Elementy prawa administracyjnego - Notatki - Prawo administracyjne - Część 1, Notatki'z Prawo administracyjne. University of Warsaw
Lady_Pank
Lady_Pank4 March 2013

Elementy prawa administracyjnego - Notatki - Prawo administracyjne - Część 1, Notatki'z Prawo administracyjne. University of Warsaw

PDF (439.5 KB)
8 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiają elementy prawa administracyjnego jako zespółu norm regulujących strukturę i kompetencję organów administracji państwowej oraz stosunki prawne powstające w toku wykonawczo-zarządzającej działalności tych ...
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 8
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

ELEMENTY PRAWA ADMINISTRACYJNEGO

Administracja

Administracja – jedna z podstawowych dziedzin działalności państwa, polegająca na zarządzaniu, lub

też ogół organów państwowych zajmujących się administrowaniem

 działalność wykonawczo-zarządzająca, prowadzona w państwie

 wszystko to, co nie jest ustawodawstwem i sądownictwem

Administracja publiczna – zespół organów administracyjnych i obsługujących je urzędów,

powołanych do praktycznego realizowania zadań państwa

 władztwo – możliwość użycia przymusu w celu wyegzekwowania zakazów i nakazów typu

administracyjnego

Prawo Administracyjne

Prawo administracyjne – zespół norm regulujących strukturę i kompetencję organów administracji

państwowej oraz stosunki prawne powstające w toku wykonawczo-zarządzającej działalności tych

organów

 nierówność podmiotów

 podział prawa administracyjnego

o przepisy odnoszące się do struktury organów administracyjnych

o przepisy regulujące tok działania organów administracyjnych

o przepisy odnoszące się do sposobu załatwiania poszczególnych rodzajów spraw

Prawo materialne – w znaczeniu węższym to normy zawarte w przepisach prawa administracyjnego

powszechnie obowiązującego, które określają treść praw i obowiązków zachowania się ich adresatów,

w znaczeniu szerszym zaś obejmuje również tzw. normy zadaniowe, dotyczące działalności

niewładczej administracji, jej funkcji organizatorskich i tzw. administracji świadczącej

 normy prawa materialnego to tylko te, które powszechnie obowiązują

o ustawa zasadnicza – Konstytucja RP z 1997 roku

o ustawy zwykłe

o ratyfikowane umowy międzynarodowe

o rozporządzenia

o akty prawa miejscowego

 wyodrębnienie przepisów, które stanowią z jakimi stanami faktycznymi lub sytuacjami

prawnymi łączy się określone obowiązki lub uprawnienia administracyjno-prawne

Prawo procesowe – ma zabezpieczać realizację norm prawa materialnego, jeśli konkretyzacja prawa

materialnego, jeśli konkretyzacja praw i obowiązków następuje w drodze aktu administracyjnego

 źródła prawa

o kodeks postępowania administracyjnego z 1980 roku

o Ordynacja podatkowa z 1997 roku

 funkcja pomocnicza – stwarzanie optymalnych warunków do realizacji prawa materialnego

docsity.com

Prawo ustrojowe – reguluje problematykę struktur spełniających funkcje administracji publicznej z

uwagi na wypełnianie celów publicznych

Akt Administracyjny

Akt administracyjny – jednostronne władcze wyrażenie woli organu administracji państwowej,

załatwiające konkretną sprawę i skierowane do oznaczonego adresata

 wydawany przez organ administracji państwowej, lub niekiedy przez inny organ władzy

państwowej bądź organizację społeczną, jeśli ta posiada prawo do jego wydania

 przy wydawaniu organ administracji państwowej występuje jako rozkazodawca i korzysta z

posiadanych uprawnień

 zawsze dotyczy konkretnego stosunku prawnego, bądź ten stosunek tworzy – różni się więc

tym od przepisów ogólnie obowiązujących

 jest zdarzeniem prawnym, ponieważ nadaje adresatowi prawa bądź obowiązki

Przesłanki ważności aktów administracyjnych

 może być wydany tyko na podstawie ustawy lub przepisów wykonawczych,

 winien pochodzić od właściwego organu i mieścić się w ramach jego kompetencji,

 może być wydany tylko po przeprowadzeniu określonego w przepisach postępowania i przy

zachowaniu pewnych wymogów funkcjonalnych.

Akt wadliwy to akt niezgodny z wymogami funkcjonalnymi

 wady nieistotne – nie rodzą poważnych konsekwencji dla państwa i systemu prawa

 wady istotne – rodzą poważne konsekwencje

Akt nieważny

 został wydany przez niewłaściwy organ

 został wydany bez podstawy prawnej

 dotyczy sprawy, która została rozstrzygnięta wcześniej

 został skierowany do osoby, która nie jest stroną w sprawie

 w razie wykonania wywołałby czyn zagrożony karą

 zawiera inną wadę powodującą nieważność aktu z mocy wyrażonego prawa

Rodzaje aktów

 pozytywny – negatywny – kryterium podziału jest załatwienie sprawy zgodnie lub niezgodnie

z wnioskiem

 wewnętrzny – zewnętrzny – kryterium podziału jest adresat – może nim być ktoś z wnętrza

struktury administracyjnej, lub inny niż podległy organ administracyjny

 deklaratywny – konstytutywny – deklaratywny stwierdza, że dany stosunek prawny istnieje,

konstytutywny tworzy taki stosunek

 związany – swobodny – kryterium podziału jest tutaj określenie warunków aktu w zapisach

prawa

docsity.com

 dwustronny – jednostronny – dwustronny jest zależny od woli adresata, jednostronny nie

Sądownictwo Administracyjne

Jedynym sądem administracyjnym w Polsce jest Naczelny Sąd Administracyjny, którego

postępowanie i organizację reguluje ustawa z 11 V 1995 roku

 orzeka w sprawach skarg na:

o decyzje administracyjne

o postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym oraz egzekucyjnym i

zabezpieczającym

o uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego

o bezczynność organów

 rozstrzyga spory o właściwości między organami samorządu a organami administracji

rządowej

 wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot:

o każdego, kto ma interes prawny

o prokuratora

o Rzecznika Praw Obywatelskich

o organizację społeczną w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących

interesów prawnych osób

 skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego

o wnoszone po wyczerpaniu środków odwoławczych (chyba że wnosi prokurator lub

RPO)

o w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, a w

innych przypadkach w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub

mógł się dowiedzieć o podjęciu aktu lub innej czynności organu uzasadniającej

wniesienie skargi

o budowa:

 oznaczenie skarżącego

 miejsce zamieszkania

 wskazanie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, bądź innego aktu lub

czynności

 oznaczenie organu, którego działalności lub bezczynności skarga dotyczy

 określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego

 podpis osoby wnoszącej skargę lub pełnomocnika

o po otrzymaniu skargi sąd przesyła jej odpis organowi, którego działanie bądź

bezczynność zaskarżono i zobowiązuje go do odpowiedzi na skargę w ciągu 30 dni od

dnia doręczenia odpisu skargi oraz do nadesłania w tym terminie akt sprawy

o organ który zaskarżono może uwzględnić skargę w całości do dnia wyznaczenia przez

są terminu rozprawy

o skarga może być przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniona lub nie

docsity.com

Postępowanie Administracyjne Ogólne

Postępowanie administracyjne – proces (tok czynności) organu administracyjnego i stron, zmierzający

do wydania aktu administracyjnego – inaczej tryb i formy postępowania

 postępowanie administracyjne zwiększa prawidłowość działania administracji i zabezpiecza

praworządność, zapobiegając naruszaniu prawa

 zazwyczaj formę tryb postępowania reguluje kodeks postępowania administracyjnego z 1960

roku

Szczególne rodzaje postępowania administracyjnego

 postępowanie w sprawach o wykroczenia

 postępowanie przepisowe

 postępowanie przymusowe

 postępowanie w sprawach patentowych

Postępowanie administracyjne ogólne – najczęstszy rodzaj postępowania administracji państwowej,

który skupia sprawy z różnych zakresów działania administracji – do tego trybu postępowania należą

wszelkie sprawy nie regulowane przepisami szczegółowymi – obejmuje decyzje w sprawach

 budowlanych

 sanitarnych

 leśnych

 przemysłowych

 melioracyjnych

 mieszkaniowych

 rolnych

Zasady Postępowania Administracyjnego

Najważniejsze 4 zasady postępowania administracyjnego:

 zasada prawdy obiektywnej – rozstrzygnięcie sprawy może nastąpić jedynie wówczas, gdy

okoliczności sprawy są w pełni wyjaśnione, gdy znana jest cała prawda

 zasada udziału stron – postępowanie administracyjne toczy się przy aktywnym udziale

zainteresowanych w treści przyszłej decyzji stron

 zasada kontroli społecznej – społeczeństwo żywo jest zainteresowane prawidłowości

postępowania administracyjnego – istnieją wyspecjalizowane organy badające czy ktoś nie

mataczył przy postępowaniu

 zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron – organ wydający

decyzje winien mieć na uwadze zarówno interesy stron, jak i szersze interesy całego

społeczeństwa

docsity.com

Przebieg Postępowania Administracyjnego

 wszczęcie postępowania na wniosek urzędu lub stron

 postępowanie

 wydanie decyzji

o ma formę pisemną i kończy postępowanie administracyjne w danej instancji

o może mieć charakter postanowienia – załatwia się nim sprawy cząstkowe i nie kończy

postępowania administracyjnego

Środki Odwoławcze

Gdy decyzja administracyjna nie odpowiada którejś ze stron może ona zastosować środek

odwoławczy:

 odwołanie od decyzji

 zażalenie na decyzję

 wniosek o wznowienie postępowania – gdy pojawią się nowe dowody w sprawie

Wykroczenia Administracyjne i ich Ściganie

Wykroczenia – drobne czyny karalne, zagrożone karą aresztu do 3 miesięcy, kara ograniczenia

wolności do 3 miesięcy, karą grzywny do 5000 zł lub karą nagany

 uproszczona procedura ze względu na niższą szkodliwość społeczną niż w przypadku

przestępstw

 sprawy rozpatrywane są przez kolegium odpowiednie dla miejsca rozpatrzenia przestępstwa

 wszczęcie postępowania w sprawach o wykroczenie następuje na podstawie wniosku o

ukaranie

 po zamknięciu rozprawy i naradzie kolegium wydaje orzeczenie, które ogłasza się ustnie, a na

życzenie stron ogłasza się na piśmie

 od wydanego orzeczenia przysługuje odwołanie

o może być wniesione przez obwinionego, oskarżyciela publicznego, pokrzywdzonego

oraz instytucję państwową lub społeczną, która złożyła wniosek o ukaranie

Rodzaje postępowania:

 postępowanie przyspieszone – zarządzane przez wojewodę w wypadku, kiedy na danym

terenie szerzą się określone wykroczenia

o obwiniony schwytany na gorącym uczynku jest przyprowadzany przed oblicze

kolegium, które od razu rozpoczyna rozpoznanie sprawy

o kolegium wydaje orzeczenie od razu

 postępowanie nakazowe – wymierzanie kary następuje bez rozprawy

 postępowanie mandatowe – prowadzone przez funkcjonariuszy policji i niektórych innych

organów

o może nastąpić w wypadku:

 schwytania sprawcy na gorącym uczynku lub bezpośrednio po nim

 stwierdzenia naocznie przez funkcjonariusza pod nieobecność sprawcy

popełnienie wykroczenia i braku wątpliwości co do osoby sprawcy

docsity.com

o nakłada się mandat, którego ukarany może nie przyjąć – wtedy kieruje się sprawę do

kolegium

 postępowanie przymusowe – ma na celu zmuszenie określonej osoby do wykonania aktu

administracyjnego

o musi być poprzedzone aktem zwanym zagrożeniem – zwróceniem się do

zainteresowanej osoby z żądaniem wykonania aktu administracyjnego w określonym

terminie z jednoczesnym wskazaniem środka przymusu, który w przeciwnym razie

zostanie zastosowany

o postępowanie nakazowe rozpada się na dwa różniące się poważnie stosowanymi

środkami:

 egzekucja należności pieniężnych

 egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym

Obywatelstwo

I Pojęcie i znaczenie obywatelstwa

Obywatelstwo jest to trwały węzeł prawny łączący osobę fizyczną z jakimś państwem,

podmiotem prawa międzynarodowego. Więź ta bywa też określana mianem przynależności

osoby do państwa. (nie ulega ona zerwaniu na skutek wyjazdu za granice, toteż

zwierzchnictwo osobowe może przekraczać jego zwierzchnictwo terytorialne)

Obywatelstwo stanowi podstawę, na której opiera się ogół praw i obowiązków jednostki

wobec państwa. Powoduje ono szereg doniosłych konsekwencji w płaszczyźnie

międzynarodowej. Państwo, z którym jednostka pozostaje w trwałym związku prawnym,

sprawuje nad nią opiekę dyplomatyczną i konsularną.

Wśród konsekwencji prawnych znajduje się obowiązek odbycia służby wojskowej, w

związku z czym państwo może wezwać do powrotu obywatela przybywającego poza

granicami kraju (ius avocandi). Obywatelstwo daje państwu podstawę do wykonywania swej

jurysdykcji także na terytorium nie podlegającym niczyjej suwerenności lub na terytorium

innego podmiotu, za jego zgodą.

Zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym, sprawy obywatelstwa należą do

wyłącznej kompetencji państwa, które w swym ustawodawstwie decyduje, jakim osobom

przysługuje ono, w jaki sposób można je uzyskać i utracić.

W Polsce sprawy obywatelstwa reguluje ustawa z 15 lutego 1962r wielokrotnie

nowelizowana.

docsity.com

II. Nabycie i utrata obywatelstwa

Obywatelstwo można nabyć:

1. wskutek urodzenia (nabycie pierwotne) 2. przez naturalizacje

ad.1

Nabycie obywatelstwa przez urodzenie może nastąpić na zasadach:

-„prawa krwi” (ius sanguinis) – obywatelstwo jednostki określa się wedle obywatelstwa

rodziców. Zasada ta występuje m.in. w ustawodawstwie Austrii, Finlandii, Hiszpanii,

Norwegii, Włoch.

-„prawa ziemi” (ius soli)- obywatelstwo nabywa się wedle miejsca urodzenia i nie zależy ono

od obywatelstwa rodziców. Rozwiązanie to jest zwłaszcza stosowane w krajach Ameryki

Południowej i USA.

W praktyce, najczęściej spotyka się obecnie łączne występowanie obu zasad. Rezultatem

stosowania obu zasad jest traktowanie jako swego obywatela zarówno dziecka urodzonego

przez własnych obywateli poza granicami kraju, jak też i dziecka cudzoziemców urodzonego

na terytorium danego państwa.

Polska stosuje zasadę „prawa krwi” (art. 4), gdy oboje rodzice posiadają obywatelstwo

polskie lub, gdy jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie nie jest znane lub jest

apatrydą albo nie można ustalić jego obywatelstwa. Ustawa ta też wyjątkowo dopuszcza

nabycie obywatelstwa na podstawie „prawa ziemi” przez dziecko znalezione lub urodzone na

terytorium RP, gdy oboje rodzice są nieznani, bądź ich obywatelstwo nie jest określone lub są

bezpaństwowcami.

ad.2

Przez naturalizacje

Nabycie obywatelstwa przez naturalizacje, czyli nadanie, następuje wówczas, gdy

obywatelstwo uzyskuje osoba, nie mająca żadnego obywatelstwa lub mająca obywatelstwo

innego kraju. W drodze naturalizacji obywatelstwo można uzyskać na prośbę

zainteresowanego, skierowaną do odpowiedniego organu państwa, przez zamążpójście lub

adopcję.

Utrata obywatelstwa

- można je utracić przez nabycie innego (obcego) obywatelstwa,

- prezydent może pozbawić obywatelstwa,

- zrzeczenie się dotychczasowego na prośbę zainteresowanego (art. 13 ww. ustawy: Obywatel

polski traci obywatelstwo polskie na swój własny wniosek, po uzyskaniu zgody Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego),

- wstąpienie do wojska obcego państwa.

III. Cudzoziemcy

Cudzoziemcem w jakimś państwie jest każda osoba nie będąca obywatelem tego państwa. W

świetle prawa polskiego nie jest cudzoziemcem osoba będąca obywatelem innego państwa,

jeśli zarazem posiada obywatelstwo polskie.

docsity.com

Występują dwie kategorie cudzoziemców:

1. (zazwyczaj liczniejsza) ludzie będący obywatelami innego państwa 2. osoby nie posiadające żadnego obywatelstwa tzw. bezpaństwowcy – apatrydzi. Jest

to stan bardzo niepożądany , ponieważ stawia jednostkę w sytuacji osoby pozbawionej

macierzystego państwa i jego opieki.

Niekorzystne konsekwencje może mieć także dwupaństwowość lub wielopaństwowość.

Państwa zawierają między sobą umowy międzynarodowe mające na celu zapobieganie lub

likwidowanie bezpaństwowości i wielopaństwowości.

Wjazd cudzoziemca na terytorium państwa normalnie dochodzi do skutku w wyniku

współdziałania dwóch państw, to znaczy państwa macierzystego i państwa obcego. Klasyczną

formą indywidualnej zgody na międzynarodowy ruch osobowy jest ze strony państwa

macierzystego paszport, a ze strony państwa obcego wiza. Zarówno wydanie paszportu

swojemu obywatelowi, jak i udzielenie wizy cudzoziemcowi jest suwerennym aktem

państwa.

W celu ułatwienia międzynarodowego ruchu turystycznego państwa zawierają umowy,

wyniku, których procedura przekraczania granic państwowych zostaje mniej lub bardziej

uproszczona

Nadzwyczajną forma znalezienia się na terytorium innego państwa jest uzyskanie azylu.

Azyl jest to prawo państwa do udzielenia schronienia cudzoziemcowi prześladowanemu ze

względów politycznych przez jego państwo macierzyste lub inne państwo. Określenie

politycznego charakteru przekonań lub działalności osób, która mogła ubiegać się o azyl w

państwach obcych należy do kompetencji tych państw.

Każdy cudzoziemiec bez względu na sposób, w jaki znalazł się a terytorium państwa

obcego podlega jurysdykcji tego państwa.

Opuszczenie terytorium państwa przez cudzoziemca zazwyczaj odbywa się w drodze wyjazdu

mieszczącego się w ramach zezwolenia na przyjazd lub pobyt w tym państwie.

Szczególnymi formami opuszczenia terytorium państwa są ekstradycja i wydalenie.

Ekstradycja – polega na wydaniu państwu obcemu osoby ściganej przez nie za popełnienie

przestępstwa. O ekstradycji w Polsce orzeka sąd. Ekstradycja nie jest dopuszczalna w

stosunku do obywatela polskiego lub w stosunku do osób, które są podejrzane o popełnienie

tak zwanych przestępstw politycznych (wyjątek: zamach stanu).

Wydalenie– polega na usunięciu jakiejś osoby przez państwo ze swego terytorium; może

dotyczyć wyłącznie cudzoziemców, cudzoziemców nie swoich obywateli. Wydalenie może

mieć formę skutecznego nakazu opuszczenia terytorium państwa lub też formę deportacji,

czyli przymusowego odstawienia do granicy.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome