Bezrobocie  - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia
Konrad_88
Konrad_883 June 2013

Bezrobocie - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia

PDF (76.4 KB)
7 strona
545Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu makro e mikoekonomii opisujące bezrobocia jako przedmiot polityki ekonomicznej - sposoby ograniczania bezrobocia.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Bezrobocie

Bezrobocie jako przedmiot polityki

ekonomicznej - sposoby ograniczania

bezrobocia.

2

Zjawisko bezrobocia należy do kluczowych problemów społecznych, politycznych,

ekonomicznych. XXI wieku. Zjawisko bezrobocia od dawna przyciąga uwagę ekonomistów.

Choć pojęcie bezrobocia wprowadzano do ekonomii dopiero w końcu XIX wieku, to

zjawisko bezczynności zawodowej siły roboczej dostrzegano w myśli ekonomicznej już

wcześniej. Zostało zauważone już w okresie ekonomii klasycznej, aczkolwiek do jego

określenia używano wówczas terminu „nadmiar ludności”. Pojęcie bezrobocia w sensie

przymusowej bezczynności zawodowej wprowadził angielski ekonomista J. Hobson w

połowie lat 90-tych XIX wieku. Bezrobocie jest nieodłączną cechą współczesnych

gospodarek rynkowych. Kiedy przyjmuje znaczne rozmiary, staje się poważnym

zagrożeniem ekonomicznym, społecznym i politycznym. Bezrobocie nie tylko wpływa na

standard życia ludności i dynamikę rozwoju gospodarczego, ale w istotnej mierze decyduje o

nastrojach społecznych i popularności rządów To właśnie z tych względów jest ona

przedmiotem zainteresowania polityki gospodarczej państwa, próbującej ograniczyć

rozmiary tego zjawiska.

Na rynku pracy, czyli tam gdzie spotyka się popyt i podaż na pracę lub też potencja lni

pracobiorcy z pracodawcami, można wyróżnić kilka grup osób. Przede wszystkim są to:

aktywni i bierni zawodowo. Aktywni to ci, którzy pracują lub pozostają bezrobotni czyli

zasoby siły roboczej obejmują osoby w wieku produkcyjnym, zdolne do pracy i gotowe do

jej podjęcia na typowych warunkach (zwłaszcza płacowych), zaś bierni – wszyscy ci, którzy

uczą się, są na emeryturze lub nie chcą pracować.

W Polsce istnieją co najmniej dwa źródła danych o sytuacji na rynku pracy (metod

obliczania bezrobocia) i jednocześnie dwie różne definicje bezrobocia.

Pierwszym źródłem są prowadzone kwartalnie od 1992 roku badania aktywności

ekonomicznej ludności (BAEL). Są one zgodne z metodyką Międzynarodowej Organizacji

Pracy. Za bezrobotne uznaje się wówczas osoby spełniające jednocześnie trzy warunki:

1) które nie pracowały w ciągu ostatniego tygodnia (nawet przez okres 1 godziny),

2) lecz przynajmniej przez 4 tygodnie aktywnie poszukiwały pracy oraz

3) były gotowe i mogły podjąć pracę w badanym bądź następnym tygodniu

Prowadzone w różnych krajach badania ankietowe siły roboczej opierają się bowiem na

rekomendacji Międzynarodowej Organizacji Pracy, toteż uzyskiwane wyniki dają się łatwo

porównać w układzie międzynarodowym.

Zgodnie z drugą metodą stosowaną przez urzędy pracy w oparciu o ustawę z 14 grudnia 1994

roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bezrobotnym był ktoś, kto niezatrudniony

i nie wykonujący pracy zarobkowej, zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym

3

wymiarze czasu pracy, nie uczący się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowany we

właściwym dla miejsca zameldowania rejonowym urzędzie pracy.

Warunkiem były ponadto:

1) ukończenie 18 lat (z wyjątkiem młodocianych absolwentów);

2) w przypadku kobiet nieukończenie 60 lat, w przypadku mężczyzn – 65 lat;

3) brak prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej albo - po ustaniu zatrudnienia –

nie pobieranie świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego,

macierzyńskiego lub wychowawczego;

4) nie są właścicielami lub posiadaczami gospodarstwa rolnego o powierzchni

użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych;

5) nie podleganie ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu z tytułu stałej pracy jako

domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych

przekraczającej 2 ha przeliczeniowe;

6) niepodjęcie pozarolniczej działalności gospodarczej lub nie podleganie – na

podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego lub

zabezpieczenia emerytalnego;

7) stan zdrowia pozwalający na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie

wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie;

8) nie przebywanie w areszcie tymczasowym lub nie odbywanie kary pozbawienia

wolności.

Obliczanie bezrobocia na podstawie liczby osób zarejestrowanych przez urzędy pracy jest

metodą szeroko stosowaną w świecie.

Jedną z najważniejszych informacji o stanie rynku pracy jest stopa bezrobocia.

Wyraża ona stosunek liczby bezrobotnych do liczby aktywnych zawodowo (zasobów siły

roboczej), szacowanych w badaniach BAEL. Stopa bezrobocia rejestrowanego jest to

stosunek liczby zarejestrowanych bezrobotnych do cywilnej ludności aktywnej zawodowo,

która nie obejmuje osób odbywających czynną służbę wojskową oraz pracowników

jednostek budżetowych resortów obrony narodowej i spraw wewnętrznych. Stopa bezrobocia

zarejestrowanego jest w związku z tym wyższa od stopy baelowskiej. Stopa bezrobocia

pokazuje, jaką cześć zasobów siły roboczej stanowią bezrobotni.

Na podstawie wyników uzyskanych w trakcie BAEL oblicza się także współczynnik

aktywności zawodowej, czyli udział aktywnych zawodowo w liczbie ludności w wieku

produkcyjnym (powyżej 15-tego roku życia), oraz wskaźnik zatrudnienia, udział pracujących

w liczbie ludności ogółem (pow. 15 lat).

4

O pełnym zatrudnieniu mówimy, gdy na rynku pracy powstaje równowaga, czyli popyt

na pracę zrównuje się z jej podażą. Oznacza to, że wszyscy poszukujący pracy za daną

oferowaną na rynku płacę, znajdują ją i przyjmują. Mimo to, istnieje także wówczas grupa

osób, która wciąż pozostaje bezrobotna – bezrobocie dobrowolne (naturalne). W związku z

tym nie jest możliwe całkowite zlikwidowanie bezrobocia. Przyjmuje się, że naturalna stopa

bezrobocia w normalnych czasach (nie w trakcie boomów, czy recesji gospodarczych) może

wynosić przeciętnie 5-6%. Ponieważ czynniki określające naturalną stopę zmieniają się z

upływem czasu, obecne tendencje wpływają na obniżanie się stopy naturalnej. Istnieje jednak

wiele sposobów, głównie należących do działań państwa, na zmniejszenie rozmiarów i

łagodzenie skutków bezrobocia.

Polityka państwa na rynku pracy w gospodarce rynkowej obejmuje cześć aktywną,

mająca na celu redukcje bezrobocia, oraz cześć pasywną, której celem jest pomoc socjalna

dla osób bezrobotnych.

W ostatnich latach obserwujemy wzrost zainteresowania aktywną polityką pasywną na

rynku pracy, i to zarówno w rozwiniętych krajach zachodnich, jak i w krajach dokonujących

transformacji systemowej, w tym również w Polsce. Wiąże się to przekonaniem o

stosunkowo malej skuteczności polityki biernej.

Aktywna polityka państwa na rynku pracy opiera się na wykorzystaniu szeregu instrumentów

ekonomicznych. Zgodnie z powszechnie stosowana klasyfikacją można z niej wyodrębnić

politykę makroekonomiczną oraz politykę mikroekonomiczną.

Polityka makroekonomiczna polega na wykorzystaniu instrumentów fiskalnych

(podatków, wydatków budżetowych) i pieniężnych (stopy procentowej, podaży pieniądza) do

oddziaływania na rozmiary agregatowego popytu na towary. Redukcja bezrobocia wymaga

oczywiście zwiększania agregatowego popytu. Jest to typowo keynesistowska metoda,

nastawiona na zwalczanie bezrobocia związanego z niedostatecznym popytem. Ekspansywna

polityka fiskalna lub pieniężna to zwiększanie wydatków przez państwo i przyrost podaży

pieniądza; powoduje wzrost zagregowanego popytu w gospodarce i jednoczesne zwiększenie

produkcji i zatrudnienia w przedsiębiorstwach; państwowe wydatki powinny być

koncentrowane wówczas w pracochłonnych dziedzinach gospodarki.

Polityka mikroekonomiczna obejmuje zespół instrumentów mających na celu

poprawę funkcjonowania rynku pracy oraz redukcje bezrobocia w określonych grupach siły

roboczej.

Polityka mikroekonomiczna pełni kilka głównych funkcji, a mianowicie:

1) aktywizacji zawodowej bezrobotnych,

5

2) zmniejszania niedopasowań strukturalnych na rynku pracy,

3) podnoszenia produkcyjności siły roboczej,

4) oddziaływania na wielkość zatrudnienia i bezrobocia,

5) weryfikacji gotowości bezrobotnych do pracy

Wśród jej instrumentów należy wymienić:

1) publiczne programy zatrudnienia (w szczególności programy „robót publicznych”),

polegające na tworzeniu przez państwo dodatkowych miejsc pracy w dziedzinach nie

cieszących się zainteresowaniem sektora prywatnego,

2) subsydiowanie zatrudnienia, polegające na udzielaniu przez państwo bezzwrotnej

pomocy finansowej przedsiębiorstwom, które rezygnują z planowanej redukcji

zatrudnienia lub tworzą nowe miejsca pracy

3) pożyczki dla przedsiębiorstw w celu tworzenia nowych miejsc pracy oraz pożyczki

dla bezrobotnych w celu podjęcia działalności gospodarczej na własny rachunek,

4) Polityka przemysłowa – np. tworzenie specjalnych stref ekonomicznych, w rejonach

szczególnie zagrożonych masowym bezrobociem; wprowadzanie ulg podatkowych,

udzielanie tanich kredytów, itp.

5) szkolenia zawodowe, umożliwiające bezrobotnym zdobywanie, podwyższeniu i

przekwalifikowaniu kwalifikacji zawodowych,

6) usługi pośrednictwa pracy świadczone przez biura pracy, dotyczące zwłaszcza

gromadzenia i udzielania informacji o wolnych miejscach pracy i bezrobotnych

poszukujących pracy,

7) w wielu krajach państwo stosuje różnorodne środki zachęcające do zmniejszania

czasu pracy pracowników (poprzez dzielenie całego etatu miedzy kilku pracowników

zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin, skracaniu czasu pracy, wprowadzaniu

dodatkowych zmian roboczych, przymusowym urlopowaniu pracowników,

wcześniejsze emerytury, wydłużenie okresu kształcenia, ,wydłużanie urlopów.

8) Obniżenie opodatkowania płac – zmniejszenie podatku dochodowego, czy choćby

płaconych przez pracodawców obowiązkowych składek ubezpieczeniowych,

powoduje wzrost wynagrodzenia, co jednocześnie może przyczynić się do wzrostu

zatrudnienia; część dobrowolnie bezrobotnych zdecyduje się na podjęcie pracy za

wyższą stawkę płac.

9) Zmiana relacji zasiłek – płaca – gdy maleje zasiłek zmniejsza się także relacja zasiłek

– praca (iloraz zasiłku i wynagrodzenia netto); skoro zasiłek jest niski, nie opłaca się

rejestrować jako bezrobotny; więcej osób decyduje się zaakceptować przedkładane im

6

oferty pracy; obniżka zasiłku przyczynia się w ten sposób do spadku bezrobocia

frykcyjnego i strukturalnego;

Pasywna polityka państwa na rynku pracy obejmuje różnorodne formy pomocy

finansowej dla bezrobotnych.

Należy tu wymienić:

1) przede wszystkim zasiłki dla bezrobotnych,

2) jednorazowe odszkodowania dla osób zwalnianych z pracy oraz dodatki związane z

wcześniejszym przechodzeniem na emeryturę.

Rozwiązania w zakresie zasiłków dla bezrobotnych są bardzo zróżnicowane. Różnice

dotyczą przede wszystkim kryteriów przyznawania zasiłków, ich wysokości oraz

maksymalnego okresu ich pobierania. Występujące w poszczególnych krajach

rozstrzygnięcia wynikają nie tyko z możliwości finansowych budżetu państwa, ale również

ze znaczenia, jakie przypisuje się oddziaływaniu zasiłków na intensywność poszukiwań

pracy przez bezrobotnych.

Niezwykle ważna jest umiejętna identyfikacja obecnego rodzaju bezrobocia, gdyż

poszczególne rodzaje wymagają odrębnych środków zaradczych.

Sposobami na walkę z bezrobociem dobrowolnym, czyli frykcyjnym i strukturalnym są

głównie instrumenty mikroekonomiczne, które mogą regulować wielkość produkcji i

zatrudnienia.

Bezrobocie cykliczne (przymusowe), związane z koniunkturą gospodarczą może zostać

zmniejszone poprzez uelastycznianie rynku pracy (głównie wg teorii klasyków) oraz dzięki

ekspansywnej polityce makroekonomicznej ( wg teorii keynesistów).

BIBLIOGRAFIA:

1. Czarny B, Rapacki R, Podstawy ekonomii, PWE, Warszawa 2002

2. Hall R, Taylor J, Makroekonomia, część II, PWN, Warszawa 2000

3. Kwiatkowski E., Bezrobocie. Podstawy teoretyczne, PWN, Warszawa 2002

4. Milewski R., Elementarne zagadnienia ekonomii, PWN, Warszawa 2003

7

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome