Szamanizm - Notatki - Filozofia, Notatki'z Filozofia. University of Szczecin
Monika_B
Monika_B13 June 2013

Szamanizm - Notatki - Filozofia, Notatki'z Filozofia. University of Szczecin

PDF (378.5 KB)
7 strona
588Liczba odwiedzin
Opis
Filozofia: notatki o szamaniźmie który jak znaczna większość tradycji duchowych, obecnych w Ameryce przed przybyciem Kolumba zdołała, jakimś cudem, zachować swoje korzenie i przetrwać do dzisiaj. Innymi słowy były one si...
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1. Wstęp

Znaczną większość tradycji duchowych, obecnych w Ameryce przed przybyciem Kolumba

zdołała, jakimś cudem, zachować swoje korzenie i przetrwać do dzisiaj. Innymi słowy były

one silniejsze niż cywilizacje, które tu przebywały i które wkrótce uległy konkwistadorom.

Meksykański szamanizm, praktykowany nadal przez wiele lokalnych plemion, jest jednym z

najszerzej badanych przypadków. Różni antropolodzy dostarczyli wiele poważnych

opracowania dotyczące sposobów w jaki szamani traktują obecność Boga oraz na temat ich

duchowych poszukiwań1.

Szamanizm − zespół praktyk i wierzeń opierających swe pojmowanie relacji świata

namacalnego do świata duchowego na fundamentalnej roli szamana jako osoby zdolnej do

podróży ekstatycznych w zaświaty dla dobra swojej wspólnoty bądź jej poszczególnych

członków2.

Szamanizmem właściwym nazywamy szamanizm występujący w społecznościach

plemiennych Syberii i środkowej Azji, w których szamanizm stanowi fundamentalny czynnik

życia religijnego. Ślady szamanizmu obecne są bardziej lub mniej w religiach tradycyjnych na

wszystkich kontynentach świata. Skłania to badaczy do przyjęcia tezy o archaicznym

pochodzeniu tych wierzeń, opartych na dwóch rzeczywistościach (namacalnej i duchowej)

oraz na trzech piętrach organizacji świata (kosmologia): duchowym Świecie Dolnym, Świecie

Środkowym - ziemskim - i Świecie Górnym, niebieskim świecie duchowym. Z podziałem

tym związana jest też idea drzewa kosmicznego, które łączy ze sobą trzy światy.

Pochodzenie słowa szaman nie jest znane, a wszelkie propozycje wyjaśniające jego genezę

oparte są na spekulacji i niepewnych analizach porównawczych.

Problem etymologii związany jest również z zagadnieniem pochodzenia samego szamanizmu.

Badacze nie mogą rozstrzygnąć podstawowej kwestii − czy szamanizm powstawał

niezależnie w różnych miejscach świata, czy też został "wynaleziony" w jednym miejscu,

skąd rozprzestrzenił się po niemal całej Ziemi.

„Słowo szaman być może pochodzi z języka wschodniosyberyjskich Ewenków (dawniej

znanych jako Tunguzi), także w formie saman. Inna wersja − siaman, występuje u Goldów, u

Mandżurów zaś sama. W językach tunguskich wyraz sa oznacza czasownik wiedzieć, jest

                                                             1 http://www.wojownikswiatla.com/wszechswiat‐wedlug‐meksykanskich‐szamanow/  2 Jerzy Sławomir Wasilewski, Podróże do piekieł, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1979 

docsity.com

jednak rzadko używany i prawdopodobnie obcy”3. Jeżeli zaś szamanizm wywodzi się z Indii i

indyjskiego języka pali, z pierwotnej wersji śraman lubćraman oznaczającej ubogiego,

wędrownego mnicha-ascetę, przeniesiony został do Syberii za pośrednictwem języka

chińskiego wraz z rozprzestrzenianiem się buddyzmu, na co wskazuje np. podobieństwo

językowe między szamańskim drzewem turu oraz drzewem Buddy zwanym taru.

En México, el chamanismo tiene sus raíces en las etnias que han sobrevivido a la

occidentalización cultural, incluso sus sistemas de creencias se han llegado a sincretizar con la

religión católica.

Existen 43 etnias significativas de las cuales las más importantes son: Mexicas o Nahuas,

Mayas, Zapotecas, Mixtecos y Otomíes. Otras no tan grandes pero de significativa influencia

cultural son: Huicholes, Tzotziles, Tzeltales, Tarahumara, Chontales, Yaquis, Seris y

Mazatecos4.

En cada grupo existen chamanes, pero el término chamán no es usado por la gente,

generalmente se les llama brujos o por el nombre específico en su lengua, por ejemplo en

tzotzil se dice h'ilol –que quiere decir, vidente-, en huichol se nombra como maracáme, o

tlahuelpuchi en nauhatl5

En el México prehispánico se percibían a todos los elementos de la naturaleza como fuerzas

dotadas de una personalidad, con inteligencia y emociones -como los dioses griegos-, como

Tlaloc, dios de la lluvia; Xochipilli, dios de las flores; y estos a su vez se sujetaban a una

fuerza primordial de un sentido más abstracto como Ometeotl, dios de la dualidad o

Moyocoyatzin, el venerable inventor de sí mismo.

Así los brujos debían aprender todo lo relativo al manejo de la naturaleza a través de tales

cosmogonías.

En el México actual es relevante la supervivencia de elementos y rituales de tipo mágico-

religioso de los antiguos grupos indígenas, no sólo en los indígenas actuales sino en los

mestizos y blancos que conforman la sociedad mexicana rural y urbana.

                                                             3 Andrzej Szyjewski, Szamanizm, Kraków, WAM, 2005,  4 http://www.esquinamagica.com/articulos.php?id1=35&idar=341 

5 Ibidem 

docsity.com

Este chamanismo es utilizado básicamente como medio de curación y de resolución de

problemas, cabe resaltar que el método más aplicado en la curación son las límpias.

Las límpias se basan en el principio de transferencia del mal; cuando una persona padece un

mal se le aplica una pasada, limpiada o barrida sobre el cuerpo con objetos minerales,

vegetales e incluso con gallinas o guajolotes, así el mal sale de su cuerpo y se aloja en tal

objeto.

En cuanto a la resolución de problemas ésto se logra a través de "trabajos".

Un trabajo es la elaboración de un ritual o ceremonia específica (según el caso) donde a través

de oraciones, amuletos, preparados (comida o brebajes) u objetos se pretende que las fuerzas

obren con un fin determinado.

Como aspecto religioso, el chamanismo, se ha adoptado figuras cristianas y le ha dado su

contenido indígena. Sin embargo esto es muy distinto de pueblo a pueblo e incluso de chamán

a chamán. Muchos chamanes manejan un sincretismo elaborado por ellos mismos y por sus

"guías".

Esto último es muy importante pues debemos distinguir como es que una persona se

transforma en chamán o brujo.

En las comunidades indígenas más cerradas generalmente el brujo toma un discípulo y lo

conduce hasta que está preparado para actuar solo. Entre los mestizos llega a suceder lo

mismo pero es común que algún sujeto sufra una transformación en su interior -ya sea por

accidente o por enfermedad, e incluso sin nada anormal que le suceda, el futuro brujo recibe

en sueños o mentalmente un contacto con la divinidad o con seres superiores que lo instruyen

o se manifiestan a través de él-. Quizás de estos últimos se sepa más por ser más accesibles a

la investigación pues recordemos que los indígenas son extremadamente reservados y

sumamente desconfiados con los mestizos

2. Rodzaje i grupy szamanów

CURANDEROS

Curanderos leczą najróżniejszymi technikami, od ziół i masażu poprzez terapię

kamieniami szlachetnymi, aż po praktyki szamańskie. Podobnie jak dla uzdrawiaczy

z innych zakątków świata, ważne są dla nich przyczyny, a nie objawy choroby. Wierzą

docsity.com

w związki ludzi z przyrodą i całym kosmosem, sądzą, że chorobę mogą zesłać bóstwa

i duchy, natura albo drugi człowiek. Kto żyje niezgodnie z wolą bóstw, wbrew rytmom

przyrody, poniesie za to karę i rozchoruje się. Zanim uzdrawiacz postawi diagnozę

i zajmie się leczeniem, wprowadza się w trans. Zażywa ziółko lub grzybka

halucynogennego, medytuje, tańczy przy akompaniamencie szamańskich bębnów

i grzechotek. Nawiązując kontakt z bóstwem, pan curandero lub pani curandera dowiadują

się o przyczynach choroby i skutecznej terapii. W rytuałach wierzenia indiańskie mieszają

się z katolicyzmem. Dlatego uzdrawiacze raz przywołują bóstwa, a kiedy indziej Jezusa

lub Maryję. Gdy okaże się, że chorobę sprowadziła zła energia duchowa, lekarstwem są

talizmany i amulety6.

Złe oko

Meksykanie bardzo boją się mal de ojo, czyli złego oka. Podatne na rzucanie złego uroku

są szczególnie małe dzieci. Wtedy płaczą bez powodu, są niespokojne, a nawet gorączkują

i mają sensacje żołądkowe. Uzdrawiacz najpierw pociera ciało pacjenta jajkiem. Jeśli

żółtko ścina się, to dowód działania mal de ojo. Wtedy przystępuje do oczyszczania białą

i czerwoną różą i drugim jajkiem. Ono zdradzi, kto rzucił urok. Jeśli białko wlane

do talerza z wodą rozciąga się, to sprawka mężczyzny. Gdy zrobiła to kobieta, z żółtka

utworzą się dwie plamki przypominające oczy. Uzdrawiacz kładzie na ciele dziecka

używaną chusteczkę lub podkoszulek jego ojca, a ziołami i białym chlebem czyni znak

krzyża. Przedmioty użyte w rytuale trzeba wyrzucić za siebie do rzeki albo na rozstaju

dróg.

Na ratunek utraconej duszy

Curanderos w magiczny sposób chronią ludzi przed utratą duszy. Ten lęk, bardzo

popularny w Meksyku, zwie się susto. Ma wręcz fizyczne objawy, jak bezsenność,

dreszcze, gorączka i przewlekłe, wyniszczające ciało problemy żołądkowe. Lecząc susto

oczyszcza się ciało ofiary lęku w indiańskiej łaźni temazcal, potem stosuje się szamańskie

rytuały z wykorzystaniem orlego pióra, grzechotki, ziół i kadzideł. Uzdrawiacz

wprowadza się w trans i podróżuje po astralnym świecie. Tylko tam może odnaleźć

utraconą duszę i przywrócić ją pacjentowi. Co ciekawe, współcześni lekarze meksykańscy

rozpoznają objawy susto i złego oka i sami odsyłają pacjenta do curandero.

                                                             6 http://www.astromagia.pl/magia/szamanizm/394‐uzdrawianie‐po‐meksykasku 

docsity.com

Kościół uzdrawiania

W górskiej wiosce Chamula znajduje się kościół św. Jana Chrzciciela. Ostatnie katolickie

nabożeństwo odbyło się tam w 1968 roku. Potem pieczę nad kościołem przejęli Indianie

Tzotzil i zajęli się uzdrawianiem.

Wejście do kościoła jest płatne. Nie wolno robić zdjęć we wnętrzu, bo zdaniem Indian

fotografia odbiera energię pacjentom curanderos.

Za progiem kościoła wkracza się w inny świat. Ciemne wnętrze świątyni rozświetla

tysiące świec odbijających się w lustrach. Zwierciadła otaczają wizerunki katolickich

świętych i chronią ich przed złymi duchami. Figurki świętych w indiańskich strojach leżą

w szklanych gablotach. Podłoga kościoła wyłożona jest miękkim igliwiem, na którym

klęczą, siedzą lub leżą Indianie. Wokół unoszą się gęste opary świętego kadzidła –

kopalu. Przed ołtarzami krzątają się curanderos w tunikach z grubej, czarnej wełny.

Mamroczą nad pacjentem słowa zaklęć i odmawiają modlitwy. Dotykają chorych żywym

kogutem, na którego ma przejść choroba. Dają im do picia ciepła colę, bo gaz usuwa złe

energie z organizmu. Co chwilę sprawdzają puls pacjentów, chcą wiedzieć, czy magia

skutkuje.

LOS OLMECAS

Los Olmecas fueron un pueblo altamente desarrollado que opinaba que el verdadero

significado de la existencia consiste en participar, propiciando el mantenimiento y desarrollo

del orden Cósmico.

Existen evidencias que indican que los Olmecas desarrollaron sistemas meditativos cuyas

instrucciones se encuentran grabadas en las grandes estatuas de piedra que esculpieron.

Posiblemente, ellos fueron los originadores del chamanismo en México cuyos representantes

todavía existen.

La meditación Olmeca implica un manejo corporal muy interesante el cual tiene un efecto

vitalizador, de rejuvenecimiento y de mantenimiento de un estado de salud óptimo. De hecho,

se dice que si la meditación Olmeca se practica en forma constante durante cinco años, su

efecto es el de mantener, en forma permanente, la juventud.

Para practicar la meditación Olmeca se utiliza la postura de sentado, con la espalda recta. El

meditador comienza fijando la atención en su cuerpo, concentrándose primero en su columna

vertebral. Visualiza ésta última y se imagina una luz o energía que gira alrededor de la

docsity.com

columna en dirección contraria a las manecillas del reloj; es decir, hacia la izquierda. Este giro

se realiza a lo largo de la columna desde su base hasta su inserción en el cráneo. El giro se

hace alrededor de la columna de arriba hacia abajo y de abajo hacia arriba, hasta lograr

extenderlo a toda la longitud de la misma. A medida que el giro exterior se continúa, se

intenta penetrar en la columna vertebral haciéndola girar hacia la izquierda –pero en su

interior-.

Si el meditador tiene éxito pronto notará que toda su columna vertebral manifiesta un giro

sostenido hacia la izquierda en toda su extensión y longitud. Cuando lo anterior es logrado,

entonces la atención se fija en el cerebro también haciéndolo girar hacia la izquierda. El giro

cerebral se inicia con una estrategia similar a la usada con la columna vertebral; es decir,

primero el meditador visualiza una luz o una energía que rodea el cerebro girando a la

izquierda y poco a poco hace penetrar el giro hacia el interior de la masa cerebral hasta que

logra que toda ella, en cada una de sus partes, gire a la izquierda.

Más adelante y utilizando un procedimiento similar, se atiende a cada órgano del cuerpo:

corazón, pulmones, estómago, intestinos, órganos genitales, etcétera, y se les hace girar a la

izquierda.

Por último, el giro se extiende a las piernas, los brazos, el tórax y en general, a todo el cuerpo.

No existe límite de tiempo para mantener el giro a la izquierda, aunque se recomiendan dos

periodos de giro de veinte minutos cada uno, como mínimo suficiente para empezar a sentir

los beneficios derivados de esta práctica7.

HUICHOL

Indianie Huichol w Zachodnim Meksyku żyjący w pobliżu Ixtlan w łańcuchu Sierra Madre

zachowali w swojej sztuce przekaz duchowy swoich szamanów8.

There are still approximately 8,000 Huichols living in five autonomous communities scattered

throughout remote areas of the Sierra Madre mountains of Mexico. For centuries the Huichols

have lived as sedentary agriculturalists, surviving by cultivating maize, beans and squash,

gathering wild plants, hunting, and tending domesticated animals. The ancient methods of

survival that served so well in the past, however, are now being challenged as a viable means

of sustaining the Huichol population.                                                              7 http://www.mind‐surf.net/drogas/chamanismo2.htm  8 http://tribudragon.blogspot.com/2009/06/meksyk‐sztuka‐szamana‐symbolizm‐indian.html 

docsity.com

Over the last two decades, the Mexican govemment has attempted to integrate the Huichols

into the mainstream of Mexican life by building roads, schools, airstrips, clinics, and lumber

mills in the Sierras. The influx of civilization has had a disintegrative impact on all aspects of

the Huichol way of life. The Huichols are now discovering they need currency - to pay for

high taxes on their land, to purchase costly materials for their native dress and votive arts, to

pay their passage on buses so they can make religious pilgrimages once made on foot, and to

buy cattle for use in their ceremonies now that the deer is nearly extinct in their homeland.

Money has started to play increasingly significant roles in Huichol life, and the activities

needed to generate it are threatening the survival of their traditional way of life.

The apprenticeship of Huichol shamans is filled with challenges to the

mind, body and soul: eating bird hearts, sucking lizard tails, grabbing

rattlesnakes, entering the lion's den and running with the wolves. Once

they undertake these alliances, there's no going back for fear of fatal

consequences. The key to obtaining metaphysical powers for the Huichols

is overcoming their fears, not once, not twice, but five times for each ally

they acquire. Their boldness is a statement of faith to their gods, and is

rewarded by a step up the spiritual ladder9.

 

                                                             9 http://www.thefarm.org/charities/huisurv.html 

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome