Fleksja - Notatki - Gramatyka, Notatki'z Dziennikarstwo. University of Warsaw
Karolina_90
Karolina_9015 April 2013

Fleksja - Notatki - Gramatyka, Notatki'z Dziennikarstwo. University of Warsaw

PDF (98.1 KB)
3 strony
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Literatura i komunikacja: notatki z dziedziny gramatyki dotyczące fleksji w jęzuky polskim.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument

Gramatyka rok II Semestr I

FLEKSJA:

1) Przedmiot fleksji.

2) Podstawowe pojęcia paradygmatyki fleksyjnej.

3) Podstawowe pojęcia syntagmatyki fleksyjnej.

4) Przedmiot leksemów odmiennych.

5) Klasyfikacja leksemów i form.

6) Kategorie fleksyjna polszczyzny.

7) Polszczyzna jako język fleksyjny.

* * *

1) Fleksja

a) dział języka obejmujący zjawisko związane z odmianą wyrazu.

b) dział gramatyki, którego przedmiotem są te zjawiska.

2) Zadania fleksji:

a) określenie kryteriów podziału form wyrazowych pomiędzy wyrazy danego języka, a także

kryteriów uporządkowania form w tych wyrazach, któremu nadaje się postać tzw.

paradygmatów.

b) opis budowy form wyrazowych.

3) Działy fleksji:

a) wg fleksji

• paradygmatyka fleksyjna

• syntagmatyka fleksyjna

(Bańko)

b) wg morfologii

• fleksja funkcjonalna

• paradygmatyka funkcjonalna

(Morfologia, 1998)

c) tradycyjny (szkolny)

• deklinacja

• koniugacja

4) Fleksja a kształt słownika.

Na liście haseł nie ma wszystkich form wyrazowych. Zazwyczaj każdy wyraz reprezentowany jest

przez jedną ze swych form, tzw. formę kanoniczną.

a) forma wyrazowa – jedna z form w jakiej występuje wyraz odmienny, a także jedyna forma

w jakiej występuje wyraz nieodmienny.

b) forma kanoniczna – to wybrana forma wyrazu używana jako jego nazwa, oraz hasło w

słowniku.

5) Fleksja a słowotwórstwo:

➢ I kot-0, kot-a, kot-u,kot-a, kot-em, kocie;

➢ II kot, kotek (mały kot), kocię (młody kot), kocisko (wielkie, brzydkie kocisko);

Relacje między formami z pierwszego rzędu są przedmiotem zainteresowań fleksji, a relacje

między formami z drugiego rzędu są przedmiotem zainteresowań słowotwórstwa.

Formy z pierwszego szeregu są tworzone kategorialne. Formy kot, kot-a, kot-u, należą do jednego

wyrażenia. Formy z drugiego szeregu są niekategorialne (ponieważ nie z każdego rzeczownika

można utworzyć zgrubienia lub zdrobnienia). Kategorialność form wyrazowych i niekategorialność

form pochodnych jest podstawową różnicą między fleksją a słowotwórstwem (należy jednak

pamiętać, że granica między nimi jest dosyć płynna).

Gerundia zalicza się do czasowników: 'pisać' lub rzeczowników ' pisanie'.

6) Fleksja a składnia:

Zróżnicowanie form odmiany wyrazów ma związek z budową zdania i jego znaczeniem, np.:

niektóre czasowniki wymagają dopełnienia w określonym przypadku. Pogwałcenie tej zasady

prowadzi do błędu. Inne różnice między formami tego samego wyrazu mają charakter znaczeniowy.

Niektóre kategorie odmiany wyrazowej, np. przypadek rzeczownika, mają charakter składniowy:

Ojciec czyta gazetę. - podmiot.

Brat ojca czyta gazetę. - przydawka;

Widzę ojca. - dopełnienie bliższe;

Brat został ojcem. - orzecznik;

Inne, np. liczba rzeczownika, mają charakter głównie semantyczny.

7) Paradygmatyka fleksyjna - dział fleksji obejmujący podział form wyrazowych między wyrazy

i uporządkowanie funkcji paradygmatyki;

8) Wieloznaczność terminu wyraz:

wyraz – nieprzerwany ciąg liter ograniczony obustronnie pauzami i znakami.

* Co tu się dzieje? -> 4 wyrazy, 3 formy wyrazowe jedna forma wyrazowa składa się z dwóch słów

z 'się'.

9) Forma wyrazowa - to jednostka tekstu ujmowana w kreślonym znaczeniu i funkcji

gramatycznej, np.: jako rzeczownik w określonym przypadku i liczbie. Identyczne słowa mogą

odpowiadać różnym formom wyrazowym.

* Co tu się dzieje? -> zaimek w Mianowniku

* Co tam masz? -> zaimek w Bierniku

Wyraz jako jednostka słownikowa albo systemu słownikowego to leksem, czyli abstrakcyjna

jednostka systemu języka reprezentowana w tekstach jako forma językowa.

* Co tu się dzieje, co tu się dzieje? -> 8 słów, 6 form wyrazowych, 4 jednostki bez powtórzeń.

* Co tu się dzieje, co tam masz? -> 7 słów okazów (egzemplarzy), 6 słów typów ('co' się powtarza),

6 form wyrazowych.

Przykład: Proszę Pani, ja Pani pomogę.

Okaz Typ Słowo 5 4 Forma wyrazowa 5 5 Leksem 4 4

10) Kategoria fleksyjna i jej wartości:

Kategoria fleksyjna: danej części mowy to coś przez co odmieniają się leksemy tej części mowy,

np. rodzaj jest kategorią fleksyjną przymiotników: wesoła, wesoły, wesołe, weseli, wesołe.

Wartościami kategorii liczby są:

• liczba pojedyncza

• liczba mnoga

Wartościami kategorii przypadka są: Mianownik, Dopełniacz, Celownik, Biernik, Narzędnik,

Miejscownik, oraz Wołacz.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome