Podstawy prawa - Notatki - Podstawy prawa - Część 2, Notatki'z Podstawy prawa. University of Warsaw
Lady_Pank
Lady_Pank4 March 2013

Podstawy prawa - Notatki - Podstawy prawa - Część 2, Notatki'z Podstawy prawa. University of Warsaw

PDF (369.4 KB)
7 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące cechy pism prawnych i komunikatywność tekstu prawnego itp.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Kadencyjność: de iure 4 lata. Kadencja zaczyna się od pierwszego posiedzenia nowo

wybranego Sejmu (dla senatu także) i kończy w dzień poprzedzający I posiedzenie Sejmu

nowej kadencji. Zatem Sejm obraduje w sposób permanentny. Pierwsze posiedzenie

Sejmu zarządzane jest przez prezydenta, prowadzi je z początku marszałek senior, a

zaczyna się ono wyborem marszałka.

- Sejm może podjąć decyzję o samorozwiązaniu (2/3 ustawowej l. posłów) co pociąga rozwiązanie Senatu.

- Prezydent może rozwiązać Sejm gdy ten prze 4 m-ce nie uchwali budżetu, lub nie wybierze premiera (w 3 podejściach). Rozwiązanie to

musi być zaopiniowane przez marszałka. Wówczas nowe wybory w

tempie błyskawicznym (45 dni od zarządzeni, a I posiedzenie 15 dni od

wyborów).

Organizacja działalności: Permanentny tryb pracy, jawność posiedzeń (choć wyjątki).

2) Organy

b) organy kierownicze - marszałek (Sejmu/Senatu): Organ konstytucyjny, ważna rola zapisana

w art. 110 konstytucji - przewodniczy obradom, strzeże praw Sejmu i

porządku w nim (straż), reprezentuje go na zewnątrz. Czuwa na

terminowością i tokiem prac (mianuje i odwołuje szefa kancelarii

sejmu). Kieruje pracami prezydium Sejmu i konwentu seniorów. Sam

ustala granice swojego następstwa (wice).

- Prezydium (marszałek i wice marszałkowie-w sejmie nie określona liczba, w senacie-3), Ustala ono plan prac Sejmu, terminy posiedzeń

(na 3 m-ce w przód). Dokonuje wykładni regulaminu Sejmu,

organizuje współpracę komisji, opiniuje sprawy wniesione do

marszałka.

- Konwent seniorów (prezydium + przewodniczący klubów poselskich + przewodniczący kół poselskich, które miały własne listy wyborcze):

koordynuje prace kół i klubów parlamentarnych.

c) Organy pomocnicze - komisje parlamentarne – w nich zasadnicze prace ustawodawcze.

Dzielą się na:

1) stałe: resortowe (odpowiadające ministerstwom także semantycznie), funkcjonalne (do zadań np. etyki, regulaminowa).

W nich przygotowywane akty prawne i rozstrzygnięcia (obrady

jawne)

2) ad hoc: dla rozwiązanie konkretnego problemu 3) śledcze: powołana dla zbadania sprawy, wchodzi w kompetencje

judykatywy, działa wg kpk. Powoływane tylko przez Sejm (bo

tylko on ma funkcję kontrolną).

3) Prawa (Art.105)i obowiązki

a) Mandat: wolny-czyli: uniwersalny, nieusuwalny (w trakcie kadencji) i niezależny(od poleceń wyborców).

b) Obowiązki: Uczestnictwo w pracach Sejmu i w Komisjach (co najmniej 1) – jeśli nie potrzeba usprawiedliwienia, jeśli nie pojadą

po diecie. Kontakt z wyborcami – z Sejmu środki na biuro

poselskie. Niepołączalność urzędów (nie może być: wojewodą i

wice, podsekretarzem stanu w ministerstwie, praca w administracji,

docsity.com

radnym. Nie może prowadzić działalności gospodarczej

wykorzystującej majątek skarbu państwa lub samorządu. Złożenie

oświadczenia majątkowego (do 30.IV) na ręce marszałka Sejmu –

w nim: o środkach pieniężnych, nieruchomościach, uczestnictwo w

spółkach kapitałowych, osobowych, o zarobkowaniu i mieniu

ruchomym o wart. pow. 10tys., zobowiązań pow. 10tys., o

współwłasności małżeńskiej.

c) Prawa: - bezpłatne przejazdy środkami komunikacji - immunitet-dotyczy odpowiedzialności karnej i karno-administracyjnej,

nie dotyczy cywilnej: formalny (dotyczy czynów karalnych nie

związanych z wykonywaniem mandatu, jest wzruszalny - można się go

zrzec) i materialny (parlamentarzysta za działalność związaną z

wykonywaniem mandatu odpowiada tylko przed Sejmem jeżeli

naruszy prawa osób trzecich może być pociągnięty do

odpowiedzialności tylko za jego zgodą 2/3. Chroni w czasie kadencji i

po jej zakończeniu, niewzruszalny np. głosowanie za kolege, obrażenie

z mównicy.

- Nietykalność poselska: nie może zostać aresztowany, ani zatrzymany bez zgody Sejmu. Wyjątek złapanie na gorącym uczynku (wówczas

max 72h: 48 zatrzymanie, 24 na orzeczenie sądu)

- Dieta poselska

XIII Prezydent sposób wybierania i uprawnienia

1) Wybór: Obywatel RP, mieszkający na jej terytorium, który ukończył 35 lat. Urząd od konstytucji marcowej, przywrócony w małej konstytucji z ’52 r.

2) Opróżnienie urzędu: śmierć, rezygnacja, trwała niezdolność do pełnienia funkcji (zatwierdzona przez 2/3 głosów ZN), orzeczenie trybunału Stanu, uznanie

nieważności wyborów.

3) Pozycja ustrojowa: a) dualizm egzekutywy, b) funkcja arbitra (między Sejmem, a rządem), c) wybór bezpośredni, d) kadencyjność, e) odpowiedzialność przed ZN, choć może wnosić pozwy do sądu, f) wydaje akty wykonawcze (rozporządzenia) zapisane w art.142 konstytucji,

za zgodą premiera.

4) Uprawnienia prezydenta: a) Asygnata aktów prawnych, nominacje sędziowskie i profesorskie, akty

łaski, ordery i odznaczenia, wprowadza stan wyjątkowy.

b) Względem legislatywy: - zarządza wybory i zwołuje I posiedzenie Sejmu, - w 2 przypadkach może rozwiązać Sejm – budżet, premier), - inicjatywa ustawodawcza i prawo do zarządzania referendum (za

bezwzględną zgodą Senatu),

- inicjatywa hamująca (veto, odesłanie do TK), d) Względem rządu:

- powierza tworzenie rządu – daje 30 dni na zrobienie tego jeśli 2 razy nic rozwiązanie parlamentu,

docsity.com

- może wnioskować o postawienie członka RM (przez Sejm) przed Trybunałem Stanu,

- przewodniczy Radzie Gabinetowej, e) Uprawnienia względem judykatywy:

- absolutne prawo łaski, akt łaski, - prawo abolicji (uznaje że jakiś czyn przestał być zabroniony – był bez

wyroku),

- amnestia („darowanie resztek kar”), - powołuje sędziów (i ustala ich pensje) na wniosek krajowej rady

sądowniczej, ale bez Sędziów TK (prezesa i wice z przedstawionych

mu 2 kandydatów) i TS,

f) Kompetencje w polityce zagranicznej: - reprezentuje państwo, - decyzje personalne o obsadzie funkcji ambasadora i konsula gen. (choć

kandydat na wniosek MSZ) + kontrasygnata szefa MSZ i premiera,

- ratyfikuje umowy międzynarodowe-czasem potrzeba akceptacji Sejmu, - decyzje o postawieniu w stan wojny,

g) zwierzchnik sił zbrojnych, decyduje o mobilizacji, a na czas wojny na wniosek premiera mianuje naczelnego wodza,

h) Za przestępstwa i nie podpisanie ustawy odpowiada przed TS,

XIV Rada Ministrów

1) Powoływanie: a) Prezydent desygnuje kandydata na premiera, ten proponuje skład RM,

powołuje premiera i RM w 14 dni od I posiedzenia Sejmu, lub dymisji

poprzedników.

b) Max 14 dni potem wniosek o wotum zaufania- bezwzględna >przy min. ½, c) Bez tego wybiera Sejm bezwzględną większością.

2) Dymisja: a) obligatoryjnie składa premier na I posiedzeniu Sejmu, przyjęta przez

prezydenta,

b) brak wotum zaufania, lub wotum nieufności, 3) Pozycja ustrojowa:

a) konstytucyjny organ kolegialny o szerokich uprawnieniach, b) odpowiedzialna politycznie przed sejmem i prawnie przed TS, c) składa się z jednoosobowych organów (ministrów), a te z pomocniczych

ministerstw,

d) prowadzi bieżącą politykę państwa, e) poprzez premiera sprawuje nadzór nad działalnością samorządu

terytorialnego (wojewodowie).

4) Prezes Rady Ministrów: a) szef rządu, b) na jego wniosek powoływanie/odwoływanie ministrów, lub gabinetu, c) konstruktywne wotum nieufności, d) władza organizacyjna:

- kieruje RM, - powołuje kierowników urzędów centralnych, pełnomocników i szefa

kancelarii, oraz wojewodów i wice.

- Zwierzchnik służby cywilnej

docsity.com

e) stanowi prawo (rozporządzenia i zarządzenia) 5) Ministrowie: specjalizacja przedmiotowa, powoływanie ma charakter

merytoryczny, podwójna pozycja ustrojowa (członek RM, zwierzchnik resortu),

odwoływane za działanie wbrew polityce rządu prze premiera.

6) Wydawanie aktów prawnych – rozporządzenia jako akty stosowania prawa (z przepisów blankietowych)

7) W RM są: a) stałe komitety np. Komitet Obrony Kraju, b) kolegium służb specjalnych (koordynujące prace ABW, AW, WSI, Policji,

SG, ŻW),

c) rada legislacyjna (opisywanie nowych aktów prawnych i nadzór nad ich tworzeniem),

8) Prowadzi politykę zagraniczną. 9) Podstawowe Zadanie – kierowanie administracją, wykonanie budżetu ,

inicjatywa ustawodawcza i pilnowanie wykonywania ustaw.

XV) Podział terytorialny kraju i uprawnienia samorządu terytorialnego(art. 164)

1) Samorządność jest metodą rozstrzygania spraw publicznych, występuje na 3 szczeblach, a jego podstawową funkcją jest decentralizacja.

2) Gmina: Jest podstawową jednostka administracyjną, jej skład to terytorium i zamieszkujący je ludzie, obszar o określonych granicach, których demarkacji i

delimitacji dokonuje RM. Domniemywa się, że w jej kompetencjach wszystkie

sprawy publiczne, chyba ze akt prawny stanowi inaczej.

a) zadania własne: to co ma robić z założenia - realizowane w oparciu o własne środki:

- dbanie o infrastrukturę techniczną i utrzymywanie bezpieczeństwa z nią związanego (np. wały),

- prowadzenie społecznych żłobków, przedszkoli i szkół podstawowych, - dla ich realizacji dysponuje majątkiem (należącym do wszystkich) –

może zawierać umowy handlowe - jest osobą prawną

b) zadania zlecone od administracji rządowej: dostaje na nie fundusze, są one przekazywane ustawą (np. prowadzenie rejestru wyborców, nie może się

sprzeciwić), porozumieniem administracyjnym,

c) dochody gminy: - własne: (przewidywane ustawą) podatki (gruntowy, nieruchomości,

środków transportu, leśny, rolny, od spadków i darowizn) opłaty

(klimatyczna, targowa, od czynności cywilno-prawnej),

samoopodatkowanie, udział w podatku dochodowym (15% od osób

fizycznych i 5% od prawnych), subwencje ogólne.

- Spoza: subwencja główna (środki należne gminie, wypłacane w 12 ratach przez szefa MF, zależne od liczby mieszkańców), subwencja

oświatowa (na utrzymanie szkół podstawowych, zależna od ich liczby),

dotacja: doraźna, na konkretne zadanie (własne lub zlecone) jeśli

nadwyżka to zwrot!

d) Organy gminy: - stanowiące i kontrole: Rada gminy lub miasta, (różna liczba radnych

zależna od populacji), wybory równe, tajne, bezpośrednie,

powszechne, proporcjonalne (de iure, większościowe de facto). Działa

w trybie sesyjnym, kadencja 4 lata rozpoczynająca się w dniu

docsity.com

wyborów, sesję zwołuje przewodniczący rady gminy, są w radzie

komisje. Posiedzenia jawne. Kompetencje: stanowienie uchwał i

statutu, wybieranie i odwoływanie zarządu (ale bez wójta), uchwala

wysokość podatków (w określonych granicach), uchwala plan

zagospodarowania przestrzennego, kontroluje zarząd (komisja

rewizyjna), zarządza majątkiem.

- Zarządzające: zarząd (na czele z nieodwoływalnym wójtem, burmistrzem, prezydentem), 3-5 osób, ze składu Rady, wykonuje

budżet, projektuje i wykonuje uchwały Rady.

3) Demokracja bezpośrednia w gminie, powiecie województwie:

a) referendum (od mieszkańców 10%, lub rady), na niektóre sprawy wyłączność (samoopodatkowanie, rozwiązanie rady), ważne przy 30% frekwencji, %0% za

rozwiązanie lub 2/3 za samoopodatkowaniem.

4) Nadzór nad samorządem: sprawdza legalność działań własnych (prawną) i

zleconych (rzetelność, legalność, gospodarność, celowość). Gminy kontrolowane

przez premiera, regionalne izby obrachunkowe i wojewodów.

a) organizacyjny: badanie czy Rada gminy nie narusza konstytucji (jeśli tak premier może zwrócić się do sejmu by ten rozwiązał ją, zarząd i szefa, - wówczas

tymczasowy zarządca (od premiera). Jeżeli robi to Zarząd: Wojewoda nakazuje

radzie zdyscyplinować lub odwołać go. Gdy brak efektów wojewoda prosi by

sejmik samorządowy rozwiązał, a rada wybiera wówczas nowy. Premier może na

2 lata (ale nie dłużej niż do następnych wyborów) rozwiązać radę i zarząd i

wprowadzić nadzór komisaryczny.

b) Merytoryczny: pozwała organom nadzorującym zażądać danych, zwizytować lub uczestniczyć w obradach rady. W 7 dni uchwała rady gminy musi się znaleźć u

wojewody a ten może orzec jej niezgodność z konstytucją. Jeżeli w sprawach

zleconych taka sytuacja wojewoda ma prawo wydać zarządzenie zastępcze.

XVI Rzecznik Praw Obywatelskich 1) Sposób wybierania: Powoływane przez Sejm za zgodą senatu na 5 letnią kadencję. O odwołanie może wystąpić jedynie marszałek sejmu gdy:

a) zrzeczenie się funkcji, b) choroba uniemożliwia wykonywanie zadań, c) sprzeniewierzenie ślubowania. 2) Uprawnienia:

a) wysuwa wnioski o stanie praworządności, b) działa w wymiarze indywidualnym i dla grup społecznych, c) stoi na straży praw i wolności człowieka i obywatela

gwarantowanych prze konstytucję,

d) działa z inicjatywy własnej lub na wniosek e) pomaga poszukiwać w systemie prawnym, f) może wystąpić do sejmu z wnioskiem o kontrolę NIK, g) prawo do postępowania wyjaśniającego, h) prawo do wszczęcia postępowania sądowego i prokuratorowania w

nim,

i) działa siłą autorytetu, j) może napisać skargę do NSA,

Ze swojej działalności składa coroczne sprawozdanie przed sejmem.

docsity.com

XVIII Trybunał Stanu

1) Orzeka o odpowiedzialności konstytucyjnej, jest odrębnym ciałem władzy sądowniczej dział wg procedury karnej, członek TS, pełni swą funkcję honorowo.

Ma charakter dwuinstancyjny.

2) Powoływanie: wybierany na I posiedzeniu Sejmu spoza grona parlamentarzystów, kadencja równa kadencji Sejmu.

3) Skład: a) Przewodniczący: I prezes Sadu Najwyższego, b) 2 wice przewodniczących, (kwalifikacje sędziowskie), c) 16 członków (1/2 ma mieć kwalifikacje sędziowskie).

XIX Trybunał konstytucyjny:

1) Organ władzy sądowniczej, choć nie jest sądem w rozumieniu konstytucji.

Cechy wspólne z sądami:

- niezawisłość sędziów, - działa w oparciu o ustawy, - rozstrzyga sprawy przy stanowieniu i stosowaniu prawa, - trzeba wnieść sprawę,

2) skład: zawsze nieparzysty na rozprawach. 15 sędziów wybranych przez

Sejm na 9 lat (brak związków politycznych), Sędziowie mają wyróżniać się

wiedzą prawniczą i mieć kwalifikacje Sędziów Sądu Najwyższego (80% to

prof., dr hab.)

3) powoływanie: kandydatura prezydium Sejmu lub gr. 50 posłów, wybór większością bezwzględną. (Konstytucja nie przewiduje odwołania).

Prezydent wybiera przewodniczącego i wice ( z 2 kandydatów na każde ze

stanowisk).

4) Uprawnienia: a) immunitet sędziowski (o pozbawieniu decyduje 2/3 członków TK),

jedyny zawód – profesor,

b) kontroluje normy prawne, rozstrzyga o zgodności aktów prawnych niższego rzędu z aktami wyższego rzędu, (uchwalenie-kontrola,

chyba że odsyłka od prezydenta, odpowiada na pytania prawne,

c) rozstrzyga spory kompetencyjne i orzeka w skargach konstytucyjnych,

d) orzeka o zgodności z konstytucja celów i zasad polityki państwa, e) rozstrzyga o zaistnieniu przeszkody w sprawowaniu urzędu przez

prezydenta.

f) Przyjmuje i rozpatruje skargi konstytucyjne, 5) Orzeczenia mają moc ostateczną, są źródłem prawa, proceduje wg

kodeksu cywilnego.

XX NIK – skład kolegium, sposób powoływania, uprawnienia

1) skład kolegium NIK: a) prezes: powoływany przez Sejm na 6 lat, z prawem jednej reelekcji. Nie może

on należeć do partii politycznej, ani wykonywać innej pracy poza profesurą,

Zasadniczo nieodwoływalny (ewentualnie dymisja, choroba), odpowiada

przed TS (przestępstwa), nie odpowiada politycznie,

docsity.com

b) wiceprezesi (2-4): powoływani przez prezydium Sejmu, c) dyrektor generalny: wybierany przez prezesa za zgodą marszałka Sejmu, d) 14 członków: powoływani przez prezydium Sejmu, 7 długoletnich

pracowników NIK, a pozostałych 7 musi mieć wykształcenie prawnicze.

2) Uprawnienia: a) Działa na szczeblu lokalnym i terenowym, b) Kontroluje 4 grupy podmiotów:

- organy administracji rządowej (RM), - państwowe osoby prawne (1 osobowe sp. Skarbu państwa), - NBP, - samorząd

Ich kontrola dotyczy - legalności, celowości, rzetelności, gospodarności,

c) Trybunał Konstytucyjny, Trybunał Stanu, KRRiTV, NSA, Kancelaria Sejmu i prezydenta: kontrola dotyczy wykorzystania środków budżetowych.

d) Komunale osoby prawne: Ich kontrola dotyczy – legalności, rzetelności, gospodarności.

e) Jednostki prowadzące działalność gospodarczą – wąski zakres kontroli (jak wywiązują się ze zobowiązań dla skarbu państwa) – legalność i gospodarność.

f) Swobodne wejście do kontrolowanej placówki, wgląd do archiwum i pytania g) Immunitet na czas kontroli h) Brak sankcji, choć raport pokontrolny o błędach i wnioski, i) Opiniuje wniosek o absolutorium dla rządu

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.