidziane tą ustaw o komercjalizacji i

prywatyzacji. Jeżeli chodzi o prywatyzację

przedsiębiorstw komunalnych stosuje się zasady

do komercjalizacji.

PRZESŁANKI UPADŁOŚCI

PRZDSIĘBIORCY: 1)zaprzestanie płacenia

długów. U podstaw zaprzestania płacenia leży w

zasadzie załamanie finansowe dłużnika polegające

na jego niewypłacalności. Niewypłacalność - taki

stan majątkowy, przy którym dłużnik nie jest

wstanie trwale wypełniać swoich zobowiązań

pieniężnych niezależnie od tego czy jest to

spowodowane nadmiernym zadłużeniem czy

innymi przyczynami, problem winy lub jej braku

niema znaczenia - decyduje stan obiektywny 2)

nadmierne zadłużenie. Gdy majątek nie wystarcza

na zaspokojenie spłacenia długów, przejawia się

ono w nadwyżce pasywów nad aktywami. 3)

długotrwałe utrzymanie się z płaceniem długów.

POJĘCIE I ZAKRES PRAWA HANDL.W

PRAWIE POLSKIM.

a) prawo handlowe w naszym syst.prawnym nie

jest odrębną gałęzią prawa. Jest ono bowiem

zlokalizowane w zasadzie w prawie cywilnym,

przede wszystkim zaś w kodeksie cywilnym.

Prawo handlowe winno być wyodrębnione więc

jako wyspecjalizowana dyscyplina prawnicza; b)

podmioty gosp.prowadzą swą działalność w

pewnych szerszych, nie tylko cywilistycznej

natury, uwarunkowaniach prawnych. Chodzi tu

zwłaszcza o nakazy i zakazy formułowane i

adresowane do nich przez przepisy prawa

publicznego (administr., finansowego etc.). poza

tym nie da się uniknąć ingerencji państwa w

działalność podmiotów gosp., stąd prawo

handlowe musi uwzględniać nie tylko normy o

charakterze prywatnoprawnym, ale także normy

niecywilistyczne ściśle powiązane z obrotem

gospodarczym; c)prawo handlowe reguluje

zarówno wewnętrzny jak i międzynarodowy obrót

wewnętrzny. Obrót wewnętrzny jest regulowany

przez normy prawa pisanego, jak również

umowne, zwyczaj i prawo zwyczajowe. W obrocie

międzynarod.stosuje się normy pochodzenia

międzynarodowego oraz zwyczaj i prawo

zwyczajowe i normy prawa krajowego; d) normy

kolizyjne prawa prywatnego

międzynarodow.stanowią tzw. międzynarodowe

prawo handlowe, które można traktować jako

wyspecjalizowaną dyscyplinę prawniczą w ramach

prawa handlowego; e) źródłem obrotu

handlowego, obok źródeł pochodz.krajowego są

konwencje międzynarodowe oraz zwyczaj i

międzynarodowe prawo zwyczajowe.

Zwyczaj to powszechnie stosowana, w danym

okresie, danym środowisku i w danych stosunkach

.społecznych, praktyka pewnego zachowania się.

Ukształtowanie się pewnego zwyczaju nie jest

samo w sobie zjawiskiem prawotwórczym. Walor

prawny uzyskuje zwyczaj dopiero wtedy, gdy

konkretny przepis prawa odsyła do ustalonego

zwyczaju. Warunkiem koniecznym stosowania

przez organ orzekający ustalonych zwyczajów jest

stwierdzenie, że strony należą do grupy

społecznej, w której dany zwyczaj jest

dostatecznie rozpowszechniony. Nie trzeba

natomiast ustalenia, że strony zwyczaj ten znały,

powinny znać lub uważały za obowiązujący.

Zwyczaj pełni podwójną funkcję: wyjaśniającą,

tj.że ustalony zwyczaj jest pomocny przy

tłumaczeniu oświadczeń woli stron, oraz

normującą - że oddziałuje on na skutki prawne

czynności prawnej. Szczególnym rodzajem

zwyczaju jest zwyczaj handlowy, który należy

rozumieć jako pewną powtarzającą się praktykę

przyjętą w handlu w drodze żywiołowej do

rozwiązania jakiejś sprawy. W przeciwieństwie do

zwyczaju prawo zwyczajowe odgrywa niewielką

rolę i tylko w niektórych systemach prawa.

INCOTERMS

stanowią ujednoliconą wykładnię klauzul

(terminów) handlowych, wykształconych w

praktyce obrotu międzynarodowego. Są one

spisywane od 1936 r. przez Międzynarodową Izbę

Handlową w Paryżu. Nie są one prawem

stanowionym ("pisanym"), a więc prawem w

znaczeniu przedmiotowym. Mają natomiast moc

wiążącą dla konkretnej transakcji w obrocie

międzynarodowym z woli jej stron. Precyzując

bliżej uprawnienia i obowiązki stron kontraktu,

Incoterms przyczyniają się do tworzenia w obrocie

międzynarodowym przesłanek do większej

pewności i bezpieczeństwa tego obrotu. INCOTERMS 1990 Zawierają wykładnię 13 formuł, z których każdą

oznaczono 3-literowym skrótem. Te standardowe

skróty zostały uzgodnione wspólnie przez

Międzynarodową Izbę Handlową i Europejską

Komisję Gospodarczą ONZ, a pochodzą od

pierwszych liter angielskich nazw formuł.

Formuły są uszeregowane w określonym

porządku, przy czym pierwsza zawiera minimum,

a ostatnia maksimum obowiązków sprzedającego.

W każdej formule zarówno obowiązki

sprzedającego (the seller must), jak i kupującego

(the buyer must) ujęte są w 10 punktach. KARY UMOWNE Jeśli kupiec (przedsiębiorca) w wykonaniu swego

przedsiębiorstwa (tj. w zakresie działalności

swego przedsiębiorstwa) zobowiązał się do

odszkodowania umownego, nie może żądać jego

zmniejszenia. Jeśli zaś przy czynności handlowej

umówiono odszkodowanie, żadna ze stron nie

może dochodzić odszkodowania wyższego. KLAUZULA UMOWNA W praktyce obrotu międzynarodowego stosowane

są różnego rodzaju klauzule, które strony

zastrzegają na wypadek wystąpienia

przewidzianych w nich okoliczności. Zaliczyć do

nich należy np. klauzulę odnośnie do kar

umownych (umownego odszkodowania). KLAUZULA WYBORU PRAWA

W transakcjach handlu zagranicznego, w

tym także w umowach sprzedaży, dostawy czy

zamiany, powszechnie przyjmowana jest

kolizyjnoprawna autonomia woli stron. Oznacza

ona, że strony same mogą określić prawo

właściwe dla międzynarodowych zobowiązań

wynikających z umów i jednostronnych czynności

prawnych. Obowiązujące w Polsce prawo nie

precyzuje, w jakiej chwili wybór powinien być

dokonany. Najczęściej, zgodnie z powszechną w

tej mierze praktyką, strony wybierają prawo

właściwe dla danej transakcji wraz z zawarciem

danej umowy, zaznaczając to w odpowiedniej

klauzuli do niej. Istotne jest, aby jasno i w miarę

dokładnie określić prawo państwa, które z woli

stron i zgodnie z obowiązującą normą kolizyjną

ma "rządzić" daną transakcją międzynarodową. KLAUZULA ARBITRAŻOWA Dotyczy ona zapisu na określony sąd polubowny

w określonym kraju, przy czym może to być

arbitraż instytucjonalny (z reguły

międzynarodowy lub ad hoc). W Polsce mogą to

być np. Sąd Arbitrażowy przy Krajowej Izbie

Gospodarczej, sądy przy Izbie Wełny lub Bawełny

w Gdyni. Zapis na określony sąd polubowny

oznacza, że strony w razie sporu poddają go

ostatecznemu rozstrzygnięciu wybranemu sądowi

polubownemu i stosowanej przez niego

procedurze zawartej z reguły w odpowiednim

regulaminie.

Jeśli jest to sąd międzynarodowy, regulamin

zawiera zwykle także postanowienia dotyczące

prawa materialnego mogącego "rządzić" danym

kontraktem. Niekiedy dopuszcza się tzw.

kontrakty samoregulujące się (self-regulatory

contracts) i orzekanie przez arbitrów na podstawie

zasad słuszności (tzw. arbitraż exequo et bono), co

dopuszcza także prawo polskie.

KONCESJA

Podjęcie pewnego rodzaju działalności wymaga

uzyskania min.koncesji. Organem koncesyjnym

właściwym do udzielania, odmowy udzielania i

cofania koncesji jest naczelny lub centralny organ

adm.państw., właściwy ze względu na przedmiot

działalności. Udzielanie, cofanie oraz odmowa

następuje w drodze decyzji adm.na czas

oznaczony lub nieoznaczony. Na czas oznaczony

koncesja może być wydana jedynie na żądanie

ubiegającego się, a także w przypadkach

uzasadnionych ochroną ważnego interesu

gosp.narod., obronności lub bezpieczeństwa

państwa. Organ koncesyjny może odmówić

udzielenia koncesji lub ograniczyć zakres

działalności ze względu za zagrożenie ważnego

interesu gosp.nar., obronności lub

bezpiecz.państwa. Każdy kto zamierza podjąć

dział.gosp w dziedzinie podlegającej

koncesjonowaniu, musi najpierw uzyskać promesę

koncesji, tj.przyrzeczenie jej wydania przez organ

koncesyjny. Okres ważności takiej promesy jest

ściśle oznaczony i nie krótszy niż 6 miesięcy. W

okresie ważności promesy nie można odmówić

wydania koncesji na działalność określoną w

promesie. Promesa stanowi istotną gwarancję do

podjęcia działalności gospod.po uzyskaniu

koncesji.

CHAR. CECHY OBR.H.Obrót gosp:należy rozumieć nie tylko wymianę

dóbr i usł.za pośrednictwem pieniądza,ale

towarzysz.tej wymianie i powstaj.w jej procesie

stos.prawne między jej uczestnikami.Cechą

charakt.jest,że conajmniej jeden z jego

uczestników jest zobowiązany z tej racji,że

prowadzi w sposób trwały i zawodowy

działaln.gosp. i świadczenie przez niego dóbr i

usł.jest wynikiem tej działalści.

Przedmiot i zakres obr.h.:reguluje cały obr.gosp.,a

więc stos.związ.z handlem, usługami i różnego

rodz.działaln. pomocniczą.

Cywilnopr.char. obr.h.:pr.h to

tzw.pr.prywatne,reguluj.wzajemne stos.prawne o

charakt.majątk.i niemajątk.między osobami fiz.i

prawnymi na zasadzie „form.”równości stron -

stąd jego cywilist.char.Wiąże się to z

tzw.komercjalizacją pr.cywilnego.

Seryjność obr.h.i związany z tym postulat jego

szybkości i minimum formalizmu

prawnego.Współcz.obr.h. char.się masowością, co

pociąga za sobą seryjność oraz związ.z tym

szablono- wość i typowość produkcji, handlu i usł.

Szerokie zastosow.mają więc „wzory umów” lub

„ogólne warunki umów”, skutki niewykonania lub

nienależyt. wyk.umów niweluje się przede

wszystkim za pomocą standard. „kar umownych”,

a nie dochodz.odszkodow na zasadach

ogólnych.Tworzą się nowe typy umów np.

dostawa,leasing,know-how oraz widać wyraźny

internacjo-nalizm czynności handlowych.

Zjawiska te wymagają z kolei zmniejsz.wymagań

formalnych do minim.,a sprawy gosp. powinny

być rozstrzygane szybko przez sądownictwo

polubowne (arbitrażowe).

Pewność i bezpieczeństwo obrotu. Zasada ta ma

przede wszystkim na uwadze uczestników tego

obrotu. Jej przejawem jest system rejestracji

działaln.gosp. oraz formalne i materialne skutki

wpisu do rejestru handlow., łącznie z wiarą

publiczną wpisu. Są tu też te postanowienia prawa,

które służą ochronie praw osób trzecich działają-

cych w dobrej wierze i w zaufaniu do innych

uczestników obrotu.

Internacjonalizacja obrotu: obrót h. dąży do

internacj.w związku z czym pojawiają się

tendencje do jego unifor-mizacji. Potwierdzają to

zwyczaje międzynarodowe w obr.h. oraz

koncepcja utworzenia międzynar.p.h.

UMOWA DZIERŻAWY Zobowiązuje ona wydzierżawiającego do oddania

dzierżawcy (rzeczy lub prawa) na czas oznaczony

lub nie oznaczony, z prawem pobierania

pożytków, jakie przedmiot ten może przynosić, a

dzierżawcę zobowiązuje do świadczenia czynszu.

Dzierżawa została uregulowana jako odmiana

umowy najmu, tzn. że do dzierżawy stosuje się

odpowiednio przepisy o najmie z wyjątkami.

Podstawowe różnice między najmem a dzierżawą

polegają przede wszystkim na tym, że:

1. przedmiotem dzierżawy może być tylko rzecz

przynosząca z natury swej lub przeznaczenia

pożytki;

2. przedmiotem dzierżawy mogą być również

prawa, których wykonywanie przynosi pożytki;

3. czynsz za dzierżawę może być oznaczony nie

tylko w pieniądzach lub świadczeniach innego

rodzaju, lecz także w ułamkowej części pożytków.

Podobnie jak w umowach najmu, strony

zawierające umowę dzierżawy mogą w niej

dowolnie ustalać czas jej trwania, podając

stosowny okres lub zawierając umowę na czas nie

oznaczony. Jednak, "dzierżawę zawartą na czas

dłuższy niż lat 30 poczytuje się po upływie tego

terminu za zawartą na czas nie oznaczony".

Przyznano dzierżawcy nieruchomości rolnej

prawo pierwokupu w razie sprzedaży tej

nieruchomości, jeśli umowa dzierżawy zawarta

była na okres dłuższy niż 3 lata lub trwała

faktycznie przez okres co najmniej 10 lat.

W umowie dzierżawy strony mogą swobodnie,

zgodnie z ich wolą, określić rodzaj i wysokość

czynszu, a także terminy świadczenia tych

należności. Czynsz za dzierżawę może być

oznaczony zarówno w, pieniądzach, jak i

świadczeniach innego rodzaju, a także częściowo

w pieniądzach, a częściowo w świadczeniach

innego rodzaju. Świadczenie czynszowe może być

również określone jako część pożytków z

przedmiotu dzierżawy. Jeśli strony w umowie nie

określą terminu płatności czynszu, "czynsz jest

płatny z dołu w terminie zwyczajowo przyjętym, a

w braku takiego zwyczaju półrocznie z dołu".

Dzierżawca może być w umowie zobowiązany,

oprócz płacenia czynszu, do ponoszenia świadczeń

dodatkowych, np. opłacenia podatków i innych

kosztów związanych z posiadaniem przedmiotu

dzierżawy. Strony mogą w, umowie określić

zgodnie ze swą wolą sposób i termin rozwiązania

stosunku dzierżawy. "W braku odmiennej umowy

dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na

1 rok naprzód na koniec roku dzierżawnego, inną

zaś dzierżawę na 6 miesięcy naprzód przed

upływem roku dzierżawczego". Umowa może być

rozwiązana w każdym czasie na podstawie

zgodnego porozumienia stron. Ponadto w

określonych warunkach każda ze stron może

wypowiedzieć umowę bez zachowania terminu

wypowiedzenia. Sposób wykonywania dzierżawy

określony został w k.c., jednak strony mogą w

umowie odmiennie i szczegółowo określić

wzajemne prawa i obowiązki. LEASING - OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA

Leasing, jak wynika z praktyki, jest

transakcją, która wykazuje nie tylko ogromną

przydatność w gospodarce rynkowej, ale jest przy

tym instrumentem niezwykle elastycznym,

zaskakującym niejednokrotnie zdolnością do

regulacji wielorakich i zróżnicowanych zjawisk

obrotu gospodarczego. Nic też dziwnego, że

istnieje wiele odmian (rodzajów) leasingu. Istnieją

przy tym rodzaje leasingu powszechnie

przyjmowane i stosowane, ale są też i takie, które

wyróżnione zostały na gruncie pewnych systemów

prawnych i tylko tam mają rację bytu. Wiąże się to

bowiem z różnymi funkcjami prawnymi i

ekonomicznymi, jakie ma i może on spełniać w

danym systemie społeczno-gospodarczym. Poniżej

zostaną omówione najważniejsze i najczęściej

występujące odmiany (rodzaje) leasingu. LEASING BEZPOŚREDNI I POŚREDNILeasing bezpośredni ma miejsce wówczas, gdy

producent określonego dobra inwestycyjnego lub

konsumpcyjnego (ruchomości lub nieruchomości)

jest sam leasingodawcą. W leasingu pośrednim

leasingodawcą jest natomiast przedsiębiorstwo

(firma) leasingowe, które nabywa na własność

przedmiot leasingu od jego zbywcy, a następnie

przekazuje w leasing określonemu leasingobiorcy.

Kryterium wyróżnienia obu tych odmian leasingu

jest zatem liczba stron i stosunków

zobowiązaniowych tej transakcji. Leasing

pośredni, stanowiąc pewną całość w sensie

ekonomicznym (a więc z punktu widzenia celu

gospodarczego, który ma być osiągnięty), w sensie

prawnym składa się z dwóch lub więcej

stosunków prawnych. W stosunkach tych

dochodzi bowiem nie tylko do zawarcia właściwej

umowy leasingu, ale i umowy sprzedaży

(dostawy), a także np. umowy pożyczki, kredytu

bankowego. W leasingu bezpośrednim występują

w zasadzie tylko dwie strony, tj. leasingodawca i

leasingobiorca.

W praktyce obrotu gospodarczego dominujące

znaczenie ma leasing pośredni, niemniej

występuje też leasing bezpośredni. W polskiej

praktyce prywatyzacyjnej mamy do czynienia z

leasingiem bezpośrednim. LEASING FINANSOWANY I OPERACYJNY Leasing finansowany, zwany też kapitałowym lub

właściwym, polega na tym, że leasingobiorca

korzysta z oddanego mu w leasing przedmiotu

przez czas zbliżony do okresu jego gospodarczej

używalności (amortyzacji). W konsekwencji ten

rodzaj leasingu opiera się na umowach trwających

dłużej (od 3 do 10 lat, a niekiedy nawet dłużej).

Zwykle umowy dotyczące leasingu zawierają też

tzw. opcję zakupu, co oznacza, że leasingobiorca

będzie miał prawo zakupu przedmiotu leasingu po

zakończeniu umowy leasingu.

Z kolei leasing operacyjny, zwany też bieżącym,

polega na tym, że przedmiot leasingu jest używany

przez wielu kolejnych leasingobiorców, co

sprawia, że umowy leasingowe są tu zawierane na

krótsze okresy (z reguły do 3 lat), zaś

leasingodawca, będąc żywotnie zainteresowany w

utrzymaniu przedmiotu leasingu w należytym

stanie, sprawuje nad nim daleko idącą opiekę.

Z reguły leasing finansowany jest leasingiem

pośrednim, zaś operacyjny - bezpośrednim, choć

niekoniecznie tak być musi. Znaczenie

podstawowe dla obrotu gospodarczego ma leasing

finansowany. INNE RODZAJE LEASINGU 1. leasing "podatkowy", występujący najczęściej

w prawie amerykańskim i angielskim, wiąże się z

określonymi korzyściami podatkowymi dla stron

umowy leasingu.

Z punktu widzenia gospodarczego wykorzystania

oraz charakterystyki prawnej istotne znaczenie ma

podział leasingu na leasing ruchomości i leasing

nieruchomości. CHARAKTER PRAWNY UMÓW LEASINGOWYCH

Leasing finansowany wykazuje

podobieństwa do takich umów nazwanych w

prawie polskim, jak najem, dzierżawa, sprzedaż na

raty, umowa o kredyt bankowy czy nawet umowa

pożyczki. Niemniej należy podkreślić, że nie jest

tożsamy z żadną z tych umów.

Leasing finansowany a umowa najmu i

dzierżawy: inny jest przede wszystkim cel

gospodarczy obu tych umów w porównaniu do

takiego celu omawianego rodzaju leasingu.

Umowa najmu służy bowiem odpłatnemu (czynsz)

korzystaniu z cudzej rzeczy w celach zarówno

produkcyjnych, jak i konsumpcyjnych oraz

dotyczy przedmiotów codziennego użytku lub

całych zespołów dóbr, narzędzi, maszyn, środków

transportu czy pomieszczeń mieszkalnych lub

użytkowych.

Inaczej niż w umowie najmu, w umowie leasingu

finansowanego leasingodawca nie ma w zasadzie

obowiązku zapewnienia używalności rzeczy (ciąży

on bowiem, skoro sam wybrał rzecz, na

leasingobiorcy), nie ponosi on wtedy także

odpowiedzialności za jej przydatność do użytku.

Uprawnienia z tytułu wad fizycznych i prawnych

rzeczy oddanych w leasing leasingodawca

powinien wobec tego przelać (cedować) na

leasingobiorcę. W umowie strony mogą

postanowić inaczej, niemniej przedstawiony układ

uprawnień i obowiązków jest typowy dla

omawianej postaci leasingu.

Dodać można, że w takim leasingu również

ryzyko przypadkowej utraty przedmiotu leasingu z

reguły nie obciąża leasingodawcy, lecz

leasingobiorcę. W umowie najmu jest odwrotnie,

gdyż z reguły ryzyko to obciąża wynajmującego.

Leasing jest zawsze zawierany na czas oznaczony,

w związku z tym nie ma w zasadzie możliwości

jego wypowiedzenia. Inaczej jest w umowie

najmu.

Podobna jest także relacja między umową

dzierżawy a umową leasingu. Dodać można

ponadto, że leasing finansowany inaczej niż

dzierżawa w zasadzie nie dotyczy praw (są

wyjątki przy prywatyzacji przedsiębiorstw

państwowych), nie jest też nastawiony na

osiąganie pożytków prawnych lub naturalnych.

Możliwość osiągania pożytków cywilnych

(przekazywanie przedmiotu leasingu w

podleasing) jest z reguły w umowach wyłączana.

Umowa leasingu finansowanego nie jest także np.

umową sprzedaży na raty czy na próbę. W

umowie leasingu nie dochodzi bowiem, tak jak w

umowie sprzedaży (w każdej jej postaci i

odmianie), do przeniesienia prawa własności

rzeczy na leasingobiorcę, który może tylko

używać (korzystać) tej rzeczy, a leasingodawca

pozostaje jej właścicielem.

Umowa leasingu nie jest także umową kredytową

(umową o kredyt bankowy) czy pożyczką.

Przedmiotem umowy kredytowej jest konkretna

kwota środków pieniężnych, zaś przedmiotem

umowy pożyczki -określona kwota pieniędzy albo

ilość rzeczy oznaczona co do gatunku (art. 720 § 1

k.c.). Przedmiotem leasingu są natomiast rzeczy

ruchome oznaczone co do tożsamości lub

nieruchomości.

W podsumowaniu można stwierdzić, że leasing

finansowany nie jest typem umowy nazwanej (np.

najmu, dzierżawy, sprzedaży na raty), lecz umową

nienazwaną (mieszaną), do której - w braku

postanowień zawartych w samej umowie - należy

stosować ogólne, a w razie konieczności także

(jeśli to możliwe i uzasadnione) szczególne

przepisy prawa cywilnego (głównie kodeksu

cywilnego).

Leasing operacyjny w przeciwieństwie do leasingu

finansowanego może być w świetle naszego prawa

kwalifikowany jako najem czy dzierżawa. Zależy

to od tego, czy jego przedmiotem jest tylko rzecz

czy także prawo oraz jaki cel gospodarczy strony

zamierzają osiągnąć. Przedmiotem dzierżawy są

m.in. nieruchomości, przedsiębiorstwa, rzeczy

ruchome dające pożytki, zwierzęta, prawo

polowania na zwierzęta czy łowienia ryb, papiery

wartościowe. Przedmiotem najmu są natomiast

zarówno przedmioty codziennego użytku, jak i

całe zespoły dóbr, od pojedynczych narzędzi czy

maszyn do środków transportu czy pomieszczeń

mieszkalnych i użytkowych.

Utożsamiając leasing operacyjny z umową najmu

lub dzierżawy czynimy to jednak tylko w

płaszczyźnie ich charakteru prawnego. Poza tym

bowiem oba te rodzaje leasingu mają wiele cech

wspólnych, co już zostało przedstawione.

RODZAJE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

W nauce prawa wyróżnia się różne rodzaje

papierów wartościowych, przy czym z reguły

kryterium podziału jest albo przedmiot uprawnień

inkorporowanych w papierach (podział ze

względu na treść inkorporowanych praw), albo

regulacja prawna obrotu (podział ze względu na

obrót).

1. Biorąc pod uwagę pierwsze wymienione

kryterium, wyróżnia się:

- papiery, które opiewają na wierzytelności

pieniężne (np. weksle, czeki, obligacje, losy

loteryjne, morskie polisy ubezpieczeniowe na

zlecenie i na okaziciela, bony pieniężne);

- papiery zawierające uprawnienia do

rozporządzania towarem, znajdującym się pod

pieczą wystawcy dokumentu (np. konosamenty,

dowody składowe domów składowych, warranty);

- papiery, w których inkorporowane są prawa

udziałowe (np. akcje w spółce akcyjnej).

W świetle naszego prawa nie są natomiast

papierem wartościowym dokumenty wystawione

na udziały lub prawa do zysku w spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością ani też książeczki

oszczędnościowe.

2. Przyjmując z kolei kryterium obrotu papierami

wartościowymi, można wyróżnić:

- papiery imienne, legitymujące osobę imiennie w treści dokumentu wskazaną,

która może przenieść przysługujące jej

prawo na inną osobę tylko w drodze

przelewu (cesji) i wydania

- papiery na zlecenie, które legitymują osobę imiennie wymienioną lub przez nią

oznaczoną albo dalszych nabywców, zaś

zbycie prawa następuje na podstawie

indosu i wręczenia papieru

- papiery na okaziciela, które nie wskazują uprawnionego, jest nim bowiem każda

osoba posiadająca taki dokument, a

przeniesienie prawa na inną osobę

następuje przez przeniesienie dokumentu,

do czego potrzebne jest jego wydanie (art.

517 § 2 k.c.).

Jak z powyższego wynika, w zakresie obrotu

papierami wartościowymi na zlecenie i na

okaziciela losy inkorporowanego w nich prawa idą

za losami tych papierów. Natomiast w zakresie

papierów imiennych przedstawia się to odmiennie,

tzn. losy papieru wartościowego idą za losami

inkorporowanego w nim prawa.

UMOWA FRANCHISINGOWA

Z ekonomicznego punktu widzenia franchising

stanowi metodę rozszerzenia rynków zbytu przez

tworzenie sieci sprzedaży towarów i świadczenia

usług z jurydycznego zaś jest umową

nienazwaną.. Do przedmiotowo istotnych

postanowień tej umowy należą zobowiązanie się

franchisingodawcy do udzielenia

franchisingobiorcy pozwolenia (zgody, licencji,

franchise) na prowadzenie w ramach sieci

określonej działalności handlowej (gospodarczej)

pod firmą dającego pozwolenie oraz analogiczne

zobowiązanie się franchisingobiorcy, że będzie

prowadził we własnym imieniu i na własny

rachunek działalność gospodarczą określoną w

umowie, zgodnie z udzielonym pozwoleniem i

ściśle według zaleceń i wskazań

franchisingodawcy oraz że zapłaci mu umówione

wynagrodzenie.

Jak z powyższego wynika, umowa franchisingowa

jest umową obligacyjną, nienazwaną, obustronnie

zobowiązującą, odpłatną i wzajemną. Dochodzi do

skutku .solo consensu. Jest nowym typem umowy

służącej kooperacji między franchisingobiorcą a

franchisingodawcą w celu prowadzenia określonej

w umowie działalności gospodarczej. Z punktu

widzenia prawa handl. umowę tę należy

kwalifikować jako czynność dwustronnie

handlową. RODZAJE FRANCHISINGU . Można mówić o franchisingu produkcyjnym,

dystrybucyjnym (handlowym), usługowym czy

mieszanym. Można też wyróżnić franchising

bezpośredni, pośredni, indywidualny i

podporządkowany, wielokrotny, obejmujący całą

strukturę przedsiębiorstwa i wydzielony, krajowy i

międzynarodowy, product distribution franchising

i business format franchising.

Ze względu na sposób powstania

(dochodzenia do skutku) franchisingu wyróżnić

można:

1.franchising bezpośredni (franchisingodawca

zawiera umowy franchisingowe z poszczególnymi

franchisingobiorcami, tworząc ich sieć i w

konsekwencji sam wykonuje wszelkie związane z

tymi umowami świadczenia na rzecz

franchisingobiorców),

2.franchising pośredni (franchisingodawca,

rozszerzając franchising poza granice swego kraju,

sam nie tworzy tam sieci swoich placówek, lecz

czyni to za pośrednictwem franchisingobiorcy

pośredniczącego o odpowiedniej pozycji

gospodarczej w kraju, gdzie ma być stworzona

sieć),

3.franchising indywidualny (do zawarcia umowy

franchisingowej dochodzi tylko z jednym

franchisingobiorcą i tworzy się jedną tylko

placówkę, której działalność obejmuje jedynie

oznaczony obszar),

4.franchising podporządkowany (wiąże się ze

stopniem "podległości" franchisingobiorcy, która

może być całkiem luźna, ograniczając się jedynie

do respektowania wskazówek i zaleceń

franchisingodawcy odnośnie do zbytu

dostarczonych przez niego towarów, ale może być

też całkiem realna, wyrażająca się w zobowiązaniu

się franchisingobiorcy do konieczności uzyskania

zgody franchisingodawcy na np. zatrudnienie w

placówce franchisingobiorcy pracowników,

wszelkie zmiany w wystroju wewnętrznym i

zewnętrznym placówki, podejmowanie działań o

charakterze reklamowym, dokonywanie analiz

ekonomicznych),

5.franchising wielokrotny (franchisingobiorca

może prowadzić kilka przedsiębiorstw na danym

terenie),

6.subfranchising (franchisingobiorca ma prawo

zawrzeć umowy franchisingowe, a w

konsekwencji może tworzyć własną sieć

franchisingową, występując w roli jej

organizatora).

Ze względu na zasięg oddziaływania

umowy franchisingowej można wyróżnić:

1.franchising obejmujący całą strukturę

przedsiębiorstwa franchisingobiorcy (łącznie z

filiami czy oddziałami tego przedsiębiorstwa),

2.franchising wydzielony, czyli franchising

oddziałowy,

3.minifranchising (umową franchisingową objęta

jest jedynie część przedsiębiorstwa

franchisingobiorcy, ale za to wyraźnie w tym celu

wyodrębniona organizacyjnie; z reguły takie

umowy zawierają klauzule wyłączające

dopuszczalność działalności konkurencyjnej w

pozostałej części przedsiębiorstwa).

Ze względu na zasięg terytorialny

umowy franchisingowej wyróżnia się:

1.franchising krajowy (franchisingodawca i

franchisingobiorca prowadzą działalność objętą

umową franchisingową na terenie tego samego

państwa),

2.franchising międzynarodowy

(franchisingodawca i franchisingobiorca prowadzą

działalność w różnych państwach albo ich

działalność wchodząca w zakres umowy

franchisingowej sięga poza terytorium państwa, w

którym prowadzą działalność gospodarczą objętą

tą umową).

Ze względu na zakres wzajemnego

współdziałania franchisingodawcy z

franchisingobiorcami można wyróżnić:

1.franchising "pod klucz" (franchisingobiorca

odbiera od franchisingodawcy gotowy punkt

usługowy czy sprzedaży, uruchamia go i prowadzi

zgodnie z regulaminem przygotowanym i

opracowanym przez franchisingodawcę),

2.franchising kooperacyjny (franchisingodawca

pomaga i "koordynuje" działalność

przedsiębiorstw niezależnych od siebie które w ten

sposób wzajemnie się uzupełniają i tworzą

komplementarne układy gospodarcze w pewnym

obszarze działalności),

3.franchising bankowy (dotyczy komputerowych

danych bankowych systemów informacyjnych, w

których franchisingodawca bądź sam świadczy

usługi bankowe, bądź z udziałem

franchisingobiorcy, zajmującego się "dystrybucją"

tych danych, głównie dla tych odbiorców, gdzie

działalność bezpośrednia franchisingodawcy

byłaby ekonomicznie mało opłacalna).

ZAWARCIE UMOWY FRANCHISINGOWEJ

I JEJ TREŚĆ

Zawarcie umowy franchisingowej powinno być w

zasadzie poprzedzone rokowaniami stron, umowa

ta nie należy bowiem do umów nazwanych, a ty

samym wyraźnie uregulowanych w przepisach

obowiązującego prawa. Strony powinny zatem

uregulować wzajemne prawa i obowiązki w miarę

szczegółowo, dokładnie i precyzyjnie, co osiągnąć

można właśnie w systemie rokowań, a nie

ofertowym. W obrocie międzynarodowym i

obcych systemach prawnych z reguły umowy

franchisingowe mają charakter kontraktów

wzorcowych (formularzowych), przy istnieniu

których dochodzi do zawarcia umowy przez

"przystąpienie" (umowy adhezyjne). W

warunkach polskich takie wzorce mogłyby być

opracowywane i wykorzystywane. Miałoby to i

ten, istotny z punktu widzenia instytucji

franchisingu, walor, że poszczególne punkty sieci

franchisingowej mogłyby być prowadzone według

takich samych zasad i reguł, stwarzając na

zewnątrz wrażenie jednolitego przedsięwzięcia.

Wzajemne prawa i obowiązki stron umowy

franchisingowej określają jej treść. Jak wyżej

zaznaczono, prawa te i obowiązki strony określają

i precyzują same na zasadzie swobody

kontraktowej (autonomia woli stron). Niekiedy jej

stanowcze zawarcie poprzedza umowa wstępna,

na mocy której franchisingobiorca jest jedynie

"wtajemniczony" w sprawy systemu sieci

franchisingowej, jej know-how z obowiązkiem

dochowania tajemnicy w zakresie uzyskanych

informacji i konkretnej wiedzy. Obowiązek ten

nierzadko jest wzmacniany zagrożeniem zapłaty

kary umownej w razie niedochowania tajemnicy.

Sama zaś umowa franchisingowa, jak każda inna,

wymaga dokładnego oznaczenia stron, ic miejsca

zamieszkania lub siedziby, a jeśli strony działają

przez pełnomocników (prokurentów) - dokładnego

ich oznaczenia i zakresu ich umocowania.

W umowach franchisingowych strony

zamieszczają nierzadko preambułę - określa się w

niej ogólną charakterystykę danej sieci

franchisingowej i jednocześnie dokumentuje fakt

zapoznania się franchisingobiorcy z całym

systemem i jego poszczególnymi elementami.

Może być ona także pomocna przy wykładni

poszczególnych postanowień kontraktu.

Preambuła zawiera szczególnie dane dotyczące:

1.znaków towarowych, patentów i innych praw

chroniących własność przemysłową

udostępnionych franchisingobiorcy, z podaniem

informacji o postępowaniu rejestracyjnym lub

wpisie do rejestru znaków towarowych, wzorów

użytkowych, patentów itp.;

2. know-how w zakresie doświadczeń

technicznych, przemysłowych i innych, które

nabędzie franchisingobiorca od

franchisingodawcy;

3.wystroju, symboli, odznak, kolorów itp., którymi

posługiwać się może franchisingobiorca;

4. organizacji, marketingu, reklamy i bieżących

działań wspomagających franchisingodawcy na

rzecz franchisingobiorcy;

5. szkoleń przez franchisingodawcę pracowników

franchisingobiorcy w zakresie prowadzenia

przedsiębiorstwa.

W umowie franchisingowej strony powinny w

miarę dokładnie sprecyzować postanowienia

dotyczące:

a. przedmiotu umowy, przy czym przedmiot ten

determinowany jest szczególnie przez rodzaj

franchisingu, który strony zamierzają prowadzić;

b. czasu, na jaki strony mają zamiar zawrzeć

umowę; w praktyce umowy franchisingowe są

zawierane na czas oznaczony od 5 do 20 lat;

c. wynagrodzenia, przy czym chodzi o oznaczenie

wynagrodzenia początkowego (z tytułu włączenia

franchisingobiorcy do sieci franchisingowej) oraz

bieżącego (zależnego od wysokości osiąganego

obrotu przez przedsiębiorstwo

franchisingobiorcy), a niekiedy także

dodatkowego (np. przy franchisingu

wielokrotnym, subfranchisingu);

d. prowadzenia rachunkowości przez

franchisingobiorcę;

e. prawa i sposobu kontroli działalności

przedsiębiorstwa franchisingobiorcy przez

franchisingodawcę;

f. możliwości przejścia praw i obowiązków

franchisingobiorcy na osoby trzecie w razie jego

śmierci, zbycia przedsiębiorstwa, wydzierżawienia

itp. (w razie zbycia przedsiębiorstwa zastrzega się

niekiedy prawo pierwokupu dla

franchisingodawcy).

Umowy zawierają także inne, uznane za niezbędne

przez strony, postanowienia, np. co do możliwości

odstąpienia od umowy czy jej wypowiedzenia

przez franchisingodawcę, gdy franchisingobiorca

w sposób rażący narusza jej postanowienia, a

zwłaszcza nie wywiązuje się z obowiązku

systematycznej zapłaty należności z tytułu opłaty

bieżącej, narusza przyjęte zakazy konkurencji itp.

Strony zazwyczaj zamieszczają też postanowienia

odnośnie do właściwości prawa w sprawach w

umowie nie uregulowanych, możliwości wyboru

prawa (w umowach międzynarodowych), klauzuli

arbitrażowej itp. SZCZEGÓLNE UMOWY FRANCHISINGOWE Przy tworzeniu sieci franchisingowej zawierane są

umowy szczególne, a mianowicie:

- umowa o rozwój (budowę) sieci, czyli tzw. development agreement,

- umowa franchisingu wiązanego, - umowa o subfranchising.

Treść i charakter wymienionych umów

można określić na podstawie wcześniej

przeprowadzonych rozważań odnośnie do pojęcia

i rodzajów franchisingu.

SPRZEDAŻ

Do przedmiotowo istotnych postanowień

umowy należy zobowiązanie się sprzedawcy do

przeniesienia na kupującego własności rzeczy i

wydania mu jej, kupujący zaś zobowiązuje się

rzecz odebrać i zapłacić określoną cenę.

Przedmiotem sprzedaży może być nie tylko rzecz

w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale także energia

oraz prawa. Przepisów kodeksu cywilnego o

sprzedaży nie stosuje się natomiast do sprzedaży

licytacyjnej oraz sprzedaży w postępowaniu

upadłościowym.

Umowa sprzedaży jest czynnością prawną

konsensualną, zobowiązującą, odpłatną, kauzalną.

Może ona także prowadzić, do rozporządzenia

(czynność prawna o podwójnym skutku).

Forma umowy sprzedaży jest dowolna,

chyba że z przepisów prawa lub woli stron wynika

co innego. Szczególną formę sprzedaży

przewidziano także w niektórych przepisach

szczególnych (np. odnośnie do sprzedaży statku

morskiego czy przepisy prawa lotniczego

odnośnie do sprzedaży statku powietrznego).

Należy też mieć na uwadze, że dla celów

dowodowych czynność prawna (a zatem także

umowa sprzedaży) obejmująca rozporządzenie

prawem, którego wartość przekracza 2 tys.

złotych, jak też czynność prawna, z której wynika

zobowiązanie do świadczenia wartości

przenoszącej 2 tys. złotych, powinny być

stwierdzone na piśmie.

Do przedmiotowo istotnych postanowień

umowy sprzedaży należy określenie ceny. Cenę

można określić także przez wskazanie podstaw do

jej ustalenia. Gdyby nawet ceny nie określono i

nie wskazano podstaw jej ustalenia, to jeśli na

podstawie okoliczności sprawy można ustalić, że

strony miały na względzie cenę przyjętą w

stosunkach danego rodzaju. Nakazuje się wtedy

(w razie wątpliwości) uznać, że chodziło o cenę w

miejscu i czasie, w którym rzecz ma być wydana

kupującemu.

Strony na zasadzie swobody umów mogą

także zamieszczać w' umowie sprzedaży odnośne

klauzule co do adaptacji zaciągniętego

zobowiązania sprzedaży do zmienionych

warunków.

Cena powinna być wyrażona w walucie

polskiej, chyba że z przepisu szczególnego wynika

co innego.

Termin zapłaty za zakupiony towar (dług

odbiorczy) strony mogą same ustalić w umowie, w

braku zaś takiego ustalenia - niezwłocznie po

wezwaniu do zapłaty, tj. jak przyjmuje się w

orzecznictwie, w terminie do 14 dni5. W razie

opóźnienia w zapłacie kupujący obowiązany jest

na ogólnych zasadach do zapłaty odsetek

(umownych lub ustawowych), a ponadto może tu

mieć zastosowanie przepis szczególny.

W razie stwierdzenia wad fizycznych lub

prawnych rzeczy (prawa lub energii) sprzedanych

mają zastosowanie przepisy szczególne o rękojmi

za wady oraz przepisy o gwarancji.

Odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady

fizyczne i prawne powstaje ex lege i ma

charakter zaostrzony. Gwarancja z kolei została

ukształtowana jako instytucja odrębna od

rękojmi. Stanowi ona mianowicie w stosunku do

umowy sprzedaży zobowiązanie akcesoryjne

gwaranta (sprzedawcy lub producenta),

polegające na usunięciu wad fizycznych rzeczy

lub wymianie rzeczy, o ile wady te ujawnią się w

czasie określonym w gwarancji.

Do zawarcia umowy gwarancyjnej

konieczne jest wręczenie karty gwarancyjnej

określającej treść gwarancji. Kartę tę kwalifikuje

się jako szczególny rodzaj dokumentu na

okaziciela, chyba że wystawiony został imiennie.

Przesłanką odpowiedzialności gwarancyjnej jest

ujawnienie się określonych wad fizycznych w

ciągu terminu, o którym stanowi gwarancja, a

jeśli go nie zastrzeżono, to w ciągu roku od

wydania rzeczy. Nie są tu wymagane (inaczej niż

w rękojmi) żadne akty staranności.

Termin do wykonania uprawnień z tytułu

rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie może się

skończyć wcześniej niż w 3 miesiące po upływie

terminu gwarancji. Obecnie po nowelizacji

kodeksu cywilnego z 1996 r. przyjmuje się (co

jest rozwiązaniem nowatorskim, dostosowanym

do potrzeb rynku), że odpowiedzialność z

jednego i drugiego tytułu jest równoczesna.

Wybór uprawnień z jednego lub drugiego tytułu

należy do kupującego.

SPRZEDAŻ HANDLOWA

Kodeks cywilny nie zawiera specjalnej

regulacji dotyczącej sprzedaży handlowej.

Wynika to z przyjętej przez kodeks cywilny

metody jednoczesnej regulacji materii .stricte

cywilnoprawnej i gospodarczo prawnej

(handlowej) w tym kodeksie. Nie spotkało się to

co prawda z jednoznaczną aprobatą, niemniej

także obecnie tendencja taka się utrzymuje i

można ją uznać za dominującą w pracach

legislacyjnych.

W kodeksie cywilnym zawarto kilka

przepisów odnoszących się wyłącznie do

sprzedaży handlowej, rozumianej tu w znaczeniu

prawniczym, a nie prawnym, gdyż ustawa

zwrotem tym nie posługuje się ani go, co

oczywiste, nie definiuje. Ponadto do umowy

sprzedaży handlowej mają zastosowanie te

szczególne postanowienia księgi pierwszej

kodeksu cywilnego oraz części ogólnej

zobowiązań (księga III), które mają jakikolwiek

związek podmiotowy i przedmiotowy z umową

sprzedaży handlowej, dokonywanej w zakresie

prowadzonego przez sprzedawcę

przedsiębiorstwa.

Jeśli chodzi o sprzedaż handlową, to

roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w

zakresie działalności przedsiębiorstwa

sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego

tytułu oraz roszczenia prowadzących

gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów

rolnych i leśnych przedawniają się z upływem 2

lat. Przy sprzedaży między osobami

prowadzącymi działalność gospodarczą utrata

uprawnień z tytułu rękojmi następuje, jeśli

kupujący nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób

przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie

zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o

dostrzeżonej wadzie, a w wypadku gdy wada

wyszła na jaw dopiero później, jeśli nie

zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej

wykryciu. Zwrot "niezwłocznie" (jak przyjmuje

się na ogół jego rozumienie w nauce i

orzecznictwie) należy tłumaczyć jako "bez

uzasadnionej zwłoki”.

SPRZEDAŻ NA RATY

Podobnie jak w kodeksie handlowym,

również w kodeksie cywilnym została

uregulowana sprzedaż na raty. Regulacja ta

odbiega jednak dość istotnie od regulacji

zawartej w kodeksie handlowym. W rozumieniu

kodeksu cywilnego sprzedażą na raty jest tylko

taka sprzedaż, jeśli spełnione są następujące

przesłanki:

- sprzedawca dokonuje sprzedaży w zakresie

działalności przedsiębiorstwa {w kodeksie

handlowym chodziło o kupca;

- przedmiotem sprzedaży jest tylko rzecz

ruchoma;

- kupującym może być tylko osoba fizyczna (w

kodeksie handlowym nie było takiego

ograniczenia);

- rzecz ma być wydana kupującemu przed

całkowitym zapłaceniem ceny; - cena jest płatna

w określonych ratach, a kupujący może płacić

raty przed terminem płatności.

W regulacji odnośnie do sprzedaży na

raty{w przeciwieństwie do regulacji sprzedaży na

zasadach ogólnych} zaostrzono wymagania co do

realizacji uprawnień z rękojmi, zaś przepisy

odnośnie do odpowiedzialności sprzedawcy z

tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej nie

mogą być wolą stron ani wyłączone, ani

ograniczone, chyba, że co innego wynikałoby z

przepisów szczególnych.

Przepisy dotyczące sprzedaży na raty stosuje

się także (ale odpowiednio) w wypadku, gdy

rzecz ruchoma zostaje sprzedana osobie fizycznej

korzystającej z kredytu udzielonego w tym celu

przez bank, o ile kredyt ma być spłacony ratami,

a rzecz została wydana kupującemu przed

całkowitą spłatą kredytu.

Sprzedaż na raty nie wymaga w zasadzie

zachowania przez strony formy szczególnej.

Forma taka (forma pisemna) wymagana jest

jedynie wtedy, gdy zastrzeżono natychmiast ową

wymagalność nie uiszczonej ceny, wtedy nie ma

takiej formy, zastrzeżenie, o którym mowa, nie

jest bowiem skuteczne.

INNE RODZAJE SPRZEDAŻY

Kodeks cywilny reguluje także inne,

szczególne rodzaje sprzedaży, jak sprzedaż: na

próbę, z zastrzeżeniem własności rzeczy

sprzedanej, z zastrzeżeniem prawa odkupu, z

prawem pierwokupu.

W praktyce obrotu gospodarczego, na

zasadzie swobody umów, wykształciły się różne

"odmiany" umowy sprzedaży, jak sprzedaż:

według wzoru (próbki), na podstawie katalogu

(wysyłkowa), akwizycyjna (networks),

piramidalna, przez domokrążcę, targowa, uliczna,

okazyjna, z rabatem (upustem), z przeceną,

likwidacyjna, za zwrotem kuponu, ze zwrotem

części ceny (refund), loteryjna, z prawem udziału

w losowaniu nagrody, specyfikacyjna,

abonamentowa, na przedpłaty, na talony,

adresowa, z zastrzeżeniem wyłączności, z

uzyskaniem kredytu bankowego, "argentyńska"

(np. Invest-Bank, Auto-Tak), barterowa, z umową

franchisingu.

FACTORING

Factoring jest rodzajem specjalistycznego

pośrednictwa handlowego, w którym

wyspecjalizowana instytucja finansowa (z reguły

spółka z udziałem banku) nabywa w drodze cesji

od przedsiębiorstw handlowych lub

przemysłowych roszczenie o zapłatę należnych im

kwot z różnego rodzaju źródeł zobowiązaniowych,

a zwłaszcza sprzedaży. Faktor (cesjonariusz

wierzytelności) zobowiązuje się w zamian

finansować sprzedawcę (dostawcę), udzielając mu

niezbędnej pożyczki, kredytu czy zaliczek,

prowadzić jego rachunkowość (głównie księgi

handlowe), inkasować należności od dłużnika

sprzedawcy (dostawcy) oraz zabezpieczać go

przed zwłoką dłużnika. Na podstawie

dodatkowych klauzul umownych faktor może

świadczyć także inne usługi, wybiegające poza

zwykłą treść umowy factoringowej, jak

fakturowanie, wyliczanie prowizji, produktu

obrotowego, badanie popytu i ceny, akcje

reklamowe, marketingowe, promocja towarów na

nowe rynki, a nawet prowadzenie postępowań

spornych. Lista dodatkowych usług obejmować

może także sprawy ubezpieczeniowe,

księgowanie, sporządzanie wyciągów z kont

dłużników, dokonywanie zestawień obrotów i

raportów, kontrolę bonitetu dłużnika, sporządzanie

monitów w razie naruszania terminów płatności,

sporządzanie statystyk itp.

O przelewie wierzytelności dłużnicy dostawcy

(sprzedawcy) powinni być pisemnie

powiadomieni, niemniej w praktyce nie zawsze

tak jest. Jedynie tzw. factoring otwarty zasadę tę w

pełni realizuje. Factoring półotwarty polega

bowiem na tym, że dłużnik jest zawiadamiany

jedynie o konieczności dokonania zapłaty na

rachunek faktora. Factoring tajny polega z kolei na

tym, że dłużnik nie jest w ogóle powiadamiany o

cesji wierzytelności.

W typowym kontrakcie sprzedaży (dostawy), w

którym pośredniczy faktor (factoring) dostawca

(sprzedawca, eksporter) wystawia fakturę do

zapłaty za towar albo odbiorcy towaru

(kupującemu, importerowi), albo wprost

faktorowi, który jednakże w każdym przypadku

dokonuje zapłaty za towar na podstawie faktury

lub jej kopii, potrącając sobie stosowną prowizję.

Z kolei dostawcy towarów (eksporterzy) należność

prowizyjną faktora wliczają w cenę towaru. Dodać

należałoby, że w praktyce obrotu faktorzy

udzielają niejednokrotnie (sprzedawcom,

eksporterom) towarów odpowiednich gwarancji

płatności w ścisłym tego słowa znaczeniu. W

literaturze przyjmuje się, że źródłem gwarancji

faktora jest jednak przede wszystkim jego osobiste

zobowiązanie do zapłaty należności głównej, które

to zobowiązanie można traktować jako del

credere. Ma to miejsce w przypadku tzw.

factoringu właściwego (pełnego), który polega na

tym, że factor przejmuje wszelkie wierzytelności

służące sprzedawcy (dostawcy, usługodawcy)

względem dłużnika i obarczony zostaje ryzykiem

wypłacalności tego ostatniego. Jeśli zaś w

stosunku factoringowym factor nie przejmuje od

sprzedawcy (dostawcy, usługodawcy) tego rodzaju

ryzyka, mówimy o factoringu niewłaściwym

(niepełnym).

EMITENCI PAPIER WARTOŚCIOWYCH

Emitentem jest podmiot wystawiający albo

emitujący papier wartościowy we własnym

imieniu. Ustawa - prawo o publicznym obrocie

papierami wartościowymi nie określa bliżej

rodzaju i pozycji prawnej emitentów. Wynika ona

bowiem z regulacji prawnej dotyczącej papierów

wartościowych, które mogą być przedmiotem

obrotu publicznego, a więc akcji, obligacji,

świadectw udziałowych itp.

W ustawie - prawo o publicznym obrocie

papierami wartościowymi rola emitenta jest

szczególnie widoczna przy składaniu wniosku o

dopuszczenie danego papieru wartościowego do

obrotu publicznego. Na równi z emitentem ustawa

traktuje tzw. wprowadzającego papiery

wartościowe do publicznego obrotu. Jest nim

podmiot będący właścicielem emitowanych w

serii papierów wartościowych, występujący do

KPWiG z wnioskiem o wyrażenie zgody na ich

wprowadzenie do publicznego obrotu.

NABYWCY (INWESTORZY) PAPIERÓW

WARTOŚCIOWYCH

Inwestorami są nabywcy papierów wartościowych

w obrocie publicznym. Ochronie ich interesów

służy przede wszystkim ustawa - prawo o

publicznym obrocie papierami wartościowymi.

Ciążą jednak na nich także określone obowiązki, a

mianowicie:

- obowiązek zawiadomienia KPWiG,

(przekroczenie 5 i 10% głosów na walnym

zgromadzeniu spółki publicznej), przy czym

obowiązek ten odnosi się także do powiadomienia

Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

oraz spółki publicznej;

- obowiązek zawiadomienia KPWiG, (zamiar przekroczenia 25, 33 lub 50% głosów w spółce

publicznej);

- obowiązek tzw. wezwania do zapisywania się na

sprzedaż lub zamianę akcji, przy czym przymus

wezwania dotyczy każdego, kto w wyniku nabycia

akcji stał się akcjonariuszem spółki publicznej,

posiadającym ponad 50% głosów na walnym

zgromadzeniu, a także w razie nabycia w obrocie

wtórnym, w okresie krótszym niż 90 dni, akcji

dopuszczonych do publicznego obrotu

zapewniających co najmniej 10% głosów na

walnym zgromadzeniu spółki. Ustawa określa

sposób obliczania ceny, jaka powinna być

proponowana w wezwaniu, i jej minimalną

wielkość. Za cenę proponowaną uważa się także

wartość rzeczy i praw, które wzywający zamierza

wydać za akcje (np. gdy proponuje zamianę akcji

na obligacje).

Spółką publiczną, o której była wyżej mowa, jest

spółka, której akcje co najmniej z jednej emisji

zostały dopuszczone do publicznego obrotu.

Fundusze inwestycyjne Fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której

wyłączny przedmiot działalności stanowi

lokowanie środków pieniężnych zebranych

publicznie w określone w ustawie papiery

wartościowe i inne prawa majątkowe. Organem,

który działa za fundusz inwestycyjny, jest spółka

akcyjna pod nazwą "Towarzystwo funduszy

inwestycyjnych". Może być ono

powołane po uzyskaniu zezwolenia KPWiG, może

utworzyć jeden lub więcej funduszy, którymi

następnie zarządza i reprezentuje je w stosunkach

z osobami trzecimi. Uczestnikami funduszy

inwestycyjnych mogą być osoby fizyczne, osoby

prawne oraz jednostki organizacyjne nie

posiadające osobowości prawnej, które za wpłaty

wnoszone do funduszu nabywają tzw. jednostki

uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne. Wpłaty

do funduszu mogą być dokonywane w zasadzie w

gotówce. Jeśli jednak z ustawy czy odrębnych

przepisów oraz statutu funduszu wynika taka

możliwość; to jego uczestnicy mogą dokonywać

wpłat w papierach wartościowych dopuszczonych

do publicznego obrotu. W ustawie o funduszach

inwestycyjnych wyróżniono i uregulowano:

- fundusz otwarty ; - specjalistyczny fundusz otwarty; - - fundusz zamknięty; - fundusz mieszany. Fundusz inwestycyjny uzyskuje osobowość

prawną po zarejestrowaniu w Sądzie

Wojewódzkim w Warszawie. Jego siedzibę

stanowi siedziba towarzystwa funduszy

inwestycyjnych, które jest także jego organem.

Towarzystwo staje się organem funduszu z chwilą

zarejestrowania funduszu. Do utworzenia

funduszu inwestycyjnego niezbędne jest:

- nadanie funduszowi statutu przez określone towarzystwo funduszy inwestycyjnych;

- zawarcie umowy o przechowywanie aktywów funduszu, przy czym umowę zawiera

towarzystwo funduszy inwestycyjnych z

bankiem albo KDPW, zwanymi

depozytariuszami;

- uzyskanie zezwolenia KPWiG; - zebranie wpłat w wysokości określonej w

statucie funduszu;

- wpisanie funduszu do rejestru funduszy inwestycyjnych.

Fundusze inwestycyjne otwarte i

specjalistyczne mogą lokować aktywa funduszu

wyłącznie w:

- papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na

rynku (giełdzie) papierów wartościowych lub

regulowanym rynku pozagiełdowym spełniającym

pewne warunki;

- papiery wartościowe dopuszczone do obrotu

publicznego nabywane w obrocie pierwotnym lub

pierwszej ofercie publicznej, o ile spełniają

warunki emisji lub pierwszej oferty publicznej;

- papiery wartościowe inne niż wyżej określone

lub wierzytelności pieniężne o terminie

wymagalności nie dłuższym niż rok, o ile spełniają

pewne wymagania.

Fundusz inwestycyjny zamknięty emituje

certyfikaty inwestycyjne. Certyfikat inwestycyjny

jest papierem wartościowym na okaziciela),

których nie może sam nabywać. Natomiast

fundusz inwestycyjny mieszany emituje również

certyfikaty inwestycyjne i dokonuje ich

wykupienia na żądanie uczestnika funduszu.

Fundusz inwestycyjny zamknięty może lokować

aktywa w: papiery wartościowe, wierzytelności (z

wyjątkiem wierzytelności wobec osób

fizycznych), udziały w spółkach z ograniczoną

odpowiedzialnością, waluty, prawa pochodne od

praw majątkowych będących przedmiotem lokat,

transakcje terminowe, pod warunkiem, że są one

wszystkie zbywalne. Fundusze inwestycyjne

mieszane mogą lokować aktywa,. w: papiery

wartościowe, wierzytelności pieniężne o terminie

wymagalności nie dłuższym niż rok, udziały w

spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością,

waluty, pod warunkiem, że są one wszystkie

zbywalne i ich wartość może być ustalona w

każdym dniu wyceny aktywów funduszu.

WPROWADZENIE PAP. WART. DO

PUBLICZNEGO OBROTU

Wprowadzenie papierów wartościowych do

publicznego obrotu wymaga zgody KPWiG.

Wyjątki: papiery wartościowe emitowane przez

Skarb Państwa i NBP są z mocy prawa

dopuszczone do publicznego obrotu. O emisji tych

papierów emitent jedynie informuje KPWiG.

Dopuszczenie do publicznego obrotu papierów

wartościowych jest równoznaczne z

dopuszczeniem do takiego obrotu zbywalnych

praw majątkowych wynikających z tych

papierów, zaś dopuszczenie do publicznego obrotu

obligacji zamiennych jest równoznaczne z

dopuszczeniem do publicznego obrotu akcji

emitowanych w celu realizacji uprawnień

obligatariuszy wynikających z tych obligacji.

Papiery wartościowe wydane w formie dokumentu

mogą być dopuszczone do publicznego obrotu,

jeśli zostały uprzednio złożone do depozytu w

domu maklerskim lub banku prowadzącym

działalność maklerską albo w banku

prowadzącym rachunki papierów wartościowych.

Po uzyskaniu zgody KPWiG na wprowadzenie

papierów wartościowych do obrotu publicznego

lub złożeniu zawiadomienia, emitent lub

wprowadzający papiery wartościowe do

publicznego obrotu mają obowiązek publikacji w

dwóch ogólnopolskich dziennikach danych, które

umożliwiają nabywcom ocenę pozycji

ekonomicznej emitenta, perspektyw

gospodarczych jego przedsiębiorstwa oraz

charakteru praw z papierów wartościowych

zaoferowanych do publicznego obrotu.

CHARAKTER PRAWNY PUBLICZNEGO

OBROTU

Publiczny obrót może być dokonywany wyłącznie

po dopuszczeniu tych papierów do publicznego

obrotu. Papiery wartościowe dopuszczone do

publicznego obrotu w stosunku do których

wyrażona została zgoda na ich wprowadzenie do

tego obrotu, lub zostało złożone zawiadomienie, i

nie było sprzeciwu KPWiG, oraz papiery

wartościowe emitowane przez Skarb Państwa i

NBP) nie mają formy dokumentu. Obrót tego

rodzaju papierami musi mieć zatem charakter

zdematerializowany. Prawa z tych papierów

powstają z chwilą zapisania ich po raz pierwszy na

rachunku papierów wartościowych i przysługują

osobie będącej posiadaczem rachunku. Umowa

zobowiązująca do przeniesienia papierów

wartościowych dopuszczonych do publicznego

obrotu przenosi je z chwilą dokonania

odpowiedniego zapisu na rachunku papierów

wartościowych

Można zatem przyjąć, że papiery wartościowe

dopuszczone do publicznego obrotu, nie mają

formy dokumentu. Ich zbycie nie wymaga więc

ani wydania nabywcy odpowiedniego dokumentu

przez zbywcę, ani też nie wiąże się z posiadaniem

takiego dokumentu. Czynność prawna (umowa)

mająca za przedmiot przeniesienie papierów

wartościowych dopuszczonych do publicznego

obrotu ma charakter czynności prawnej o

podwójnym skutku, przy czym jest to czynność

realna. TRANSAKCJE NA RYNKU REGULOWANYM Stronami transakcji na rynku regulowanym mogą

być wyłącznie domy maklerskie oraz banki

prowadzące działalność maklerską, będące

akcjonariuszami spółki prowadzącej giełdę lub

rynek pozagiełdowy. Zakazuje się stronom

sztucznego podwyższania lub obniżania ceny

papierów wartościowych w drodze odpowiednich

porozumień między nimi. Transakcją na rynku

regulowanym będzie zatem przede wszystkim

umowa sprzedaży tych papierów.

Papierami wartościowymi są:

- akcje i obligacje;

- inne papiery wartościowe wyemitowane na

podstawie właściwych przepisów;

- zbywalne prawa majątkowe, wynikające z

wymienionych papierów;

- prawa pochodne, tj. prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od

ceny papierów wartościowych wyżej

wymienionych.

Przedmiotem obrotu (transakcji) na rynku

regulowanym mogą być także inne prawa

majątkowe, nie będące, papierami wartościowymi.

Szczególnie chodzi tu o prawa majątkowe, których

cena rynkowa zależy bezpośrednio lub pośrednio

od kształtowania się ceny rynkowej walut obcych

lub zmiany wysokości stóp procentowych.

PAPIERY WARTOŚCIOWE w KODEKSIE

CYWILNYM

Kodeks cywilny wyróżnia i definiuje papiery

wartościowe:

- imienne, legitymujące osobę imiennie

wskazaną w treści dokumentu, zbywane w drodze

przelewu

- na zlecenie, które legitymują osobę wymienioną

w dokumencie oraz każdego, na kogo prawa

zostały przeniesione przez indos, będący

pisemnym oświadczeniem umieszczonym na

papierze wartościowym na zlecenie i

zawierającym co najmniej podpis zbywcy,

oznaczający przeniesienie praw na inną osobę; do

przeniesienia praw z dokumentu potrzebne jest

jego wydanie oraz istnienie nieprzerwanego

szeregu indosów

- na okaziciela przeniesienie praw z tego

dokumentu wymaga jedynie wydania dokumentu

Indos - pisemne oświadczenie umie-szczone na

papierze wartościowym na zlecenie i

zawierającym co najmniej podpis zbywcy,

oznaczającym prze-niesienie praw na inną osobę;

do prze-niesienia potrzebne jest jego wydanie oraz

istnienie nieprzerwanego szeregu indosów.

OBLIGACJA- papier wartościowy w którym

emitent stwierdza, że jest dłużnikiem wobec

właściciela(wierzyciela) obligacji i zobowiązuje

się wobec niego jako obligatoriusza do spełnienia

określonego świadczenia (wykupu obligacji).

Świadczenie to może mieć charakter pieniężny lub

nie. Na podstawie ustawy z 29.VII.95 o

obligacjach przepisy tej ustawy nie mają

zastosowania do obligacji emitowanych przez

banki i NBP. Ustawa określa zasady emisji

zbywania, nabywania i wykupu obligacji.

Obligacja powinna zawierać: powo-łanie

prawnej podstawy emisji; nazwę emitenta; nazwę

obligacji i cel jej wye-mitowania; wartość

nominalną i numer kolejny oraz serię obligacji;

przy obliga-cji imiennej-oznaczenie wierzycieli;

ewentualny zakaz lub ograniczenie zbywania

obligacji imiennej; wysokość oprocentowania,

warunki wykupu i terminy wypłaty

oprocentowania oraz datę, od której nalicza się

oprocentow.; treść dodatkowych zobowiązań

przyję-tych wobec wierzyciela; zakres i formę

zabezpieczenia albo inf.o jego braku; da-tę i

miejsce wystawienia obligacji oraz datę zakupu

obligacji; podpisy osób uprawininych do

zaciągania zobowiązań w imieniu emitenta.

ŚWIADCZENIE PIIĘŻNE - polega na zapłacie

należności głównej, należności ubocznej (odsetki),

oraz różnicy między ceną nominalną a emisyjną.

ŚWIADCZENI NIEPIENIĘŻNE - może

polegać na udziale obligatoriusza w przyszłych

zyskach eminenta, na możliwości zamiany

obligacji na akcje (obligacje zamienne), może też

polegać na prawie pierwszeństwa objęcia akcji

spółki będącej eminentem akcji.

- eminent obligacji odpowiada całym majtkiem za

zobowiązania wynikające z obligacji, - obligacje z

tej samej emisji dają obligatoriuszą jednakowe

uprawnienie, - obligacje mogą być imienne lub na

okaziciela. W razie utraty obligacji imiennej

podlega ona na wniosek wierzyciela odtworzeniu.

FUNKCJEOBLIGACJI - eminent nie może

przeznaczyć środków pochodzących z emisji

obligacji na inne cele niż określone w obligacji.

FUNKCJE to : 1) lokacyjno pożyczkowa 2) jako

środek płatniczy - polega na tym, że za pomocą

obligacji można regulować niektóre należności

(podatki, kaucje).

RODZAJE OBLIGACJI : 1) obcyjne 2) listy

zastawne 3) obligacje kasowe 4) akcje

założycielskie. ZBYWANIE OBLIGACJI :

można zbywać jedynie bezwarunkowo, przy czym

eminent może wprowadzić do warunków emisji

ograniczenie zbywania obligacji zamiennych.

Eminent może nabywać własne obligacje jedynie

w celu ich umorzenia.

WEKSEL 1. ISTOTA WEKSLA Nazwa "weksel" oznacza dokument sporządzony

w przewidzianej przez prawo formie,

zobowiązujący wystawcę lub wskazaną przez

niego osobę do bezwarunkowego zapłacenia - w

oznaczonym czasie i do rąk określonej osoby -

wymienionej w wekslu kwoty. Weksel jest

papierem wartościowym.

Zobowiązania wekslowe mają charakter

zobowiązań abstrakcyjnych. Oznacza to, że

podstawą i przyczyną, a więc źródłem ciążącego

na dłużniku wekslowym obowiązku zapłaty nie

jest to, że na przykład zaciągnął pożyczkę, albo

ma do spłacenia resztę należności za samochód -

dla której to przyczyny wystawił weksel - lecz

złożenie podpisu na wekslu. Zobowiązanie

wekslowe odrywa się więc od przyczyny, która

spowodowała podpisanie weksla, i istnieje

samodzielnie. Powoduje to szereg ważnych

konsekwencji dla postępowania przy dochodzeniu

należności z weksla, a w szczególności tę, że

dłużnik wekslowy nie może przedstawiać

zarzutów, które służą mu osobiście przeciwko

wierzycielowi. Z tego względu wierzytelności

wekslowe cechują się dużym stopniem pewności.

W ewentualnym sporze skutecznym zarzutem -

mówiąc w pewnym uproszczeniu - może być

przede wszystkim zarzut, że podpis na wekslu nie

jest autentyczny, a więc zarzut formalny.

2. RODZAJE WEKSLI

Rozróżnia się dwa rodzaje weksli: trasowane,

zwane w języku kupieckim również wekslami

ciągnionymi lub tratami, i weksle własne.

Weksel trasowany jest poleceniem wystawcy

weksla skierowanym do trasata, aby ten w

podanym terminie wypłacił remitentowi

oznaczoną w wekslu kwotę. W wekslu

trasowanym występują trzy osoby: a) wystawca

weksla, b) trasat, czyli osoba, której wystawca

poleca wypłacić oznaczoną w wekslu kwotę, c)

remitent - osoba upoważniona do żądania zapłaty.

Wystawienie weksla trasowanego jest z reguły

fragmentem i następstwem rozliczeń między

wystawcą weksla a trasatem i remitentem.

Weksel własny jest przyrzeczeniem samego

wystawcy, że zapłaci remitentowi oznaczoną w

wekslu kwotę. W wekslu własnym występują więc

dwie osoby: a) wystawca weksla, b) remitent. Stąd

uwagi o wekslu trasowanym odnoszą się w

zasadzie również do weksla własnego.

Weksel jest dokumentem o sformalizowanej treści

i musi spełniać w tym zakresie ustanowione przez

przepisy wymagania. Z pewnymi wyjątkami

zależy od tego ważność weksla, a ściślej rzecz

biorąc, traktowanie danego dokumentu jako

weksla.

Weksel trasowany winien zawierać: 1) nazwę

"weksel" w samym tekście dokumentu (a nie na

przykład tylko w tytule) w języku, w jakim go

wystawiono, 2~ polecenie bezwarunkowe

zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej, 3)

nazwisko osoby, która ma za płacić (trasata), 4)

oznaczenie terminu płatności, 5) oznaczeni~

miejsca płatności, ~ nazwisko osoby, na której

rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być

dokonana, 7) oznaczenie daty i miejsca

wystawienia weksla, 8) podpis wystawcy weksla.

Poza tymi koniecznymi elementami weksel może

zawiera~ -i często zawiera-dalsze oświadczenia

wystawcy, na przykład zastrzeżenie "na zlecenie",

które w zasadzie wyłącza obieg weksla,

oświadczenie o odsetkach i inne.

Nie odbiera dokumentowi charakteru weksla brak

terminu płatności; W takim przypadku weksel

uważa się za płatny za okazaniem. W r pominięcia

miejsca płatności, uważa się, że jest nim miejsce

wymienione o _ nazwiska trasata. W razie

pominięcia miejsca wystawienia, uważa się, że

wek został wystawiony w miejscu podanym obok

nazwiska wystawcy.

Prawo wekslowe umożliwia również wystawianie

weksli niezupełnych ( blanco). Muszą one

zawierać co najmniej podpis wystawcy lub

akceptant Powstanie zobowiązania z weksla

niezupełnego jest uzależnione od uzupełnienia

dokumentu, tak aby zawierał wszystkie

konstytutywne elementy weksel ` trasowanego.

Weksel powinien być uzupełniony zgodnie z

zawartym w t sprawie porozumieniem.

Przykładem weksli niezupełnych są tzw. weksel

gwarancyjne, stosowane często w praktyce

gospodarczej. Weksel niezupełniony może być

przedmiotem obrotu także przed jego

uzupełnieniem.

3. ZASADY OBIEGU WEKSLOWEGO

Posiadacz weksla może aż do terminu płatności

przedstawić weksel trasatowi do przyjęcia

(zaakceptowania) w miejscu jego zamieszkania.

Przyjęciem weksla jest oświadczenie trasata,

zwanego w tej sytuacji akceptantem, że zapłaci

kwotę wekslową w terminie płatności. Przyjęcie

może być również częściowe. Trasat oświadcza

wówczas, że akceptuje do zapłaty jedynie część

kwoty wekslowej. Poza tym jednym wyjątkiem

przyjęcie winno być bezwarunkowy, każde inne

zastrzeżenie obwarowujące przyjęcie weksla jest

uważane za odmowę przyjęcia. W każdym wekslu

wystawca może zastrzec, że weksel ma być

przedstawiony do przyjęcia z oznaczaniem lub bez

oznaczenia terminu. Z pewnymi wyjątkami

wystawca może też w wekslu zabronić

przedstawiania go do przyjęcia, a także zastrzec,

że przedstawienie do przyjęcia nie może nastąpić

przed oznaczonym dniem.

Oświadczenie o przyjęciu weksla zamieszcza się

na wekslu, zazwyczaj w zwięzłej postaci, na

przykład przez napisanie słowa "przyjęty" lub

równoznacznego, oraz złożenie podpisu. W braku

miejsca na odwrocie weksla, oświadczenie pisze

się na dołączonym do weksla i ściśle z nim

złączonym dodatkowym arkuszu (przedłużniku).

Za przyjęcie weksla uważa się też sam podpis

trasata, jeżeli jest złożony na przedniej stronie

weksla.

obrotu znanych prawu cywilnemu. Wskutek

możliwości puszczenia weksla w obieg, pomiędzy

wystawieniem

4. TERMINY PŁATNOŚCI

Prawo wekslowe określa terminy płatności

weksla: a) za okazaniem ("w każdym czasie",

"każdego czasu", "na każdoczesne żądanie", "po

okazaniu" itp.), b) w pewien czas po okazaniu, c)

w pewien czas po dacie, d) w oznaczonym dniu.

Wek. z innymi terminami płatności są nieważne.

Wek. za okazaniem jest płatny w chwili

przedstawienia go do zapłaty trasatowi w dniu

wystawienia, chyba że wystawca oznaczy krótszy

lub dłuższy termin. Idosanci mogą wspomniany

termin skrócić. Wystawca może też zastrzec, że

wek. nie może być przedstawiony do zapłaty przed

oznaczonym dniem. W tym przypadku termin do

przedstawienia biegnie od owego dnia. Przepisy

prawa wekslowego precyzują zasady, według

których można ustalić terminy płatności

wymienione wyżej. Według jednej z nich, co

warto wspomnieć w charakterze ciekawostki, gdy

weksel jest płatny w oznaczonym dniu, w miejscu,

gdzie obowiązuje kalendarz odmienny od

kalendarza miejsca wystawienia, uważa się datę

płatności za określoną według kalendarza miejsca

płatności.

Posiadacz weksla płatnego w pewien czas po dacie

lub po okazaniu, albo płatnego w oznaczonym

dniu, powinien przedstawić go do zapłaty bądź w

pierwszym dniu, w którym można wymagać

zapłaty, bądź w jednym z dwóch następnych dni

powszednich. Płacąc kwotę wekslową trasat może

żądać wydania mu weksla, wraz z zamieszczonym

na nim pokwitowaniem odbioru kwoty. Jeżeli

trasat zaofiaruje jedynie część należności,

posiadacz weksla obowiązany jest ją przyjąć i

uczynić odpowiednią wzmiankę na wekslu.

Posiadacz weksla nie ma obowiązku

przyjmowania zapłaty przed terminem płatności.

Zasada ta może mieć znaczenie dla posiadacza

weksla na przykład w razie zastrzeżenia

korzystnych odsetek. Osoba płacąca należność

wekslową musi sprawdzić prawidłowość szeregu

indosów, nie musi sprawdzać autentyczności

podpisów indosantów.

Zapłacenie należności w terminie powoduje

wygaśnięcie zobowiązania wekslowego. W razie

nieprzedstawienia weksla do zapłaty w terminie,

trasat może złożyć kwotę wekslową do depozytu

sądowego na koszt posiadacza i w ten sposób

zwolnić się ze swego zobowiązania. Gdy tego nie

zrobi, pozostaje nadal dłużnikiem wekslowym.

Nieprzedstawienie weksla do zapłaty w terminie

powoduje jeszcze jeden poważny skutek.

Posiadacz weksla traci mianowicie wszelkie

roszczenia wobec indosantów, wystawcy weksla

oraz innych dłużników wekslowych w ramach

tzw. poszukiwania zwrotnego.

CZEK POWINIEN ZAWIERAĆ:

nazwę „czek”, polecenie bezwarunkowe

zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,

oznaczenie trasata (banku), podpis wystawcy,

oznaczenie miejsca płatności, oznaczenie daty

wystawienia czeku i iznaczenie miejsca

wystawienia czeku. W przypadku braku osobnego

oznaczenia, miejsce wymienione obok nazwiska

trasata uważa się za miejsce płatności, jeśli obok

nazwiska trasata wymieniona kilka miejsc, czek

jest płatny w miejscu wymienionym najpierw, w

razie zaś braku takiego oznaczenia, czek jest

płatny w miejscu wystawienia. Czek, w którym

nie oznaczono miejsca wystawienia, uważa się za

wystawiony w miejscu podanym obok nazwi-ska

wystawcy.

RÓZNICE M. CZEKIEM A WEKSLEM.

a) trasatem czeków może być tylko bank, podczas

gdy trasatem weksla trasowanego może być każda

osoba prawna lub fizyczna; b) czek nie podlega

przyjęciu, a wzmiankę o przyjęciu na czeku

uważa się za nie napisaną, natomiast weksel

trasowany podlega przyjęciu przez trasata; c) czek

może być wystawiony ta-kże na okaziciela,

tymczasem weksel musi wskazywać osobę, na

rzecz której ma być do-konana zapłata; d) czek

jest płatny wyłącznie za okazaniem, bez

możliwości umieszczenia na nim odmiennej

wzmianki, natomiast weksel może być płatny za

okazaniem, w pewien czas po okazaniu, w pewien

czas po dacie lub w dniu oznaczonym; e) czek

może być odwoła-ny, gdy weksel raz wystawiony

nie podlega odwołaniu; f) odmienne są terminy

przedsta-wienia czeku i weksla do zapłaty; czek

wystawiony i płatny w tym samym kraju powinien

być przedstawiony do zapłaty w ciągu 10 dni, zaś

czek wystawiony w innym kraju, niż w tym w

którym jest płatny, powinien być przedsta-wiony

do zapłaty w ciągu 20 bądź 70 dni, zale-żnie od

tego czy miejsce wystawienia i miej-sce płatności

są w tej samej, czy w różnych częściach świata; g)

odmowa zapłaty czeku może być stwierdzona nie

tylko protestem, ale i oświadczeniem banku jako

trasata, przy czym oświadczenie to powinno być

złożone na cze-ku, datowane i wymieniać dzień

przedstawie-nia do zapłaty, gdy tymczasem

odmowa zapła-ty weksla może być stwierdzona

tylko prote-stem, jeśli na wekslu nie umieszczono

od-miennego zastrzeżenia; h) odmiennie uregu-

lowane są terminy do sporządzenia protestu czeku

i weksla;

RODZAJE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

W nauce prawa wyróżnia się różne rodzaje

papierów wartościowych, przy czym z reguły

kryterium podziału jest albo przedmiot uprawnień

inkorporowanych w papierach (podział ze

względu na treść inkorporowanych praw), albo

regulacja prawna obrotu (podział ze względu na

obrót).

1. Biorąc pod uwagę pierwsze wymienione

kryterium, wyróżnia się:

- papiery, które opiewają na wierzytelności

pieniężne (np. weksle, czeki, obligacje, losy

loteryjne, morskie polisy ubezpieczeniowe na

zlecenie i na okaziciela, bony pieniężne);

- papiery zawierające uprawnienia do

rozporządzania towarem, znajdującym się pod

pieczą wystawcy dokumentu (np. konosamenty,

dowody składowe domów składowych, warranty);

- papiery, w których inkorporowane są prawa

udziałowe (np. akcje w spółce akcyjnej).

W świetle naszego prawa nie są natomiast

papierem wartościowym dokumenty wystawione

na udziały lub prawa do zysku w spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością ani też książeczki

oszczędnościowe.

2. Przyjmując z kolei kryterium obrotu papierami

wartościowymi, można wyróżnić:

- papiery imienne, legitymujące osobę imiennie w treści dokumentu wskazaną,

która może przenieść przysługujące jej

prawo na inną osobę tylko w drodze

przelewu (cesji) i wydania

- papiery na zlecenie, które legitymują osobę imiennie wymienioną lub przez nią

oznaczoną albo dalszych nabywców, zaś

zbycie prawa następuje na podstawie

indosu i wręczenia papieru

- papiery na okaziciela, które nie wskazują uprawnionego, jest nim bowiem każda

osoba posiadająca taki dokument, a

przeniesienie prawa na inną osobę

następuje przez przeniesienie dokumentu,

do czego potrzebne jest jego wydanie (art.

517 § 2 k.c.).

Jak z powyższego wynika, w zakresie obrotu

papierami wartościowymi na zlecenie i na

okaziciela losy inkorporowanego w nich prawa idą

za losami tych papierów. Natomiast w zakresie

papierów imiennych przedstawia się to odmiennie,

tzn. losy papieru wartościowego idą za losami

inkorporowanego w nim prawa.

RODZAJE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

W nauce prawa wyróżnia się różne rodzaje

papierów wartościowych, przy czym z reguły

kryterium podziału jest albo przedmiot uprawnień

inkorporowanych w papierach (podział ze

względu na treść inkorporowanych praw), albo

regulacja prawna obrotu (podział ze względu na

obrót).

1. Biorąc pod uwagę pierwsze wymienione

kryterium, wyróżnia się:

- papiery, które opiewają na wierzytelności

pieniężne (np. weksle, czeki, obligacje, losy

loteryjne, morskie polisy ubezpieczeniowe na

zlecenie i na okaziciela, bony pieniężne);

- papiery zawierające uprawnienia do

rozporządzania towarem, znajdującym się pod

pieczą wystawcy dokumentu (np. konosamenty,

dowody składowe domów składowych, warranty);

- papiery, w których inkorporowane są prawa

udziałowe (np. akcje w spółce akcyjnej).

W świetle naszego prawa nie są natomiast

papierem wartościowym dokumenty wystawione

na udziały lub prawa do zysku w spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością ani też książeczki

oszczędnościowe.

2. Przyjmując z kolei kryterium obrotu papierami

wartościowymi, można wyróżnić:

- papiery imienne, legitymujące osobę imiennie w treści dokumentu wskazaną,

która może przenieść przysługujące jej

prawo na inną osobę tylko w drodze

przelewu (cesji) i wydania

- papiery na zlecenie, które legitymują osobę imiennie wymienioną lub przez nią

oznaczoną albo dalszych nabywców, zaś

zbycie prawa następuje na podstawie

indosu i wręczenia papieru

- papiery na okaziciela, które nie wskazują uprawnionego, jest nim bowiem każda

osoba posiadająca taki dokument, a

przeniesienie prawa na inną osobę

następuje przez przeniesienie dokumentu,

do czego potrzebne jest jego wydanie (art.

517 § 2 k.c.).

Jak z powyższego wynika, w zakresie obrotu

papierami wartościowymi na zlecenie i na

okaziciela losy inkorporowanego w nich prawa idą

za losami tych papierów. Natomiast w zakresie

papierów imiennych przedstawia się to odmiennie,

tzn. losy papieru wartościowego idą za losami

inkorporowanego w nim prawa.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome