Pojęcie i zakres MSE - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Zielona Góra
Konrad_88
Konrad_883 June 2013

Pojęcie i zakres MSE - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Zielona Góra

PDF (804.6 KB)
15 strona
4Liczba pobrań
681Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu mikro e makroekonomii przedstawiające pojęcie i zakres MSE; pojęcie i cechy gospodarki światowej; struktura i podmioty gospodarki światowej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 15
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1

1. Pojęcie i zakres MSE

Naukę o międzynarodowych stosunkach gospodarczych należy traktowad jako teorię ekonomii. Przedmiotem tej dyscypliny są zasady i mechanizmy rządzące tą gospodarką narodową.

W gospodarce światowej zachodzą szybkie przemiany, rozwijają się rynki. Dziedzina ta więc zyskała na dużej popularności.

Przedmiotem badao są stwierdzenia bardzo ogólne – głównie stosunki międzynarodowe. Wymiana międzynarodowa obejmuje przepływy towarów, czynników produkcji (kapitał i technologia), usług. Przepływy te można badad w skali światowej – z punktu widzenia powiązao danego kraju z zagranicą.

Polityka w zakresie stosunków międzynarodowych nazywa się polityką zagraniczną lub polityką międzynarodową – określa metody i narzędzia osiągania przez paostwo celów gospodarczych głównie przez tworzenie i udział międzynarodowych instytucji gospodarczych.

Międzynarodowe stosunki gospodarcze (ekonomiczne) (MSG/MSE) różnicuje od innych dziedzin ekonomii zakres zainteresowao badawczych. W MSG/MSE akcent jest położony na powiązaniach między przedsiębiorstwami, krajami i grupami krajów, występujących w skali międzynarodowej. Powiązania są analizowane z dwóch punktów widzenia:

1. z punktu widzenia praw ekonomicznych rządzących zachowaniami przedsiębiorstw, krajów i grup krajów w procesie kształtowania międzynarodowych powiązao gospodarczych

2. z punktu widzenia polityki ekonomicznej, którą prowadzą podmioty gospodarcze, rozwijając powiązania międzynarodowe.

2. Pojęcie i cechy gospodarki światowej

GOSPODARKA ŚWIATOWA (Wg. Makad): to zbiór różnorodnych inwestycji i organizmów funkcjonujących na poziomie kraju jak i na poziomie międzynarodowym, zajmujących się działalnością gospodarczą i powiązanych ze sobą w pewien całościowy system poprzez sied wzajemnych oddziaływao czyli międzynarodowe stosunki ekonomiczne. Jest to system dynamiczny, będący w ciągłym ruchu i rozwoju. Zachodzą w nim nieustanne przemiany. Instytucje oddziaływujące na siebie:

przedsiębiorstwa, gospodarki narodowe,

ugrupowania integracyjne krajów,

organizacje międzynarodowe, przedsiębiorstwa trans narodowe.

(Wg. prof. Sołdaczuka): to system powiązao ekonomicznych między gospodarkami narodowymi i ich podmiotami; zmieniający się w czasie. Powiązania ekonomiczne są bardzo różnorodne (finansowe, handlowe, ekonomiczne itp.). Powstanie gospodarki światowej łączy się z powstaniem kapitalizmu. Proces kształtowania gos.świat. odbywa się w ciągu ostatnich stuleci. Można wiązad powstanie gosp.świat. z przełomem XV -XVI wieku. Trwałe więzi ekonomiczne między podmiotami zlokalizowanymi w różnych krajach wytworzyły się wraz z rozwojem międzynarodowego podziału pracy- (to szczególna forma społecznego podziału pracy która dotyczy specjalizowania się wielkich grup ludności w wykonywaniu pewnych działao produkcyjnych. W historii mówimy o dwóch działach : 1. wyodrębnienie się rolnictwa 2. wyodrębnienie się handlu i rzemiosła.) Międzynarodowy podział pracy można rozumied w ujęciu :

- statystycznym- bada się strukturę towarową i geograficzną produkcji i handlu,

2

- dynamicznym- zakłada się, że zachodzą nieustanne zmiany w strukturze towarowej i geograficznej, zmieniają się możliwości rozwojowe gospodarek i następuje adaptacja do zmiennych możliwości rozwojowych.

Czynniki kształtujące międzyn. podział pracy:  wewnętrzne-(to 1.predyspozycje poszczególnych krajów do określonej specjalizacji w produkcji i

handlu a więc położenie geograficzne, klimat, zasoby natur., czynniki demogr., 2.osiągnięty poziom rozwoju i struktura gospodarki a więc wiążą się z dziedzictwem przeszłości , czyli zasoby kapitałowe, infrastruktura techn.-organiz.)

 zewnętrzne- istotne dla kraju o małym i zacofanym potencjale ekonomicznym. Związane są z bodźcami wynikającymi ze stanu rozwoju gosp. światowej. Może on dawad impulsy dodatnie lub ujemne dla poszczególnych gospodarek.

Wiek XV-XVI to okres wielkich odkryd geogr. ,podróży Kolumba, Magellana. Wykształcił się wówczas system określany syst. gospodarki europejskiej gdzie kilka krajów zachodnich specjalizowało się w produkcji towarów przemysłowych (potęga- Anglia). Europa środ. i wsch. to rolnictwo i przemysł surowców. Kolejnym etapem były podboje kolonialne i ekspansja na inne kontynenty (półkulę zach. ,Azję i Afrykę). Współzależności ekonomiczne o charakterze globalnym wykształciły się w II poł. XIXw. Powiązania gosp. jakie wykształciły się na przełomie XVIII-XIXw. (rewolucja przemysłowa) określa się jako tradycyjny międzynarodowy podział pracy. Był to podział świata na centrum przemysłowe i zaplecze surowcowo rolnicze oraz rynki zbytu. W XIXw. syst. gospodarki światowej oparty na tradycyjnym podziale pracy był rozwinięty na tyle, że produkcja przemysłowa i handel międzyn. wzrosły 30-krotnie. T.m.p.pracy przetrwał do I wojny św. , w wyniku której doszło do gwałtownych zmian politycznych, społecznych i gospodarczych. Zaczęła się zasadnicza przebudowa całej struktury gosp. światowej. Zmiany te dokonywały się też po II w.św. i trwają do dzisiaj. Główne czynniki zmian to:  rozpad syst. kolonialnego i dwubiegunowej struktury t.m.p.pracy.  rewolucja w Rosji  wojny światowe (zwłaszcza II w.św.)  rozpad bloku socjalistycznego i upadek komunizmu w Europie ( po II w.św.)  wyłanianie się nowej struktury gosp. światowej określanej współczesną gosp. światową (po II

w.św.) W obrębie tej gosp. światowej dochodzi do zmian ilościowych i jakościowych. Zmiany ilościowe zachodzą w strukturze produkcji i handlu . Zmiany jakościowe to: - przekształcenia struktury towarowej i geograficznej handlu międzynar. - zmiany w zakresie struk. podmiotowej gosp. światowej. (inna regionalizacja , podsystemy ekonomiczne, ośrodki dominujące- Japonia, rosnąca rola organizacji międzyn. ) -pojawienie się nowych form współpracy gospodarczej (to specjalizacja technologiczna i przedmiotowa w dziedzinie produkcji ). Specjalizacja przedmiotowa ozn. koncentrowanie nakładów na niektórych wybranych grupach wyrobów. Specjalizacja technologiczna ozn. koncentrację nakładów na wybranych procesach technologicznych lub fazach procesów technologicznych np.: montaż wyrobów gotowych.

Specjalizacja umożliwia obniżenie jednostkowych kosztów wytworzenia gdy produkcja dokonywana jest na dużą skalę. Tworzą się powiązania kooperacyjne. Kooperacji towarzyszą zakupy licencji i dóbr inwestycyjnych. Powiązania kooper. łączą więc aparat wytwórczy podmiotów które współpracują ze sobą. Zmiany w zakresie m.p.pracy:  szybkie tempo postępu naukowo- technicznego

3

 silna konkurencja międzynarodowa  bardzo duża rola nauki, techniki i technologii.

3. Struktura i podmioty gospodarki światowej.

STRUKTURA PODMIOTOWA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ

Główne podmioty gospodarki światowej:  gospodarki narodowe wraz z instytucją paostwa  przedsiębiorstwa krajowe  przedsiębiorstwa międzynar.(korporacje transnarodowe)  międzyn. ugrupowania integracyjne  międzyn. organizacje gospodarcze GOSPODARKI NARODOWE Interesy gospodarek narodowych reprezentuje instytucja paostwa. Rządy krajów nawet jeśli nie wchodzą w bezpośrednie więzi gospodarcze próbują oddziaływad na stosunki ekonomiczne z zagranicą. Jest to jeden z głównych czynników określających stopieo intensywności i kształt powiązao gospodarczych między krajami. Rządy poszczególnych krajów mogą w sposób bezpośredni zawierad kontrakty i porozumienia. Taka bezpośrednia działalnośd paostwa miała miejsce w byłych krajach socjalistycznych. Każde paostwo prowadzi określoną politykę dotyczącą oddziaływania paostwa na kształtowanie stosunków z zagranicą – jest to tzw. zagraniczna polityka ekonomiczna (wytyczanie celów przez paostwo, wybór instrumentów ich realizacji). Zagr.polit.ekon. utożsamia się często z pojęciem polityki handlowej. Ma to wytłumaczenie historyczne gdyż pierwsze więzi gosp. to więzi handlowe (wymiana towarowa) później obrót usługami i czynnikami pracy. Zakres polit. ekonomicznej jest więc szerszy niż polit. handlowej. Zagr.polit.ekon. dzieli się na 2 podstawowe typy: 1. Polit. autonomiczna- ma charakter jednostronny ; są to decyzje paostwa dotyczące stosunków

gosp. z zagranicą. 2. Polit. umowna- polega na zawieraniu przez paostwo z innymi krajami umów międzynarodowych

(um.dwustronne ,wielostronne lub dotyczące np. obniżania stawek celnych czy zasad wzajemnego traktowania w stosunkach międzyn. )

Analogicznie – instrumenty polit. zagranicznej mogą mied charakter: 1. autonomiczny 2. umowny W ewolucji zagr.polit.ekon. wyłoniły się 2 główne kierunki: 1. polityka wolnego handlu Polit. wolnego handlu ozn. usuwanie wszelkich ograniczeo i przeszkód w stosunkach gosp. z zagranicą zwłaszcza w zakresie wymiany towarowej. Jest to koncepcja ukształtowana w ramach doktryny liberalizmu gosp. Ozn. to że zwolennicy wolnego handlu dążą do jak najmniejszego wpływu paostwa na stosunki gosp. z zagranicą i uważają że paostwo nie powinno świadczyd pomocy własnym przedsiębiorstwom w konkurowaniu z zagranicą. Polit. wolnego handlu w pełnym zakresie realizowano w Anglii XIXw. 2. polityka protekcjonizmu Polit. protekcjonizmu ozn. ograniczenie przez paostwo swobody w dostępie do rynku krajowego a więc wprowadzenie różnorodnych barier chroniących kraj przed konkurencją z zagranicy (np. cła). W zakres tej polit. wchodzi też udzielanie pomocy przedsiębiorstwom krajowym w konkurencji z zagr. (np. subsydiowanie eksportu). Skrajną postacią polit. protekcjonizmu jest polit. autarkii gospodarczej, która zakłada dążenie do możliwie pełnej samowystarczalności gospodarczej danego kraju (przede wszystkim zastąpienie importu produkcją własną oraz ograniczanie stosunków gosp. z zagr. do absolutnie koniecznego minimum). PRZEDSIĘBIORSTWA NARODOWE

4

Przedsiębiorstwa poszczególnych krajów wchodzą w kontakty poprzez eksport i import, kooperację w dziedzinie produkcji, powiązania technologiczne związane z udzielaniem licencji, patentów, związki kredytowo-kapitałowe a więc wspólne inwestycje czy przedsięwzięcia. Mówi się o procesach umiędzynaradawiania . Wyróżnia się dwa etapy włączania przedsiębiorstw w system gospodarek światowych: 1. umiędzynarodawianie wymiany towarowej (eksport i import) 2. wejście na rynki międzynar. Poprzez podjęcie z zagr. działalności gospodarczej (produkcyjnej,

handlowej, usługowej) 3. pełne umiędzynarodowienie czyli prowadzenie działalności w skali światowej a wi ęc stosowanie

globalnej strategii, globalnej działalności produkcyjnej czy handlowej (przedsięb. krajowe stają się tzw. korporacjami trans narodowymi).

KORPORACJE TRANSNARODOWE Korporacje – przedsiębiorstwa zorganizowane zwykle w formie spółek akcyjnych. Korporacje trans narodowe (wg. ONZ) – to przedsiębiorstwa prowadzące w co najmniej 2 krajach i posiadające również w co najmniej 2 krajach filie lub oddziały będące w całości lub w części własnością przedsięb. macierzystego. Zasięg działania tych przedsiębiorstw jest zasięgiem krajowym. Główny motyw powstawania i rozwoju korp. trans narod. to zagraniczne inwestycje bezpośrednie (przepływ kapitału związanego z działalnością produkcyjną ). Przykłady korp. trans narod. – General Motors, IBM, Walt Disney , Pepsico, Coca Cola, Ford Motor, Exxon, Shell, Toyota. MIĘDZYNAR. UGRUPOWANIA INTEGRACYJNE 1959r-Europejska Wspólnota Gospodarcza(EWG), w latach 90-tych Unia Europejska; Europejska Strefa Wspólnego Handlu (EFTA). Integracja przebiega wg etapów: 1. znoszenie przeszkód w wymianie handlowej 2. unia celna- za zewnątrz ugrupowania jest jednolite polityka celna 3. wspólny rynek w zakresie przepływu kapitału, towaru i rynku pracy 4. unia ekonomiczna i walutowa- ujednolicenie i harmonizacja polityki gosp. MIĘDZYNARODOWE ORGANIZACJE GOSPODARCZE Po IIw.św rola tych organizacji wzrosła- pełnią one funkcje regulacyjne w ramach gosp. św. , ustalają pewne wzorce, zalecenia, normy postępowania. Do takich m.org.gosp. należą org.finansowe : Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju. W tej grupie można wyróżnid też pewne porozumienia i organizacje:  Układ ogólny w sprawie ceł i handlu (GATT) od 1995r zastąpiona Światową Organizacją Handlu

(WTO) W zakresie m.stos.gosp. działa szereg organizacji świadczących humanitarną i społeczną pomoc np. ONZ, Światowa Org. Do Spraw Żywności (FAO), Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Organizacja do spraw Pomocy Dzieciom (UNICEF). 4. istota i miejsce przedsiębiorstw krajowych w gospodarce światowej.

Przedsiębiorstwa krajowe stają się podmiotami gospodarki światowej tylko wówczas, gdy:

w związku ze swa działalnością gospodarczą nawiązują i utrzymują znaczące pod względem zakresu, charakteru bądź znaczenia dla swego funkcjonowania - międzynarodowe stosunki ekonomiczne z innymi podmiotami gospodarki światowej.

Rodzaje powiązao przedsiębiorstwa narodowego z zagranicą: - handlowe (np. eksport własnych produktów, import niezbędnych surowców i materiałów,

eksport lub import różnego typu usług), - produkcyjne (np. kooperacje z zagranicznymi partnerami w produkcji określonych wyrobów

bądź ich elementów), - technologiczne (np. korzystanie z zagranicznych licencji lub odstąpienie innym własnych

technologii, współprace naukowo-techniczną),

5

- finansowo-kredytowe i kapitałowe (korzystanie z obcych kredytów lub udzielanie kredytów zagranicznych partnerom, wchodzenie w związki np. produkcyjno-kapitałowe, tworzenie wspólnych przedsięwzięd, podejmowanie wspólnych inwestycji).

5. Proces internacjonalizacji przedsiębiorstw krajowych

Proces umiędzynarodawiania się przedsiębiorstw krajowych: umiędzynaradawianie sfery wymiany pełne wejście przez przedsiębiorstwo dotychczas krajowe na rynek zagraniczny

(międzynarodowy) globalizacja

To proces polegający na włączaniu się przedsiębiorstwa w działalnośd gospodarczą poza krajem macierzystym. W prowadzeniu można wyróżnid kilka faz. W początkowej fazie internacjonalizacji przedsiębiorstwo koncentruje się na krajowym rynku, wykorzystując jednocześnie możliwośd zawierania transakcji zagranicznych, następuje więc tzw. internacjonalizacja sprzedaży (eksport za pośrednictwem agenta, tworzenie przedsiębiorstw lub filii działających na obcym rynku). Następnym etapem ekspansji na rynek międzynarodowy jest zaangażowanie w działalnośd produkcyjną za granicą (internacjonalizacja produkcji), która odbywa się z wykorzystaniem form niekapitałowych ograniczających ryzyko oraz poprzez inwestycje bezpośrednie (kontrolowanie filii, montowni, własnych przedsiębiorstw). W tej fazie następuje transfer towarów ale także transfer kapitału, know- how i zasobów ludzkich. Przejawem procesów internacjonalizacji jest zwykle ewolucja stosunków własnościowych, która znajduje wyraz w dywersyfikacji geograficznej kapitału akcyjnego czyli internacjonalizacja własności. Proces ten związany jest także z internacjonalizacją kadry kierowniczej. 6. istota i rodzaje przedsiębiorstw międzynarodowych Przedsiębiorstwo międzynarodowe jest to przedsiębiorstwo, które swą siedzibę ma głównie w kraju macierzystym, lecz znaczną częśd swoich dochodów pozyskuje z innych krajów poprzez rozszerzenie swoich struktur organizacyjnych. Główne cechy charakteryzujące przedsiębiorstwo międzynarodowe: przedsiębiorstwo dokładnie wybiera kraj, w który inwestuje (gdzie ryzyko niestabilności

politycznej jest małe oraz przewidywania co do przyszłego zysku są pozytywne) prowadzenie działalności poza granicami kraju pochodzenia międzynarodowy charakter

Rodzaje

Podział przedsiębiorstw międzynarodowych: (A.Jarczewska - Romaniuk 2004) 1. Ze względu na zasięg działania:  lokalno - sąsiedzkie (pomiędzy krajem macierzystym a sąsiadującymi z nim)  regionalne (ograniczające się do danego regionu, np. tylko w ramach UE)  globalne (działające prawie we wszystkich krajach na świecie)

2. Ze względu na przedmiotowy charakter prowadzonej działalności:  o charakterze produkcyjnym  o charakterze usługowym  o różnorodnej działalności

3. Ze względu na stopieo umiędzynarodowienia działalności:  o wysokim wskaźniku umiędzynarodowienia działalności (przedsiębiorstwa, które

większą częśd swoich działao prowadzą w innym kraju niż macierzysty)

6

 o niskim wskaźniku umiędzynarodowienia (działalnośc skupiona głównie w kraju macierzystym)

4. Ze względu na formy własności kapitałowej:  o charakterze prywatnym  o charakterze paostwowym  mieszane

5. Ze względu na strukturę własności aktywów spółek zależnych:  o strukturze jednorodnej (aktywa spółki należą wyłącznie do przedsiębiorstwa

macierzystego)  o strukturze mieszanej (tzw. joint - ventures)

6. Ze względu na zróżnicowanie form prawnych zagranicznej struktury przedsiębiorstw:  przedsiębiorstwa, których zagraniczne jednostki zorganizowane są w formie jednostek

stowarzyszonych (10 - 50% akcji lub zasobów pod kontrolą przedsiębiorstwa macierzystego

 przedsiębiorstwa, których zagraniczne jednostki zorganizowane są w formie jednostek zależnych (ponad 50% w rękach p.macierzystego)

 przedsiębiorstwa, których zagraniczne jednostki zorganizowane są w formie oddziałów lub filii (pod całkowitą kontrolą p.macierzystego)

 formy mieszane 7. Ze względu na strukturę organizacyjną i modele zarządzania:  przedsiębiorstwa, w których dominuje przedsiębiorstwo macierzyste  przedsiębiorstwa, w których istotna jest rola i autonomia poszczególnych filii (holding

międzynarodowy)  przedsiębiorstwa stosujące model zintegrowanego przedsiębiorstwa międzynarodowego

Funkcje przedsiębiorstwa międzynarodowego

funkcje ekonomiczne (rozwój gospodarczy paostw i gospodarki światowej) funkcje społeczne (próba likwidacji różnic społecznych oraz integracja społeczeostw) funkcje polityczne (umacnianie pozycji paostw i stabilizacja środowiska międzynarodowego)

7. struktura geograficzna i branżowa przedsiębiorstw międzynarodowych 8. Instrumenty wspierania eksportu przez paostwa Formy wspieraniaeksportu stosowane na szczeblu krajowym Inne bezpośrednie i pośrednie formy wspierania eksportu pozostają w kompetencji krajów członkowskich. Polski system finansowych instrumentów wspierania eksportu dotyczy:

ubezpieczenia kredytów eksportowych dopłat do oprocentowania kredytów eksportowych poręczeo i gwarancji na przedsięwzięcia proeksportowe

Instrumentarium wsparcia o charakterze informacyjno-promocyjnym i edukacyjnym obejmuje m.in.:

1. refundację części kosztów udziału polskich eksporterów w imprezach targowo- wystawienniczych za granicą,

2. dofinansowanie misji wyjazdowych polskich eksporterów, 3. dofinansowanie przyjazdu importerów zagranicznych na targi polskie, 4. wspieranie organizacji Domów Polskich za granicą, 5. szkolenia w ramach Akademii Handlu Zagranicznego, 6. dofinansowanie kosztów uzyskania certyfikatu wyrobu przez przedsiębiorstwa, 7. wsparcie informacyjno-ofertowe eksporterów, w tym zwłaszcza Portal Promocji Eksportu-

Eksporter (znany również jako Teleinformatyczny System Promocji Eksportu – TISPE), 8. nagrody dla przedsiębiorców za osiągnięcia w działalności eksportowej,

7

9. działalnośd promocyjną polskich przedstawicielstw ekonomiczno-handlowych za granicą. a. Wsparcie dla przedsiębiorstw uczestniczących w targach i wystawach za granicą b. Wsparcie dla przedsiębiorców uczestniczących w wyjazdowych misjach gospodarczych

związanych z udziłem w targach i wystawach za granicą I. Inne formy wspierania eksportu 10. Dofinansowanie kosztów realizacji branżowego projektu promocyjnego w zakresie eksportu. 11. Dofinansowanie kosztów realizacji niektórych przedsięwzięd w zakresie promocji i wspierania

eksportu 12. Dofinansowanie kosztów realizacji przedsięwzięd wydawniczych promujących eksport 13. Dofinansowanie kosztów udziału w szkoleniach o tematyce handlu zagranicznego 14. Dofinansowanie kosztów uzyskania certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach

zagranicznych 9. Instrumenty ograniczające import

Cła – powodują zwiększenie wpływów do budżetu i ochronę rodzimych producentów. Koszty społeczne to podwyższona cena dóbr, promowanie nieefektywnej gospodarki.

to opłata pobierana od towaru przy przekraczaniu tego towaru przez granicę. Cła mogą byd pobierane od importu, eksportu i tranzytu. Najczęściej stosuje się cła importowe. Istota cła polega na tym, że produkt importowy staje się droższy od krajowego. Wyróżniamy cła:  ilościowe (ustalane od ilości)  wartościowe (ustalane od wartości).

Kontyngenty – ograniczenia ilości wwożonych towarów – ochrona rodzimych producentów, ale również wpływają na zwiększenie ceny (poprzez zmniejszenie podaży). Wybrani importerzy mogą dzięki temu zwiększyd zysk. Efekt ten niweluje wprowadzenie płatnych licencji importowych. Umowy handlowe – kraje określają zasady wzajemnego traktowania Ograniczenia pozataryfowe – różnego rodzaju utrudnienia, przedłużanie odprawy, opóźnianie wydania zgody na import.

Do NARZĘDZI POZATARYFOWYCH zaliczamy wszystkie pozostałe przeszkody w handlu a więc - zakazy importu lub eksportu (embargo); - normy techniczne; - przepisy sanitarne weterynaryjne, fitosanitarne (dotyczące roślin). - licencje importowe (czyli zezwolenia);

10. pojęcie i kryteria klasyfikacji organizacji międzynarodowych

Organizacja międzynarodowa, organizacja zrzeszająca przynajmniej trzy podmioty, utworzona dla realizacji wspólnego celu, który ma charakter międzynarodowy lub realizowany jest przez działalnośd międzynarodową. Zależnie od rodzaju ww. podmiotów można wyróżnid:

organizacje rządowe (międzyrządowe, paostwowe, międzypaostwowe, publiczne, GO) - zrzeszają paostwa, ew. paostwa i obok nich organizacje międzyrządowe:

o powszechne (np. ONZ) lub partykularne (np. OPA), o ogólne (np. ONZ,UA) lub specjalne (wyspecjalizowane, funkcjonalne) (np. FAO, OPEC)

organizacje pozarządowe (niepaostwowe, prywatne, NGO) - zrzeszają osoby fizyczne lub/i osoby prawne lub związki tych osób, ew. obok nich członkami NGO mogą byd też paostwa bądź ich organy, np. Czerwony Krzyż

Inny podział wyróżnia:

organizacje rządowe - zrzeszają paostwa, ew. obok nich organizacje międzyrządowe

organizacje pozarządowe - zrzeszają osoby fizyczne lub/i osoby prawne lub związki tych osób

8

organizacje mieszane - zrzeszają osoby fizyczne lub/i osoby prawne lub związki tych osób, obok nich również paostwa bądź ich organy

Jest kwestią dyskusyjną to, czy za organizację międzynarodową można uznad organizacje międzyrządowe nie posiadające podmiotowości prawnej, takie jak Unia Europejska (UE) czy Ruch Paostw Niezaangażowanych. UE jest często kwalifikowana jako organizacji międzynarodowa, ponieważ coraz częściej korzysta z podmiotowości prawnej Wspólnot Europejskich i jest uznawana za podmiot prawa międzynarodowego. 11. funkcje organizacji międzynarodowych

Uznaje się, że organizacje międzynarodowe funkcjonują wg trzech typów funkcji : 1. funkcje regulacyjne, polegające na ustanawianiu norm i wzorców o charakterze moralnym, politycznym, prawnym, mających odpowiednio kształtowad postępowanie uczestników stosunków międzynarodowych; 2. funkcje kontrolne polegające na ustalaniu stanu faktycznego oraz na konfrontowaniu go z treścią norm i wzorców w celu przystosowania do nich postępowania uczestników stosunków międzynarodowych; 3. funkcje operacyjne polegające na bezpośrednim świadczeniu przez organizację różnych usług na podstawie jej własnych decyzji, za pomocą jej zasobów. 12. geneza, istota i struktura ONZ

Organizacja Narodów Zjednoczonych , to uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku podpisania Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów. ONZ stawia sobie za cel zapewnienie pokoju i bezpieczeostwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka. POWSTANIE: Idea powołania nowej organizacji, padła jeszcze w czasie trwania II wojny światowej, na konferencji w Teheranie w 1943. Jej głównym pomysłodawcą był prezydent USA Franklin Roosevelt, a jej nazwę zaproponował premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill. W drugiej połowie 1944 przedstawiciele Francji, Chin, Wielkiej Brytanii, USA i ZSRR spotkali się w Waszyngtonie, gdzie przedyskutowano zakres, cele i sposoby działania nowej organizacji. 25 kwietnia 1945 roku zwołano pierwszą konferencję ONZ w San Francisco, w której uczestniczyło 50 paostw z całego świata - pierwszych członków organizacji. Za członka ONZ od założenia uznawana jest też Polska, której przedstawiciele z powodów politycznych nie mogli uczestniczyd w konferencji w San Francisco. Podczas konferencji, 26 czerwca, podpisano Kartę Narodów Zjednoczonych, akt prawny regulujący działalnośd ONZ. Organizację Narodów Zjednoczonych powołano do życia 24 października 1945, kiedy postanowienia konferencji ratyfikowało pięciu stałych członków Rady Bezpieczeostwa (Chiny, Francja, ZSRR, Wielka Brytania i USA), oraz większośd pozostałych paostw członkowskich. Powołanie ONZ położyło jednocześnie kres działalności Ligi Narodów, która rozwiązała się formalnie 18 kwietnia 1946, przekazując pełnienie swej misji nowej organizacji. W grudniu 1945 Senat i Kongres USA wystosowały propozycję, aby siedziba ONZ mieściła się w Nowym Jorku, co zostało przez organizację zaakceptowane. Budynek siedziby głównej otwarto 9 stycznia 1951 roku na terenach podarowanych ONZ przez Johna Rockefellera, gdzie mieści się do dziś. Częśd instytucji funkcjonuje jednak w innych miastach świata, m.in. w Genewie, Hadze i Wiedniu. CZŁONKOWSTWO: Członkiem ONZ, wg artykułu 4. Karty NZ może byd "każde paostwo miłujące pokój, które przyjęło

9

zobowiązania zawarte w Karcie" i - zdaniem ONZ - "jest w stanie je wypełniad". Przyjęcie następuje na podstawie uchwały Zgromadzenia Ogólnego podjętej na wniosek Rady Bezpieczeostwa. Karta NZ nie określa konkretnych procedur wystąpienia z ONZ, wystąpienie takie jest więc możliwe na mocy jednostronnej deklaracji. Jak dotąd z ONZ wystąpiło tylko jedno paostwo - Indonezja w 1965 roku, powróciła jednak do Organizacji już rok później. Za uporczywe łamanie zasad Karty NZ paostwo członkowskie może byd usunięte z ONZ przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeostwa. Taka sytuacja nie miała dotąd miejsca. Istnieje też procedura zawieszenia w prawach członka, podejmowana przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeostwa (w obu przypadkach większością 2/3 głosów). Za członków pierwotnych ONZ uznano 51 paostw: • paostwa, które wzięły udział w konferencji założycielskiej ONZ w San Francisco, podpisały i ratyfikowały Kartę NZ, albo • paostwa, które podpisały Deklarację Narodów Zjednoczonych z 1942 r., podpisały i ratyfikowały Kartę NZ, (np. Polska). Obecnie członkami ONZ jest 191 paostw. Do ONZ nie należą m.in. Watykan i Palestyna, które posiadają status obserwatora. GŁÓWNE ZADANIA: 1. Utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeostwa za pomocą zbiorowych i pokojowych wysiłków. 2. Rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami na zasadach samostanowienia i równouprawnienia. 3. Rozwiązywanie konkretnych problemów międzynarodowych (gospodarczych, społecznych, kulturalnych, humanitarnych, czy dotyczących praw człowieka) na zasadzie współpracy międzynarodowej oraz uznania równości ras, płci, języków i wyznao. 4. Stanowienie ośrodka uzgadniania działao narodów w imię wspólnych celów. ORGANY ONZ: • Zgromadzenie Ogólne - składa się z przedstawicieli wszystkich krajów członkowskich • Rada Bezpieczeostwa - najważniejszy organ ONZ, którą tworzy pięciu członków stałych: Chiny, Francja, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone i Rosja reprezentująca Wspólnotę Niepodległych Paostw oraz dziesięciu członków niestałych wybieranych na kadencję dwuletnią (5 z Afryki i Azji, 2 z Ameryki Łacioskiej, 3 z Europy). Ostatni raz Polska była członkiem Rady Bezpieczeostwa 1995–1997. Do najważniejszych kompetencji Rady Bezpieczeostwa należą: wyłączne prawo nakładania sankcji politycznych i ekonomicznych oraz decyzje użycia sił zbrojnych w celu przeciwdziałania agresji lub usuwania jej skutków. Kompetencje te są przejawem dominacji mocarstw, bowiem Rada Bezpieczeostwa jest centralnym ogniwem systemu bezpieczeostwa zbiorowego i utrzymania światowego status quo. • Rada Gospodarcza i Społeczna- zajmuje się sprawami gospodarczymi, społecznymi i kulturalnymi, prawami człowieka, przygotowuje projekty konwencji, ustala wytyczne dla organów pomocniczych. • Rada Powiernicza - obecnie praktycznie nie działa • Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości • Sekretariat - organ wykonawczy pod przewodnictwem sekretarza generalnego, obecnie jest nim Kofi Annan od 1997 r. Z ONZ współpracuje szereg wyspecjalizowanych organizacji, m.in. Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO), Światowa Organizacja Zdrowia czy Światowa Organizacja Handlu. OPERACJE POKOJOWE: ONZ odgrywa ważną rolę we współczesnych stosunkach międzynarodowych, często jednak nie potrafiła zapobiec konfliktom zbrojnym zagrażającym pokojowi i stworzyd skutecznie działający

10

system bezpieczeostwa zbiorowego. Interweniowała przeciw siłom komunistycznym podczas kryzysu koreaoskiego (1950–53), a także w Kongu (1960–61) w czasie operacji pokojowych 1960–64; dopiero od lat 60. są zawierane układy prowadzące stopniowo do rozbrojenia. ONZ stanowi płaszczyznę spotkao paostw o różnych ustrojach i ma pewne osiągnięcia w dziedzinie polityki, m.in.: przyczynienie się do powstrzymania działao zbrojnych bryt.-fr.-izrael. przeciwko Egiptowi (1956), pokojowe przekazanie Irianu Zach. Indonezji (1963), akcja sił ONZ na Cyprze (1964), uchwalenie rezolucji 22 XI 1967 w sprawie wycofania wojsk Izraela z terytoriów okupowanych, działalnośd mająca na celu zapewnienie pokoju na Bliskim Wschodzie i powołanie 1973 Doraźnych Sił Pokojowych ONZ, w skład których wchodzi też Polska. Jednak aktualnie ONZ przeżywa głęboki kryzys, ma ogromne zadłużenie, a paostwa członkowskie nie płacą składek. Przez dłuższy czas swojej składki nie płaciły również Stany Zjednoczone (25% całości składek), żądając w ten sposób gruntownej reformy tej organizacji. Jedną z przyczyn kryzysu jest rozbudowana biurokracja. Ostatnie spektakularne akcje ONZ, jak wojna w Zatoce Perskiej czy akcja w Somalii, w niczym nie zmieniły sytuacji. Wypadki w byłej Jugosławii (Jugosłowiaoska wojna domowa) wyraźnie wskazują na niedowład wielu organów i agend ONZ. Siły ONZ miały zaprowadzid pokój w dawnych republikach związkowych Jugosławii, poniosły fiasko i zostały zastąpione przez siły NATO.

13. charakterystyka organizacji wyspecjalizowanych ONZ

Organizacje wyspecjalizowane ONZ (ang. UN Specialized Agencies, dlatego też w języku polskim

niekiedy nazywa się je agencjami wyspecjalizowanymi ONZ) – organizacje międzynarodowe

powiązane i blisko współpracujące z Organizacją Narodów Zjednoczonych. ONZ wraz z jej

organizacjami wyspecjalizowanymi nazywa się "rodziną ONZ".

Organizacje wyspecjalizowane muszą spełnid następujące warunki:

byd organizacjami międzyrządowymi,

mied charakter powszechny, tj. otwarty dla wszystkich paostw świata,

posiadad szerokie kompetencje chodby w jednej z dziedzin o której mowa w art. 57 Karty

Narodów Zjednoczonych[1]

musi byd związana z ONZ umową międzynarodową.

Organizacje wyspecjalizowane są autonomicznymi organizacjami, stanowią odrębne podmioty prawa

międzynarodowego, mają swoich członków, odrębne organy i własne budżety, a z ONZ są połączone

specjalnymi porozumieniami zawieranymi z Radą Gospodarczo-Społeczną ONZ a zatwierdzanymi

przez Zgromadzenie Ogólne ONZ.[2] Organizacje wyspecjalizowane przedkładają sprawozdania ze swej

działalności tym dwóm organom ONZ.

Lista organizacji wyspecjalizowanych ONZ [edytuj]

Do organizacji wyspecjalizowanych należą:

Międzynarodowa Korporacja Finansowa, skrót: (en) IFC

Międzynarodowa Organizacja Morska, skróty: (en) IMO

11

Międzynarodowa Organizacja Pracy, skróty: (pl) MOP, (en) ILO

Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju, skrót: (en) IDA

Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, skróty: (pl) MBOR, (en) IBRD

Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa, skrót: (en) IFAD

Międzynarodowy Fundusz Walutowy, skróty: (pl) MFW, (en) IMF

Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny, skróty: (pl) MZT, (en) ITU

Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, skrót: (en) ICAO

Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa, skróty: (en) FAO

Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Wychowania, skrót: (en) UNESCO

Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju Przemysłowego, skrót: (en) UNIDO

Powszechny Związek Pocztowy, skrót: (en) UPU

Światowa Organizacja Meteorologiczna, skrót (en) WMO

Światowa Organizacja Własności Intelektualnej, skróty: (en) WIPO

Światowa Organizacja Turystyki, skrót: (en) UN WTO[3]

Światowa Organizacja Zdrowia, skrót: (en) WHO

Przypisy [edytuj]

1. ↑ Art. 57 KNZ mówi o: "odpowiedzialności międzynarodowej w dziedzinie gospodarczej,

społecznej, kulturalnej, oświatowej, zdrowotnej i pokrewnych"

2. ↑ Zob. art. 63 KNZ: "Rada Gospodarcza i Społeczna może zawierad z *tymi+ organizacjami

porozumienia określające warunki, na jakich odnośna organizacja ma byd związana z

Organizacją Narodów Zjednoczonych. Takie porozumienia podlegają zatwierdzeniu przez

Zgromadzenie Ogólne"

3. ↑ Aby nie mylid z WTO - Światową Organizacją Handlu, która formalnie nie jest organizacją

wyspecjalizowaną ONZ.

14. Istota międzynarodowej integracji gospodarczej

Co to jest 'międzynarodowa intergracja gospodarcza'

W literaturze międzynarodową integracją gospodarczą szerzej zajęto się dopiero po II wojnie światowej.

Zwyczajowo przez międzynarodową integrację gospodarczą rozumie się łączenie gospodarek

narodowych. Precyzując to twierdzenie, mówi się, że międzynarodowa integracja gospodarcza to scalenie

narodowych potencjałów ekonomicznych w jeden potencjał międzynarodowy. Powstały w ten sposób

organizm gospodarczy posiada potencjał gospodarczy przekraczający sumę możliwości potencjałów

narodowych.

Według B. Balassy, jednego z głównych twórców teorii międzynarodowej integracji gospodarczej,

międzynarodowa integracja gospodarcza to proces obejmujący odpowiednie zmiany w strukturze

12

ekonomicznej danej grupy krajów w kierunku wytwarzania się jednolitej struktury ekonomicznej i w

oparciu o nią jednolitego organizmu gospodarczego.

Przyczyny międzynarodowej integracji gospodarczej

Dostrzegalne obecnie tendencje integracyjne są skutkiem współczesnego etapu rozwoju gospodarczego.

S. Ładyka podaje, iż z ekonomicznego punktu widzenia głównym motywem skłaniającym poszczególne

kraje do uczestnictwa w procesach integracyjnych jest perspektywa uzyskania korzyści gospodarczej w

postaci zwiększenia poziomu lub stopy wzrostu produkcji, lub ich określonych komponentów.

W literaturze przedmiotu wyróżnia się cztery grupy przyczyn międzynarodowej integracji gospodarczej.

Są to:

1. wzrost efektywności gospodarowania,

2. przesłanki polityczne,

3. przesłanki społeczno-ekonomiczne,

4. pozostałe przesłanki,

Zwiększenie efektywności gospodarowania wymieniane jest jako najważniejsza przesłanka integracji

gospodarczej. Wyrazem tego jest przyrost dochodu narodowego, natomiast służy temu przede

wszysktkim unowocześnienie gospodarki.

Do politycznych przesłanek integracji zalicza sie przede wszystkim jednolity ustró j czy zbieżność polityki

zagranicznej.

Najliczniejsza grupa przesłanek społeczno-ekonomicznych opiera się przede wszystkim na przyspieszeniu

tempa wzrostu dochodu narodowego, a przez to na wzroście dobrobytu. Dzieje się to dzięki rozwojowi

handlu. Ułatwienia w przepływie towarów i usług przez likwidację barier taryfowych, pozataryfowych i

parataryfowych, stwarzają państwom możliwość zakupu i zbytu towarów po korzystniejszych cenach, ale

także zajmowanie się tymi gałęziami przemysłu, które są w danym kraju najefektywniejsze. Integracja

umożliwia również lepszy, a przede wszystkim szybszy, dostęp do surowców, wiedzy technicznej (know -

how) czy zasobów pracy.

Rozwój techniki towarzyszący integracji prowadzi z jednej strony do międzynarodowego podziału pracy w

badaniach nad postępem technicznym, czyli do rozwoju międzynarodowej specjalizacji, a z drugiej strony

- rozwoju wspólnych badań, czyli międzynarodowej kooperacji.

Równie ważnym czynnikiem zaliczanym do tej grupy jest nauka. Wyrazem międzynarodowej integrac ji

gospodarczej jest koordynacja rozwoju wspólnych badań oraz łatwiejszy dostęp do wiedzy wszystkich

państw uczestniczących w ugrupowaniu integracyjym.

Wśród pozostałych przesłanek znajdują się między innymi rozwój infrastuktury transportowej, łączności

czy informatyki. Coraz ważniejsze zdają się być zagadnienia związane z ochroną środowiska naturalnego.

Warunki międzynarodowej integracji gospodarczej

Mimo że integracja stwarza możliwość wzrostu tempa dochodu narodowego, nie oznacza to, że proces

integracji będzie przebiegał sprawnie.

13

Międzynarodowa integracja gospodarcza wiąże się z wielkimi przeobrażeniami mającymi na celu

dostosowanie struktur ekonomicznych integrujących się państw. Aby zjawisko to mogło zajść, muszą być

spełnione pewne warunki. W literaturze przedmiotu wyróżnia się cztery takie warunki:

1. położenie geograficzne,

2. komplementarność struktur gospodarczych,

3. odpowiednia infrastuktura,

4. prointegracyjna polityka ekonomiczna.

Położenie geograficzne uważane było dotychczas za najważniejszy, podstawowy czynnik rozwoju

międzynarodowej integracji gospodarczej. Zwraca się tutaj uwagę na odległość pomiędzy integrującymi

się państwami, bowiem od niej zależy między innymi czas przepływu towarów i usług, czy czynników

produkcji. Z ekonomicznego punktu widzenia namacalnym dowodem istoty tego warunku są koszty

transportu, koszty przepływu wymienionych czynników.

Obecnie za podstawowy warunek międzynarodowej integracji gospodarczej uważa się komplementarność

struktur gospodarczych. Co prawda brak komplementarnośći tych struktur, czy nawet konkurencyjność,

nie świadczy o niemożliwości zainstnienia jej w przyszłości. Wszystko zależy od tego, w jakich warunkach

występuje brak komplementarności, a w jakich konkurencyjność.

Przez odpowiednią infrastukturę rozumie się niezbędne warunki techniczne, które umożliwiają

prowadzenie wymiany handlowej. Zwraca się uwagę na rozwinięte połączenia drogowe, kolejowe,

morskie, lotnicze, telekomunikacyjne. Spełnienie tego warunku może z jednej strony bardzo ułatwić

integrację krajów sąsiedzkich, z drugiej natomiast ich brak lub niedorozwój mogą znacznie utrudniać

integrację z pozostałymi krajami.

Sprzyjająca integracji gospodarczej polityka ekonomiczna państwa wyraża się we wzajemnym udzielaniu

sobie preferencji celnych, parataryfowych i pozataryfowych, czy też całkowitego zniesienia ceł,

ograniczeń ilościowych lub administracyjnych. Takie posunięcia zazwyczaj dość szybko stymulują

zwiększony przepływ różnego rodzaju dóbr i usług. Również ważna jest koordynacja polityki gospodarcze j

integrujących się państw.

Modele i formy międzynarodowej integracji gospodarczej

W literaturze wyróżnia się dwa modele integracji gospodarczej: model integracji międzynarodowej oraz

model integracji ponadnarodowej.

Model integracji międzynarodowej zakłada, że wszystkie decyzje integracyjne o charakterze pośrednio

lub bezpośrednio oddziałujące na przebieg procesu integracyjnego powinny być podejmowane przez

przedsiębiorstwa państw uczestniczących w ugrupowaniu. Tutaj rola państw i międzynarodowych

ośrodków integracyjnych zostaje ograniczona do roli stróża strzegącego przestrzegania ogólnych

warunków. Państwo utrzymuje praworządność i porządek publiczny, stosuje środki przymusu dla ochrony

zgodnych z prawem umów i kontraktów oraz pielęgnuje wolny rynek i wolną konkurencję. Ośrodki

międzynarodowe czynią to samo w skali ugrupowania integracyjnego.

Odmienne stanowisko prezentuje model integracji ponadnarodowej, zwany również modelem integracji

instytucjonalnej. W tym przypadku zarówno ugrupowanie integracyjne, jak i państwo uzyskują

uprawnienia do oddziaływania na procesy integracyjne. Decyzje tych ośrodków mogą pośrednio

oddziaływać na decyzje przedsiębiorstw za pomocą subwencji, ceł, ograniczeń parataryfowych,

pozataryfowych polityki kursu walutowego, stopy procentowej i innych, czyli przy pomocy wszyztkich

dostępnych narzędzi polityki makroekonomicznej. Stanowisko to opiera się na założeniu, że integracja

14

gospodarcza możliwa jest jedynie w momencie skoordynowania, a następnie zunifikowania polityki

ekonomicznej określonej grupy państw.

Obok modeli, mówi się o formach integracji gospodarczej. B. Balassa definiując zjawisko integracji

gospodarczej wskazał na następujące formy, etapy, integracji: unię celną, wspólny rynek, unię

gospodarczą oraz pełną integrację gospodarczą. Obecnie podział ten zostal uszczegółowiony i

przedstawia się następująco:

strefę wolnego handlu,

unię celną,

wspólny rynek,

unię monetarną,

unię gospodarczą (ekonomiczną),

unię polityczną.

Strefa wolnego handlu jest najprostszą formą międzynarodowej integracji gospodarczej. Oznacza ona

zniesienie ceł i ograniczeń ilościowych w handlu pomiędzy określoną grupą krajów. GATT definuje strefę

wolnego handlu jako grupę dwóch lub więcej obszarów celnych, pomiędzy którymi zostały zniesione w

odniesieniu do praktycznie biorąc całej wymiany handlowej, obejmujące produkty pochodzące z tych

obszarów, opłaty celne i inne ograniczające przepisy handlowe. Istotę strefy wolnego handlu stanowi

fakt, że każdy z tych krajów zachowuje własną politykę celną wobec krajów nienależących do wolnej

strefy, a także prowadzi niezależną politykę handlową.

Ustanowienie unii celnej wiąże się z wprowadzeniem jednolitych ceł zewnętrznych. Unia celna sprzyja

rozwojowi wzajemnej wymiany handlowej państw członkowskich i ogranicza jej rozwój z krajami trzecimi.

Można zatem mówić o preferencyjnym i dyskryminacyjnym działaniu cła w unii celenj. GATT określa unię

celną jako zastąpienie dwóch lub więcej obszarów celnych przez jeden obszar celny, gdy zastąpienie to

powoduje: zniesienie ceł i innych restrykcyjnych środków regulujących handel w stosunku do w istocie

całej wymiany handlowej produktami z tych terytoriów.Z unią celną wiążą się dwa zagadnienia. Z jednej

strony ugrupowanie integracyjne w większej mierze niż w strefie wolnego handlu znosi bariery celne

wewnątrz krajów członkowskich, z drugiej jednak dokonuje dyskryminacji krajów trzecich. W rezultacie

powstają dwa efekty: kreacji oraz przesunięcia.

Wyższą formą integracji jest wspólny rynek. Oznacza on nie tylko zniesieie ceł we wzajemnych obrotach i

wprowadzeniu wspólnej taryfy celnej wobec krajów trzecich, lecz także integrację rynku czunników

produkcji, będącej wynikiem eliminacji przeszkód hamujących wolny przepływ tych czynników wewnątrz

powstałego mechanizmu wolnej konkurencji. Minimalnym wymogiem takiego rynku jest usunięcie

prawnych ograniczeń w dziedzinie swobodnego przepływu czynników produkcji pomiędzy krajami

członkowskimi. Aby jednak integracja w tej formie była efektywna konieczne jest przeprowadzenie

szeregu działań przystosowawczych, harmonizujących, mających na celu regulację rynku pracy, kapitału,

przedsiębiorczości.

Kolejny etap międzynarodowej integracji gospodarczej, czyli unię monetarną należy rozpatrywać łącznie

z unią gospodarczą (ekonomiczną), bowiem pojawiają się głosy mówiące, iż integracja walutowa jest

najważniejszą cechą charatkerystyczną integracji gospodarczej. Unia walutowa obejmuje koordynację

polityki walutowej prowadzonej przez państwa tworzące ugrupowanie integracyjne. Koordynacji

podlegają: ograniczenia wahań kursów walutowych, tworzenie wspólnych rezerw walutowych czy

wprowadzenie jednolitej waluty międzynarodowej. W literaturze w pełnej unii ekonomicznej próbuje się

mówić wówczas, gdy na obszarze integracyjnym wszystkie ważniejsze, z punktu widzenia

funkcjonowania wspólnego rynku, dziedziny polityki ekonomicznej zostały objęte wspólną lub

15

skoordynowaną polityką, gdy wprowadzono wspólną walutę, a władzę ekonomiczną w najważniejszych

dziedzinach sprawują organy ponadnarodowe.

Unia polityczna jest ostatnim stadium integracji. Oznacza ona koordynację, a w zasadzie unifikację

polityki wewnętrznej i zagranicznej krajów tworzących ugrupowanie integracyjne. Utworzenie unii

politycznej w praktyce oznacza powstanie nowego organizmu politycznehgo dlatego też trudno jest

jeszcze wskazać na konkretny przykład obrazujący funkcjonowanie takiej unii.

15. Cele i przesłanki skutecznej Unii

promowanie ekonomicznego i społecznego postępu poprzez zacieśnianie

współpracy gospodarczej i likwidowanie barier w obrocie handlowym między

państwami członkowskimi,

wzmacnianie obrazu Unii jako jednego ciała politycznego mówiącego jednym

głosem na arenie międzynarodowej poprzez prowadzenie wspólnej polityki

zagranicznej,

dążenie do stworzenia obywatelstwa europejskiego i poczucia przynależności

do jednej wspólnoty u zwykłych obywateli poprzez zapewnienie jednakowych

norm prawnych i pełnej swobody przepływu ludzi w obrębie Unii,

rozwijanie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwego traktowania,

którym ma być UE poprzez wprowadzanie wspólnych norm prawnych,

socjalnych i stałą poprawę poziomu życia państw uboższych. 16. Problemy i metody pomiaru stopnia integracji gospodarczej 17. kształtowanie się integracji gospodarczej w euro 18. Etapy ewolucji UE 19. Ugrupowania integracyjne w Europie i na świecie.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome