Przydawka - Notatki - Gramatyka opisowa, Notatki'z Gramatyka opisowa. University of Warsaw
Warsawa
Warsawa1 March 2013

Przydawka - Notatki - Gramatyka opisowa, Notatki'z Gramatyka opisowa. University of Warsaw

PDF (249.7 KB)
2 strony
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki opisujące definicję, funkcję i typologie przydawki.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
S

PRZYDAWKA

Przydawka to każde określenie rzeczownika.

 Rodzaje przydawek rozróżnia się według kryteriów formalnych (części mowy i formy fleksyjne, jakimi są przydawki wyrażone) oraz typów znaczeniowych.

Przydawki przymiotne

 Wyrażone przymiotnikami, zaimkami przymiotnikowymi, liczebnikami 1-4, liczebnikami przymiotnikowymi, imiesłowami odimiennymi.

 Z określanym rzeczownikiem pozostają w związku zgody pod względem liczby, przypadki i na ogół rodzaju.

Przydawka przymiotnikowa- np. Po tej rozmowie poszedł do stołówki akademickiej.

Przydawka zaimkowa- np. Może masz inny papierek? Tymi słowy skończył opowieść.

Przydawka liczebnikowa- np. Ja pani powiem jedną rzecz.

Przydawka imiesłowowa- np. Nie miałam ambicji sięgającej tak daleko. Motory odzywały się stłumionym warkotem. W jego otwartych ustach bulgotało słowo „kartofel”.

Przydawka rzeczowna w związku zgody

 Zgoda dotyczy przypadku, liczby i na ogół rodzaju.

Wyrażenia luźne- zestawienia, utarte określenia pewnych pojęć, urządzeń, gatunków zoologicznych lub botanicznych. Między członami tych związków zachodzi nierównorzędny stosunek określania. np.

Doktor Judym, bielinek kapustnik, kasza manna, statek przetwórnia.

Przydawki obligatoryjne, obowiązkowe dla pełności informacji, dla właściwego wyznaczenia desygnatu wyrazu określanego przez determinację, czyli zacieśnienie jego znaczenia, np. Krawiec Abraham Gold

rozpalił ogień pod blachą.

Przydawki nieobligatoryjne, dopowiadające poszerzają jedynie informację dotyczącą desygnatu o zakresie znanym, np. To przyszedł brat krawca, elektrotechnik Izaak Gold.

 Połączenia takie jak kupno-sprzedaż, laska-parasol, kawiarnia-bar mają człony w pełni równorzędne.

 Zestawienia obejmujące same imiona własne to jednolite grupy wyrazowe, nie doszukujemy się w nich członów określanych czy określających, np. Mikołaj Kopernik.

 Przydawkami rzeczownymi są dopowiedzenia, wtręty o charakterze emocjonalnym oraz synonimiczne oznaczenie istoty wymienionych w poprzednim wypowiedzeniu, np. Będziemy teraz szukali tropów lisa.

Czekaj no… My go tu zaraz, oszusta, wyśledzimy. -A szczupak już do góry brzuchem pływa. -Zawsze tak.

Miękkie ma zbój życie.

Przydawka rzeczowna w związku rządu

Przydawka dopełniaczowa- np. Reszta towarzystwa rozeszła się. Od śmierci Henryka minęło już dwa lata.

Przydawka celownikowa- np. Binokle podwójnie złożone ułatwiają mu przyglądanie się tobie.

Przydawka narzędnikowa- np. Rzut dyskiem okazał się bardzo trudny. Interesowanie się filatelistyką bywa niekiedy kosztowne.

Przydawka przyimkowa

Wyrażenie przyimkowe- np. Na strychu stały klatki z królikami.

Wyrażenie przyimkowe zaprzeczone- np. Popełniłeś kilka błędów nie do darowania.

Przydawka przysłówkowa

 Np. Przy stoliku obok siedział młody chłopak.

Przydawka bezokolicznikowa

Bezokolicznik można zamienić na rzeczownik.

 Np. Nie miał jeszcze okazji zemścić się nad nimi. Nadeszła pora działać. (Nadeszła pora działania).

Pora ma charakter predykatywny i pełni rolę orzeczenia, dla którego bezokolicznik jest dopełnieniem w wypowiedzeniach typu Głos dzwonka przypomniał, że pora wstawać.

Przydawka w konstrukcjach zleksykalizowanych

docsity.com

Przydawka przymiotna występuje w składni rządu.

 Np. Proszę mi przynieść coś wełnianego. Przynieś mi coś takiego.

Przydawkami skupienia wyrazowe

Przydawki rozwinięte- kolejne przydawki są określane przez dalsze określenia, będące z kolei następnymi przydawkami.

 Np. Ojciec przyjął ze smutkiem wiadomość o przejściu na emeryturę- Wiadomość <- (o przejściu <- na emeryturę).

Wprowadzanie przydawek wskaźnikami zespolenia orz wyrazami i wyrażeniami pełniącymi ich funkcję

Jak, niby, mianowicie, imieniem, nazwiskiem, pod nazwą, pod tytułem

 Już jako niemłody mężczyzna poślubił młodziutką dziewczynę imieniem Klementyna. Nad jego czołem piętrzyła się czupryna gęsta, twarda jak szczotka, barwy niby szpakowatej.

Znaczeniowe rodzaje przydawek

Przydawka wyodrębniająca

 Wyodrębnia osobę lub przedmiot przez wyznaczenie zakresu wyrazu określanego.

 Nie oddziela się jej od wyrazu określanego.

 Zapewne ucieszą Panią wiadomości, że wśród turystów karmiących gołębie przeważają goście z NRF. Wczorajszy wieczór był dla mnie próbą decydującą.

Przydawka dopowiadająca

 Dopowiada jakiś szczegół o osobie lub przedmiocie, rozwija treść wyrazu, którego zakres jest już wyznaczony lub wiadomy.

 Poprzedza się ją przecinkiem lub wydziela przecinkami.

 Np. Weszła nowa osoba, przystojna i młoda. Ale dozorca, człek doświadczony, odradzał mu tego kroku.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.