Podstawowe pojęcia syntagmatyki fleksyjnej - Notatki - Gramatyka, Notatki'z Dziennikarstwo. University of Warsaw
Karolina_90
Karolina_9015 April 2013

Podstawowe pojęcia syntagmatyki fleksyjnej - Notatki - Gramatyka, Notatki'z Dziennikarstwo. University of Warsaw

PDF (105.4 KB)
4 strony
393Liczba odwiedzin
Opis
Literatura i komunikacja: notatki z dziedziny dziennikarstwa przedstawiające podstawowe pojęcia syntagmatyki fleksyjnej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 4
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Wykład 3 - 23 X 2006 PODSTAWOWE POJĘCIA SYNTAGMATYKI FLEKSYJNEJ

BUDOWA FORMY WYRAZOWEJ

➢ Morf - jednostka tekstu, można go wskazać w formie tekstu.

morfy leksykalne (rdzenie)- mają określone znaczenie leksykalne wyrażane niekategorialnie;

słowotwórcze- służą do tworzenia wyrazów, np. końcówka -ek: kot-ek, dom-ek;

fleksyjne- odróżniające daną formę wyrazową od innych form tego samego leksemu;

➢ morfemy – jednostki systemu językowego. Jeden morfem może być reprezentowany przez kilka morfów.

➢ forma wyrazowa - zawiera często tylko sam rdzeń. Oprócz niego może zawierać afiksy (morfy słowotwórcze i fleksyjne).

➢ przyrostki słowotwórcze - występują zazwyczaj przed fleksyjnymi (pies-ek). Wyjątek stanowią postfiksy, bo występują po końcówce, np.: -kolwiek (ktokolwiek), -ś, -ż, -że (któryś). Cząstki -kolwiek i -ś występują tylko w zaimkach, natomiast cząstki i -że mają szerszy zasięg użycia.

➢ wyrazy złożone - zawierają dwa i więcej form, np.: bawidamek (ten: baw-, dam-, oraz interfiks i sufiks --> baw-i-dam-ek-Ø).

➢ alomorfy - to różne morfy reprezentujące ten sam morfem, np.: M. kot – Ø, Ms. koci – e (KOT {kot- i koci-} reprezentują jeden morfem KOT).

a) model szkolny: forma fleksyjna = temat + końcówka

DEKLINACJA MĘSKA LICZBA POJEDYNCZA LICZBA MNOGA

M. D. C. B. N. Ms. W.

-Ø, -o (-a poeta może być w mieszanej)

-a, -u -u, -owi -a, -Ø -em

-e, -u -e, -u

-owie, -i, -y, -e -ów, -i, -y

-om -ów, -i, -y, -e

-ami, -mi -ach

-owie, -i, -y, -e

DEKLINACJA ŻEŃSKA LICZBA POJEDYNCZA LICZBA MNOGA

M. D. C. B. N. Ms.

-Ø, -a, -i -y, -i

-e, -i, -y -ę, -o

-ą -e, -i, -y

-y, -i, -e -Ø, -i, -y

-om -y, -i, -e -ami, -mi

-ach

W. -o, -i, -y -y, -i, -e

DEKLINACJA NIJAKA LICZBA POJEDYNCZA LICZBA MNOGA

M. D. C. B. N. Ms. W.

-o, -e, -ę -a -u

-o, -e, -ę -em

-e, -u -o, -e, -ę

-a -Ø, -i, -y

-om -a

-ami -ach -a

Temat wskazuje na znaczenie leksykalne, a końcówka na jej funkcję gramatyczną.

Znamię, szczenię, kurczę, imię:

M znami-Ø-ę M znami-on-a D znami-eni-a D znami-on-Ø C znami-eni-u C znami-on-om B znami-Ø-ę B znami-on-a N znami-eni-em N znami-on-ami Ms znami-eni-u Ms znami-on-ach W znami-Ø-ę! W znami-on-a!

temat rozszerzony

z n a m i – o n – a m i temat przyrostek końcówka tematowy

b) forma fleksyjna = temat + (przyrostki) + końcówka

naj – grub – sz – y

temat końcówka przedrostek przyrostek tematowy

Słowa posiłkowe - zawsze są pisane oddzielnie od tematów fleksyjnych. Pełnią funkcje podobne do afiksów. Niektóre są odmienne i mogą być rozbite na temat fleksyjny i afiks. Niektóre formy czasowników, oprócz afiksów zawierają słowo posiłkowe. Odmiana - czas zaprzeszły:

czytałem był czytaliśmy byli czytałeś był czytaliście byli czytał był czytali byli

Słówko posiłkowe:

będzie: będzi-e czyt-a-ć (dotyczy czasów przeszłych, czasów niedokonanych); czyt-a-ł był (czas zaprzeszły); niech czyt-a! (tryb rozkazujący);

Forma fleksyjna = temat + część gramatyczna

a) temat fleksyjny - to część formy fleksyjnej wskazująca na jej znaczenie leksykalne. Zasadniczo wspólna dla wszystkich form danego leksemu;

b) tematy oboczne - to tematy tego samego leksemu, różniące się mniej lub bardziej regularnymi alternacjami, np. matka – o matce;

c) tematy rozszerzone - mogą różnić się przyrostkami tematowymi, np. szczenię – o szczenięciu;

d) tematy supletywne - to tematy tego samego leksemu różniące się w sposób nieregularny i niepodobne do siebie, np.

rok – Ø lata człowiek – Ø ludzie

dobry a lepszy zły a gorszy iść a idę a szedłem

FORMY SYNTETYCZNE I ANALITYCZNE

będzie czytał będzie czytać czytał bym niech czytaliście on by czytał (my)śmy czytali

formy analityczne (złożone) zawierają słowa posiłkowe lub afiks fleksyjny pisany oddzielnie od tematu fleksyjnego danego leksemu. Nie każda wielosegmentowa forma jest analityczna, np. 'zadzierać nosa' -> forma syntetyczna.

czytał, czytałby, czytano

formy syntetyczne (proste) nie zawierają posiłkowego ani afiksu pisanego oddzielnie.

Do form analitycznych należą: .1 formy czasu przyszłego w trybie orzekającym czasowników niedokonanych. .2 formy czasu zaprzeszłego w trybie orzekającym, np. od 'czytać'.

czytałem był czytaliśmy byli czytałeś był czytaliście byli czytał był czytali byli Podstawową funkcją tego czasu jest wskazywanie zdarzeń wcześniejszych niż inne zdarzenia minione.

.3 formy czasu przeszłego w trybie orzekającym przy prepozycji osobowo- liczbowej '-śmy': my- śmy krzyczeli / krzyczeli- śmy.

.4 formy czasu przeszłego w trybie warunkowym, np. byłby krzyczał.

.5 formy czasu nieprzeszłego w trybie warunkowym przy prepozycji (1 miejsce) morfu ' - by',

np. by pisał, by krzyczał .6 formy trybu warunkowego bezosobnika, np. pisano by. .7 formy czasu przeszłego i przyszłego predykatywów, np. czas przeszły: można było czas

przyszły: można będzie .8 formy trybu warunkowego predykatywów 'trzeba by', 'trzeba by było', 'było by trzeba' .9 formy bezokolicznika predykatywów 'być', 'widać'. .10 niektóre formy trybu rozkazującego, np. niech przeczyta, słucham, niech pani powie

wyraźnie!

Bańko formy bierne typu 'być czesanym', 'czesze się', traktuje jak składniowe a nie jak fleksyjne. Niektórzy autorzy za formy analityczne uznają tylko formy zawierające słowo posiłkowe: będzie, niech, nie zaliczają do analitycznych morfemu (te kategorie by odpadły 3., 5., 6., 8.) -by lub -śmy odłączonego od tematu czasownika, np. by czytał.

FORMY FUZYJNE I AGLUTYNACYJNE

formy fuzyjne – zasadniczo pojedynczy morf fleksyjny jest wykładnikiem różnych kategorii fleksyjnych. Morfy fleksyjne są kumulatywne, czyli kumulują funkcje wskazując na osobę i liczbę.

formy aglutynacyjne – zasadniczo wykładnikami różnych kategorii fleksyjnych są różne morfy fleksyjne.

Czas teraźniejszy od 'pisać'. Pisz-Ø-ę pisz-e-my pisz-e-sz pisz-e-cie pisz-e-Ø pisz-Ø-ą

− końcówka fleksyjna wskazuje na osobę i liczbę, a przyrostek tematowy na czas.

wskazuje na ogólną strukturę wskazuje na liczbę wyjątek- czas teraźniejszy i czas

pis - a - ł - Ø - by - m

wskazuje na jest wykładnikiem wskazuje czas i tryb trybu na osobę i

warunkowego liczbę

− może wystąpić we wszystkich formach czasowników z wyjątkiem czasu teraźniejszego!!!! Tryb warunkowy od 'pisać'

Aglutynacyjne w polszczyźnie są: .1 formy trybu warunkowego: czytałbym, krzyczałybyście. .2 formy czasu przeszłego w trybie orzekającym

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome