Wzory kultury - Notaki - Antropologia kulturowa, Notatki'z Antropologia kulturowa. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R1 March 2013

Wzory kultury - Notaki - Antropologia kulturowa, Notatki'z Antropologia kulturowa. University of Warsaw

PDF (352.1 KB)
6 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Definicja kultury według R.Benedicta;„Wzory kultury” stanowią egzemplifikację głównie trzech kultur- plemion, takich jak: Zuni, Dobu, Kwakiutlowie.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1

„WZORY KULTURY”-R. BENEDICT

DEFINICJA KULTURY WEDŁUG BENEDICT:

We wczesnych swych pracach określała kulturę jako złożoną całość obejmującą

ogół nawyków nabytych w obrębie społeczeństwa. Później uzupełniła o:

postawy, dążenia, umysł ludzki. Nie wierzyła, że można stworzyć jeden system,

który by pomieścił wszystkie społeczeństwa obecne jak i dawne.

„Wzory kultury” stanowią egzemplifikację głównie trzech kultur- plemion,

takich jak: Zuni, Dobu, Kwakiutlowie. Książka jest podzielona na osiem

rozdziałów. Opisałam najważniejsze wątki zawarte w każdym z nich. Przy czym

podkreślam, że najważniejsze są według mnie opisane przez Benedict powyżej

wymienione kultury.

ROZDZIAŁ 1- Nauka o zwyczajach Zawarta jest tutaj def. antropologii, czyli nauki o ludziach żyjących w

społeczeństwie. Bierze na warsztat społeczeństwa inne niż nasze. Antropolodzy

interesują się zachowaniem ludzkim ukształtowanym przez tradycję. W

społeczeństwie pierwotnym tradycja kulturowa była na tyle prosta, że zawierała

się w wiedzy osobników dorosłych. Moralność i obyczaje kształtowały się w

ramach określonego wzoru.

ROZDZIAŁ 2- Różnorodność kultur„ NA POCZĄTKU BÓG DAŁ KAŻDEMU LUDOWI PO GLINIANYM KUBKU,

ABY PIŁ Z NIEGO WODĘ ŻYCIA” ( Przysłowie indiańskie). Wszyscy zanurzali

kubki w wodzie, ale kubki były różne. Nasz kubek rozbił się, naszego kubka już

nie ma. „Nasz kubek rozbił się”- wszystko to co nadawało znaczenie życiu, czyli

rytuały domowe związane, z jedzeniem, piciem, opętaniem podczas tańca

niedźwiedzia- wszystko to przeminęło, a wraz z tym przeminął kształt i sens

życia. Jedna kultura nie uznawała wartości pieniądza, inna natomiast przejęła ją

za podstawę w każdej dziedzinie zachowania. W innych natomiast rytuał okresu

dojrzewania warunkował nie dojrzewanie biologiczne, lecz to co się rozumiano

przez dojrzałość. Np. W Środkowej Ameryce Płn. dojrzałość oznaczała zdolność

do brania udziału w wojnie. W Australii dojrzałość oznaczała prawo

uczestnictwa w kulcie męskim. W pewnych plemionach dojrzewanie chłopców i

dziewcząt może być celebrowane w identyczny sposób, np. w Kolumbii

Brytyjskiej dziewczęta były poddawane próbom na tych samych warunkach co

chłopcy. Z kolei w Afryce Środkowej były instytucje „domy tuczenia

dziewcząt”. Dziewczynki w okresie dojrzewania były izolowane na lata i

karmione słodyczami i tłustymi potrawami, nic nie robiły. W niektórych

plemionach pierwsze menstruacje uważane były za błogosławieństwo.

Dziewczynki się adorowało, nie izolowało. Ważny i interesujący wydaje się być

docsity.com

2

sam wątek wojny. U Azteków był to sposób zdobywania jeńców na ofiary

religijne. Eskimosi rozumieli akt zabicia człowieka, ale obca była im myśl, że

jakaś eskimoska wieś mogła wystąpić w szyku bojowym przeciwko innej wsi.

W Kolumbii Brytyjskiej w okresie dojrzewania chłopcy otrzymywali ducha

opiekuńczego, który swymi darami określał życiowy zawód młodzieńca. (

„totemizm”- totem klanowy, wywodził się z totemu osobistego, czyli ducha

opiekuńczego)

Nikt nie może w pełni uczestniczyć w jakiejś kulturze, jeśli nie został w niej

wychowany i nie żył zgodnie z jej zasadami.

ROZDZIAŁ 3- Integracja kultury

Kultura-wzór myślenia i działania. W obrębie każdej kultury pojawiają się cele

danego społeczeństwa. Każdy lud konsoliduje swe doświadczenia. Np.

cywilizacja świata klasycznego opierała się na apollińskim poglądzie na życie, a

świat nowoczesny na faustowskim,

ROZDZIAŁ 4- Indianie Pueblo z Nowego Meksyku Żyli w Ameryce Środkowej, według starej rodzimej tradycji. Ich kultura uległa

dezintegracji. Przynieśli ze sobą łuk i strzałę oraz budownictwo w kamieniu.

Plemiona zachodnich Indian Pueblo: Acona, Zuni, Hopi.

Zuni to lud wielbiący i ceniący wstrzemięźliwość i brak agresji. Ich

zainteresowania skupiały się wokół życia obrzędowego. Pokładali zaufanie w

magię naśladowczą. „Błogosławieństwo wody”- to błogosławieństwo wszelakie.

Zmarli wracali w deszczowych chmurach przynosząc błogosławieństwo.

Kapłani byli w najwyższym stopniu świętości. Byli to ludzie święci.

Rozpoczynali wszelakie obrzędy według kalendarza Zuni.

2 rodzaje zamaskowanych bogów:

1. Bogowie katcina, czyli tańczący bogowie, którzy byli szczęśliwi. To istoty

nadprzyrodzone, mieszkające na dnie jeziora.

2. Kapłani katcina, czyli maski, które były trwałe, każda z nich miała własną

grupę kultową. Katcina nie tańczyli jak Bogowie.

Bractwa czarowników- uzdrowicieli

bogowie- zwierzęta( niedźwiedź). Tylko ci, którzy zabili stawali się

członkami bractwa wojny. Ktokolwiek przelał krew stawał się członkiem

bractwa by „ocalić swoje życie”. Uczestnicy tego kultu byli obrońcami ludu.

Rodzina u Zuni

Była matrylineralna. Dom jak i zboże należały do kobiet: babki, sióstr, córek

i wnuczek. Tworzyły zwarty front strzegący swych tajemnic. Mężowie byli

dla nich obcymi, zaś bracia nie byli. Kobiety nie miały obowiązku

posłuszeństwa wobec grup swych mężów, podczas gdy dla wszystkich

mężczyzn istniał podwójny obowiązek posłuszeństwa.

docsity.com

3

2 typy opisane przez Nietzschego w studiach nad tragedią grecką:

Typ dionizyjski- stara się uciec przed ograniczeniami, które nakładają na

niego zmysły. Korzysta z alkoholu i narkotyków( Indianie amerykańscy)

Typ apolliński- potępia taką postawę, trzyma się złotego środka( Indianie

Pueblo).

Indianie Zuni uważali, że nawet przypadkowa halucynacja była zapowiedzią

śmierci. U Zuni upijanie się budziło odrazę. Kult grecki Dionizosa był znany

z szaleństwa swych tańców- „Indiański taniec cieni’- w tym spazmie

przeżywali wizję uwolnienia od białych. Indianie Pueblo nie tolerowali

żadnych przeżyć uzyskiwanych za pomocą narkotyków, alkoholu, tańca.

Kapłani Zuni piastują swą godność na mocy pokrewieństwa lub kupili ją. U

Zuni autorytet osobisty należy chyba do najbardziej dyskredytowanych cech.

Człowiek nim obdarzony może być posądzany o czary. Człowiek dobry nie

szuka zaszczytów. U Zuni ojcowie nie mają prawa karać dzieci,

rozpieszczają je. U Zuni inicjacja nie jest ciężką próbą. Chłopcu towarzyszy

obrzędowy ojciec. Inicjacja dobiega końca, gdy chłopiec sam chwyta za bicz

i chłoszcze nim katcina. Jest to rytuał oczyszczający.

Indianie Pueblo we wszystkich zwyczajach związanych ze śmiercią wyrażają

kres doczesnego życia człowieka. Mają oni kult płodności, a kult ten

uważany jest za zjawisko dionizyjskie( bali się, ze zmarły przyjdzie po

małżonka, przez rok się nie wiązali aby nie wzbudzać zazdrości żony lub

męża)

ROZDZIAŁ 5- Dobu

Dobuańczycy byli uważani za czarowników obdarzonych diabelską siłą i

wojowników co nie zawahają się przed żadną zdradą. Nie uznawali żadnych

praw. Na wyspie Dobu panowała w pewnym sensie anarchia, gdyż nie było

wodza.

Pojęcie „susu”

Czyli mleko matki, potomkowie żeńskiej linii oraz bracia tych kobiet w

każdym pokoleniu. Zięć był wykorzystywany przez teściową. Musiał liczyć

się z jej zdaniem, pomagać. Przyszły zięć zanim pojął za żonę córkę swej

teściowej, prowadził dość swobodny tryb życia. Kiedy teściowa go nakryła

na nocnej schadzce u córki, zagradzała mu drogę- wtedy nie było wyjścia,

musiał żenić się z jej córką.

docsity.com

4

Dobuańska wymiana towarów

Do tych dóbr należały: dobra materialne, życie seksualne, czary. Wymiana

międzynarodowa obejmowała kilkanaście wysp leżących w promieniu 150

mil. Wyspy te tworzyły „krąg kula”.

Krąg kula

Obejmował szerszy zasięg niż tylko kultura Dobu. Obejmował pierścień

wysp, wokół których co pół roku przewoziło się jeden rodzaj podlegających

wymianie dóbr w jedną stronę. Każdy człowiek miał swojego partnera na

każdej z wysp, z którą dokonywał wymiany w obu kierunkach. Ozdoby

zataczały pełne koło i można było dodać do nich nowe. Ozdoby te to

naramienniki i naszyjniki z muszli. Ozdoby te kierowały się z północy na

południe i odwrotnie.

Wabuwabu

Czyli dostać dużo naszyjników z muszli spondylusa w różnych miejscach na

południu. Kiedy w każdym tym miejscu się zapewni, że się da w zamian

naramiennik, który ma się w domu na płn za obietnicę nie do dotrzymania,

bo ma się tylko jedną cenną rzecz. Przyrzeka się ją wielu ludziom, żeby ich

uprosić o dary.

Dobuańczycy są więc ludźmi ponurymi, dbającymi wyłącznie o własne

interesy. Dla nich cnotą jest ponury nastrój. Nie opowiada się też o swym

życiu seksualnym, aczkolwiek zarówno mężczyźni jak i kobiety cenią sobie

zadowolenie z życia seksualnego. Uważają, że ludzie kalecy to ludzie źli,

gdyż noszą w sobie obraz swojej klęski.

ROZDZIAŁ 6- Północno-zachodnie wybrzeże Ameryki

Kultura Kwakiutlów- plemiona te miały cechy dionizyjskie. Ostatecznym

celem obrzędów religijnych była ekstaza.

Bractwa Ludożerców- upodobali sobie ludzkie mięso. Taniec był tańcem

człowieka oszalałego, spragnionego ciała

Egzorcyzm krwi menstruacyjnej- kobiety w tym okresie pozostawały w

odosobnieniu. Ludożerczy kapłan brał korę cedru na której znajdowała się

krew 4 kobiet najwyższego rodu. Kiedy egzorcyzm zaczynał skutkować

tańczący ludożerca stawał się spokojniejszy.

Przywileje

Największym były tytuły rodowe. Tytuły te dawały pozycję elity w

plemieniu. Prawo do tych tytułów miał syn pierworodny. Imiona nadawane

niemowlęciu wskazywały na jego miejsce urodzenia. Człowiek, który coś

docsity.com

5

znaczył zmieniał imiona, które wskazywały na jego związki rodzinne,

bogactwa, pozycję w plemieniu. Przez całe życie teść przekazywał swe

przywileje i majątek mężowi córki dla dzieci. Związek kobiety bez tytułu był

hańbą dla jej rodziny. Najbardziej szacownym sposobem uzyskania

przywilejów było zamordowanie właściciela przywilejów. Człowiek, który

zabił drugiego, brał jego imię znaki rodowe. Tradycyjnym sposobem

uzyskania godności szamana było wyleczenie się z jakiejś choroby. Każdy

szaman miał pomocnika, którego nazywano szpiegiem na usługach.

Obowiązkiem jego było mieszanie się z tłumem i donoszenie mistrzowi w

jakich częściach ciała odczuwają ból.

Człowieka, którego śmierć miała zmazać śmierć innego człowieka

wybierano kierując się tylko by jego pozycja była równa pozycji zmarłego.

ROZDZIAŁ 7- Istota społeczeństwa

Kwakiutlowie przejęli obce wzory. Za własność prywatną uznali imiona,

mity, duchy opiekuńcze.

Indianie północno- amerykańscy biologicznie byli tą samą rasą, ale

zachowali kulturowo to co dionizyjczycy.

Zuni byli przykładem odmiennych motywacji.

Jeśli interesujemy się zachowaniem ludzkim to musimy zrozumieć zwyczaje,

które istnieją w danym społeczeństwie. Ludzkie zachowanie przyjmuje takie

formy jakie narzucają mu zwyczaje. W życiu Kwakiutlów reakcją na śmierć

wysoko urodzonego człowieka dorosłego była zemsta- oddanie ciosu losowi,

który ich poniżył. Był u nich widoczny motyw rywalizacji, walczyli ze sobą

w gromadzeniu dóbr. Z kolei drogą życia Dobu to droga podstępu,

obwarowana chorobliwymi lękami.

ROZDZIAŁ 8- Jednostka i wzór kultury U Dobu jednostką całkowicie odchylającą się od normy był człowiek

szczery, oddany, przyjazny. Pracował dla wszystkich, nie bał się ciemności.

Nie był piętnowany przez plemię ale nie grał w „grze”

Instytucja berdache

Byli to sfeminizowani mężczyźni, którzy w okresie dojrzewania przyjęli strój

kobiecy. Niekiedy żyli z innymi mężczyznami.

Zachowanie zbiorowe to takie zachowanie jednostek, to świat, w którym

każdy występuje indywidualnie. Kultura społeczeństwa dostarcza surowego

materiału, z którego jednostka formułuje swoje życie. Prywatne

zainteresowania każdego mężczyzny i kobiety tradycyjne zasoby ich kultury.

docsity.com

6

Większość ludzi przystosowuje się do formy swej kultury, gdyż są plastyczni

wobec kształtującej siły społeczeństwa. Dla odchylającego się od normy

zachowania w każdej z kultur nigdy nie da się znaleźć żadnego wspólnego

mianownika zachowania.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome