Podstawy rachunkowosci - Notatki - Rachunkowość - Część 2, Notatki'z Rachunkowość finansowa. University of Lódz
stokrotka80
stokrotka8019 March 2013

Podstawy rachunkowosci - Notatki - Rachunkowość - Część 2, Notatki'z Rachunkowość finansowa. University of Lódz

PDF (225.4 KB)
27 strona
2Liczba pobrań
780Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu rachunkowości: podstawy rachunkowości. Część 2.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 27
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

28/28

Ewidencją pozabilansowa obejmowane są w szczególności:  obce rzeczowe środki obrotowe (np. materiały, towary) znajdujące się na przechowaniu

w jednostce lub przyjęte do przerobu,  obce środki trwałe otrzymane w dzierżawę lub nieodpłatny zarząd i do użytkowanie,  własne środki trwale przeznaczone do likwidacji, czyli takie które spisano jako

bezużyteczne choć fizycznie nadal istnieją,  potencjalne zobowiązania.

W ewidencji pozabilansowej dokonuje się zapisów jednostronnych najczęściej na kontch takich jak:  zapasy obce,  środki trwałe dzierżawione,  środki trwale w likwidacji,  zobowiązania warunkowe.

22 - DZIELENIE KONT

Liczba kont służących do księgowego ujęcia operacji gospodarczych nie może być stała. W niektórych przypadkach może się okazać że ewidencja danego składnika aktywów bądź pasywów względnie kosztów nie zapewnia dostatecznie szczegółowych informacji o jego stanie i zmianach. Jest to więc istotne utrudnienie dla zarządzania i kontroli. Wówczas należałoby podjąć decyzję o podzieleniu określonego konta dla uzyskania właściwych informacji. Nowe konta zastępują konto podzielone i działają według takich samych zasad jak konto podlegające podziałowi. W zależności od zakresu informacji jakie chcemy uzyskać dzięki podziałowi, konta możemy dzielić poziomo i pionowo.

A - POZIOMY PODZIAŁ KONT POZIOMY PODZIAŁ KONT polega na podziale przedmiotu ewidencji konta (np. środków trwałych) na jego składniki (np. budynki i budowle oraz maszyny i urządzenia) i przeznaczeniu nowo wyodrębnionych kont do ewidencji wydzielonych składników. W przypadku poziomego podziału konta wydziela się z konta podlegającego podziałowi zapisy debetowe i kredytowe dotyczące określonych grup operacji gospodarczych i uwidacznia się te zapisy na innych kontach, uzyskanych z podziału. Konto dzielone znika bowiem na jego miejsce powstaje nowo utworzone konto.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

29/29

Przykład

- rozrachunki z odbiorcami z UE rozrachunki z odbiorcami - rozrachunki z odbiorcami z poza

UE rozrachunki z dostawcami rozrachunki z pracownikami rozrachunki publiczno – prawne

Rozrachunki

pozostałe rozrachunki W wyniku dalszego poziomego podziału konta w momencie w którym konto dzielone zostaje zatrzymane następuje wydzielenie nowej grupy kont tzw. kont szczegółowych inaczej analitycznych.

Kasa Pozostałe rozrachunki

z pracownikami Kowalski A.

300,- 1) 1) 300,- 1) 300,-

SYNTETYKA wyszczególnienie ANALITYKA

- KONTA SYNTETYCZNE KONTA SYNTETYCZNE zwane także głównymi (konta księgi głównej) służą do ujmowania w zbiorczych zapisach operacji gospodarczych dotyczących całych grup środków gospodarczych (aktywów) i źródeł ich pochodzenia (pasywów). Z kont tych wynikają na ogół dane liczbowe wykazywane w bilansie oraz w innych sprawozdaniach sporządzanych przez jednostkę. Konta te powinny być budowane w kontekście sprawozdań finansowych powinny odpowiadać pozycjom zawartym w tych sprawozdaniach.

- KONTA ANALITYCZNE KONTA ANALITYCZNE zwane także szczegółowymi (konta ksiąg pomocniczych) służą do szczegółowego rozwinięcia obrotów i sald danego konta syntetycznego. Są one powiązane z kontami syntetycznymi zapisem powtórzonym, który oznacza że zapis dokonany na „macierzystym” koncie syntetycznym musi być powtórzony na koncie analitycznym w takiej samej kwocie i po tej samej stronie. Sumując dotychczasowe rozważania o poziomym podziale kont można stwierdzić że w wyniku takiego podziału powstają konta:  syntetyczne, które powoduje iż konto dzielone znika, a na jego miejsce prowadzi się

nowe konta syntetyczne uzyskane z podziału np. konto rozrachunki  1) rozrachunki z dostawcami

 2) rozrachunki z odbiorcami.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

30/30

 analityczne, które nie powoduje iż konto dzielone znika, jest ono prowadzone nadal, a w ramach ewidencji szczegółowej pojawiają się konta analityczne uzyskane z podziału konta syntetycznego np.

konto materiały  1) materiał A  2) materiał B  3) materiał C Wnioski jakie nasuwają się z zależności po miedzy kontem syntetycznym i analitycznym są następujące:

1. obrót strony Dt (Wn) konta syntetycznego musi być równy sumie obrotów strony Dt (Wn) zbioru kont analitycznych, prowadzonych do danego konta syntetycznego,

2. obrót strony Ct (Ma) konta syntetycznego musi być równy sumie obrotów strony Ct

(Ma) zbioru kont analitycznych, prowadzonych do danego konta syntetycznego,

3. saldo Dt (Wn) konta syntetycznego stanowi sumę sald Dt (Wn) wszystkich kont analitycznych prowadzonych do tego konta,

4. saldo Ct (Ma) konta syntetycznego stanowi sumę sald Ct (Ma) wszystkich kont

analitycznych prowadzonych do tego konta,

B - PIONOWY PODZIAŁ KONT Przedmiotem pionowego podziału jest wartość obrotu konta. Takiemu podziałowi podlega więc nie sam przedmiot ewidencji konta ale również zmiany wartości tego przedmiotu a więc obroty konta. PIONOWY PODZIAŁ KONT polega na wydzieleniu części obrotu lub obrotów, powstałych z pewnego określonego tytułu, z danego konta ma inne oddzielne konto. Kont podlegające takiemu podziałowi nazywane jest kontem podstawowym, natomiast konto uzyskane z podziału to konto korygujące, gdyż koryguje ono do właściwej wysokość saldo uwidocznione na koncie podstawowym. Konto „Środki trwałe” przed podziałem pionowym

Środki trwałe Sp) przyjęcie do zużycie

użytkowania → → → → → → → → → → → → → → →

(Sk

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

31/31

Konto „Środki trwałe” po podziale pionowym

Środki trwałe Środki trwałe Umorzenie środków trwałych

Sp) przyjęcie do Sp) zużycie użytkowania → → → → → (Sk Sk) → → → → →

23 - ŁĄCZENIE KONT W niektórych przypadkach może się okazać że liczba operacji księgowanych do tej pory na kilku prowadzonych kontach jest niewielka, a kontrola danego składnika na odrębnym koncie jest zbędna ze względu na jego małe znaczenie dla gospodarki jednostki. Wówczas może być podjęta decyzja o połączeniu dwóch lub więcej dotychczas oddzielnie prowadzonych kont o podobnym charakterze w jedno nowe konto. Zasady działania połączonego konta można sformułować następująco:  obrót strony debet („Wn”) konta połączonego powinien być równy sumie obrotów

strony debte kont łączonych,  obrót strony kredyt („Ma”) konta połączonego powinien być równy sumie obrotów

strony kredyt kont łączonych,  saldo konta połączonego powinno być równe sumie sald kont łączonych i powinno

mieć taki sam charakter (Dt lub Ct)

Należności od odbiorców Zobowiązania wobec dostawców Sp) (Sp

+ - - + + - - + + - - +

Obroty Wn Obroty Ma Obroty Wn Obroty ma (Sk Sk)

X X Y Y W wyniku połączenia konta aktywnego „Należności od odbiorców” z kontem pasywnym „Zobowiązania wobec dostawców” powstaje nowe konto aktywno pasywne „Rozrachunki z dostawcami i odbiorcami”.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

32/32

Rozrachunki z dostawcami i odbiorcami

Sp) (Sp + + - -

Obroty Wn Obroty Ma Sk) (Sk

M M 24 - NADRZĘDNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI

Jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. (art. 4 ust. 1) W myśl ustawy rachunkowość jednostki obejmuje (art. 4 ust. 3)

1) przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, 2) prowadzenie, na podstawie dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych, ujmujących

zapisy zdarzeń w porządku chronologicznym i systematycznym, 3) okresowe ustalanie lub sprawdzanie drogą inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów

i pasywów, 4) wycenę aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego, 5) sporządzanie sprawozdań finansowych, 6) gromadzenie i przechowywanie dowodów księgowych oraz pozostałej dokumentacji

przewidzianej ustawą, 7) poddanie badaniu i ogłoszenie sprawozdań finansowych w przypadkach przewidzianych

ustawą.

A - RZETELNE I JASNE PRZEDSTAWIANIE SYTUACJI MAJĄTKOWEJ FINANSOWEJ I WYNIKU FINANSOWEGO

Zdarzenia, w tym operacje gospodarcze, ujmuje się w księgach rachunkowych i wykazuje w sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich treścią ekonomiczną(zasada nadrzędności treści nad formą – art. 4 ust. 2) Jednostka może w ramach przyjętych zasad (polityki) rachunkowości stosować uproszczenia, jeżeli nie wywiera to istotnie ujemnego wpływu na realizację powyższego obowiązku (zasada istotności – art. 4 ust. 4)Art. 4 ust. 5 Kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru, również w przypadku, gdy określone obowiązki w zakresie rachunkowości - z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w formie spisu z natury - zostaną powierzone innej osobie za jej zgodą. Przyjęcie odpowiedzialności przez inną osobę powinno być stwierdzone w formie pisemnej. W przypadku gdy kierownikiem jednostki jest organ wieloosobowy, a nie została wskazana osoba odpowiedzialna, odpowiedzialność ponoszą wszyscy członkowie tego organu.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

33/33

Art. 4a ust. 1 - 2 Kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego jednostki są zobowiązani do zapewnienia, aby sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności spełniały wymagania przewidziane w ustawie. Kierownik jednostki oraz członkowie rady nadzorczej lub innego organu nadzorującego jednostki odpowiadają solidarnie wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem stanowiącym naruszenie obowiązku wymienionego powyżej, czyli obowiązku zapewnienia, aby sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności spełniały wymagania przewidziane w ustawie.

B - ZASADA CIĄGŁOŚCI STOSOWANYCH ROZWIĄZAŃ Art. 5 ust. 1 Przyjęte zasady (politykę) rachunkowości należy stosować w sposób ciągły, dokonując w kolejnych latach obrotowych jednakowego grupowania operacji gospodarczych, wyceny aktywów i pasywów, w tym także dokonywania odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych, ustalania wyniku finansowego i sporządzania sprawozdań finansowych tak, aby za kolejne lata informacje z nich wynikające były porównywalne. Wykazane w księgach rachunkowych na dzień ich zamknięcia stany aktywów i pasywów należy ująć w tej samej wysokości, w otwartych na następny rok obrotowy księgach rachunkowych.

C - ZASADA KONTYNUACJI DZIAŁALNOŚCI Art. 5 ust. 2 Przy stosowaniu przyjętych zasad (polityki) rachunkowości przyjmuje się założenie, że jednostka będzie kontynuowała w dającej się przewidzieć przyszłości działalność w nie zmniejszonym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości, chyba że jest to niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Ustalając zdolność jednostki do kontynuowania działalności, kierownik jednostki uwzględnia wszystkie informacje dostępne na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego, dotyczące dającej się przewidzieć przyszłości, obejmującej okres nie krótszy niż jeden rok od dnia bilansowego. Art. 29 ust. 1 Jeżeli założenie kontynuacji działalności nie jest zasadne, to wycena aktywów jednostki następuje po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, nie wyższych od cen ich nabycia albo kosztów wytworzenia, pomniejszonych o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. W takim przypadku jednostka jest również obowiązana utworzyć rezerwę na przewidywane dodatkowe koszty i straty spowodowane zaniechaniem lub utratą zdolności do kontynuowania działalności. Wstęp do załącznika do ustawy o rachunkowości „Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym” pkt. 5) Wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

34/34

działalności gospodarczej przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości oraz czy nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności,

D - ZASADA MEMORIAŁU Art. 6 ust. 1 W księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty.

E - ZASADA WSPÓŁMIERNOŚCI Art. 6 ust. 2 Dla zapewnienia współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów do aktywów lub pasywów danego okresu sprawozdawczego zaliczane będą koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres sprawozdawczy koszty, które jeszcze nie zostały poniesione.

F - ZASADA OSTROŻNEJ WYCENY

Art. 7 ust. 1 – 2 Poszczególne składniki aktywów i pasywów wycenia się stosując rzeczywiście poniesione na ich nabycie (wytworzenie) ceny (koszty), z zachowaniem zasady ostrożności. W szczególności należy w tym celu w wyniku finansowym, bez względu na jego wysokość, uwzględnić:

1. zmniejszenia wartości użytkowej lub handlowej składników aktywów, w tym również dokonywane w postaci odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych,

2. wyłącznie niewątpliwe pozostałe przychody operacyjne i zyski nadzwyczajne, 3. wszystkie poniesione pozostałe koszty operacyjne i straty nadzwyczajne, 4. rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń.

Zdarzenia, o których mowa wyżej należy uwzględnić takżewtedy, gdy zostaną one ujawnione między dniem bilansowym a dniem, w którym rzeczywiście następuje zamknięcie ksiąg rachunkowych.

G - ZASADA ZAKAZU KOMPENSAT Art. 7 ust. 3 Wartość poszczególnych składników aktywów i pasywów, przychodów i związanych z nimi kosztów, jak też zysków i strat nadzwyczajnych ustala się oddzielnie. Nie można kompensować ze sobą wartości różnych co do rodzaju aktywów i pasywów, przychodów i kosztów związanych z nimi oraz zysków i strat nadzwyczajnych.

H - ZMIANA PRZYJĘTYCH ROZWIĄZAŃ W RACHUNKOWOŚCI Art. 8 ust 1 - 3 Określając zasady (politykę) rachunkowości należy zapewnić wyodrębnienie w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności wyceny oraz zasady zakazu kompensat.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

35/35

W celu rzetelnego i jasnego przedstawienia sytuacji jednostka może, ze skutkiem od

pierwszego dnia roku obrotowego, bez względu na datę podjęcia decyzji, zmienić dotychczas stosowane rozwiązania na inne, przewidziane ustawą. Zmiana dotychczas stosowanych rozwiązań wymaga również określenia w informacji dodatkowej wpływu tych zmian na sprawozdania finansowe wymagane innymi przepisami prawa, jeżeli zostały one sporządzone za okres, w którym powyższe rozwiązania uległy zmianie. W przypadku takim należy w sprawozdaniu finansowym jednostki za rok obrotowy, w którym zmiany te nastąpiły, podać przyczyny tych zmian, określić liczbowo ich wpływ na wynik finansowy oraz zapewnić porównywalność danych sprawozdania finansowego dotyczących roku poprzedzającego rok obrotowy, w którym dokonano zmian.

W przypadku zmian zasad (polityki) rachunkowości, spowodowanych zaprzestaniem stosowania MSR przy sporządzaniu sprawozdań finansowych przez emitentów papierów wartościowych oraz jednostek wchodzących w skład grupy kapitałowej skutki finansowe przejścia na zasady (politykę) rachunkowości określone w ustawie odnosi się na kapitał (fundusz) własny i wykazuje jako zysk (strata) z lat ubiegłych, a jeżeli skutki przeszacowania aktywów dokonanego zgodnie z MSR rozliczono z kapitałem (funduszem) z aktualizacji wyceny – jako zmianę stanu tego kapitału (funduszu). Do zmian zasad (polityki) rachunkowości polegających na zaprzestaniu stosowania MSR przy sporządzaniu sprawozdań finansowych stosuje się odpowiednio przepisy ust. 1 i 2.

25 - INWENTARYZACJA Salda kont bilansowych wymagają konkretnego porównania ze stanem rzeczywistym, celem zweryfikowania czy dane ewidencji są zgodne z rzeczywistością, a jeżeli nie to należy je skorygować aby odpowiadały stanowi rzeczywistemu. W celu porównywania danych ewidencyjnych (księgowych) ze stanem rzeczywistym i ewentualnego urealnienia danych ewidencji przeprowadza się co pewien czas INWENTARYZACJĘ. Konfrontacja sald kont bilansowych, a więc aktywów i pasywów, z rzeczywistością drogą inwentaryzacji może nastąpić w formie:  spisu z natury (liczenia, ważenia, szacowania) stanu rzeczowych środków

gospodarczych (środków trwałych, zapasów) oraz gotówki i papierów wartościowych,  uzgodnienia stanów (sald) kont z kontrahentami np. bankami, odbiorcami,

dostawcami,  weryfikacji, czyli sprawdzenia poprawności sald kont.

Jednostki przeprowadzają na ostatni dzień każdego roku obrotowego inwentaryzację (art.26 ust. 1):  aktywów pieniężnych (z wyjątkiem zgromadzonych na rachunkach bankowych),

papierów wartościowych w postaci materialnej, rzeczowych składników aktywów

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

36/36

obrotowych, środków trwałych oraz nieruchomości zaliczonych do inwestycji, z zastrzeżeniem pkt 3, a także maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie – drogą spisu ich ilości z natury, wyceny tych ilości, porównania wartości z danymi ksiąg rachunkowych oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic,

 aktywów finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych lub

przechowywanych przez inne jednostki, w tym papierów wartościowych w formie zdematerializowanej, należności, w tym udzielonych pożyczek, z zastrzeżeniem pkt 3, oraz powierzonych kontrahentom własnych składników aktywów – drogą otrzymania od banków i uzyskania od kontrahentów potwierdzeń prawidłowości wykazanego w księgach rachunkowych jednostki stanu tych aktywów oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic,

 środków trwałych, do których dostęp jest znacznie utrudniony, gruntów oraz praw

zakwalifikowanych do nieruchomości, należności spornych i wątpliwych, a w bankach również należności zagrożonych, należności i zobowiązań wobec osób nieprowadzących ksiąg rachunkowych, z tytułów publicznoprawnych, a także aktywów i pasywów niewymienionych w punktach powyżej oraz wymienionych powyżej jeżeli przeprowadzenie ich spisu z natury lub uzgodnienie z przyczyn uzasadnionych nie było możliwe – drogą porównania danych ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji wartości tych składników.

Inwentaryzacją drogą spisu z natury obejmuje się również znajdujące się w jednostce składniki aktywów, będące własnością innych jednostek, powierzone jej do sprzedaży, przechowania, przetwarzania lub używania, powiadamiając te jednostki o wynikach spisu. Obowiązek ten nie dotyczy jednostek świadczących usługi pocztowe, transportowe, spedycyjne i składowania. (art.26 ust. 2): Termin i częstotliwość inwentaryzacji uważa się za dotrzymane, jeżeli inwentaryzację (art.26 ust. 3):  składników aktywów - z wyłączeniem aktywów pieniężnych, papierów wartościowych,

produktów w toku produkcji oraz materiałów, towarów i produktów gotowych, określonych w art. 17 ust. 2 pkt. 4 (uwaga chodzi tu o materiały i towary oraz produkty odnoszone w koszty na dzień ich zakupu/wytworzenia) – rozpoczęto nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem rokuobrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku, ustalenie zaś stanu nastąpiło przez dopisanie lub odpisanie od stanu stwierdzonego drogą spisu z natury lub potwierdzenia salda - przychodów i rozchodów (zwiększeń i zmniejszeń), jakie nastąpiły między datą spisu lub potwierdzenia a dniem ustalenia stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych, przy czym stan wynikający z ksiąg rachunkowych nie może być ustalony po dniu bilansowym,

 zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się

w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową – przeprowadzono raz w ciągu 2 lat,

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

37/37

 nieruchomości zaliczonych do środków trwałych oraz inwestycji, jak też znajdujących się na terenie strzeżonym innych środków trwałych oraz maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie – przeprowadzono raz w ciągu 4 lat,

 zapasów towarów i materiałów (opakowań) objętych ewidencją wartościową

w punktach obrotu detalicznego jednostki – przeprowadzono raz w roku,  zapasów drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną – przeprowadzono raz

w roku. Inwentaryzację przeprowadza się również na dzień zakończenia działalności przez jednostkę oraz na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości. (art.26 ust. 4) Można odstąpić od przeprowadzenia inwentaryzacji (art.26 ust. 5):  w przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu jeżeli jednostka nie

zamyka ksiąg rachunkowych,  w przypadku połączenia lub podziału jednostek, z wyjątkiem spółek kapitałowych, jeżeli

strony w drodze umowy pisemnej odstąpią od przeprowadzenia inwentaryzacji.Przeprowadzenie i wyniki inwentaryzacji należy odpowiednio udokumentować i powiązać z zapisami ksiąg rachunkowych. (art. 27. ust. 1)Ujawnione w toku inwentaryzacji różnice między stanem rzeczywistym a stanem wykazanym w księgach rachunkowych należy wyjaśnić i rozliczyć w księgach rachunkowych tego roku obrotowego, na który przypadał termin inwentaryzacji. (art. 27. ust. 2)

26 - PROWADZENIE KSIĄG RACHUNKOWYCH Księgi rachunkowe prowadzisię w języku polskim i w walucie polskiej (art. 9).

A - DOKUMENTACJA OPISUJĄCA PRZYJĘTE ZASADY RACHUNKOWOŚCI Jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą w języku polskim przyjęte przez nią zasady (politykę) rachunkowości, a w szczególności dotycząc (art. 10 ust. 1): 1. określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych, 2. metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, 3. sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym co najmniej:

a) zakładowego planu kont, ustalającego wykaz kont księgi głównej, przyjęte zasady klasyfikacji zdarzeń, zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej,

b) wykazu ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera – wykazu zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na informatycznych

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

38/38

nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych,

c) opisu systemu przetwarzania danych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera - opisu systemu informatycznego, zawierającego wykaz programów, procedur lub funkcji, w zależności od struktury oprogramowania, wraz z opisem algorytmów i parametrów oraz programowych zasad ochrony danych, w tym w szczególności metod zabezpieczenia dostępu do danych i systemu ich przetwarzania, a ponadto określenie wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia jego eksploatacji,

4. systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.

Przez okres sprawozdawczy rozumiesię okres, za który sporządza się sprawozdanie finansowe w trybie przewidzianym ustawą lub inne sprawozdania sporządzone na podstawie ksiąg rachunkowych (art. 3 ust. 1 pkt. 8),Jeśli mowa jest o roku obrotowy rozumie się przez to rok kalendarzowy lub inny okres trwający 12 kolejnych pełnych miesięcy kalendarzowych, stosowany również do celów podatkowych. Rok obrotowy lub jego zmiany określa statut lub umowa, na podstawie której utworzono jednostkę. Jeżeli jednostka rozpoczęła działalność w drugiej połowie przyjętego roku obrotowego, to można księgi rachunkowe i sprawozdanie finansowe za ten okres połączyć z księgami rachunkowymi i sprawozdaniem finansowym za rok następny. W przypadku zmiany roku obrotowego pierwszy po zmianie rok obrotowy powinien być dłuższy niż 12 kolejnych miesięcy (art. 3 ust. 1 pkt. 9). Kierownik jednostki ustala w formie pisemnej i aktualizuje dokumentację opisującą przyjęte przez jednostkę zasady (politykę) rachunkowości (art. 10 ust. 2). W sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy, przyjmując zasady (politykę) rachunkowości, jednostki mogą stosować krajowe standardy rachunkowości wydane przez Komitet Standardów Rachunkowości. W przypadku braku odpowiedniego standardu krajowego, jednostki inne niż osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie mogą stosować MSR (art. 10 ust. 3).

B - MIEJSCE PROWADZENIA KSIĄG RACHUNKOWYCH Art. 11 ust. 1-4 Księgi rachunkowe prowadzi się w siedzibie jednostki. Jednostki posiadające oddziały (zakłady) mogą prowadzić księgi rachunkowe w siedzibie jednostki albo oddziałów (zakładów). Księgi rachunkowe mogą być prowadzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poza siedzibą jednostki albo oddziału (zakładu), w przypadku:  gdy jednostka prowadzi księgi rachunkowe przy użyciu komputera i posiada

oprogramowanie umożliwiające uzyskanie czystych danych z zapisów dokonywanych w księgach rachunkowych

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

39/39

 powierzenia ich prowadzenia podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

W przypadku nieprowadzenia ksiąg rachunkowych w siedzibie jednostki albo oddziału (zakładu) kierownik jednostki obowiązany jest: 1. powiadomić właściwy urząd skarbowy o miejscu prowadzenia ksiąg w terminie 15 dni od

dnia wydania ksiąg poza siedzibę jednostki albo oddziału (zakładu), 2. zapewnić dostępność ksiąg rachunkowych do badania przez upoważnione organy kontroli

zewnętrznej w siedzibie jednostki albo oddziału (zakładu).

C - OTWIERANIE I ZAMYKANIE KSIĄG RACHUNKOWYCH Księgi rachunkowe OTWIERA SIĘ (art. 12 ust.1):  na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień pierwszego zdarzenia wywołującego

skutki o charakterze majątkowym lub finansowym,  na początek każdego następnego roku obrotowego,  na dzień zmiany formy prawnej,  na dzień wpisu do rejestru połączenia jednostek lub podziału jednostki, powodujących

powstanie nowej jednostki (jednostek),  na dzień rozpoczęcia likwidacji lub ogłoszenia upadłości – w ciągu 15 dni od dnia zaistnienia tych zdarzeń. Można nie otwierać ksiąg rachunkowych w przypadku (art. 12 ust 3):  przekształcenia spółki osobowej oraz spółki cywilnej w inną spółkę osobową, a także spółki

kapitałowej w inną spółkę kapitałową,  połączenia jednostek, gdy rozliczenie połączenia następuje metodą łączenia udziałów i nie

powoduje powstania nowej jednostki,  ogłoszenia upadłości jednostki z możliwością zawarcia układu. Księgi rachunkowe ZAMYKA SIĘ (art. 12 ust 2):  na dzień kończący rok obrotowy,  na dzień zakończenia działalności jednostki, w tym również jej sprzedaży, zakończenia

likwidacji lub postępowania upadłościowego, o ile nie nastąpiło jego umorzenie,  na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej,  w jednostce przejmowanej na dzień połączenia związanego z przejęciem jednostki przez inną

jednostkę, to jest na dzień wpisu do rejestru tego połączenia,  na dzień poprzedzający dzień podziału lub połączenia jednostek, jeżeli w wyniku podziału lub

połączenia powstaje nowa jednostka, to jest na dzień poprzedzający dzień wpisu do rejestru połączenia lub podziału,  na dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości,  na inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami – nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia tych zdarzeń.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

40/40

Można nie zamykać ksiąg rachunkowych w przypadku (art. 12 ust 3 i 3a):  przekształcenia spółki osobowej oraz spółki cywilnej w inną spółkę osobową, a także spółki

kapitałowej w inną spółkę kapitałową,  połączenia jednostek, gdy rozliczenie połączenia następuje metodą łączenia udziałów i nie

powoduje powstania nowej jednostki,  ogłoszenia upadłości jednostki z możliwością zawarcia układu,  gdy podział jednostki następuje przez wydzielenie.

D - ZAKRES KSIĄG RACHUNKOWYCH I ICH OZNACZENIA Księgi rachunkowe obejmują zbiory zapisów księgowych, obrotów (sum zapisów) i sald, które tworzą (art. 13 ust. 1):  dziennik,  księgę główną,  księgi pomocnicze,  zestawienia: obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych,  wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz).

Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera za równoważne z nimi uważa się odpowiednio zasoby informacyjne rachunkowości, zorganizowane w formie oddzielnych komputerowych zbiorów danych, bazy danych lub wyodrębnionych jej części, bez względu na miejsce ich powstania i przechowywania (art. 13 ust. 2).Warunkiem utrzymywania zasobów informacyjnych systemu rachunkowości przy użyciu komputera jest posiadanie przez jednostkę oprogramowania umożliwiającego uzyskiwanie czytelnych informacji w odniesieniu do zapisów dokonanych w księgach rachunkowych, poprzez ich wydrukowanie lub przeniesienie na informatyczny nośnik danych (art. 13 ust. 3).

E - DZIENNIK I JEGO PROWADZENIE EWIDENCJA CHRONOLOGICZNA oznacza rejestrowanie operacji gospodarczych w kolejności ich dokonywania. Dla chronologicznego ujęcia zapisów stosuje się urządzenie księgowe zwane „dziennikami”. DZIENNIK – ewidencja chronologiczna operacji w kolejności ich występowania bez względu na to na jakich kontach operacje te zostaną zaksięgowane. Dziennik zawiera chronologiczne ujęcie zdarzeń, jakie nastąpiły w danym okresie sprawozdawczym. Bez względu na technikę prowadzenia ksiąg rachunkowych dziennik powinien umożliwiać uzgodnienie jego obrotów z obrotami zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej (art. 14 ust. 1).Zapisy w dzienniku muszą być kolejno numerowane, a sumy zapisów (obroty) liczone w sposób ciągły. Sposób dokonywania zapisów w dzienniku powinien umożliwiać ich jednoznaczne powiązanie ze sprawdzonymi i zatwierdzonymi dowodami księgowymi (art. 14 ust. 2).

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

41/41

Jeżeli stosuje się dzienniki częściowe, grupujące zdarzenia według ich rodzajów, to należy sporządzić zestawienie obrotów tych dzienników za dany okres sprawozdawczy (art. 14 ust. 3)Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera zapis księgowy powinien posiadać automatycznie nadany numer pozycji, pod którą został wprowadzony do dziennika, a także dane pozwalające na ustalenie osoby odpowiedzialnej za treść zapisu (art. 14 ust. 4).

F - KSIĘGI GŁÓWNE ZAPISY SYSTEMATYCZNE – to zapisy księgowe dokonywane na właściwych z uwagi na treść operacji gospodarczej, kontach syntetycznych i uszczegóławiających je kontach analitycznych. KSIĘGA GŁÓWNA – to zbiór kont syntetycznych służących do rejestracji operacji gospodarczych. Konta księgi głównej zawierają zapisy o zdarzeniach w ujęciu systematycznym. Na kontach tych obowiązuje ujęcie zarejestrowanych uprzednio lub równocześnie w dzienniku zdarzeń, zgodnie z zasadą podwójnego zapisu. Zapisów na określonym koncie księgi głównej dokonuje się w kolejności chronologicznej (art. 15 ust. 1-2).

G - KSIĘGI POMOCNICZE Konta ksiąg pomocniczych zawierajązapisy będące uszczegółowieniem i uzupełnieniem zapisów kont księgi głównej. Prowadzi się je w ujęciu systematycznym jako wyodrębniony system ksiąg, kartotek (zbiorów kont), komputerowych zbiorów danych, uzgodniony z saldami i zapisami na kontach księgi głównej (art. 16 ust. 1). Na kontach ksiąg pomocniczychmożna w ciągu okresu sprawozdawczego stosować, obok lub zamiast jednostek pieniężnych, jednostki naturalne. Należy wówczas sporządzić na koniec okresu sprawozdawczego zestawienie zapisów dokonanych na kontach ksiąg pomocniczych w jednostkach naturalnych i ustalić ich wartość (art. 16 ust. 2).

H - METODY PROWADZENIA KSIĄG POMOCNICZYCH Konta ksiąg pomocniczych prowadzi się w szczególności dla:  środków trwałych, w tym także środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych

i prawnych oraz dokonywanych od nich odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych,  rozrachunków z kontrahentami,  rozrachunków z pracownikami, a w szczególności jako imienną ewidencję wynagrodzeń

pracowników zapewniającą uzyskanie informacji, z całego okresu zatrudnienia,  operacji sprzedaży (kolejno numerowane własne faktury i inne dowody, ze

szczegółowością niezbędną do celów podatkowych),  operacji zakupu (obce faktury i inne dowody, ze szczegółowością niezbędną do wyceny

składników aktywów i do celów podatkowych),  kosztów i istotnych dla jednostki składników aktywów,  operacji gotówkowych w przypadku prowadzenia kasy.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

42/42

Kierownik jednostki, uwzględniając rodzaj i wartość poszczególnych grup rzeczowych składników aktywów obrotowych posiadanych przez jednostkę, podejmuje decyzję ostosowaniu jednej z następujących metod prowadzenia kont ksiąg pomocniczych dla tych grup składników:

1. ewidencję ilościowo-wartościową, w której dla każdego składnika ujmuje się obroty i stany w jednostkach naturalnych i pieniężnych,

2. ewidencję ilościową obrotów i stanów, prowadzoną dla poszczególnych składników lub ich jednorodnych grup wyłącznie w jednostkach naturalnych. Wartość stanu wycenia się przynajmniej na koniec okresu sprawozdawczego, za który następują rozliczenia z budżetem z tytułu podatku dochodowego, dokonane na podstawie danych rzeczywistych,

3. ewidencję wartościową obrotów i stanów towarów oraz opakowań, prowadzoną dla punktów obrotu detalicznego lub miejsc składowania, której przedmiotem zapisów są tylko przychody, rozchody i stany całego zapasu,

4. odpisywania w koszty wartości materiałów i towarów na dzień ich zakupu lub produktów gotowych w momencie ich wytworzenia, połączone z ustalaniem stanu tych składników aktywów i jego wyceny oraz korekty kosztów o wartość tego stanu, nie później niż na dzień bilansowy.

I - ZESTAWIENIE OBROTÓW I SALD

Na podstawie zapisów na kontach księgi głównej sporządza się na koniec każdego okresu sprawozdawczego, nie rzadziej niż na koniec miesiąca, zestawienie obrotów i sald, zawierające:  symbole lub nazwy kont,  salda kont na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obroty za okres sprawozdawczy

i narastająco od początku roku obrotowego oraz salda na koniec okresu sprawozdawczego,

 sumę sald na dzień otwarcia ksiąg rachunkowych, obrotów za okres sprawozdawczy i narastająco od początku roku obrotowego oraz sald na koniec okresu sprawozdawczego.

Obroty tego zestawienia powinny być zgodne z obrotami dziennika lub obrotami zestawienia obrotów dzienników częściowych. (art. 18 ust. 1).Co najmniej na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych sporządza się zestawienia sald wszystkich kont ksiąg pomocniczych, a na dzień inwentaryzacji – zestawienia sald inwentaryzowanej grupy składników aktywów (art. 18 ust. 2).

J - INWENTARZ - WYKAZ SKŁADNIKÓW AKTYWÓW I PASYWÓW Wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz), potwierdzony ich inwentaryzacją, sporządzają jednostki, które uprzednio nie prowadziły ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą. Wpozostałych jednostkach rolę inwentarza spełnia zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej oraz zestawienia sald kont ksiąg pomocniczych sporządzone na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych. (art. 19 ust. 1). Pozycje inwentarza sporządzonego przez jednostki, które nie prowadziły uprzednio ksiąg rachunkowych, powinny stanowić odpowiedniki lub

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

43/43

rozwinięcia poszczególnych pozycji bilansu otwarcia. Składniki aktywów i pasywów wycenia się w inwentarzu według zasad określonych w ustawie. (art. 19 ust. 2)

K - RZETELNOŚĆ, BEZBŁĘDNOŚĆ, SPRAWDZALNOŚĆ I AKTUALNOŚĆ KSIĄG RACHUNKOWYCH Księgi rachunkowe powinny być prowadzone rzetelnie, bezbłędnie, sprawdzalnie i bieżąco. 1. Księgi rachunkowe uznaje się za rzetelne, jeżeli dokonane w nich zapisy odzwierciedlają

stan rzeczywisty. 2. Księgi rachunkowe uznaje się za prowadzone bezbłędnie, jeżeli wprowadzono do nich

kompletnie i poprawnie wszystkie zakwalifikowane do zaksięgowania w danym miesiącu dowody księgowe, zapewniono ciągłość zapisów oraz bezbłędność działania stosowanych procedur obliczeniowych.

3. Księgi rachunkowe uznaje się za sprawdzalne, jeżeli umożliwiają stwierdzenie poprawności dokonanych w nich zapisów, stanów (sald) oraz działania stosowanych procedur obliczeniowych, a w szczególności: a) udokumentowanie zapisów pozwala na identyfikację dowodów i sposobu ich zapisania

w księgach rachunkowych na wszystkich etapach przetwarzania danych, b) zapisy uporządkowane są chronologicznie i systematycznie według kryteriów

klasyfikacyjnych umożliwiających sporządzenie obowiązujących jednostkę sprawozdań finansowych i innych, sprawozdań, w tym deklaracji podatkowych oraz dokonanie rozliczeń finansowych,

c) w przypadku prowadzenia ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera zapewniona jest kontrola kompletności zbiorów systemu rachunkowości oraz parametrów przetwarzania danych,

d) zapewniony jest dostęp do zbiorów danych pozwalających, bez względu na stosowaną technikę, na uzyskanie w dowolnym czasie i za dowolnie wybrany okres sprawozdawczy jasnych i zrozumiałych informacji o treści zapisów dokonanych w księgach rachunkowych.

4. Księgi rachunkowe uznaje się za prowadzone bieżąco, jeżeli: a) pochodzące z nich informacje umożliwiają sporządzenie w terminie obowiązujących

jednostkę sprawozdań finansowych i innych, sprawozdań, w tym deklaracji podatkowych oraz dokonanie rozliczeń finansowych,

b) zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej są sporządzane przynajmniej za poszczególne okresy sprawozdawcze, nie rzadziej niż na koniec miesiąca, w terminie, o którym mowa w pkt 1 (czyli w terminie obowiązujących jednostkę sprawozdań finansowych i innych, sprawozdań, w tym deklaracji podatkowych oraz dokonanie rozliczeń finansowych), a za rok obrotowy - nie później niż do 85 dnia po dniu bilansowym,

c) ujęcie wpłat i wypłat gotówką, czekami i wekslami obcymi oraz obrotu detalicznego i gastronomii następuje w tym samym dniu, w którym zostały dokonane.

27 - POJECIE I KLASYFIKACJA ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH

Środki pieniężne to (zarówno w walucie polskiej jak i obcej):  gotówka (banknoty i monety) oraz bony pieniężne,  środki (jednostki) pieniężne na rachunkach bankowych lub w formie lokat pieniężnych,

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

44/44

 czeki, weksle obce, jeżeli są one płatne w ciągu 3 miesięcy od daty wystawienia oraz środki pieniężne w drodze,

 metale szlachetne (sztaby złota, srebro, platyna) – jeżeli nie są zaliczane do rzeczowych składników majątku obrotowego.

Środki pieniężne ujmowane są w rachunkowości jako:  środki pieniężne w kasie ,  środki pieniężne w banku (na rachunkach bankowych),  inne środki pieniężne (czeki obce, weksle obce, środki pieniężne w drodze).

W myśl ustawy o rachunkowości (art. 3 ust. 1 pkt. 25 ) aktywa pieniężne to aktywa

w formie krajowych środków płatniczych, walut obcych i dewiz. Do aktywów pieniężnych zalicza się również inne aktywa finansowe, w tym w szczególności

naliczone odsetki od aktywów finansowych. Jeżeli aktywa te są płatne lub wymagalne w ciągu 3 miesięcy od dnia ich otrzymania,

wystawienia, nabycia lub założenia (lokaty), to na potrzeby rachunku przepływów pieniężnych zalicza się je do środków pieniężnych, chyba że ujmuje się je w przepływach z działalności inwestycyjnej (lokacyjnej),

28 - WYCENA ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH

Środki pieniężne na dzień bilansowy wycenia się według wartości nominalnej. Gotówkę oraz pieniądz ulokowany na rachunkach bankowych wyrażoną w walutach obcych wycenia się na dzień bilansowy po obowiązującym w tym dniu średnim kursie ustalonym dla danej waluty przez NBP. (art. 30 ust. 1 pkt. 1)

Gotówka znajdującą się w jednostkach prowadzących kupno i sprzedaż walut obcych

(kantor) – po kursie, po którym nastąpił jej zakup, jednak w wysokości nie wyższej od średniego kursu ogłoszonego na dzień wyceny dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. (art. 30 ust. 1 pkt. 2).

Wyrażone w walutach obcych operacje gospodarcze ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia – o ile odrębne przepisy dotyczące środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz środków niepodlegających zwrotowi, pochodzących ze źródeł zagranicznych nie stanowią inaczej – odpowiednio po kursie (art. 30 ust. 2 pkt. 1-2): 1. kupna walut stosowanych przez bank, z którego usług korzysta jednostka – w przypadku

operacji sprzedaży walut oraz operacji zapłaty należności, 2. sprzedaży walut stosowanych przez bank, z którego usług korzysta jednostka –

w przypadku operacji kupna walut oraz operacji zapłaty należności, 3. średnim ustalonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski na ten dzień, chyba że

w zgłoszeniu celnym lub innym wiążącym jednostkę dokumencie ustalony został inny kurs –

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

45/45

w przypadku zapłaty należności lub zobowiązań, jeżeli nie jest zasadne zastosowanie kursów omówionych powyżej a także w przypadku pozostałych operacji.

Ustawa o rachunkowości nie wskazuje czy powyższe zasady wyceny mają zastosowanie do

jednostek posiadających rachunek walutowy, czy też nie. Zatem jednostki, które posiadają rachunki walutowe mogą stosować te zasady do wyceny własnych środków zgromadzonych na tych rachunkach.

W świetle przepisów ustawy o rachunkowości waluty obce mieszczą się w definicji aktywów

pieniężnych (art. 3 ust. 1 pkt. 25), a aktywa pieniężne mieszczą się w definicji aktywów finansowych (art. 3 ust. 1 pkt 24) z kolei aktywa finansowe są jednym ze składników inwestycji.

Stosownie zatem do art. 35 ust. 1, nabyte aktywa finansowe (a więc także waluty obce) oraz

inne inwestycje ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich nabycia albo powstania, według ceny nabycia albo ceny zakupu, jeżeli koszty przeprowadzenia i rozliczenia transakcji nie są istotne.

Natomiast gdy ceny nabycia albo zakupu, albo koszty wytworzenia jednakowych albo uznanych za jednakowe, ze względu na podobieństwo ich rodzaju i przeznaczenie, są różne to ich rozchód wycenia się według metody wybranej przez jednostkę spośród określonych w art. 34 ust. 4 pkt. 1-3 ustawy o rachunkowości (tzw. kurs historyczny) czyli:

 według kursu przeciętnego to jest ustalonego w wysokości średniej ważonej,  po kursie waluty, które jednostka najwcześniej nabyła,  po kursie waluty, które jednostka najpóźniej nabyła.

29 - RÓŻNICE KURSOWE W PRAWIE PODATKOWYM

W myśl ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych art. 9b ust. 1 podatnicy ustalają różnice kursowe na podstawie:

1. art. 15a, albo 2. przepisów o rachunkowości, pod warunkiem że w okresie, o którym mowa w ust. 3,

sporządzane przez podatników sprawozdania finansowe będą badane przez podmioty uprawnione do ich badania.

Podatnicy, którzy wybrali metodę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, zaliczają

odpowiednio do przychodów lub kosztów uzyskania przychodów ujęte w księgach rachunkowych różnice kursowe z tytułu transakcji walutowych i wynikające z dokonanej wyceny składników aktywów i pasywów wyrażonych w walucie obcej, a także wyceny pozabilansowych pozycji w walutach obcych. Wycena ta dla celów podatkowych powinna być dokonywana na ostatni dzień każdego miesiąca i na ostatni dzień roku podatkowego lub na ostatni dzień kwartału i na ostatni dzień roku podatkowego albo tylko na ostatni dzień roku podatkowego, z tym że wybrany termin wyceny musi być stosowany przez pełny rok podatkowy i nie może być zmieniany.

W przypadku wyboru metody, o której mowa w ust. 1 pkt 2, podatnicy mają obowiązek stosować tę metodę przez okres nie krótszy niż trzy lata podatkowe, licząc od

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

46/46

początku roku podatkowego, w którym została przyjęta ta metoda, z tym że podatnicy mają obowiązek w terminie do końca pierwszego miesiąca roku podatkowego, a w przypadku podatników rozpoczynających działalność - w terminie 30 dni od dnia jej rozpoczęcia, zawiadomić w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wyborze tej metody. Art. 15 ust. 1,2,3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych

Różnice kursowe zwiększają odpowiednio przychody jako dodatnie różnice kursowe albo koszty uzyskania przychodów jako ujemne różnice kursowe w kwocie wynikającej z różnicy między wartościami określonymi w punktach poniżej. Dodatnie różnice kursowe powstają, jeżeli wartość: 1. przychodu należnego wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według kursu

średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski jest niższa od wartości tego przychodu w dniu jego otrzymania, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia,

2. poniesionego kosztu wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według kursu

średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski jest wyższa od wartości tego kosztu w dniu zapłaty, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia,

3. otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich

wpływu jest niższa od wartości tych środków lub wartości pieniężnych w dniu zapłaty lub innej formy wypływu tych środków lub wartości pieniężnych, według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni, z zastrzeżeniem pkt 4 i 5,

4. kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego udzielenia jest niższa od wartości tego

kredytu (pożyczki) w dniu jego zwrotu, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni,

5. kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego otrzymania jest wyższa od wartości tego

kredytu (pożyczki) w dniu jego spłaty, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni.

Ujemne różnice kursowe powstają, jeżeli wartość: 1. przychodu należnego wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według kursu

średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski jest wyższa od wartości tego przychodu w dniu jego otrzymania, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia,

2. poniesionego kosztu wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu na złote według kursu

średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski jest niższa od wartości tego kosztu w dniu zapłaty, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia,

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

47/47

3. otrzymanych lub nabytych środków lub wartości pieniężnych w walucie obcej w dniu ich wpływu jest wyższa od wartości tych środków lub wartości pieniężnych w dniu zapłaty lub innej formy wypływu tych środków lub wartości pieniężnych, według faktycznie

4. zastosowanego kursu waluty z tych dni, z zastrzeżeniem pkt 4 i 5, 5. kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego udzielenia jest wyższa od wartości tego

kredytu (pożyczki) w dniu jego zwrotu, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni,

6. kredytu (pożyczki) w walucie obcej w dniu jego otrzymania jest niższa od wartości tego

kredytu (pożyczki) w dniu jego spłaty, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tych dni.

30 - ZASADY OBROTU PIENIĘŻNEGO

Środki pieniężne jednostki gospodarczej wyrażone zarówno w walucie krajowej jak

i w walutach obcych są gromadzone w kasie (kasach) lub na rachunkach bankowych. Przychody i rozchody tych środków, określane mianem obrotu pieniężnego mogą następować w formie gotówkowej i bezgotówkowej. O b r ó t g o t ó w k o w y polega na przyjmowaniu i wydatkowaniu gotówki. Obejmuje on wpłaty i wypłaty gotówki z kasy lub bieżącego rachunku bankowego. Jego wielkość zależy od specyfiki jednostki gospodarczej. O b r ó t b e z g o t ó w k o w y polegają na uregulowaniu rozrachunków pomiędzy podmiotami za pośrednictwem i pod kontrolą banku, który na polecenie dłużnika przenosi odpowiednią kwotę z jego rachunku na rachunek wierzyciela. Rozliczenia te występują w postaci zapisów na rachunkach bankowych.

31 - ŚRODKI PIENIĘŻNE W KASIE

W każdej jednostce gospodarczej wyodrębniona jest kasa, prowadzona przez specjalnego pracownika – kasjera, który zajmuje się przyjmowaniem, wypłacaniem i przechowywaniem środków pieniężnych mających postać gotówki, to jest banknotów i bilonu. Kasjer jest odpowiedzialny za stan i obroty kasy. Wszystkie operacje kasowe wymagają udokumentowania właściwymi dowodami wpłaty lub wypłaty, w których zlecono kasjerowi przyjęcie lub wypłacenie odpowiedniej sumy pieniężnej. Dokumentacja operacji kasowych zawiera:  wpłaty gotówkowe dokonywane są własnymi przychodowymi dowodami kasowymi

(„Dowód wpłaty - KP”),  wypłaty gotówki dokonywane są własnymi źródłowymi dowodami kasowymi (jak: dowód

wypłaty na własny rachunek bankowy, rachunki i faktury obce, rozliczenia zaliczek, wniosek o wypłatę zaliczki, listy płac) oraz zastępczymi dowodami wpłaty w przypadku braku dokumentów źródłowych („Dowody wypłaty – KW”),

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

48/48

Z gotówka w kasie ściśle powiązane jest pojecie pogotowie kasowe – które oznacza niezbędny zapas gotówki na bieżące wydatki.

Wszystkie operacje kasowe ujmuje się na bieżąco w raporcie kasowym, który jest urządzeniem ewidencyjnym dowodów wpłaty i wypłaty gotówki (oddzielny dla każdej kasy i waluty). Sporządza go kasjer na koniec okresu sprawozdawczego no na koniec miesiąca (może być również sporządzany codziennie lub za okresy kilkudniowe stanowiace część okresu sprawozdawczego).

A - OGRANICZENIE OBROTU GOTÓWKOWEGO

Istnieją jednak pewne ograniczenia dotyczące obrotu gotówkowego, które reguluje ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Art. 2 Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Art. 4 Przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Art. 22 Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy: 1. stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca, 2. jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności,

przekracza równowartość 15 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.

Przedsiębiorca będący członkiem spółdzielczej kasy oszczędnościowo kredytowej może realizować obowiązek określony powyżej za pośrednictwem rachunku w tej spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. Przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wykonywania i pośrednictwa w realizowaniu przekazów pieniężnych w obrocie zagranicznym stosuje odpowiednio przepisy art. 63g i art. 111 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.).

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

49/49

B - PRZECHOWYWANIE I TRANSPORTOWANIE ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH

Zasady przechowywania i transportowania środków pieniężnych określa Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 października 1998r. w sprawie szczegółowych zasad i wymagań, jakim powinna odpowiadać ochrona wartości pieniężnych przechowywanych i transportowanych przez przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne (tekst jednolity Dz.U.1998 Nr 129 poz. 858 z póź. zmianami). Oto niektóre regulacje z tego rozporządzenia: Przedsiębiorcy i kierownicy innych jednostek organizacyjnych, w celu ochrony wartości pieniężnych, są obowiązani zapewnić bezpośrednia fizyczna ochronę budynków, pomieszczeń i pojazdów przeznaczonych do ich przechowywania lub transportu lub wykonać techniczne zabezpieczenie tych budynków, pomieszczeń i pojazdów. Przez pojęcie „jednostka obliczeniowa” należy rozumieć jednostkę określającą dopuszczalny limit stale lub jednorazowo przechowywanych i transportowanych wartości pieniężnych, wynoszącą 120-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za ubiegły kwartał, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. (XII 2008 ok. 380 tyś zł) Transport środków pieniężnych powinien odbywać się przy użyciu odpowiednich zabezpieczeń technicznych:  transport wartości pieniężnych nieprzekraczających 1 jednostki obliczeniowej może

być wykonywany pieszo, jeżeli użycie pojazdu mechanicznego nie jest uzasadnione. W przypadku, gdy przenoszone wartości pieniężne przekraczają 0,3 jednostki obliczeniowej, osoba transportująca powinna być chroniona przez co najmniej jednego pracownika ochrony, który może być nie uzbrojony ,

 wartości pieniężne większe niż 1 jednostka obliczeniowa transportuje się pojazdami specjalnymi lub przystosowanymi (ich warunki techniczne określa rozporządzenie),

 transport wartości pieniężnych powyżej 20 jednostek obliczeniowych wykonuje się przy użyciu pojazdów specjalnych.

Transport wartości pieniężnych jest chroniony co najmniej przez:  jednego konwojenta - przy przewozie wartości pieniężnych do 5 jednostek

obliczeniowych,  dwóch konwojentów - przy przewozie wartości pieniężnych powyżej 5 do 15 jednostek

obliczeniowych,  trzech konwojentów - przy przewozie wartości pieniężnych powyżej 15 do 50 jednostek

obliczeniowych,  czterech konwojentów - przy przewozie wartości pieniężnych powyżej 50 jednostek

obliczeniowych.

Przy transporcie wartości pieniężnych powyżej 30 jednostek obliczeniowych samochodem specjalnym należy do transportu przydzielić samochód ubezpieczający.

W przypadku transportowania wartości pieniężnych kolumną samochodów należy do transportu przydzielić dwa samochody ubezpieczające, ustalając liczebność grupy konwojowej,

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

50/50

liczącej po dwóch konwojentów na samochód ubezpieczający i po jednym konwojencie na każdy samochód przewożący wartości pieniężne. Instrukcja kasowa powinna zawierać przede wszystkim:  zasady zabezpieczenia kasy w danej jednostce,  zasady powierzania obowiązków kasjera,  zasady ochrony, transportu i przenoszenia środków pieniężnych,  zasady gospodarki kasowej (pogotowie kasowe),  zasady pobierania gotówki do kasy (wzory podpisów na czekach gotówkowych, zasady

gospodarki czekami),  zasady wystawiania wtórnych dowodów kasowych, KP i KW oraz zasady i terminy

sporządzania raportów kasowych,  zapisy dotyczące inwentaryzacji gotówki w kasie, o ile nie zostały ujęte w instrukcji

inwentaryzacyjnej.

32 - ŚRODKI PIENIĘŻNE NA RACHUNKU BANKOWYM I ICH EWIDENCJA Prowadzenie obrotu bezgotówkowego wymaga obowiązku posiadania konta bankowego przez wszystkie podmioty które są zobligowane do tego obrotu. W myśl art. 22 (ustawa o swobodzie działalności gospodarczej) dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy: 1 stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz 2 jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności,

przekracza równowartość 15 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.

W przypadku przedsiębiorcy będącego członkiem (SKOK) spółdzielczej kasy oszczędnościowo- kredytowej może realizować płatności za pośrednictwem rachunku w tej spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej. Natomiast przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w zakresie wykonywania i pośrednictwa w realizowaniu przekazów pieniężnychw obrocie zagranicznym stosuje odpowiednio przepisy art. 63g i art. 111 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn.zm.2). Do typowych rozliczeń bezgotówkowych należy:  polecenie przelewu – jedna z form pieniężnych rozliczeń bezgotówkowych, która polega

na wydaniu bankowi dyspozycji przekazania określonej kwoty z rachunku bankowego płatnika (czyli dyspozycji obciążenia jego rachunku określoną kwotą) na wskazany przez niego inny rachunek bankowy w celu uregulowania zobowiązań.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

51/51

Przy tego typu rozliczeniach stroną inicjującą rozrachunki jest płatnik. Operacje te są przeprowadzane na podstawie bankowego formularza „Polecenie przelewu”. Z polecenia przelewu mogą korzystać wszystkie osoby prawne i fizyczne posiadające rachunek bankowy. Bank powinien zaksięgować otrzymane polecenie przelewu najpóźniej w następnym dniu roboczym po jego przyjęciu. Warunkiem wykonania polecenia przelewu jest posiadanie przez zleceniodawcę odpowiedniego pokrycia na rachunku bankowym. Przyjęte do realizacji polecenie przelewu bez pokrycia na rachunku dłużnika bank przechowuje w kartotece zobowiązań do czasu jego pokrycia w okresie umownie uzgodnionym. Po upływie tego okresu polecenie przelewu zostaje zwrócone dłużnikowi z adnotacją banku „zwrot zgodnie z umową”.  akredytywa – polega na wyodrębnieniu (zarezerwowaniu) przez bank określonej kwoty z

rachunku odbiorcy (dłużnika) na rzecz określonego dostawcy (wierzyciela). Jest ona formą upoważnienia wystawioną przez odbiorcę towaru, do zablokowania odpowiedniej kwoty środków pieniężnych, na określony czas, na rzecz wskazanego dostawcy towaru.

Stanowi dla dostawcy zabezpieczenie terminowej zapłaty, gdy wywiąże się on z warunków dostawy określonych umową. Akredytywa gwarantuje dostawcy otrzymanie zapłaty, a u odbiorcy uzależnienia dokonania zapłaty od spełnienia przez dostawcę określonego świadczenia. Istota rozliczeń za pomocą akredytywy polega na pokrywaniu przez oddział banku właściwy dla wierzyciela określonych wierzytelności z wyodrębnionych na ten cel środków dłużnika, z zachowaniem warunków ustalonych przez dłużnika. Bank może zwolnić dłużnika od obowiązku wyodrębnienia środków udzielając mu zapewnienia pokrycia zobowiązań rozliczanych za pomocą akredytywy z kredytu bankowego.  polecenie zapłaty – stanowi udzieloną bankowi dyspozycję wierzyciela obciążenia

określoną kwotą rachunku bankowego dłużnika i uznania tą kwotą rachunku wierzyciela. Jest to forma odwrotna niż polecenie przelewu.

Dyspozycja wierzyciela stanowi równocześnie jego zgodę na cofnięcie przez bank dłużnika obciążenia rachunku dłużnika i cofnięcie uznania rachunku wierzyciela w przypadku dokonanego przez dłużnika odwołania polecenia zapłaty. W poleceniu zapłaty stroną inicjującą rozliczenie jest wierzyciel. Jest ono wygodną formą rozliczeń bezgotówkowych dla wierzyciela, ale może dotyczyć tylko wybranych wierzytelności. Dodatkowo dłużnik musi wyrazić zgodę na stosowanie przez wierzyciela poleceń zapłaty w rozliczaniu jego określonych wierzytelności. Taka forma rozliczeń jest przydatna w przypadku rozliczania należności bezspornych. Przeprowadzanie rozliczeń w tej formie wymaga: - posiadania przez wierzyciela i dłużnika rachunków w bankach, które zawarły porozumienie w sprawie stosowania polecenia zapłaty, określające w szczególności: zakres odpowiedzialności banków wykonujących polecenie zapłaty, przyczyny odmowy wykonania polecenia zapłaty przez bank dłużnika, procedury dochodzenia wzajemnych roszczeń banków, wynikających ze skutków odwołania polecenia zapłaty przez dłużnika, wzory jednolitych formularzy oraz zasady wykonywania przez banki poleceń zapłaty za pomocą informatycznych nośników danych,

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

52/52

- udzielenia przez dłużnika wierzycielowi zgody do obciążania rachunku dłużnika w drodze polecenia zapłaty w umownych terminach zapłaty z tytułu określonych zobowiązań, Uznanie rachunku bankowego wierzyciela następuje po uzyskaniu środków przez jego bank od banku dłużnika na pokrycie dokonywanego polecenia zapłaty. Maksymalna kwota pojedynczego polecenia zapłaty nie może przekroczyć równowartości 1000 EURO, gdy dłużnikiem jest osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej, a 50 tys. EURO w przypadku pozostałych dłużników. (art. 63d ustawa prawo bankowe) Ewidencję środków pieniężnych lokowanych na rachunku bieżącym podmiotu gospodarczego w banku finansującym jego działalność prowadzi się na koncie „Rachunek bieżący”. Księgowania na tym koncie dokonywane są wyłącznie na podstawie dokumentów bankowych pod datą ich otrzymania (wyciągów bankowych i dołączonych do nich dowodów), co powinno zapewnić pełną zgodność księgowań banku i podmiotu. Konto „Rachunek bieżąc” może wykazywać dwa salda:

 saldo Dt (Wn) stan środków w banku (należność od banku) saldo Ct (Ma) stan zadłużenia wobec banku z tytułu wykorzystanego kredytu w rachunku

bieżącym (zobowiązanie wobec banku) Schemat 1 – ewidencja środków pieniężnych na rachunku bankowym Schemat 2 - ewidencja kredytu przeterminowanego

33 - INNE ŚRODKI PIENIĘŻNE I ICH EWIDENCJA Inne środki pieniężne to środki którymi dysponuje dany podmiot i są nimi otrzymane, lecz nie zrealizowane czeki i weksle obce oraz środki pieniężne w drodze.  czeki obce – są pisemnym poleceniem zapłaty przez bank określonej sumy pieniężnej

okazicielowi lub określonej osobie podanej na czeku. Zgodnie z polskim prawem czekowym czek musi zawierać w treści słowo „czek”, bezwarunkowe polecenie zapłacenia określonej kwoty pieniężnej, oznaczenie miejsca płatności i banku czyli trasata, który ma zapłacić oraz datę wystawienia i podpisy wystawcy czyli trasanta. Trasatem czeku może być wyłącznie bank, a trasantem każda osoba fizyczna i prawna mająca zdolność do działań prawnych. Schemat 3 – ewidencja czeków obcych  weksle obce – to papier wartościowy, w którym wystawca weksla (weksel własny) lub

wskazana przez niego osoba (weksel trasowany) jest bezwarunkowo zobowiązany do zapłaty określonej osobie w ustalonym miejscu i terminie sumy pieniężnej zapisanej na wekslu.

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

53/53

Schemat4 – ewidencja weksli obcych  środki pieniężne – stanowią równowartość własnych wpłat i przelewów na rachunek

bankowy oraz równowartość czeków obcych przesyłanych do realizacji na które księgowość ma dowód dokonania wpłaty lub przelewu, natomiast ze względów technicznych brak jest dokumentu bankowego lub kasowego potwierdzającego przyjęcie wpłaty. Środki te są ewidencjonowane na koncie „Środki pieniężne w drodze”.

Środki pieniężne w drodze to środki znajdujące się między:  kasa jednostki, a jego rachunkiem bankowym,  poszczególnymi rachunkami bankowymi jednostki.

Schemat5– ewidencja środków pieniężnych w drodze

34 - EWIDENCJA WYNAGRODZEŃ A - POJĘCIE WYNAGRODZEŃ I FORMY WYNAGRODZEŃ

WYNAGRODZENIA – wszelkie wypłaty pieniężne brutto oraz świadczenia w naturze należne osobą fizycznym za wykonanie określonej pracy lub należne z tytułu stosunku pracy. W jednostkach gospodarczych wynagrodzenie za pracę może być wypłacane:

• stałym pracownikom jednostki – wynikają one z umowy o pracę • innym osobą fizycznym oraz pracownikom stałym za wykonanie określonych doraźnych

prac których umowa o pracę nie przewiduje.

B - FORMY WYNAGRODZEŃ ZA STAŁĄ PRACĘ: a) wynagrodzenie za czas pracy  rzeczywisty – mierzony liczbą rejestrowanych godzin obecności – dotyczy pracowników fizycznych  umowny – mierzony pensum czasu pracy ( pensja) – dotyczy pracowników umysłowych

b) wynagrodzenie za rezultat pracy  akord prosty – mierzony ilością produkcji i stawki za jednostkę produktu  akord progresywny – tj. akord prosty uzupełniony o podwyższenie stawek po przekroczeniu normy  akord premiowy – tj. akord prosty uzupełniony o premię za właściwe wykonanie lub przekroczenie normy.

C - WYNAGRODZENIE OBEJMUJE:

 wynagrodzenie osobowe  wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia lub umowy o dzieło  honoraria – wynagrodzenie z tytułu korzystania lub rozporządzania prawami autorskimi

lub pokrewnymi

PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI

54/54

 wynagrodzenie agencyjno – prowizyjne – obejmuje wynagrodzenie osób fizycznych należne za zlecone czynności wykonywane na podstawie umowy agencyjnej

 wypłaty z tytułu udziału w zysku lub nadwyżki bilansowej WYNAGRODZENIE OSOBOWE (obejmują wynagrodzenie i inne świadczenia z tytułu pracy należnej pracownikom) obejmuje głównie:  wynagrodzenie zasadnicze wypłacane w formie czasowej, akordowej, prowizyjnej lub innej.

Wynagrodzenie zasadnicze jest obowiązkowym okresowym świadczeniem pracodawcy na przecz pracownika za wykonaną pracę, wynikającym ze stosunku pracy. Wypłaty wynagrodzenia dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie.

 dodatki za staż pracy lub za szczególne warunki praczy bądź kwalifikacje,  premie i nagrody regulaminowe i uznaniowe,  dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych,  nagrody jubileuszowe,  świadczenia o charakterze deputatowym lub ich ekwiwalenty pieniężne.

D - INNE ŚWIADCZENIA ZWIĄZANE Z PRACĄ OBEJMUJĄ W SZCZEGÓLNOŚCI:  świadczenia związane z niezdolnością do pracy – choroby trwające łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego – 80% wynagrodzenia (przepisy pracodawcy mogą przewidywać wyższy poziom), jeżeli niezdolność do pracy występuje w czasie ciąży świadczenie wypłacane jest w 100%,  odprawa rentowa lub emerytalna  ekwiwalent pieniężny za urlop (niewykorzystany urlop w całości lub części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy),

E - DOKUMENTY ŹRÓDŁOWE SŁUŻĄCE DO EWIDENCJI REZULTATÓW PRACY ORAZ PŁACY PRACOWNIKÓW FIZYCZNYCH

a) KARTY ZAROBKOWE – służą do ujmowania prac wykonanych przez pracowników w ciągu pewnego okresu, stosuje się je gdy pracownik stale wykonuje te same czynności związane z wytwarzaniem wyrobu lub z miejscem pracy, b) KARTY ZLECENIOWE – służą do ujmowania czynności wykonywanych przez grupę pracowników (brygadę), stosuje się je gdy kilka pracowników wykonuje jeden wyrób lub usługę, c) KARTY ROBOCZE (KARTY PRACY) – wystawiane na poszczególne operacje technologiczne, dotyczy jednej operacji produkcyjnej i jednego pracownika – stąd łatwość ustalania wynagradzania pracownika oraz kosztu wytworzenia produktu. Rezultaty pracy lub czasu pracypracownika podlegają wycenie przy zastosowaniu należnych tym pracownikom stawek wynagrodzeń. DOKUMENTY WTÓRNE służące do wyliczenia wynagrodzenia pracowników za określony czas:

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome