Geneza i forma państwa - Notatki - Nauka o Państwie - Część 2, Notatki'z Nauka o państwie. Warsaw School of Economics
Henryka
Henryka24 March 2013

Geneza i forma państwa - Notatki - Nauka o Państwie - Część 2, Notatki'z Nauka o państwie. Warsaw School of Economics

PDF (344.3 KB)
11 strona
839Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane zostają zagadnienia z nauki o państwie: geneza i forma państwa. Część 2.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 11
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

najwyższy, 2. przez odpowiedni powołany do tego organ np. Trybunał Konstytucyjny, Rada Konstytucyjna (Francja); 1. Stany Zjednoczone– sąd najwyższy orzeka, jeśli jest niezgodny to uważa się akt na niebyły

(nie mógł wywołać skutków prawnych; jeśli wywołał skutki trzeba je naprawić); można się odwołać, zmodyfikować regulacje aktu Norwegia – orzeczenie sądu, całość aktu uznaje się na niebyłą, ale nie ma żadnych możliwości wprowadzenia aktu, trzeba go napisać od nowa

2. Polska, Francja – organ konstytucyjny orzeka o zgodności; gdy był niezgodny to w ciągu 3 miesięcy organ który go wydał musi go zmienić, nie trzeba usuwać skutków prawnych jakie wywołał ten akt; kiedyś parlament mógł odrzucić kwalifikowaną większością orzeczenie Trybunału….

szczególna treść – nie ma w państwie żadnego innego aktu prawnego, który reguluje najszerszy zakres podstawowych elementów determinujących podstawy ustrojowe danego państwa, funkcjonowanie systemu politycznego, prawa i obowiązki obywateli, funkcjonowanie władzy ustawodawczej, wykonawczej, sądowniczej, zawiera elementy zasadnicze jak godło, hymn, flagę, symbole; treść powinna mieć wymiar normatywny – jednoznaczny, precyzyjny, określa zakres kompetencji, uprawnień, nie ma tu miejsca na swobodną interpretację.

szczególna forma – akt prawny, każda konstytucja w końcowej treści określa, w jaki sposób można dokonywać zmian w tej konstytucji i sposób, w jaki można uchwalić nową konstytucję; zmiany w konstytucji dokonywane są w specjalnej formie. Muszą mieć: - formę poprawek do konstytucji (mogą wchodzić automatycznie po przyjęciu ich, i zastępują inne wcześniejsze regulacje; lub wchodzą jako dodatkowy element aktu konstytucyjnego, ale nie eliminują wcześniejszych uregulowań) - zasadą jest, że są uchwalane kwalifikowaną większością głosów

Zmiany w konstytucji: 1. drogą parlamentarną 2. konstytuanta (zgromadzenie konstytucyjne) 3. sposób mieszany (1. lub 2. + referendum)

Konstytucje:

1) sztywne – można zmienić, ale to jest obwarowane dodatkowymi trudnościami np. Holandia, Norwegia (Holandia – parlament musi uchwalić i jak to zrobi następuje samorozwiązanie parlamentu, przedterminowe wybory; nowy parlament musi w niezmienionej formie ponownie uchwalić tą konstytucję i wtedy wchodzi w życie; Norwegia – też przez 2 parlamenty następujące po sobie, ale nie ma samorozwiązania parlamentu, czekamy do następnej kadencji i wchodzi w życie)

2) elastyczne – nie ma nadzwyczajnych przepisów, wystarczy kwalifikowana większość

I. Pojęcie instytucji II. Rodzaje i podziały

a. jednoosobowe – prezydent, minister, wojewoda

docsity.com

b. kolegialne – parlament, kolegialna głowa państwa c. centralne- takie, które swoimi kompetencjami obejmują całe państwo d. terenowe – kompetencje obejmują tylko część terytorium e. powoływane – np. na podstawie aktu prawnego f. z wyboru – wszystkie organy elekcyjne – parlament, prezydent g. z kooptacji – organ samouzupełnia swój skład, zwalnia się miejsce h. z nominacji – poprzez mianowanie

III. Głowa państwa i jej kompetencje - personifikuje instytucje państwa

Monarcha – jego władza jest autonomiczna i samorodna. Jest on nieusuwalny. Władzę ma powierzoną dożywotnio i może ją przekazywać swoim następcom. W państwach demokratycznych osoba monarchy umacnia społeczny prestiż władzy – gdyż jest symbolem jedności narodu oraz występuje jako arbiter w poważnych konfliktach społecznych; ma inicjatywę ustawodawczą, prowadzi politykę zagraniczną, ma aktywny udział w wyłanianiu premiera, funkcje reprezentacyjne, nadaje odznaczenia, ordery, publiczne wystąpienia (Wielka Brytania=umiarkowana monarchia, nie ma monarcha inicjatywy ustawodawczej, nie może samodzielnie prowadzić polityki zagranicznej, ale powołuje premiera, jest ograniczony prawem zwyczajowym i konwenansami konstytucyjnymi, podpisuje akty prawne wydawane przez parlament-kontrasygnowany przez premiera lub ministra przy podpisywaniu dokumentów, ustaw; Belgia, Holandia, Luksemburg, Dania, Norwegia, Hiszpania, Szwecja=słaba monarchia, monarcha ma tylko uprawnienia reprezentacyjne)

Prezydent – jest wybierany na określoną kadencję w wyborach bezpośrednich lub pośrednich z udziałem np. kolegium elektorów, lub przez parlament. jest to republikańska forma głowy państwa. (silne prezydentury: szeroki zakres kompetencji, jest szefem rządu, zwierzchnikiem sił zbrojnych, uprawnienia ustawodawcze, prawo weta, polityka zagraniczna np. USA, Meksyk, Brazylia; słabe prezydentury: reprezentuje państwo, symbol, nie prowadzi samodzielnej polityki zagranicznej, zazwyczaj są to szanowane osoby np. Niemcy, Włochy; umiarkowane prezydentury: model semi- prezydencki, względnie silna, stabilna pozycja, która ma równoważyć pozostałe kategorie władzy, ma trzymać pieczę, żeby któraś z instytucji nie uzyskała istotnej przewagi nad pozostałymi np. Francja może tam nawet rozwiązać parlament, ordonanse – wydane przez prezydenta z mocą aktu prawnego)

IV. Parlamenty w państwach współczesnych a. jest najważniejszym organem przedstawicielskim b. parlament – to wyposażona we władzę stanowienia ustaw i pochodząca z wyborów

kolegialna reprezentacja interesów indywidualnych wyborców i elektoratu jako całości

c. pierwsza geneza: tradycje parlamentarne wywodzą się z Wlk Brytanii, o 1265r zbiera się parlament w sposób ciągły, Wielka Rada XII-XIII w., duchowni i wyższa szlachta, miała stanowić prawa, z czasem się powiększyła; od 1265r w jej skład zaczęły wchodzić stan mieszczański, rycerski i średnia szlachta, byli zwoływani przez monarchę albo samodzielnie się zbierali; 1641r pojawił się Akt o Trzech ………., minimum raz na 3 lata monarcha ma zwołać parlament; w XVI w. zaczyna się

docsity.com

kształtować podział na Izbę Lordów (Wyższą) i Izbę Gmin (Niższą – opozycja wobec monarchy)

d. druga geneza: Tingi – zgromadzenia, w VIII w. zaczęły się tworzyć zgromadzenia obywateli podczas których ujednolicano regulacje prawne, pełniły też funkcję sądowniczą; pierwszy ting 930r. na Islandii

e. trzecia geneza: śródziemnomorskie kraje, Starożytna Grecja, Ateny, eklezje- zbiorowości, 300 osób, IV-V w., kworum

f. Organizacja wewnętrzna: - jednoizbowe (unikameralne) – większość państw unitarnych ma tego rodzaju parlamenty – Węgry, Estonia, Litwa, Łotwa, Finlandia, Dania, Grecja, Szwecja, Norwegia, Portugalia, Islandia - dwuizbowe (bikameralne) – zarówno w państwach prostych jak i złożonych – Wlk Brytania, Belgia, Wlochy, Francja, Niemcy, Polska, Republika, Czechy, Holandia; jedna jest reprezentantem państwowym a druga izba regionalnym, jedna może pochodzić z wyborów a druga nie (Wlk Brytania), ich kadencje mogą mieć różną długość (USA), kadencja jednej izby jest uzależniona od kadencji drugiej (Polska)

g. Funkcje parlamentu: - ustawodawcza – polega na stanowieniu prawa - kreacyjna – polega na uczestnictwie parlamentu w formowaniu organów politycznych oraz kontrolowaniu Rady Ministrów jako głównego podmiotu władzy wykonawczej - kontrolna – może przejawiać się w kilku formach np. 1) debata nad polityką rządu w wyniku czego może być postawiony wniosek o uchwalenie rządowi wotum nieufności; 2) parlament przyjmuje sprawozdanie z wykonanie zadań; 3) przyjęcie wykonania ustawy budżetowej za rok miniony, tzn. udzielenie rządowi absolutorium w przeciwnym razie dymisja zgodnie z nową konstytucją; 4) instytucja interpelacji i zapytań poselskich

V. Rządy a. mamy do czynienia z dwoma określeniami władzy wykonawczej

- rząd – premier, kanclerz

- rada ministrów – premier, prezes rady ministrów

b. nie możemy tych nazw mieszać, bo one pochodzą z różnej tradycji ustrojowej: rząd – angielska, rada ministrów –francuska tradycja ustrojowa zaszczepiona na gruncie polskim przez epokę napoleońską

- tradycja angielska XVI w., pojawia się określenie „gabinet” od pomieszczenia w którym spotykali się najbliżsi doradcy monarchy i gdzie były podejmowane najistotniejsze decyzje w wielu obszarach; monarcha nie uczestniczył w posiedzeniach gabinetu, nie przewodniczył im;

- tradycja francuska – monarcha przewodniczył posiedzeniom rady ministrów, poł XVII w. za Ludwika XVI, po jego śmierci: nie uczestniczono w posiedzeniach rady ministrów, zaczęła się kształtować tradycja prezesa rady ministrów, który nie był monarchią

docsity.com

- kanclerz – XVIII-XIX w., jednoczenie Niemiec, kanclerz Bismarck

c. Rządy – nie ma jednolitego modelu. Bardzo duże zróżnicowanie np. liczba ministerstw: Szwajcaria – 7, USA – 14, Francja – 28, ZSRR – 106 ministerstw

d. Główne kierunki działań rządu:

- kierowanie aparatem administracyjnym

- wykonywanie aktów prawnych

- wykonywanie inicjatywy ustawodawczej

- wydawanie aktów wykonawczych tzn. wydawanie rozporządzeń z mocą ustwy, na podstawie upoważnienia ustawowego wtedy, gdy parlament nie pracuje

- opracowanie i realizacja budżetu państwa

- prowadzenie polityki zagranicznej państwa

VI. Organy sądownictwa i ochrony praw obywatelskich a. Wymiar sprawiedliwości sprawowany jest przez niezależne i niezawisłe sądy. Do

ich zadań należy: - orzekanie w sprawach z zakresu prawa cywilnego, karnego, administracyjnego - W wielu państwach organy te zajmują się również kontrolą zgodności działań organów państwa z prawem a w szczególności konstytucją ( w Polsce Trybunał Konstytucyjny)

b. Kategorie sądów: - sądy powszechne tj. sądami grodzkimi, rejonowymi, wojewódzkimi, apelacyjnymi, sądem najwyższym - sądy szczególne (specjalne) np. sądy wojskowe, sądy pracy - sądy administracyjne – Naczelny Sąd Administracyjny - sądy morskie – wyspecjalizowane – (w Szwajcarii nie ma) – rozstrzygają w sprawach rozpatrujących katastrofy np. katastrofa Heweliusza – Sąd Morski w Szczecinie - sądy konstytucyjne – u nas Trybunał Konstytucyjny – nie w każdym kraju występuje – nie ma w USA, Norwegii, Szwecji - sądownictwo stanu – Trybunał Stanu, Rada Stanu (Francja, też nie wszędzie – USA)

c. Ochroną praw obywatelskich zajmuje się specjalnie w tym celu powołany organ. W Polsce jest Rzecznik Praw Obywatelskich. Określa się go często OMBUDSMANEM.

d. Ogólnie zajmuje się on kontrolą działalności administracji państwowej niekiedy także innych instytucji pod względem przestrzegania praw obywatelskich

e. Działa na podstawie wpływających do niego skarg, choć może podjąć działania z urzędu

docsity.com

PARTIE I SYSTEMY PARTYJNE

Partia łac. pars – część większej całości. W starożytności sojusz polityków skupionych przy przywódcy oraz „grupa ludzi” rządzących państwem, w szlacheckiej RP grupa zwolenników popierających jakąś sprawę lub osobę i gotowa z tego powodu również do działań siłowych.

- wg Edmunda Burke’a (1770r) jest złożoną z ludzi całością pragnących drogą wspólnych wysiłków realizować interes narodu, co do którego się zgadzają

- wg Maxa Webera – stowarzyszenia opierające się na swobodnym werbunku, których celem jest pozyskanie dla ich kierowników władzy w obszarze pewnego związku, a dla ich aktywnych uczestników uzyskania dzięki temu szans uzyskania celu

partia – wyspecjalizowana, dobrowolna, zasadniczo sformalizowana grupa społ posiadająca określone cele polityczne i dążąca do ich realizacji

Geneza partii politycznych:

- prepartie – fractionnes w starożytnym Rzymie i koterie arystokratyczne w europejskich monarchiach

- protopartie – XVIII/XIX w. ugrupowania notabli (tworzone przez nowych, rządzących poltyków, których łączyły cele itp. brytyjski system polityczny) i kluby polityczne (stowarzyszenia ludzi o podobnych poglądach inspirowanych ideologią, francuski system polityczny); skupione w parlamencie, nie rozlewają się na cały kraj; polityka i podejmowanie decyzji nie jest głównym źródłem utrzymania i celem istnienia; komunikowano się ze sobą za pomocą dzienników;

- partie sensu stricto – powstały w XIX w. partie masowe (zorientowane na duże grupy społ, umożliwiały partycypacje), wyborcze (rozwinęły się po II WŚ), kartelowe (dzielą się profitami, dostęp do mediów, najpierw konkurują przed wyborami a potem współpracują); (USA – 1820r. w stanie NY zaczęli działać ludzie, stworzyli regencję z Albany , dawali coś ludziom którzy na nich głosowali np. pracę– machiny wyborcze);

Historia partii politycznych w Polsce:

XVI w. konfederacje, ruchy egzekucyjne

XVIII w. obóz hetmański, koterie Branickich, grupa skupiona wokół króla Opus cośtam (za szyyyybko kurna!), koteria Czartoryskich

Zabory: austriacki i pruski: mogły działać, ale konserwatywne partie lojalistyczne były faworyzowane; powstało wtedy Stronnictwo Ludowe; rosyjski: do 1905r nie było partii bo był car, 1905r rewolucja, reformy konstytucyjne, Dmowski posłem do Dumy rosyjskiej;

Cechy partii politycznych:

 dążenie do realizacji wspólnych celów, interesów  wspólnota poglądów politycznych  dążenie do władzy  zgłaszania kandydatów w wyborach

docsity.com

 obsadzanie stanowisk publicznych  reprezentacja grup społecznych  mobilizowanie masowego poparcia

4 podstawowe cele partii politycznych:

 zdobycie poparcia wyborczego  za jego pomocą, na drodze wyborów, obsadzenie stanowisk publicznych  co umożliwia przejęcie/uzyskanie wpływu na władzę  co daje możliwość realizacji programu

Funkcje:

 kształtowanie opinii publicznej  wspieranie kandydatów  socjalizacja polityczna (uczenie ludzi jak działać na stanowisku)  edukacja polityczna obywateli  odzwierciedlanie poglądów społeczeństwa  reprezentowanie interesów społecznych  rekrutacja polityczna  kreowanie elit  kształtowanie kadr państwowych  formułowanie programów politycznych  pośrednictwo pomiędzy państwem a społeczeństwem  rządzenie państwem  tworzenie więzi grupowych  integracja  instytucjonalizacja konfliktów  kreowanie i zarządzanie tożsamościami zbiorowymi  polityzacja ważnych kategorii problemów  opozycja wobec władzy  mobilizacja poparcia dla projektów politycznych

Klasyfikacja:

wg Maxa Webera

1) ze względu na cele: partie patronażu – zdobycie jak największą liczby stanowisk partie interesu p. światopoglądowe – dostosowanie rzeczywistości do ideologii

2) ze względu na etapy rozwoju

p. masowe i honoracjonatów

3) wg więzi organizacyjnej

partie: komitetowe, wyborcze, społeczności (masowe), nowego typu, narodowowyzwoleńcze

docsity.com

4) wg kryterium genetycznego o genezie parlamentarnej lub pozaparlamentarnej

5) wg charakteru członkostwa partie bezpośrednie(trzeba się zapisać do partii, żeby w niej działać lub należeć do niej) lub pośrednie

6) wg wielkości małe, średnie(10-20%), duże (ponad 20%)

7) wg funkcji orientacji wobec systemu politycznego prosystemowe lub antysytemowe ( partie protestu, partie ekstremistyczne)

8) wg orientacji politycznej prawica lub lewica

System legalizacji partii: I. koncesyjny II. administracyjny III. rejestracyjny (państwo rejestruje powstanie organizacji, ona musi spełnić wymagania

formalno-prawne, odmowa jest możliwa tylko w szczególnych przypadkach a partia może się odwołać)

IV. ewidencyjny (partia informuje państwo, że powstała, a ono nie ingeruje)

Finansowanie:

- wewnętrzne: składki, dochody z działalności gospodarczej lub majątku partii

- zewnętrzne: wpłaty, darowizny, spadki od osób fizycznych i prawnych, grup interesu, kredytów

- z budżetu państwa

- mieszane

System partyjny:

- to grupa partii politycznych działających wg prawnie określonych reguł w ramach danego społeczeństwa

- za M.Duvergerem: to formy i warunki koegzystencji partii istniejących w danym państwie

- formy i warunki współpracy lub rywalizacji partii politycznych w walce o zdobycie władzy politycznej albo jej sprawowaniu

- wg G. Sartoriego – system interakcji będący rezultatem międzypartyjnej rywalizacji, każda partia jest funkcją innej partii

Systemy partyjne:

1) wg ilości partii jedno-, dwu- i wielopartyjny lub

docsity.com

jedno-, dwu-, dwuipół- (gdzie jakaś partia jest języczkiem uwagi), wielopartyjny, wielopartyjny z partią dominującą lub bez partii dominującej

2) wg M. sobolewskiego rozbicia wielopartyjnego, dwublokowy (wielopartyjny ustabilizowany), kooperacji partii, partii dominującej

3) wg konkurencyjności partii oparte na zasadzie konkurencyjności (wymieniają się, na zmianę rządzą), niedopuszczające konkurencyjności (np. Chiny), oparty na uzgodnieniach (np. Szwajcaria)

4) wg koncentracji mandatów rozproszenia- wiele partii bez partii, równowagi, nierównowagi (czemu tak szybko!!??&^#%)

Teoria relewancji Sartoriego: Partia która nigdy nie miała: potencjału koalicyjnego, potencjału szantażu politycznego nie jest relewantna (nie wpływa na działanie innych partii)

Zmiana systemu partyjnego nastąpi wówczas, gdy transformacji ulegną jego cechy konstytutywne, a więc o znaczeniu systemowym.

Na system partyjny wpływają:  struktura społeczeństwa  forma rządu  prawne ograniczenia i reguły działania partii politycznych  system wyborczy

Wybory: wybór kandydatów, ustalenie uprawnień wyborcy (ile głosów może oddać), głosowanie, sposób przydzielania mandatów ze względu na ilość uzyskanych głosów

MODELE USTROJOWE – MODEL PARLAMENTARNO-GABINETOWY

Najstarszy model, początki sięgają 1215r. – wydanie pierwszego aktu stanowionego, Magna Carta Liberatum (Księga Wolności), parlament to 1265r.;

Jeden z najbardziej rozpowszechnionych modeli. (m.in. w Polsce)

Cechy charakterystyczne to specyficzne relacje miedzy parlamentem a rządem:

– głowa państwa zawsze desygnuje premiera i wyznacza rząd; w praktyce wyznacza premiera a on tworzy rząd; żeby rząd mógł funkcjonować musi mieć poparcie w parlamencie (większość, która pochodzi z wyborów bezpośrednich);

- głowa państwa nie odpowiada politycznie za swoje działania; nie można zgosić wobec głowy państwa np. wotum nieufności

- władza wykonawcza jest odpowiedzialna politycznie (wotum zaufania lub nieufności, wcześniejsze wybory etc)

- głowa państwa jest odpowiedzialna konstytucyjnie za swoje działania (Trybunał Stanu)

docsity.com

KONSTYTUCJA

ELEKTORAT: wybory: powszechne, bezpośrednie, równe, tajne, większościowe

IZBA GMIN IZBA LORDÓW MONARCHA PREMIER

spiker, frakcje, komisje (1) (2) gabinet, rząd

PARLAMENT kontrola ministerstwa

odpowiedzialność

(1) zapewnienie sukcesji (2) powołanie

Wielka Brytania – jeden z najstarszych systemów politycznych

Elementy systemu: 1. Konstytucja – bardzo charakterystyczna; źródła:

 akty stanowiona (nadawane przez króla obywatelom, później przez parlament)  konwenanse konstytucyjne (zwyczaje, które kształtowały się na przestrzeni wieków,

wskazują na pewne zachowania najważniejszych podmiotów w państwie na różne zachowania; często mają formę niepisanę, wynikają z tradycji; nie przyjmują wiążącego aktu prawnego)

 konwenanse parlamentarne (j.w. tyle, że na forum parlamentu)  prawo powszechne i precedensowe (obszar różnych praw wynikających ze

zdroworozsądkowego podejścia do pewnych kwestii XIV-XVI w. kształtowane) a) akty stanowione

1215r. Wielka Karta Wolności – jest najistotniejszym aktem prawnym, którego reperkusje są widoczne do dziś;

1628r. akt o petycji – zobowiązuje monarchę do odpowiadania na petycje poddanych przynajmniej raz w roku;

1641r. TRIENNIALACT – akt, który dotyczył stosunków między królem (władzą) a parlamentem. Wydany w okresie tzw. długiego parlamentu 1640-41; Kiedyś parlament był zwoływany od czasu do czasu, bardzo rzadko; Tu moanrchę zobligowano do zwoływania parlamentu przynajmniej raz na 3 lata – następstwo nieposłuszeństwa parlamentu, którego monarcha po 2 miesiącach chciał rozwiązać, ale on się sprzeciwił; 1649r. Wlk Brytania przestała być na 2 lata monarchią;

1679r. Habeas Corpus Act – uznanie podstawowych uprawnień każdego obywatela, akt o nietykalności osobistej, uchwalony przez parlament i podpisany przez

docsity.com

monarchę (po raz pierwszy, a nie tylko wydany przez monarchę); „My home is my castle”

1689r. Bill of Rights – jeden z najważniejszych aktów z zakresu stosunków pomiędzy obywatelami a władzą, głównie królewską, ale też pozostałą. Po raz pierwszy odpowiednie prawo posiadają obywatele, a obowiązki posiada też władza. Monarcha miał być strażnikiem praw obywateli, arbitrem, gwarantem praw i swobód obywatelskich (Konstytucja USA opierała się na tym, wywarł tez duży wpływ na Francuską Deklarację Praw Człowieka i Obywatela)

1701r. SETTLEMENT ACT – akt o następstwie tronu. Był to rodzaj umowy między parlamentem a nową dynastią która wchodziła na tron angielski m.in. królem Jerzym I pochodzącym z dynastii hanowerskiej. ten układ dotyczy sytuacji, która będzie po objęciu tronu przez dynastię hannowerską. Brak możliwości otaczania się doradcami wymuszał otaczanie się tylko kilkoma najbardziej zaufanymi osobami – później powstały gabinety.

1911r. PARLAMENT ACT akt o parlamencie, dotyczy stosunków między izbami w parlamencie. Uznaje on w praktyce ważniejszą role Izby Gmin. Uprawnienia Izby Lordów zostały ograniczone. Przykladowo Izba Lordów została pozbawiona uprawnień finansowych(ustawa wydatkowa - wydatkowanie funduszy publicznych), ograniczono także możliwość weta izby Lordów wobec aktów uchwalonych przez Izbę Gmin (weto nie jest ostateczne). Kończy się tym samym okres rywalizacji między izbami. Dotychczas Izba Lordów współpracowała z monarchą a Izba Gmin była w opozycji do monarchy. Spiker – najważniejsze uprawnienie: ostatecznie rozstrzyga o tym który akt prawny, ustawa ma charakter finansowy

b) konwenanse konstytucyjne – powstały w wyniku pewnej powtarzalności zachowań, który stał się kanonem w zasadzie

nigdzie nie zapisanym, ale przekazywanym ustnie z pokolenia na pokolenie i stanowi pewną regułę w zachowaniu się podmiotów politycznych w brytyjskim systemie politycznym (np. wybór premiera, wyznacza go monarcha, ale jest nim zawsze lider partii, która wygrywa wybory; monarcha nie może czynić źle, osoba z natury ma działać na korzyść, na rzecz obywateli, monarcha też nie może czynić sam – kontrasygnaty, podpis innej osoby np. premiera; monarcha nie jest odpowiedzialny politycznie ani konstytucyjnie, tylko przed Bogiem i historią; status premiera Wielkiej Brytanii opiera się na konwenansach, premier odbiera wynagrodzenie jako Pierwszy Lord Skarbu) - konwenanse parlamentarne – relacje między organami (np. członek Izby Gmin nie może zasiadać jednocześnie w Izbie Lordów i na odwrót; urzędnik czarnej laski – zasłużony wojskowy, autorytet itp. jest łącznikiem między izbami; gdy monarcha raz w roku pojawia się w parlamencie on przychodzi do Izby Lordów i tam wygłasza swoje przemówienie inaugurujące sesję kolejnego parlamentu – zgodnie z wytycznymi premiera)

c) prawo powszechne i precedensy sądowe

prawo powszechne common law – jest to prawo, które kształtowało się w sposób ewolucyjny prawem wynikającym z pewnego zdrowego rozsądku przy wydawaniu wyroków w określonych sprawach. Wynika ono z przeświadczenia tkwiącego w narodzie – co jest

docsity.com

sprawiedliwe, co jest dobre. Podstawą tego prawa powszechnego były pewne układy pomiędzy monarchą a jego wasalami. (jeżeli nie zostało odwołane to obowiązuje)

precedensy sądowe

2. System partyjny  system dwóch partii dominujących – początkowo partia konserwatywna i partia

liberalna. Zmiana dokonała się w XXw. W 1990r. powstała partia pracy i ona zastąpiła partię liberalną.

 w parlamencie mają swoją reprezentację także inne partie np. partia liberalna, socjaldemokraci, narodowa partia szkocka, unioniści irlandzcy.

 specyfika tego systemu partyjnego polega na tym, iż jest on bardzo stabilny, oparty na stabilnej większości rządowej.

3. System wyborczy do Izby Gmin  element stabilizujący system polityczny  opiera się na zasadzie powszechnego, równego, bezpośredniego i tajnego prawa

wyborczego  jest to system większościowy – okręgi jednomandatowe, zwykła większość głosów  czynne prawo wyborcze – 18 lat  bierne prawo wyborcze – 21 lat  ogólna zasada przyjęta w akcie o parlamencie z 1911r. mówi, że kadencja Izby Gmin

nie może być dłuższa niż 5 lat (nie ma jednoznacznego czasu kadencji, dlatego nie ma w Wielkiej Brytanii wyborów przedterminowych)

 wybory są uzależnione od czasu rozwiązania Izby Gmin prze monarchę na wniosek premiera

4. Izba Gmin  składa się obecnie z 659 deputowanych wybieranych w okręgach jednomandatowych  kworum w izbie stanowi 40 deputowanych  SPEAKER

- jest osobą kierującą obradami Izby Gmin - udziela głosu - dba o porządek w trakcie obrad - decyduje o uchyleniu immunitetu deputowanego - decyduje, które ustawy parlamentu uznać za finansowe - w przypadku głosowania w którym głosy rozłożyły się po równo, speaker przechyla szalę na jedną ze stron. Zwyczajowo opowiada się za stroną partii rządzącej - pozycja speakera ukształtowała się w XIV w. - speaker jest wybierany spośród deputowanych Izby Gmin każdorazowo na I sesji Izby Gmin po wyborach parlamentarnych - jest to osoba ciesząca się zaufaniem zarówno partii rządzącej jak i opozycyjnej - musi on być osobą o wykształceniu prawniczym, znającym doskonale procedury parlamentarne

 frakcje – partii rządzącej i partii opozycyjnej;

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome