Monopol i siła rynkowa - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw
Bartek
Bartek5 March 2013

Monopol i siła rynkowa - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw

PDF (449 KB)
5 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące zagadnień ekonomii: monopol i siła rynkowa; redystrybucja dochodów i dobra społecznie pożądane, reakcja popytu na zmiany cen, itd.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 5
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 5 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 5 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 5 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 5 pages
Pobierz dokument

5.)MONOPOL I SIŁA RYNKOWA Rynki wolnokonkurencyjne, z reguły działają prawidłowo. Monopolista to wyłączny sprzedawca dobra lub usługi. Monopoliści mogą osiągać wysokie zyski, ograniczając wielkość sprzedaży i podnosząc cenę, bo nie ma konkurencji. Pewne monopole są prawie nieuniknione. Np.dostawcy gazu. Każdego sprzedawcę lub nabywcę, który jest w stanie istotnie wpływać na cenę rynkowa,określa się mianem posiadacza siły rynkowej lub siły monopolowej. Interwencja państwa może poprawić alokacje zasobowa. 6.)REDYSTRYBUCJA DOCHODÓW I DOBRA SPOŁECZNIE POŻĄDANE. Działanie prywatnych rynków może doprowadzić do rozmaitych wariantów podziału bogactwa w społeczeństwie. Państwo zmienia ten podział, opodatkowując jednych i dając pieniądze innym. Np. redystrybucja dochodów na korzyść -ludzi starszych(ubezpieczenia społeczne) -bezrobotnych(zasiłki) -rolników(podtrzymywanie cen produktów rolnych) Dobra społecznie pożądane - dobra, o których społeczeństwo sądzi, że powinny być konsumowane przez ludzi bez względu na poziom ich dochodów. Np. ochrona zdrowia, mieszkania, oświata i żywność. Najtrudniejszy problem, to podejmowanie decyzji, kto co ma dostać. Aktualny podział:, że ludzie, którzy pracują ciężej, powinni być za to lepiej wynagrodzeni, że ludzie, którzy potrzebują więcej powinni dostać więcej; lub, że każdy powinien mieć przyzwoite mieszkanie i nikt nie może głodować. W jaki sposób państwo podejmuje decyzje? 1.)GŁOSOWANIE Problem pogodzenia zróżnicowanych przekonań i interesów. Analiza dwóch cech głosowania według zasady większości: Paradoks głosowania - głosowanie oparte na zasadzie większości prowadzi do podejmowania niespójnych decyzji. Oznacza to rownież, że podejmowane przez społeczeństwo decyzje mogą z powodzeniem zależeć od kolejności głosowania nad nimi. Wynik środkowego wyborcy - wszyscy maja preferencje jednoszczytowe i są tym bardziej zadowoleni im bardziej wynik głosowania jest zbliżony do tego, za którym sami się opowiadaja. Ale także indywidualne preferencje mogą nie być jednoszczytowe. 3.)PRAWODAWCY Jeżeli preferencje są jednoszczytowe, model środkowego wyborcy pomaga zrozumieć sposób ,w jaki społeczeństwo podejmuje decyzje. Dotyczy to zwłaszcza referendum. Jednak proces podejmowania decyzji przez kompromisy legislacyjne jest o wiele bardziej skomplikowany. Może wystąpić handel głosami, i jednym z takich przykładów jest porozumienie głosujących (zawierają porozumienia, dzięki któremu każdy z uczestników porozumienia uzyskuje coś, w przypadku nie zawarcia porozumienia, każdy z nich tylko traci). 4.)URZĘDNICY PAŃSTWOWI Urzędnicy wywierają wpływ na proces podejmowania decyzji sprawach publicznych: I służą radą i sporządzają ekspertyzy. I są odpowiedzialni za wykonanie uchwalonych aktów prawnych i realizacje przyjętej polityki. Urzędnicy państwowi maja także swoje interesy: Np.Urzędnicy w ministerstwie obrony będą próbować przekonać rząd do nasilenia działań obronnych. Np. w ministerstwie edukacji będą wywierać presje na zwiększenie wydatków na oświatę. Paradoksem glosowanie jest to, że cele społeczeństwa mogą być sprzeczne. Istnieje uproszczony pogląd zgodnie, z którym celem działania państwa jest maksymalizacja dobra społecznego. 5.)PROBLEM „PANA I SLUGI” Jedna osoba-„pan”-przekazuje prawo podejmowania decyzji komuś innemu,czyli „słudze”,aby ten działał w imieniu „pana”. Np. w dużych przedsiębiorstwach: menedżerowie są „sługami”, wybranymi przez pana. Np.w przedsiębiorstwach prywatnych, „panami” są akcjonariusze

docsity.com

Np. Znacjonalizowane przedsiębiorstwa, rolę tę przejmuje państwo. Menedżerowie, czyli „słudzy” mogą wybrać łatwe życie zamiast walkę o zyski dla akcjonariuszy, pracownicy mogą unikać pracy. Rozwiązanie zaleca sformułowanie umowy, zawieranej ze „sługą” w sposób maksymalnie zgodny z interesem pana. Muszą być także bodźce skłaniające „sługę” do zachowania zgodnego z życzeniami „pana”. Kontrakt powinien odwoływać się do wyników, które są łatwe do zaobserwowania. Np. Polityka pieniężna i walka z inflacją w Nowej Zelandii, to wyłącznie zadanie banku centralnego. Prezes tego banku musi uzgodnić z rządem planowaną roczną stopę inflacji. Jeśli rzeczywista inflacja jest znacznie wyższa od planowanej, zostaje on zwolniony ze stanowiska. 5. Reakcje popytu na zmiany cen i dochodów. Aby podjąć rozsądną decyzją o wysokości ceny, trzeba przeprowadzić badania empiryczne, pozwalające określić elastyczność cenową popytu na dany towar. Popyt ten zależy także od cen innych dóbr pokrewnych. Mieszana elastyczność popytu mierzy reakcje popytu na jedno dobro wywołaną zmianą ceny dobra pokrewnego. Elastyczność dochodowa popytu mierzy zależność miedzy zmianami poziomu dochodów społeczeństwa. REAKCJA POPYTU NA ZMIANY CEN Opadająca krzywa popytu oznacza ze wielkość zapotrzebowania wzrasta przy obniżeniu ceny dobra. Jak możemy mierzyć reakcje wielkości popytu na zmianę ceny towaru? Jednym z oczywistych mierników jest nachylenie krzywej popytu. Obniżka ceny danego towaru,np.biletu na mecz futbolowy o 1$ każdorazowo powoduje zwiększenie liczby biletów sprzedanych np.o 8 tys. Ale jeślibyśmy chcieli porównać reakcje wielkości sprzedaży biletów na mecze piłkarskie na zmianę ceny z podobną reakcją popytu na samochody. Rzecz jasna, zmiana ceny o 1 $ jest dla nabywców samochodów wielkością śmieszną, która z pewnością nie wpłynie na liczne nabywanych samochodów. Najlepszym wyjściem jest analiza zmian procentowych. Powinniśmy zastanowić się, jaki jest wpływ obniżki ceny o 1% na wielkość zapotrzebowania na samochody i bilety. Elastyczność cenowa popytu jest to stosunek względnej zmiany wielkości zapotrzebowania na dane dobro do względnej zmiany jego ceny. Jeśli wzrost ceny o 1% zmniejsza wielkość popytu o 2%,to elastyczność cenowa popytu wynosi -2. (Wielkość popytu 2%,a tak jak jest to zmniejszenie tej wielkość, to wyrażamy to jak -2% dzielimy, przez 1%,czyli wzrost ceny i dostajemy -2) Ponieważ krzywa popytu ma nachylenie ujemne, to elastyczność cenowa jest z konieczności liczbą ujemną. Gdy elastyczność popytu osiąga duże wartości ujemne, wówczas mówimy o wysokiej elastyczności. Popyt jest wtedy bardzo czuły na zmianę ceny. Gdy zaś elastyczność wyraża się małą liczbą ujemna, popyt jest relatywnie mało wrażliwy na zmianę ceny. Wtedy elastyczność popytu jest niska. Tak, więc te określenia dotyczą wartości elastyczności z pominięciem jej ujemnego znaku. Przeważnie jednak elastyczność cenowa zmienia się, gdy przesuwamy się po krzywej popytu, przy czym, wyższym cenom odpowiadają większa elastyczność, a niższym - mniejsza Jeśli jednak funkcją popytu nie jest prosta linia, lecz krzywa, to zmiana większości zapotrzebowania jest różna przy wzroście ceny i przy jej spadku.

Popyt elastyczny i nieelastyczny Popyt nazywamy elastycznym ,gdy jego elastyczność cenowa jest mniejsza od -1. Popyt jest nieelastyczny, gdy jego elastyczność przyjmuje wartości miedzy -1 i 0. Gdy elastyczność popytu wynosi równo -1,wówczas mówimy, że popyt ma elastyczność równą jedności. Często mówi się ze pewne dobra charakteryzują się wysoką lub niską elastycznością popytu. Np. popyt na ropę naftową jest nieelastyczny względem ceny.

Determinanty elastyczności cenowej

docsity.com

Co decyduje o tym, czy elastyczność cenowa popytu jest wysoka czy niska? Odpowiedzi trzeba szukać w analizie gustów klientów. Najważniejszym czynnikiem jest łatwość zastąpienia tego dobra innym dobrem o podobnym przeznaczeniu.

Przykłady elastyczności cenowej Np. takie usługi jak fryzjer, teatr czy sauna wykazują elastyczność większą od jedności. Np. popyt na niektóre towary takie jak produkty mleczarskie, jest wybitnie nieelastyczny.

Wykorzystanie elastyczności cenowej Elastyczność cenowa popytu jest kategorią przydatną m.in. do obliczenia, o ile należy podnieść cenę, aby zlikwidować nadwyżkę popytu, bądź o ile ją obniżyć, aby zlikwidować nadwyżkę podaży. Np. w rolnictwie mogą występować na przemian lata nieurodzaju i lata obfitych zbiorów. Popyt na produkty rolne jest małoelastyczny - słabe zbiory powodują silny wzrost cen żywności. Z kolei nadspodziewane dobre zbiory wywołują znaczny spadek cen żywności. Przy niskiej elastyczności popytu przesunięcia krzywej podaży wywołują duże wahania cen, nie zmieniając zbytnio wolumenu sprzedaży. CENA, WIELKOŚĆ POPYTU I SUMA WYDATKOW. Skoro obniżka wysokiej ceny (przy której popyt jest elastyczny) zwiększa sumę wydatków, zaś obniżka niskiej już ceny (przy której popyt jest mało elastyczny) zmniejsza te sumę, to niewątpliwie istnieje jakiś pośredni poziom ceny, przy którym jej obniżka nie wpłynie na wielkość wydatków- w którym elastyczność popytu jest równa -1.

Ceny biletów na mecze piłki nożnej. 1.)Gdy przesuwamy się po krzywej popytu, suma wydatków w pewnym momencie przestaje się zwiększać. Następuje to przy cenie, przy której elastyczność popytu jest równa -1. 2.)Najważniejsze -suma wydatków, czyli wielkość wpływów ze sprzedaży, osiąga maksimum w punkcie odpowiadającym elastyczności popytu równej -1. To bardzo ważna informacja praktyczna dla przedsiębiorstw i organizacji.

INNE PRZYKŁADY ZASTOSOWAN ELASTYCZNOŚCI CENOWEJ POPYTU Opłaty za przejazd metrem

Jeżeli mamy elastyczność popytu, to wiemy, w jakim kierunku należałoby zmienić wysokość opłat za przejazd, aby zwiększyć przychody metra. Popyt na przejazdy metrem jest elastyczny względem ceny, to podwyżka opłat za przejazd zmniejszy sumę przychodów metra. Aby zwiększyć wpływy metra, należy obniżyć wysokość opłaty za przejazd. Gdyby natomiast popyt na przejazdy był nieelastyczny, wówczas celowa byłaby podwyżka cen biletów.

Pierwszy „szok naftowy” W 1973-1974 kraje OPEC doprowadziły do czterokrotnego wzrostu cen ropy. Popyt na ropę był wówczas bardzo nieelastyczny, około -0.1. Użytkownicy ropy mieli bardzo ograniczone możliwości zastąpienia jej innym surowcem.

Mróz na plantacjach kawy Przymrozki w Brazylii w 1977,będącej największym w świecie producentem kawy, spowodował zmniejszenie jej podaży. Ceny kawy znacznie wzrosły. Jeżeli popyt jest nieelastyczny, to suma wydatków i suma wpływów ze sprzedaży zwiększą się wraz ze wzrostem ceny. Zamiast uderzyć w producentów kawy, mróz w istocie rzeczy wyszedł im na dobre. Ten przykład wskazuje na duże znaczenie gustów konsumentów.

Rolnicy wobec nieurodzaju Jeśli mianowicie popyt na pewne produkty rolne jest nieelastyczny, to rolnicy mogą osiągnąć wyższe dochody w latach nieurodzaju niż w latach obfitych urodzajów. Dlaczego rolnicy nie porozumieją się jak kraje OPEC? W zbiorowym interesie producentów byłoby zmniejszenie podaży. Jeśli jednak ogień zniszczył część plonów pojedynczego rolnika, to tylko ten rolnik poniesie straty. Zasady, które dotyczą pojedynczego podmiotu gospodarującego, mogą nie mieć zastosowania do ogółu podmiotów. Podobnie prawa odnoszące się do ogółu nie musza mieć zastosowania do każdej jednostki z osobna. Pojedynczy producent zboża ma tu do czynienia z bardzo elastycznym popytem, gdyż nabywcy mogą kupić takie samo ziarno od innych rolników (chyba, że jest monopolistą).

docsity.com

Krótki okres i długi okres: Elastyczność cenowa popytu zależy od długości czasu, jaki konsumenci mają na przystosowanie struktury swych wydatków do zmieniających się cen. (np. gwałtowny wzrost cen ropy naftowej w latach 1973-1974 zaskoczył wiele rodzin mających nowe, ale zużywające dużo paliwa samochody. Reakcja powinien być wzrost zainteresowania mniejszymi samochodami. Ale nie wszyscy mogli sobie natychmiast pozwolić na zakup mniejszego samochodu. Dlatego popyt na benzynę okazał się mniej elastyczny. W dłuższym okresie użytkownicy samochodów zdołali ograniczyć zużycie paliwa w dużo większym stopniu, niż było to możliwe od razu) Elastyczność cenowa popytu jest niższa w krótkim okresie, a wyższa w okresie długim. (wyjątek: nałogowi palacze nie są w stanie ograniczyć palenia w odpowiedzi na podwyżkę cen papierosów) Jak długi jest „długi okres”? Krotki okres - następujący bezpośrednio po zmianie cen. Długi okres -to czas niezbędny do pełnego dostosowania się nabywców do zmiany cen. Długość tego okresu zależy od rodzaju procesów dostosowawczych. (np. Pełna reakcja na zmianę ceny benzyny lub papierosów może potrwać parę lat). Mieszana elastyczność cenowa popytu (Mecp) Mieszana elastyczność cenowa popytu informuje nas, jak zmienia się wielkość popytu na dobro i pod wpływem zmian ceny dobra j. Mieszana elastyczność cenowa popytu na dobro i względem zmian ceny dobra j to relacja miedzy względna zmiana zapotrzebowania na dobro i a względna zmiana ceny dobra j. Mecp może być: -dodatnia, w przypadku dóbr substytucyjnych. Jeżeli wzrost ceny dobra j zwiększa rozmiary zapotrzebowania na dobro i. (np. dobrem i jest herbata, a dobrem j kawa. Podwyżka cen kawy spowoduje zwiększenie popytu na herbatę - mecp jest dodatnia) -ujemna, w przypadku dóbr komplementarnych. (np. podwyżka cen benzyny spowoduje zmniejszenie popytu na samochody, t.j. benzyna i samochody to dobra komplementarne) Wpływ dochodu nabywców na popyt Wzrost dochodów ludności zwiększa popyt na większość dóbr. Jednak popyt na poszczególne dobra wzrasta w różnym stopniu. Udział określonego dobra w budżecie konsumenta stanowią wydatki na zakup tego dobra (cena x ilość), wyrażone jako część całości wydatków konsumenta lub cześć jego dochodów. Elastyczność dochodowa popytu to stosunek względnej zmiany rozmiarów popytu na określone dobro do względnej zmiany dochodu (jest z reguły dodatnia) Elastyczność dochodowa popytu a przesunięcie krzywej popytu Pokazano dwa możliwe przesunięcia krzywej popytu, spowodowane wzrostem dochodu o określony procent. Elastyczność dochodowa popytu jest wyższa przy przesunięciu krzywej DD do położenia D’’D’’, niż przy jej przesunięciu do położenia D’D’. W przypadku przesunięcia w lewa stronę elastyczność dochodowa jest ujemna, co oznacza, ze wzrostowi dochodu towarzyszy spadek wielkości popytu przy każdej cenie.

docsity.com

Ilość

Q1 Q2 Q0

D

D

D’

D’

D’’

D’’

P0 Cena A B C . . .

1.Dobro normalne (zwykłe), na które popyt rośnie wraz ze wzrostem dochodów. Charakteryzują się dodatnią elastycznością dochodowa popytu. 2.Dobra niższego rzędu, na które popyt maleje w miarę wzrostu dochodów. Maja ujemną elastyczność dochodowa popytu. Dobra niższego rzędu to na ogół dobra niższej jakości. Wzrost dochodów powoduje spadek popytu na tanie gatunki mięsa i bielizny. 3.Dobra luksusowe maja elastyczność dochodowa wyższą od jedności, popyt rośnie. Dobra luksusowe są przeważnie towarami wysokiej jakości, które mają substytuty niższej jakości. 4.Dobra podstawowe (niezbędne) mają elastyczność dochodowa niższą od jedności. Każde dobro niższego rzędu jest dobrem podstawowym, gdyż ma elastyczność dochodowa ujemna. Ale kategoria dóbr podstawowych obejmuje także dobra normalne o elastyczności dochodowej w przedziale od 0 do 1. Dobra podstawowe będące dobrami normalnymi zajmują miejsce pośrednie miedzy dobrami niższego rzędu, a dobrami luksusowymi. W miarę wzrostu dochodu wielkość zapotrzebowania na żywność rośnie, ale stosunkowo wolno. Wykorzystanie elastyczności dochodowej Znajomość elastyczności dochodowej jest niezbędna do prognozowania zmian w strukturze popytu konsumpcyjnego, zachodzących pod wpływem wzrostu gospodarczego i wzrostu poziomu zamożności. Przypuśćmy, iż dochody ludności w ciągu następnych 5 lat będą rosły średnio o 3% rocznie => spadek popytu na wyroby tytoniowe o 7,5%, a wzrośnie natomiast o 39% popyt na wina i wyroby spirytusowe. Takie prognozy zostaną wykorzystane przy podejmowaniu przez przedsiębiorstwa decyzji inwestycyjnych oraz planowaniu przez państwo wpływów budżetowych z podatku akcyzowego od sprzedaży papierosów i alkoholu. Wpływ inflacji na kształtowanie się popytu Przypuśćmy, iż każde dobro kosztuje obecnie dwa razy więcej, a płace, czynsze za wynajem mieszkania także są dwa razy wyższe niż w poprzednim okresie. Za obecne dochody można kupić taki sam koszyk dóbr jak poprzednio => popyt nie ulegnie żadnej zmianie. W sytuacji, gdy wszystkie ceny i wszelkie dochody zmieniają się równocześnie, okazuje się, że nie można rozpatrywać wpływu jednej tylko zmiennej, a musimy uwzględnić trzy składniki:

 -efekt zmiany ceny danego dobra

 -efekt zmian cen innych dóbr

 -efekt zmiany dochodów.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 5 pages
Pobierz dokument