Instrumenty polityki handlowej - Notatki - Marketing, Notatki'z Маркетинг. University of Podlasie in Siedlce
moralny_niepokoj
moralny_niepokoj19 March 2013

Instrumenty polityki handlowej - Notatki - Marketing, Notatki'z Маркетинг. University of Podlasie in Siedlce

PDF (147.8 KB)
11 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach omawiane zostają zagadnienia z zakresu marketingu: instrumenty polityki handlowej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 11
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1

INSTRUMENTY POLITYKI HANDLOWEJ

2

Instrumenty polityki handlowej Polityką handlową nazywamy całość przedsięwzięć państwa zmierzających do wpływania na wielkość i strukturę eksportu i importu danego kraju1. Do prowadzenia polityki handlowej państwo używa wielu narzędzi. Najważniejsza rolę odgrywają cła (instrumenty taryfowe). We współczesnej gospodarce światowej stosowane są również inne narzędzia polityki handlowej zwane pozataryfowymi. Cło jest najstarszym środkiem polityki handlowej. Jest to opłata pobierana przy przekroczeniu przez towar granicy celnej danego kraju. Jest klasycznym instrumentem polityki państwa w dziedzinie handlu zagranicznego. „Cło jest opłatą, którą importer lub eksporter musi uiścić na rzecz budżetu państwa przy dokonaniu transakcji zagranicznej”2. Z punktu widzenia kierunku obrotu towarowego wyróżniamy cła:  importowe (przywozowe),  eksportowe (wywozowe),  tranzytowe (przewozowe).

Cła importowe stanowią większość ceł stosowanych obecnie w gospodarce

światowej. Jest to opłata pobierana przy imporcie danego towaru. Jest ona dla importera dodatkowym kosztem ponad cenę płacona zagranicznemu eksporterowi. Cło podwyższa cenę importowanego towaru na rynku krajowym, gdyż importer musi ten koszt pokryć. W skutek nałożenia cła popyt krajowy i import maleją, a podaż krajowa rośnie. Płatności z tytułu cła są dochodem budżetu państwa. W wyniku wprowadzenia cła importowego zyskują krajowi producenci towarów, gdyż ich towary są konkurencyjne.

Bezpośrednim efektem stosowania tych ceł jest przede wszystkim wzrost cen towarów importowanych, na które je nałożono. Skutkiem nałożenia może być spadek popytu towaru obłożenia cłem, a zatem także spadek ich sprzedaży. Jeżeli towary te nie są wytwarzane przez producentów krajowych może doprowadzić do spadku ich konsumpcji. W przypadku natomiast, gdy towary obłożone cłem są wytwarzane przez przemysł krajowy, wzrost cen towarów zagranicznych może prowadzić do wzrostu produkcji ich krajowych odpowiedników. Wzrost ten może spowodować zwiększenie zatrudnienia w danej gałęzi produkcji.

Wpływ cła na gospodarkę jest trudny do oceny poszczególne podmioty oceniają cła w zależności od tego czy przynoszą im straty czy zyski. Do podmiotów, którym wprowadzenie ceł importowych przynosi najczęściej straty należą zagraniczni producenci. Są oni zmuszeni zmniejszyć sprzedaż lub obniżyć cenę. Wprowadzenie ceł importowych nie jest też korzystne dla konsumentów krajowych, gdyż muszą płacić wyższe ceny za niektóre dobra importowane, a niekiedy muszą zrezygnować z ich zakupu.

Podmiotami, które odnoszą korzyści z wprowadzenia ceł są przed wszystkim przedsiębiorstwa krajowe produkujące towary obłożone cłem. Oznacza to, bowiem podniesienie cen produktów oferowanych przez konkurentów zagranicznych oraz zmniejszenie ich udziału w sprzedaży na rynku krajowym. Pozwala to producentom krajowym przechwycić te część popytu zwiększając produkcję bądź podnosząc ceny.

1 A. Budnikowski, Międzynarodowe stosunki gospodarcze, Warszawa 2006, s 166 2 R. Milewski, Podstawy ekonomii, Warszawa 2003, s 592

3

Cło eksportowe jest to opłata pobierana przy eksporcie (wywozie) towarów. W praktyce stosuje się je w niektórych krajach rozwijających się o monokulturowym charakterze gospodarki oraz eksportu i w krajach słabo rozwijających się. Cło zastępuje wtedy podatki, których pobieranie wymagałoby tworzenia kosztownego systemu podatkowego. Przykładowo w kraju, w którym podstawę gospodarki stanowi produkcja kakao i większość tej produkcji kierowana jest na eksport, pobieranie cła eksportowego odbywa się w utworzonych tam punktach odprawy celnej. Zapewnia to dopływ środków finansowych do budżetu bez tworzenia systemu podatkowego.

Cło tranzytowe jest to opłata pobierana od towarów zagranicznych przewożonych

przez obszar danego kraju. Jest to rzadko stosowane narzędzie polityki handlowej. Brak ceł przewozowych jest czynnikiem, który skłania do wyboru tranzytu przez dany kraj i dzięki temu budżet państwa może uzyskać znaczne dochody, gdyż udostępnia sieć transportową lub środki transportu.

Stosując kryterium celu cła dzielimy na:  fiskalne,  ochronne,  prohibicyjne,  odwetowe,  antydumpingowe lub wyrównawcze.

Cło fiskalne zapewnia uzyskanie wpływów finansowych do budżetu państwa.

Historycznie jest to najprostszy powód ustanawiania ceł. Każde państwo dąży do zwiększenia dochodów budżetowych, niezbędnych do pokrycia dodatkowych wydatków rządowych. Cła są łatwiejsze do zbierania niż podatki. W Polsce przedrozbiorowej był to jedyny motyw przyświecający ich ustanowieniu. Obecnie fiskalna rola ceł nie jest dominującą, stanowią one malejącą i stosunkowo niedużą część wpływu do budżetu państwa.

Cła ochronne stosowane są w celu ochrony krajowych producentów przed

konkurencją zagraniczną. W efekcie nałożenia cła importowane towary określonej gałęzi czy branży stają się droższe, a to poprawia warunki konkurencji dla krajowych producentów tych dóbr. W Polsce cła te pojawiły się w XVIII wieku. Na szerszą skalę zaczęto je stosować po odzyskaniu niepodległości. Cła ochronne mogą spełniać także funkcje fiskalne. Przed przystąpieniem do Unii Europejskiej obowiązywały cła ochronne na samochody, których zadaniem była ochrona producentów krajowych przed konkurencją zagraniczną. Jednak ze względu na znaczna wielkość tego importu i wysoką stawkę celna cło to spełniało także funkcje fiskalną.

Cło ochronne stosuje się w celu popierania działalności produkcji w wybranych dziedzinach (np. w gałęziach produkcji nowo powstałych i dopiero rozwijających się ) przez sztuczną ochronę przed doświadczoną konkurencją zagraniczną. Państwo uważa, że młode przedsiębiorstwa należy chronić za pomocą cła, aby przez ten czas mogły nauczyć się efektywnie gospodarować i konkurować z zagranicą. Jednak często okazuje się, że ochrona tych gałęzi za pomocą ceł ma tendencje do utrwalania się w dłuższej perspektywie i z punktu widzenia całego społeczeństwa ekonomicznego było by kredytowanie lub subsydiowanie produkcji przez rząd.

Cła ochronne stosuje się również w celu osłaniania zatrudnienia w niekonkurencyjnych wobec zagranicy gałęziach, które bez ochrony władz upadłyby, przez to wzrosłoby bezrobocie. Jest to działanie nieekonomiczne prowadzące do odłożenia na

4

przyszłość rosnących kosztów przystosowania się gospodarki. Przykładem tego są na wpół zamknięte przedsiębiorstwa przemysłu audio-fonograficznego, wymagające restrukturyzacji.

Cła ochronne stosuje się w celu ochrony pewnych grup społecznych, np. w przypadku ochrony produkcji rolnej. Jest to ochrona produkcji, ludności zatrudnionej w rolnictwie i związanej z wsią, a także kultury i tradycji wiejskiej. W tym przypadku subsydiowanie produkcji jest wyjściem lepszym niż ochrona za pośrednictwem ceł.

Cło prohibicyjne nakłada się w celu uniemożliwienia importu towarów, których

przywóz uznaje się za niezasadny. Charakteryzuje się szczególnie wysoka stawką, która prowadzi do wyeliminowania danego towaru z obrotu, ale nie jest zakazem obrotu.

Cło odwetowe stosuje się jako reakcja na dyskryminacyjne decyzje innego państwa

naruszające interesy rodzimych eksporterów. Cła antydumpingowe (wyrównawcze) skierowane są przeciwko dostawcom z

krajów trzecich, które stosują tzw. nieuczciwe praktyki tj dezorganizację rynku kraju importującego.

Ze względu na sposób podejmowania decyzji o wysokości stawki celnej można

wyróżnić cła:  autonomiczne,  konwencyjne,  preferencyjne,  obniżone.

Cła autonomiczne polegają na tym, że państwo ma całkowita swobodę w określeniu ich wysokości, zakresu, czasu trwania. Stawki celne autonomiczne stosowane są w odniesieniu do następujących towarów:  towarów pochodzących z krajów i regionów, które nie mają przyznanej klauzuli

najwyższego uprzywilejowania i nie należą do Światowej Organizacji Handlu  niektórych towarów pochodzących z krajów rozwijających się i najmniej

rozwiniętych. W przypadku tych towarów w taryfie celnej przewidziana jest jedynie stawka autonomiczna, a stawka preferencyjna w ogóle nie została określona

 niektórych towarów pochodzących z państw i regionów nie zaliczonych do krajów rozwijających się i najmniej rozwiniętych

 w Polsce stawka celna autonomiczna jest swobodnie kształtowana i nie respektuje zobowiązań podjętych przez nasz kraj na forum Światowej Organizacji Handlu

 stawka ta jest z reguły co najmniej dwu-krotnie wyższa w odniesieniu do tych towarów w stosunku, do których określono stawkę celną konwencyjną.

 w przypadku towarów, w których kraju lub regionu nie można określić stosuje się stawkę autonomiczną podwyższoną o 100%

Cła konwencyjne, w ich przypadku państwo ma ograniczoną swobodę ich

wprowadzaniu. Stosowane są wobec towarów pochodzących z krajów, rejonów z WTO oraz tych, którym zostały przyznane klauzule największego uprzywilejowania w umowach dwustronnych lub jednostronnych, z uwagi na to, że kraje te stosują wobec naszych towarów stawki na poziomie klauzuli największego uprzywilejowania.

Cła preferencyjne celem ich stosowania jest, bowiem stymulowanie wymiany handlowej

z jakimś krajem lub grupa krajów. Cła te występują w dwóch przypadkach: w obrotach

5

między uczestnikami ugrupowań integracyjnych a także przy imporcie przez państwa rozwinięte towarów z państw rozwijających się oraz handlu między państwami rozwijającymi się.

Stawki obniżone w odniesieniu do niektórych towarów pochodzących z krajów i regionów, z którymi Polska podpisała umowę o utworzeniu strefy wolnego handlu.

Z punktu widzenia sposobu obliczania wyróżniamy cła:  ad walorem,  specyficzne, mieszane.

Cła ad walorem są najczęściej stosowane. Mówimy o nich wówczas, gdy stawka celna podawana jest jako wskaźnik procentowy, a wielkość cła ustalana jest jako odsetek od ceny towaru, np. cena samochodu wynosi 40 tysięcy złotych, stawka celna 20%, wielkość cła wyniesie 8 tysięcy złotych.

Cła specyficzne obliczane są w odniesieniu do ilości danego towaru lub wagi, rzadziej od

sztuki. Wielkość cła nie zależy od ceny towaru. (np. 2 złote od tony węgla). Cła mieszane są kombinacja cła ad walorem i cła specyficznego. (np. przywóz odzieży

jest obciążony cłem 1 złoty od kilograma a dodatkowo 10% od wartości). Określenie cło mieszane odnosi się także do sytuacji, gdy na niektóre towary ustalane są jednocześnie cła ad walorem i specyficzne, a stosowanie jest to, które jest wyższe ( rozwiązanie to stosuje się często w odniesieniu do artykułów rolnych, a w Polsce w przypadku importu alkoholu).

Podstawowym narzędziem służącym państwu do ustalania wysokości opłat celnych jest

taryfa celna. Jest ona usystematyzowanym wykazem towarów oznaczonych kodami z przypisanymi do nich stawkami zależnymi. Na wielkość cła wpływa sposób określenia podstawy jego ustalenia, czyli wartość celna towaru. Na ogół jest to cena eksportu powiększona o koszt transportu towaru do granicy kraju. Kiedy dany kraj traktuje przywożone towary jednakowo, bez względu na kraj ich pochodzenia, wówczas jego taryfa celna zapisana jest jednej kolumnie, jest to tzw. taryfa jednokolumnowa. Wraz z przystąpieniem do Unii Europejskiej Polska przyjęła wspólną taryfę celną, która jest taryfą jednokolumnową. Taryfa ta zawiera stawki celne noszące nazwę konwencyjnych. SA one stosowane w odniesieniu do importu pochodzącego z krajów rozwiniętych niezrzeszonych w Unii, między innymi Stanów Zjednoczonych i Japonii.

Najczęściej państwo prowadzi politykę zróżnicowania ceł w odniesieniu do towarów pochodzących z różnych grup krajów. Stosuje się do towarów pochodzących z niektórych krajów stawki niższe niż stosowane wobec towarów pochodzących z pozostałych krajów. Państwo wprowadzając tego typu przywileje udziela tym krajom preferencji celnych. Również w taryfie celnej Unii Europejskiej istnieją preferencje celne. Przyznawane są one niektórym krajom rozwijającym się. W zależności od rodzaju towaru preferencje te polegają na zawieszeniu cła lub na procentowych redukcjach stawek celnych. Konsekwencja wprowadzenia preferencji celnych jest format taryfy celnej. Są to taryfy wielokolumnowe, gdzie każda kolumna zawiera stawki celne odnoszące się do towarów pochodzących z określonej grupy krajów. Jedna kolumna może obejmować stawki celne najniższe lub zerowe, które odnoszą się do towarów sprowadzonych z krajów należących do tego samego ugrupowania lub strefy wolnego handlu. Inna kolumna może obejmować stawki celne obowiązujące w danym kraju na towary pochodzące z krajów rozwijających się. Takie zróżnicowanie stawek celnych przewidywała również polska taryfa celna. Wyróżniało się w

6

niej następujące rodzaje stawek: konwencyjne, obniżone, preferencyjne, autonomiczne. Stawki konwencyjne były stosowane w odniesieniu do krajów członkowskich WTO. Stawkami obniżonymi objęte były towary sprowadzone z krajów, które łączy z Polską przynależność do stref wolnego handlu (CEFTA). Preferencyjnymi stawkami celnymi objęty był import z krajów rozwijających się . Na towary pochodzące z innych krajów stosowano stawki autonomiczne. Stawki ryczałtowe stosowane były między innymi dla upominków.

Główna zaletą ceł sprawiającą, że są one środkiem polityki handlowej uznawanej przez WTO jest ich zgodność działania z ogólna filozofią gospodarki rynkowej. Mechanizm działania ceł jest bardzo zbliżony do mechanizmu działania podatków, stanowią one element wpływający na wzrost lub obniżenie kosztów działania przedsiębiorstwa w porównaniu z konkurentami z tej samej czy innej branży.

Polska taryfa celna ma charakter reglamentacyjny, mianowicie ten sam towar w zależności od jego pochodzenia może być obłożony stawką celną w różnej wysokości. Reglamentacyjny charakter polskiej taryfy celnej ma na celu oddziaływanie na kierunki i wielkość towarów. Mianowicie import towarów z niektórych krajów i regionów jest preferowany z innych natomiast nie. Zdecydowana większość stawek celnych w polskiej taryfie celnej to stawki procentowe. W przypadku tych stawek cło oblicz się od wartości celnej towarów. Procentowe stawki celne przyczyniają się do oszustwa celnego polegającego na zaniżaniu wartości celnej importowanych towarów. Jest to jedno z najbardziej rozpowszechnianych oszustw w Polsce. W odniesieniu do pewnej grupy towarów obowiązują stawki kwotowe. W przypadku tych stawek wysokość cła jest uzależniona przy danej stawce kwotowej od ilości importowanego towaru mierzonej w tonach, w sztukach, w hektolitrach.

Aktualnie obowiązująca taryfa celna w odniesieniu do niektórych towarów obok stawki procentowej określa kwotę minimalnego cła w EURO. Kwota ta ma zastosowanie wówczas, gdy cło obliczone według określonej stawki celnej od wartości celnej towarów jest niższa od równowartości w złotych kwoty minimalnego poboru cła.

Cła nie są jedynym środkiem polityki handlowej stosowanej przez państwo. Większość krajów stosuje również narzędzia określane jako środki (bariery) pozataryfowe. Są to inne niż cła bariery w handlu międzynarodowym, których funkcją jest bezpośrednie ograniczenie obrotów towarowych za granicą zwłaszcza ich wielkość. Narzędzia te są stosowane selektywnie, z natury, więc maja charakter dyskryminacyjny. Instrumenty pozataryfowe dzielimy na:  instrumenty bezpośrednie,  instrumenty pośrednie.

Instrumenty bezpośrednie są ukierunkowane na realizacją celów polityki handlowej

i wpływają wprost na wielkość obrotu. Wyróżniamy instrumenty bezpośrednie takie jak:  ilościowe (ograniczenia ilościowe, kontyngenty)  instrumenty pozataryfowe,  administracyjne (licencje importowe i eksportowe, procedury

antydumpingowe)  fiskalne (subwencje)

Ograniczenia ilościowe są to wszelkie posunięcia państwa, które ograniczają ilość lub

wartość określonych dóbr, które mogą być wwiezione do kraju w określonym czasie. Mogą one przyjmować formę kontyngentów wartościowych lub ilościowych. Dotyczą określonej

7

grupy towarów i są wyspecyfikowane według pozycji w klasyfikacji celnej. Radykalną formą ograniczenia ilościowego jest embargo, czyli całkowity zakaz importu lub eksportu.

Celem stosowania ograniczeń ilościowych jest ochrona produkcji krajowej przed konkurencją zagraniczna (np. ze względu na potrzebę rozwoju nowej branży przemysłu) oraz poprawa bilansu handlowego, gdyż zmniejszenie wielkości przywozu wpływa na ograniczenie wydatków importowych. Ograniczenia ilościowe w handlu są zabronione przez GATT. Dozwolony formalnie jest kontyngent celny, który zezwala na przywóz towarów po obniżonej zwykle do zera stawce celnej. Towary, które przekroczyły wartość tego kontyngentu podlegają ocleniu na normalnych zasadach ( stosuje się je np. Dla zachęty inwestorów zagranicznych oraz wtedy, gdy brakuje jakiś dóbr).

Dobrowolne ograniczenia eksportu zw. VER polega na zobowiązaniu się kraju eksportu do przestrzegania określonej wielkości dostaw na rynek kraju importera w danym okresie. Ograniczenia eksportu były wymuszone a nie dobrowolne ze względu na interesy gospodarcze i polityczne. Polska podpisywała porozumienia o dobrowolnym ograniczeniu eksportu. W stosunkach z krajami Unii Europejskiej dotyczyły one wyrobów stalowych, tekstyliów i odzieży, owoców miękkich, owiec i kóz oraz mięsa baraniego i koziego, bydła opasowego i obuwia. W dziedzinie wyrobów tekstylnych i odzieżowych Polska przyjęła zobowiązania w handlu z Stanami Zjednoczonymi. Od 1995 roku w wyniku porozumienia kończącego Rundę Urugwajską GATT nie można stosować tego typu umów.

Technicznym środkiem umożliwiającym egzekwowanie przestrzegania ilościowego kontyngentu przywozu jest wprowadzenie licencji importowych, czyli dokumentów zezwalających importerom na przywóz z zagranicy określonej ilości towarów. Wprowadzenie licencji importowych jest formą nadzoru nad kontyngentem i ich wprowadzenie zmniejsza ryzyko powstania w stosunkach między poszczególnymi krajami napięć spowodowanych wprowadzeniem ograniczeń ilościowych.

Bariery pozataryfowe SA to środki, których stosowanie powoduje uruchomienie

mechanizmu identycznego lub zbliżonego do mechanizmu cła. Do tych środków zalicza się opłaty wyrównawcze, podatki nakładane na niektóre dobra, dodatkowe opłaty w związku z realizacją transakcji importowej. Narzędzia parotaryfowe prowadzą do wzrostu ceny importowanego towaru i zmniejszają jego konkurencyjność na rynku wewnętrznym kraju, który je stosuje. Mogą zastępować cła lub je uzupełniać, gdyż znaczenie ceł w zagranicznej polityce zagranicznej jest marginalne. W porównaniu z cłami odznaczają się większą skutecznością, nie maja charakteru globalnego, nie dotyczą, więc wszystkich uczestników wymiany zagranicznej.

Przez pojęcie opłaty wyrównawczej rozumie się różnicę między niższą cena towaru importowanego a wyższą ustaloną i gwarantowaną przez państwo ceną wewnętrzną towaru produkowanego w kraju. Podstawowym celem opłat wyrównawczych jest podniesienie ceny towaru importowanego do poziomu ceny towaru krajowego w celu zrównoważenia ich konkurencyjności.

Podatki są narzędziem parotaryfowym, jeżeli różnią się w odniesieniu do towarów importowanych w porównaniu z towarami produkowanymi w kraju. Mogą obciążać bezpośrednio zyski importera.

Dodatkowe opłaty związane z realizacją transakcji importowej nakłada się na towary

nie produkowane w kraju importera. Są to:  opłaty fiskalne,  czynności celne, administracyjne,  depozyty importowe,  kontyngenty taryfowe.

8

Depozyty importowe są to obciążenia importera obowiązkiem wpłaty na specjalny nie oprocentowany rachunek kwoty proporcjonalnej do wielkości importu.

Kontyngent taryfowy jest to obciążenie bądź likwidacja stawki celnej do pewnego poziomu importu.

Dumping jest czynnikiem zakłócającym handel międzynarodowy i powstaje głównie w wyniku działania przedsiębiorstwa. Jest to sprzedaż dobra za granicy po cenie niższej od ceny uzyskiwanej za to dobro na rynku krajowym.

Wyróżniamy dumping:  sporadyczny,  łupieżczy,  stały.

Dumping sporadyczny jest procesem przejściowym i krótkookresowym, występuje w sytuacji, gdy w wyniku trudnych nie do przewidzenia okoliczności przedsiębiorstwo ma do dyspozycji więcej danego dobra niż przeciętnie i w celu uniknięcia strat decyduje się sprzedać posiadaną nadwyżkę odbiorcom zagranicznym po cenie niższej od ceny krajowej a nawet kosztów. Przyczyny powstania takiej nadwyżki mogą być różne np. wyjątkowy urodzaj produktu rolnego, spadek popytu na rynku krajowym, klęska żywiołowa.

Dumping łupieżczy to utrzymywana czasowo sprzedaż danego dobra na rynku zagranicznym poniżej ceny krajowej lub nawet poniżej kosztów wytwarzania, mająca na celu wyeliminowania konkurentów i uzyskanie pozycji monopolistycznej. Cechą tego dumpingu jest także to, że po ewentualnym zniszczeniu konkurencji w kraju importera i uzyskaniu pozycji monopolistycznej na jego rynku ceny eksportowanego dobra znacznie wzrastają, co pozwala eksporterowi na realizację zysku monopolistycznego.

Dumping stały ma miejsce wówczas, gdy przedsiębiorstwo mające odpowiednią pozycję monopolistyczną sprzedaje za granicą dany produkt ciągle poniżej kosztów lub po cenie niższej niż na rynku krajowym.

Sprzedaż towarów po cenach dumpingowych nie jest tolerowana przez władze kraju, którego ona dotyczy i dlatego prowadzą one politykę antydumpingową. Polityka antydumpingowa jest celowym działaniem państwa skierowanym przeciwko sprzedaży tego samego produktu na rynku zagranicznym po cenie niższej niż w kraju eksportera. Realizacja tych zamierzeń następuje przy wykorzystaniu przepisów antydumpingowych, będącym legalnym instrumentem służącym zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych. Każdy kraj może samodzielnie formułować zasady postępowania antydumpingowego, które muszą być zgodne z postanowieniami GATT. Do wyeliminowania dumpingu rządy posługują się środkami antydumpingowymi. Są to przede wszystkim cła antydumpingowe, czyli opłaty nakładane na towary importowane po cenach dumpingowych z zamiarem zniwelowania różnic między ceną dumpingową ceną uznawaną za normalną. Cła te nakłada się w przypadku udowodnienia dumpingu, stwierdzenie wyrządzenia szkody rodzimemu przemysłowi. Udowodnienie dumpingu może być niekiedy bardzo trudne.

Subsydia są to wszelkiego rodzaju wsparcia udzielane przez rząd krajowym

podmiotom gospodarczym. Przez swój wpływ na zmniejszenie kosztów wytwarzania subsydia mogą mieć wpływ na wielkość importu jak i eksportu. O subsydiowaniu produkcji krajowej mówimy wówczas, gdy jego celem jest wyeliminowanie czy zmniejszenie importu określonego dobra albo też osiągnięcie innych istotnych celów gospodarczych lub społecznych np. spadek bezrobocia.

Celem subsydium eksportowego jest uzyskanie nadwyżki eksportowej określonego dobra lub zwiększenie już występującego eksportu. Cechą różniącą obydwa subsydia jest też

9

to, że w przypadku subsydium produkcji krajowej podmiot gospodarczy otrzymuje je wraz z pojęciem produkcji danego dobra, a w przypadku subsydium eksportowego wraz z jego wywozem. GATT od wielu lat stara się ograniczyć stosowanie subsydiów w odniesieniu do produkcji krajowej, za legalne uznano jedynie subsydiowanie prac badawczych i inwestycji wymaganych w związku z ochroną środowiska, wspomaganie finansowe regionów zacofanych, wewnętrzne wsparcie produkcji rolnej np. gwarantowane ceny skupu. Jako zakazane uznano subsydia eksportowe takie jak: bezpośrednie wypłaty eksporterów, ulgi podatkowe i celne, preferencyjne stawki transportowe, preferencyjne kredyty. GATT nadal zezwala na stosowanie subsydiów eksportowych w stosunku do produktów rolnych.

Instrumenty pozataryfowe pośrednie nie są stosowane do regulowania wielkości

handlu lecz do realizacji potrzeb wewnętrznych a ich oddziaływanie na handel jest skutkiem ubocznym. Wyróżniamy następujące pozataryfowe narzędzia pośrednie:

 fiskalne (subwencje regionalne),  administracyjne (normy techniczne i sanitarne).

Subwencje regionalne są to dopłaty i wparcie udzielone przez rząd w ramach regionu

geograficznego techniczne i sanitarne. Normy są to przepisy dotyczące parametrów, jakim powinny odpowiadać towary

sprzedawane na danym rynku. Należą do nich szczegółowe przepisy dotyczące przechowywania żywności, przewozu zwierząt, atestowania leków, przepisy o ruchu drogowym. Tego typu normy ą w zdecydowanej większości wyrazem suwerennego prawa każdego kraju do zapewnienia swoim obywatelem bezpieczeństwa, uchronienia ich prze chorobami bądź wynikają z potrzeb sanitarnych. Wymogi te dotyczą wszystkich dóbr i usług sprzedawanych w danym kraju. Muszą się do nich dostosować także eksporterzy chcący sprzedawać towar na danym rynku. Oprócz ustalania norm czynnikiem utrudniającym dostęp zagranicznych towarów na rynek danego kraju może być też sposób kontroli ich przestrzegania. Normy techniczne i przepisy sanitarne często są czynnikiem utrudniającym swobodę wymiany międzynarodowej, a tym samym zmniejszającym korzyści płynące z handlu. Pociągają one za sobą koszty związane z utrzymaniem przez importera aparatu kontroli przestrzegania tych norm przez eksporterów. Koszty te znajdują odbicie w wyższej cenie płaconej przez konsumentów za towary importowane. Dlatego też dla zwiększenia korzyści handlu międzynarodowego duże znaczenie ma eliminowanie tego typu barier prze ujednolicenie standardów technicznych. Środkami do tego są porozumienia o wzajemnym uznawaniu norm (np. w ramach ugrupowania integracyjnego) i rozbudowa sieci standardów powszechnie obowiązujących (np. ISO)

Ważna barierą pozataryfowego handlu zagranicznego mogą być także zamówienia publiczne. We współczesnej gospodarce rynkowej znaczną częścią ogólnego popytu stanowią zakupy finansowe z budżetu agend i instytucji rządowych oraz samorządów lokalnych. Społeczność międzynarodowa czyni pewne wysiłki, które zmierzają do udostępnienia zakupów rządowych także dostawcom zagranicznych. GATT przyjęła kodeks zakupów publicznych, które odnosi się jednak do części rodzajów dóbr i usług, na które przypada znikoma część wydatków publicznych. Kraje Unii Europejskiej w dalszym ciągu stosują zamówienia publiczne jako pozataryfowy środek polityki handlowej. Dla przedsiębiorców zagranicznych w żadnym z krajów Unii Europejskiej nie jest dostępna nawet połowa wszystkich zamówień publicznych

Stosowanie narzędzi polityki handlowej stosowanej przez państwo, zarówno ceł jak i

środków pozataryfowych prowadzi w zdecydowanej większości przypadków do strat dla konsumentów. Handel międzynarodowy przynosi największe korzyści wówczas, gdy nie jest

10

hamowany różnego rodzaju ograniczeniami. Środki polityki handlowej są stosowane w wielu krajach z myślą o osiągnięciu określonych celów. Rządy poszczególnych krajów decydują się niekiedy na rozwiązania mniej racjonalne, aby osiągnąć cele społeczne i ekonomiczne.

Literatura: Milewski R. „podstawy ekonomii”, Warszawa 2003, Budnikowski A. „Międzynarodowe stosunki gospodarcze”, Warszawa 2006.

11

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome