Metodologia badań - Notatki - Metodologia badań - Część 1, Notatki'z Metodologia badań. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Metodologia badań - Notatki - Metodologia badań - Część 1, Notatki'z Metodologia badań. University of Warsaw

PDF (481.5 KB)
14 strona
751Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące systemu założeń i jego trzech etapów; definicja metodologii.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 14
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1

METODOLOGIA BADAŃ- wykład

Literatura:

 Nachmias „Metody badawcze w naukach społecznych”

 Atkinson, Hammersley „Metody badań terenowych

 E.Babbie „Badania społeczne w praktyce”

Problematyka wykładu:

1. Wprowadzenie: co to jest metodologia?

2. Metodologia a filozofia nauki i jej związki z teorią społeczną

3. Czy istnieje jedna metoda naukowa?

4. Metody ilościowe i jakościowe

5. Integracja metod badawczych- podejście typu case study

6. Metody i techniki analizy danych

7. Raportowanie wyników badań

8. Kryteria jakości badań

9. Metodologia a etyka badań

Wykład 1. : 22.02.2007

Poznanie naukowe ma jakiś cel. Jest uwikłane w szereg założeń. Zmienność tego, co uważa

się za poznanie naukowe (system założeń pozwalających poznawać pewną wiedzę)

Trzy etapy założeń (fundament teorii społecznych):

- ontologiczne (nauka o bycie), jaka jest rzeczywistość

- epistemologiczne (jak możliwe jest poznanie)

- metodologiczne

Założenia metodologiczne: jakie są pożądane sposoby poznawania rzeczywistości (pożądane-

sfera oceniania, wartościowania, są lepsze i gorsze sposoby poznawania rzeczywistości)

W warunkach przyrodniczych jest tylko jeden sposób

Nie jest tak, że świat daje się zmatematyzować, sposób zależy od obiektu poznawania

docsity.com

2

Pojęcia, język- coś co spina teorię społeczną i stanowi fundament metodologii- jak opisać

naszą rzeczywistość, przy pomocy czego

Teorie są niewspółmierne gdy posługują się różnymi pojęciami, których nie da się

porównywać.

Sposób myślenia o czasie: czas opisywany jakościowo- wartościowanie; czas opisywany

ilościowo(czas biegnie, niezależnie). Bezradność, gdy trzeba przenosić te pojęcia jakościowe

na ilościowe i odwrotnie. Nie można mówić o pewności komunikowania.

Nieistotne jest to, co jest ale to, co ludzie wierzą, że jest. Fakty społeczne dające się badać.

Pojęcia muszą być spójne w całej teorii.

Cele badań naukowych:

1. Wyjaśnienie (dlaczego?- odwołanie do genezy faktu)

a. Genetyczne- jaki związek między przyczyną a skutkiem

b. Funkcjonalne (teleologiczne)- jak ludzi wyobrażali sobie coś w przyszłości

c. Nomotetyczne- odwołujące się do praw

i. Dedukcyjne

ii. Indukcyjne

d. Idiograficzne- odwołujące się do konkretnych wydarzeń

2. Przewidywanie- odpowiedź na pytanie co się stanie lub co się może stać na podstawie

znanych faktów

a. Dedukcyjne

b. Indukcyjne

c. Probabilistyczne- na podst. rachunku prawdopodobieństwa, oparte na

możliwości

3. Rozumienie- umiejętność odpowiedzi na pytanie jak coś działa (wyjaśnienie

mechanizmów)

a. Socjologia empiryczna (rozumienie predyktywne)- dotyczy reguł które można

uogólniać

b. Socjologia rozumiejąca (humanistyczna)- znamy mechanizmy działania i

ogólna zasadę

4. Opis- warunek konieczny wyjaśnienia, rozumienia i przewidywania

docsity.com

3

Wykład 2- 01.03.2007

Teoria społeczna a metodologia.

Paradygmat konwencjonalny (pozytywistyczny)- jednolity charakter rzeczywistości

Paradygmat konstruktywistyczny- rzeczywistość społeczna jest różna od przyrodniczej,

poszczególne grupy tworzą swoje rzeczywistości konstrukty jakie ludzie tworzą na temat

świata

Aspekty ontologiczne:

 Ontologia realistyczna- jednolity charakter rzeczywistości

 Ontologia relatywistyczna

Aspekty epistemologiczne:

 Epistemologia dualistyczno-obiektywistyczna

 Epistemologia monistyczno- subiektywistyczna

Aspekty metodologiczne:

 Metodologia interwencyjna- ogniskuje się w przewidywaniu

 Metodologia hermeneutyczna

Czy nauka…?

 Pozwala formułować twierdzenia absolutne (zależy, logika formalna- tak)

 Ma charakter kumulatywny? Czasem tak czasem nie, ale nie jest tak że coś jest

przesycone infomacjami

 Ma charakter rewolucyjny? To, co nie mieści się w teoriach przyczynia się do

ewolucji, rewolucja wnosi wiele nowego do nauki

 Różni się od innych form aktywności człowieka?

 Jest jedna? Nie istnieje jedna nauka- wiele sposobów definiowania nauki

Metoda naukowa

- zespół środków i czynności ujętych w zasady

docsity.com

4

- służy formułowaniu problemów, projektowaniu badań, gromadzeniu danych, ich analizie i

interpretacji, formułowania wyjaśnień, prezentacji danych, wykorzystaniu wyników badań,

budowanie teorii.

ALE:

- jej przestrzeganie polega nie tyle na przestrzeganiu z góry ustalonych reguł, lecz raczej na

rozwoju tych reguł dzięki intuicji, wiedzy i wyobraźni badacza na każdym etapie badań, a

zwłaszcza podczas formułowania problemów i/ lub interpretacji wyników

Metody badawcze socjologii:

- zależą od cech rzeczywistości społecznej (mającej charakter historyczny i zmieniający się w

czasie)

- służą poznaniu cech rzeczywistości (wielowymiarowej i złożonej) w określonym momencie

Metodologia:

- nauka o metodach nauki

- nauka o sposobach poznawania świata społecznego

- wiedza o sposobach postępowania innych naukowców

O jakości nauki stanowi system recenzji.

Zadania metodologii:

1. Opis wzorów postępowania badaczy: metod konceptualizacji, problemów, zbierania,

analizy, interpretacji danych, budowy definicji, typologii, wyjaśnień, teorii itp.

2. Wyjaśnienie procedur postępowania badaczy, ujawnienie założeń, rekonstrukcja

czynności badawczych i ich analiza

3. Analiza aparatu pojęciowego socjologii

Żeby w języku mówić o zależności trzeba to udowodnić wyliczeniami matematycznymi,

statystyka że tak zależność wystąpiła i jaki wpływ ma jeden czynnik na drugi

4. Eksplikacja (wyjaśnienie) tekstów- ujawnienie milczących i nieświadomie

pojmowanych założeń, zależności między twierdzeniami, struktury, wnioskowania,

luk w dowodach, pytań bez odpowiedzi, siły argumentacji

5. Konstruowanie narzędzi naukowych, zwłaszcza narzędzi i procedur badań

empirycznych, ale także narzędzi analizy tekstów i wiedzy naukowej, doskonalenie

warsztatu pracy socjologa

docsity.com

5

6. Ocena sposobów postępowania badaczy i kodyfikacja norm poprawnego

postępowania w nauce.

Cele badań społecznych:

- poznanie

- opisanie

- kształtowanie  zgromadzenie poprawnej wiedzy o świecie.

Wykład 3: 08.03.2007

Procedura badawcza jest taka sama jak w paradygmacie konwencjonalnym.

Procedura wynikiem postawionego pytania.

Badania Ilościowe Jakościowe

Rola badań

jakościowych

„Przygotowanie badań”

Narzędzie służące do odkrycia

interpretacji, sensów działań

aktorów

Związek badacza z

obiektem

Daleki Bliski

Związek teorii z

praktyką

Potwierdzenie Odkrywanie

Perspektywy

badacza wobec

obiektu badań

Zewnętrzna Wewnętrzna

Strategia badawcza Ustrukturalizowana Nieustrukturalizowana

Zakres wniosków Nomotetyczny (ogólne prawa) Idiograficzny (opis przypadku)

Charakter. świata

społ.

Statyczny i zewn wobec aktorów Personalny i społ.

konstruowany przez aktorów

Charakter danych „twarde, pewne”,

wystandaryzowane, porównywalne

„miękkie,bogate, głębokie”,

kontekstualne

Wady  Uśrednianie danych

 Eliminowanie faktów

nietypowych

 Unikalność danych

 Trudniejsze procedury

 Obiektywizacja i

docsity.com

6

 Hermetyczność językowej

analizy

 Niebezpieczeństwo

uproszczonego obrazu

badanej rzeczywistości

 Niebezpieczeństwo

obiektywizmu

porównywalność danych

 Czasochłonność

zbierania i analizy

danych

 Niebezpieczeństwo

fragmentaryzacji obrazu

rzeczywistości

 Niebezpieczeństwo

subiektywizmu

Specyficzne

wymagania wobec

badacza

Umiejętność pracy z rzeczami Umiejętność pracy z ludźmi

Częste myślenie zależności ze współwystępowaniem zjawisk

Schemat procesu badań ilościowych:

Hipoteza  bodziec  pomiar  wniosek

 Różne aspekty dotyczące osoby badacza: wiek, płeć  różnicują wyniki i przedmiot

badań

 Dobór i reprezentatywność próby- każda osoba dobrana jest w sposób losowy

Przykłady planów badań wiążących dane jakościowe z ilościowymi:

1. J, I ----- ciągłe, łączne zgromadzenie obydwóch rodzajów działań

2. J,I ------ faza 1 ciągła praca w terenie  faza 2  faza 3

3. J (eksploracja)  I (kwestionariusz)  J (pogłębianie, testowanie wyników)

4. I (ankieta)  J (praca terenowa)  I (eksperyment)

Obserwacja:

Wiedza o działaniach podejmowanych przez uczestników, stąd- możliwość stawiania pytań i

weryfikowania odpowiedzi

Zalety:

 Znajomość kontekstu działań

docsity.com

7

 Całościowy obraz sytuacji

 Eliminacja deklaracji na rzecz faktów

 Efektywność procedury badawczej

Wady:

 Groźba subiektywizmu

 Trudność dostępu

Kwestionariusz

Wiedza o rozkładzie częstotliwości cech, właściwości, opinii

Zalety:

 Łatwość realizacji i analizy danych przy dużej liczbie uczestników

Wady:

 Eliminowanie faktów nietypowych,

 Poleganie na deklaracjach badanych

 Trudność uogólnień wyników

Wywiad:

Wiedza o doświadczeniach uczestników, ich sposobach interpretacji, odczuciach,

przeżyciach, ocenach

Zalety:

 Spojrzenie na rzeczywistość z perspektywy uczestników

Wady:

 Czasochłonność analiz,

 Dobór respondentów,

 Wysokie koszty realizacji badań

Dokumenty

Wiedza o formalnych aspektach programów, zakładanych działaniach, wartościach, celach

Zalety:

 Spojrzenie na działania z perspektywy formalnych założeń i świadectw ich realizacji

Wady:

 Trudność dotarcia do dokumentów

 Brak wiedzy o kontekście

docsity.com

8

Obserwacja, kwestionariusz, wywiady, dokumenty  notatki badacza  raport

Obiekt ewaluacji- studiowany przypadek  Obserwacja, kwestionariusz, wywiady,

dokumenty (wybór metody)

Metody ilościowe: hipoteza  obserwacje  przyjąć/ odrzucić hipotezę

Metody jakościowe: obserwacje  szukanie wzorca  wstępny wniosek

Schemat badań jakościowych

Obserwacja

= współwystępowanie obserwacji i analizy

Analiza

Etapy jakościowej analizy danych:

Zbieranie danych

Reprezentacja danych

Redukcja/ kondensacja danych

Wyprowadzanie/ weryfikacja wyników

Wykład 4: 15.03.2007

Badania ilościowe

Badania mało ambitne ale powszechne.

Podstawowe pojęcia:

- eksperyment

- pomiar

docsity.com

9

- zmienna i funkcja

- wskaźnik

- skala

- próba i populacja

- technika pomiaru

Pomiar- przypisanie badanemu obiektowi liczby charakteryzującej jakąś jego interesującą

cechę np.: pomiar wiedzy zapamiętywanej na lekcji

Czyli przypisanie badanemu obiektowi konkretnej wartości, jakiejś zmiennej (tą samą cechę

można opisywać za pomocą różnie skonstruowanych zmiennych) np.: wiek w latach,

miesiącach

Reguła, sposób przypisywania wartości badanym obiektom to funkcja danej zmiennej

Poziomy pomiaru:

 Nominalny- gdy klasyfikujemy ze względu na występowanie jakiejś cechy, nie ma

operacjonalizacji matematycznej np.: średniej (podział na kobiety i mężczyzn)

 Porządkowy- gdy możemy uszeregować obiekty ze względu na natężenie cechy (nie

mówimy o jednostkach np.: raczej, mało, wiele)

 Przedziałowy- gdy możemy porównać różnice w natężeniu cech np.: test na IQ

 Ilorazowy- gdy możemy określić proporce siły natężenia cechy, mamy początek od

„0” , łatwość sumowania, określona jednostka

Poziom pomiaru zależy od:

1. Istoty badanego zjawiska- czy możliwe jest w ogóle mówienie o natężeniu cechy?

2. Zastosowania narzędzi pomiarowych

Od poziomu pomiaru zależy:

- dopuszczalność stosowanych parametrów- średniej modalnej, mediany oraz wszystkich

operacji statystycznych dokonywanych na tych parametrach

Wskaźnik:

- Stanisław Nowak definiuje wskaźnik jako: „zjawisko, którego zaobserwowanie pozwoli

nam ( w sposób bezwyjątkowy lub z określonym lub choćby z większym od

przeciętnego prawdopodobieństwem) określić iż zaszło zjawisko

docsity.com

10

- Wskaźniki na podstawie, których wnosimy o zajściu jakiegoś zjawiska mogą być różne,

zależy to do charakteru wskazanego przez wskaźnik zjawiska, od rodzaju związku jaki

łączy te wskaźniki z danym zjawiskiem.

Rodzaje wskaźników:

1. empiryczne- to takie, przy których teza o zachowaniu pewnych korelacji

między wskaźnikiem a zjawiskiem przezeń wskazywanym jest tezą

empiryczną, rozstrzygalną na drodze obserwacji np.: Nie ma dymu bez ognia

2. definicyjne- to takie, kiedy dobór wskaźników jest zarazem zdefiniowaniem

pewnego terminu, ustalaniem jego znaczenia np.: Nie ma bytu jakim jest status

społeczny, trzeba to zdefiniować

3. inferencyjne- są kiedy z zajścia pewnego zjawiska obserwowalnego wnioskuje

się zajście pewnego zjawiska w prawdzie nie obserwowalnego ale

posiadającego dla nas znaczenie niezależne od wskaźnika np.: dobry obiad to:

ilość kalorii, temperatura, przyprawy, towarzystwo, przyszłe zdarzenia

Pomiar w badaniach kwestionariuszowych:

Założenie: każde pytanie jest narzędziem pomiarowym lub jego elementem, badanie

kwestionariuszowe realizuje założenia eksperymentalnego modelu badań

Pytanie w kwestionariuszu może być wskaźnikiem jakiejś cechy lub elementem indeksu lub

skali

Indeksy i skale stosujemy wtedy, gdy nieznane zjawisko jest zbyt złożone, by dało się objąć

pojedynczym pytaniem lub gdy zależy nam na zwiększeniu trafności i/lub rzetelności pomiaru

Indeks:

Przykład:

Problem badawczy: jakie elementy składają się na udane wakacje:

Pytanie: czy udane wakacje to:

1. Ładna pogoda T N

2. Atrakcyjna okolica T N

3. Dobre jedzenie T N

4. Towarzystwo T N

5. ……..

docsity.com

11

Wartość indeksu określona jest przez liczbę odpowiedzi T na tworzące je pytanie.

Korzyści ze stosowania indeksów:

- Dobry indeks będzie trafniejszym i rzetelniejszym narzędziem pomiarowym niż pytanie

- Pozwala na dokonanie precyzyjnego pomiaru porządkowego a nawet przedziałowego

- Choć używany jest do uzyskania pojedynczego, syntetycznego miernika natężenia

badanego zjawiska, możemy analizować pojedyncze wypowiedzi i dzięki temu lepiej

poznawać jego strukturę

- Błędy popełnienia przy konstruowaniu indeksu można wykryć analizując wyniki

badania a sam indeks skorygować

Skale:

- Pozwalają na dokonywanie bardziej precyzyjnych pomiarów

- Znacznie bardziej wystandaryzowane

- Trudniejsze i czasochłonne w przygotowaniu

Przykłady: Skale Thurstone’a, Guttmana, Likerta, dyferencjał semantyczny

1 2 3 4 1

-1 1

Wykład 5: 22.03.2007

Zasady konstruowania kwestionariuszy badawczych:

1. Wprowadzenie do badania: „list” – kto, co, dlaczego, jak

2. Blok dotyczący pytań:

a. Układ pytań

b. Rodzaj pytań

c. Polecenie/a

3. „Metryczka”- zazwyczaj na końcu/ dane o respondencie

4. Podziękowanie

docsity.com

12

Rodzaje pytań:

- Otwarte/ zamknięte

- Jednokrotnego wyboru/ wielokrotnego/ wielokrotnego ze wskazaniem na

najważniejszą

- Pytanie „bez filtra” (bez rozwinięcia)/ pytanie „ z filtrem” (jeśli odpowiesz tak

to co dalej)

- Pytania tabelaryczne- jak arkusz oceny zajęć

- Zadania niedokończone

- Skale

Układ pytań:

- Od najmniej skomplikowanych do bardziej

- Łączenie pytań w bloki tematyczne (układ schodkowy: trudność – nowy

temat- trudność)

- Forma graficzna układu pytań- ładnie, przejrzyście

- Miejsce: precyzja poleceń do każdego pytania, sposób kodowania

odpowiedzi (do wiadomości osoby kodującej), forma metryczki- informacje o

respondencie

- Trzeba wiedzieć co i do czego jest potrzebne, wtedy wiadomo czy pytać o

wiek, rocznik urodzenia

Złe pytanie: Nieprawda, że nie lubię psów T N

Jak układać pytania?

1. Krótkie pytania

2. Jasne i precyzyjne (unikaj podwójnych przeczeń, nie używaj zaimków, jeśli nie

wiadomo do czego się odnoszą, wyrażeń wieloznacznych i żargonu fachowego)

3. Adekwatność kulturowa

4. Pytania jednowymiarowe (nie łączyć kilku pytań w jedno)

5. Przedstawiaj do wyboru odpowiedzi wzajemnie rozłączne

6. Nie pisz pytań obciążanych np.: czy zgadzasz się z głupim twierdzeniem

7. Nie zadawaj pytań wprawiających w zakłopotanie

8. Nie zadawaj pytań sugerujących odpowiedzi

9. Testuj narzędzie badawcze zanim puścisz je w obieg

docsity.com

13

Wykład 6: 29.03.2007

Reguły tworzenia kategorii dla odpowiedzi na pytania otwarte:

1. Kategorie pozwalają łączyć odpowiedzi ze względu na związek logiczny między nimi

np.: rodzaj marki samochodu

2. Kategorie są wyczerpujące np.: wszystkie odpowiedzi

3. Kategorie są rozłączne np.: nie zachodzą na siebie, można przypisywać do kategorii

4. Kryterium podziału na kategorie jest jednoznaczne i jasne

5. Kategorie są jednoznacznie sformułowane

6. Cel badania i zebrany materiał wspólnie określony kategorią kodu

7. Nie sugerować się dosłownym brzmieniem

8. Nie wszystko trzeba koniecznie szczegółowo kodować

Statystyka opisowa:

Prezentacja tabelaryczna i graficzna danych empirycznych stanowi podstawę analiz a w

dalszej kolejności wnioskowania statystycznego. W analizach staramy się wykazać wielkości

charakterystyczne dla badanego zjawiska, procesu czy populacji. Wielkości te są miarą

tendencji centralnej, które dzielą się na:

- Średnie klasyczne: arytmetyczna, ważona, harmoniczna, geometryczna,

kwadratowa, chronologiczna

- Średnie pozycyjne: mediana, modalna

- Miary pozycyjne: kwartyle, decyle, wentyle

Po co średnie?

- do porównywania

- do dalszych analiz

Średnia arytmetyczna:

Suma wszystkich wartości podzielona przez ich ilość (liczbę)

Należy obliczać gdy:

- Wymagana jest większa rzetelność

- Mają być wykorzystane inne obliczenia

- Rozkład jest symetryczny względem środka, szczególnie wtedy, gdy jest to

tzw. rozkład normalny ( w kształcie dzwonu)

docsity.com

14

Nie należy obliczać gdy:

- Rozkład jest wielowierzchołkowy np.: w klasie „3” i „5”- średnia „4” a nie ma

osoby z taką oceną

- Rozkład posiada klasy otwarte np.: osoby <10 lat, 10-20, >20 lat

- Próba losowa jest bardzo mała np.: od 100 osób warto liczyć

- Rozkład danych jest wyraźnie asymetryczny np.: 10 osób zarabia 10 zł a 90

osób 1000 zł

Modalna:

Inaczej moda, wartość dominująca, typowa, oznaczana Mo

Najczęstsza wartość szeregu, wartość powtarzająca się największą ilość razy. Rozkład może

być bimodalny i wielomodalny

Stosować gdy:

- Wymagana jest najszybsza ocena wartości centralnej

- Wystarczy przybliżona ocena wartości centralnej

Mediana:

Wartość środkowa Me

Punkt szeregu statystycznego powyżej i poniżej którego znajduje się 50% obserwacji ( zbiór

obserwacji na połowę)

* kwartryle- na 4 części (25%), decyle- na 10 części (10%)

Używać kiedy:

- Ilość dokonywanych pomiarów jest bardzo mała

- W rozkładach występują klasy otwarte

- Dane są uszeregowane w kolejności rangowej

- Rozkład wykazuje dużą asymetrię

- Badacza interesuje czy obserwacje przypadają w dolnej/ górnej połowie rozkładu, a

nie oddalenie od punktu środkowego

Dobór próby:

1. Próby nieprobabilistyczne ( wnioskowanie tylko o tych cechach zbiorowości a nie o

całej społeczności)

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome