Pojęcie Inteligencji - Notatki - Teoretyczne podstawy trudności w uczeniu się, Notatki'z Teoretyczne podstawy trudności w uczeniu się. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Pojęcie Inteligencji - Notatki - Teoretyczne podstawy trudności w uczeniu się, Notatki'z Teoretyczne podstawy trudności w uczeniu się. University of Warsaw

PDF (532.0 KB)
10 strona
993Liczba odwiedzin
Opis
Pojęcie inteligencji pojawia się po raz pierwszy w dziele Platona Fajdros w którym przedstawiając charakterystykę życia psychicznego człowieka wyodrębnił 3 podstawowe funkcje psychiczne: intelekt, wolę i emocje.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Pojęcie inteligencji pojawia się po raz pierwszy w dziele Platona Fajdros w którym przedstawiając charakterystykę życia psychicznego człowieka wyodrębnił 3 podstawowe funkcje psychiczne: intelekt, wolę i emocje. Natomiast wprowadzenie do literatury pojęcia inteligencji jest przypisywane Cyceronowi, który tym pojęciem opisywał zjawisko, które dzisiaj określone by było jako uzdolnienia intelektualne.

W potocznym rozumieniu pojęciu inteligencji człowieka przypisujemy różnice w efektywności działania angażujące procesy umysłowe, których nie można wyjaśnić poziomem wykształcenia lub stopniem doświadczenia. Takie pojmowanie tego zagadnienia wcale nie odbiega od rozumowania badaczy. Ponieważ różni profesjonaliści zajmujący się tym zagadnieniem różnie definiują samo pojęcie inteligencji oraz związane z nim problemy, dlatego przedstawię kilka stanowisk w tym zakresie.

1. Już od początków badań nad inteligencją wyodrębnił się nurt, który traktował inteligencję jako specyficzną zdolność adaptacyjną. Jednym z najważniejszych przedstawicieli tego stanowiska był niemiecki badacz W. Stern, który wprowadził pojęcie ilorazu inteligencji oraz dał początek psychologii różnicowej. Badacz ten uważał, że inteligencja, to zdolność adaptacji do nowych warunków i do wykonywania nowych zadań. Zdolność ta jest właściwa zarówno człowiekowi, jak i zwierzętom. Ponieważ ta koncepcja nawiązuje do teorii ewolucji, dlatego zainteresowali się nią badacze, którzy interesują się inteligencją w aspekcie filogenetycznym. Rozumieją oni inteligencję jako zdolność, która pozwala przystosować się zwierzętom do nowych warunków, co umożliwia przetrwanie gatunku.

2. Reprezentanci kierunków behawiorystycznych i neobehawiorystycznych definiują inteligencję jako zdolność do uczenia się. Przedstawiciel tej koncepcji G. A. Ferguson zaproponował, aby przez inteligencję rozumieć nabyty przez jednostkę repertuar uogólnionych technik uczenia się. Miarą zdolności do uczenia się jest łatwość i szybkość z jaką jednostka (człowiek lub zwierzę) nabywa określone zachowania.

3. Według kolejnego poglądu przez, który inteligencję należy rozumieć jako właściwość psychiczną, która przejawia się we względnie stałej, charakterystycznej dla jednostki efektywności wykonywania zadań. Jest to definicja zdolności w ogóle, wśród których inteligencja zajmuje szczególne miejsce . Dla ścisłości należałoby dodać, że w przypadku inteligencji chodzi o efektywność wykonywania zadań angażujących procesy intelektualne, takie jak m. In. Wnioskowanie i rozumowanie. Zaletą tego poglądu jest to, że dysponując względnie dobrymi sposobami pomiaru skuteczności zachowania jesteśmy w stanie mierzyć poziom inteligencji. Wadą jest to, że efektywność działania nie zależy wyłącznie od inteligencji.

4. Według kolejnego poglądu inteligencja to zespół procesów umysłowych, uczestniczących w rozwiązywaniu zadań. Badacze ci mówią raczej o zachowaniu inteligentnym niż o inteligencji, ponieważ chcą podkreślić, że jej istotę stanowią procesy umysłowe takie jak: rozumienie, wnioskowanie, porównywanie, rozumowanie, wykrywanie. Najważniejszym reprezentantem tego punktu widzenia jest J. Piaget.

5. Według przedstawicieli nurtu filozoficznego o nazwie operacjonizm definiują inteligencję jako zjawisko, które jest mierzone testami inteligencji. Przedstawicielem tego poglądu filozoficznego był E. G. Boring.

6. Wybitny badacz inteligencji, P. E. Vernon, określił inteligencję, którą mierzą testy, jako inteligencję psychometryczną i oznaczył ją symbolem C. Według

docsity.com

niego inteligencja C ogranicza się do zachowań, które ujawniają się w badaniach na podstawie testów inteligencji.

7. D. O. Hebb wprowadził ze względu na genezę pojęcia inteligencji typu A i B. Inteligencja A stanowi potencjał intelektualny organizmu zdeterminowany wyposażeniem genetycznym. Natomiast inteligencja B to zdolności intelektualne przejawiające się na zewnątrz, w zachowaniu. Stanowi ona związek interakcji między inteligencją A, a szeroko rozumianym środowiskiem.

8. Autor stworzył własną definicję inteligencji. Według niego inteligencja to konstrukt teoretyczny odnoszący się do względnie stałych warunków wewnętrznych człowieka, współ determinujących efektywność działań wymagających udziału typowo ludzkich procesów poznawczych. Te warunki wewnętrzne kształtują się pod wpływem interakcji genotypu, środowiska i aktywności własnej.

- Konstuktowi teoretycznemu odpowiada rzeczywiście istniejące zjawisko, uzewnętrzniające się w tzw. zachowaniu inteligentnym. Pod względem tego typu zachowań ludzie różnią się między sobą i różnice te są względnie stałe. Inteligencja nie ma bytu samoistnego, jest ona atrybutem człowieka.

- Względnie stałe warunki wewnętrzne są to anatomofizjologiczne mechanizmy ośrodkowego układu nerwowego, leżące u postaw zachowania inteligentnego.

- Czynnik środowiskowy wpływa przede wszystkim na wzbogacania ilości związków czasowych w korze mózgowej oraz na zwiększającą się różnorodność tych powiązań, co ma wpływ na zachowania inteligentne.

- Inteligencja to specyficzne działania, które wymagają udziału typowo ludzkich procesów umysłowych, takich jak rozumowane, wnioskowanie, myślenie abstrakcyjne, wykrywanie, przewidywanie, planowanie.

- Po przez pojęcie działania autorzy chcą podkreślić, że zjawisko inteligencji dotyczy działań celowych, czyli takich, które mają charakter ukierunkowany i zmierzają do osiągnięcia określonego wyniku.

- Inteligencja kształtuje się w wyniku interakcji genotypu i środowiska. W procesie interakcji tych czynników ważną rolę odgrywa aktywność jednostki. Jest tak ponieważ to ona determinuje na ile i w jaki sposób wpływ środowiska zostaje przez nią zinterioryzowany. Ponadto dzięki aktywności jednostki dokonują się zmiany w samych warunkach wewnętrznych, leżących u podstaw zachowania inteligentnego.

Ponieważ nie określono zgodnie czym jest inteligencja, dlatego nie ma jednolitej

teorii inteligencji. Postaram się przedstawić kilka z nich. 1. Teorie strukturalne C.D. Spearman w pierwszej dekadzie XX wieku zapoczątkowała badania nad

inteligencją. Na podstawie badań (brał pod uwagę oceny szkolne oraz pomiary wybranych funkcji psychofizycznych) stwierdził, że oceny przedmiotów szkolnych oraz pomiary funkcji korelują ze sobą, przy czym otrzymane współczynniki korelacji wskazują na określone hierarchie. Najwyżej korelują ze sobą oceny z przedmiotów szkolnych angażujące w wysokim stopniu funkcje intelektualne np. matematyka. Najniżej zaś korelują ze sobą te, w których procesy umysłowe odgrywają mniejszą rolę np. muzyka. Posłużyło to do wysunięcia wniosku, że wszystkie czynności są nasycone ogólną zdolnością umysłowa, którą określił symbolem g i nazwał inteligencją ogólną. Pozostałe elementy czynności są specyficzne i ich konfiguracja i nasycenie są różne dla różnych czynności. Czynnik specyficzny określił literą s i jest on odpowiednikiem zdolności specjalnych. Najodpowiedniejszymi do pomiaru inteligencji ogólnej są te zadania, które angażują takie procesy umysłowe jak

docsity.com

rozumienie i wnioskowanie. Badacz ten wprowadził pojęcie edukcji, znaczące tyle co ujmowanie stosunków między przedmiotami czy elementami. Zadania polegające na edukcji relacji, czyli na ujmowaniu stosunków między rzeczami (elementami), oraz na edukcji korelatu, tj. na wydedukowaniu co jest budującym elementem, do którego odnosi się podana relacja, nadają się najbardziej do pomiaru inteligencji.

2. Hierarchiczne teorie inteligencji Według tych teorii czynnik g składa się z szeregu bardziej specyficznych

czynników, zwanych czynnikami grupowymi. Struktura hierarchiczna inteligencji polega na tym, że im niższy stopień w tej strukturze bierzemy pod uwagę, tym bardziej specyficzne i liczne są wyodrębnione czynniki. Czynnik g ujawnia się na każdym poziomie tej hierarchicznej struktury inteligencji, choć jego obecność jest tym mniejsza, im bardziej specyficzny jest rozpatrywany przez nas czynnik. Im bardziej zbliżamy się do szczytu tej hierarchii, tym bardziej wyodrębnione czynniki są nasycone czynnikiem g, który króluje na szczycie hierarchicznych struktur inteligencji. P. E. Vernon, C. Burt I R. B. Cattell – najbardziej znani w tej teorii.

Struktura inteligencji składa się z 5 poziomów: Na szczycie hierarchii znajduje się czynnik g. Na czynnik ten składają się dwa

czynniki grupowe, a mianowicie uzdolnienia werbalne (W) i uzdolnienia praktyczne(P). Te z kolei dzielą się na bardziej specyficzne czynniki grupowe. W obrębie czynnika W Vernon wyodrębnił 3 czynniki: słowny (S), liczbowy(L), szkolny(E), natomiast w skład czynnika P wchodzą: sprawność mechaniczna (M), zdolności przestrzenne (O), zdolności manualne (R). Wyodrębnione czynniki składają się z bardziej specyficznych czynników występujących w tej hierarchii o piętro niżej. Na poziomie najniższym znajdują się czynniki najbardziej specyficzne, odrębne dla poszczególnych czynności.

Teoria Cattella Autor ten wyodrębnił dwa podstawowe czynniki zdolności ogólnych: inteligencję

płynną i skrystalizowaną, które razem składają się na czynnik g. Inteligencja płynna, oznaczana symbolem, zależy głównie od genetycznie

zakodowanych struktur i funkcji mózgu. Zachodzące w niej zmiany są związane przede wszystkim z dojrzewaniem, a także z degeneracją komórek nerwowych mózgu. Inteligencja płynna ujawnia się najbardziej w rozwiązywaniu testów niewerbalnych, polegających na ujmowaniu stosunków, Przykładem takiego testu jest skala Rawena.

Inteligencja skrystalizowana oznaczana symbolem, rozwija się na kanwie inteligencji płynnej w wyniku uczenia się i nabywania doświadczenia. Jest ona w dużej mierze zdeterminowana kulturowo. Inteligencja skrystalizowana, która jest wynikiem interakcji czynnika gf i kumulacji doświadczenia osobniczego, rozwija się do wieku starczego.

W celu przyczynowego wyjaśnienia zjawiska inteligencji ogólnej, na którą składają się inteligencja płynna i skrystalizowana, Cattell opracował triadową teorię struktury zdolności. Teoria ta zakłada, że istnieją 3 podstawowe składniki zdolności: możliwości, zdolności lokalne, zdolności pośredniczące (instrumentalne).

- Możliwości są biologicznie zdeterminowane . Na możliwości człowieka składa się kilka czynników takie jak: szybkość i płynność procesów umysłowych czy pamięć mechaniczna. Wśród nich inteligencja płynna zajmuje miejsce centralne.

- Zdolności lokalne są zdeterminowane właściwościami anatomiczno- fizjologicznymi pól sensorycznych i motorycznych mózgu. Zdolności te, występują niejako obok obu rodzajów inteligencji.

docsity.com

- Zdolności pośredniczące traktowane jako narzędzia za pomocą których wyraża się umysł Do zdolności instrumentalnych Cattell zalicza wszystkie tzw. zdolności podstawowe. Inteligencja skrystalizowana ze względu na swój zgeneralizowany wpływ na czynności intelektualne zajmuje wśród zdolności podstawowych również miejsce centralne .Stanowi ona tzw. ogólną zdolność pośredniczącą dlatego jest określana symbolem ga. Fakt, że inteligencja skrystalizowana zależy w głównej mierze od czynnika kulturalnego i własnego doświadczenia jednostki, przesądził o tym, że Cattell zaliczył ten rodzaj inteligencji do grupy zdolności pośredniczących.

Teorie inteligencji oparte na czynnikach równorzędnych Inicjatorem teorii inteligencji opartych na czynnikach równorzędnych jest T. L.

Kelly. Zaproponował, aby w skład struktury inteligencji zaliczyć 5 następujących czynników równorzędnych: zdolności przestrzenne, zdolności liczbowe, zdolności werbalne, pamięć i szybkość procesów umysłowych.

Thurdtone stosując tzw. Centroidalną metodę analizy czynnikowej, ustalił, że struktura inteligencji składa się z 7 równorzędnych czynników, ortogonalnych w stosunku do siebie. Stanowią one tzw. Zdolności podstawowe w skład których wchodzą: rozumienie słów, płynność słowna, zdolności liczbowe, zdolności przestrzenne, rozumowanie, pamięć i szybkość postrzegania. Pogląd, że struktura inteligencji jest zróżnicowana i że nie da się wyodrębnić czynnika dominującego, uzyskał dużą popularność. Jednak sam Thurstone stwierdił, że pojawia się czynnik nadrzędny, który nazwał zdolnością indukcji.

W 1959 roku J. P. Gufilford przedstawił „model struktury intelektu. U podstaw tej teorii leży założenie, że każdą zdolność człowieka można opisać na 3 następujących wymiarach: operacja, treść, wytwór, każde bowiem zachowanie inteligentne wyraża się w operacjach umysłowych wykonywanych na określonym materiale i prowadzących do takiego czy innego wytworu.

W skład operacji, które Guilford wiąże z procesami przetwarzania informacji, wchodzi 5 następujących kategorii: poznawanie, pamięć, wytwarzanie dywergencyjnei konwengercyjne oraz ocenienie. Operacje te opisują specyficzny dla człowieka sposób funkcjonowania umysłu.

Materiał, na którym są wytwarzane operacje, sprowadził do 4 kategorii: figuralna, symboliczna, semantyczna i behawioralna.

Wytwór, stanowiący wynik przetwarzania informacji na określonym materiale przybiera 6 następujących postaci: jednostka, klasa, relacja, system, przekształcanie i implikacja. Ostatecznie model intelektu obejmuje wg Guliforda 129 zdolności elementarnych, z których każda jest opisywana na 3 wymiarach i stanowi odpowiednią kombinację jednej z 5 operacji, jednej z 4 treści i jednego z 6 wyróżnionych wytworów.

Rozwojowa teoria inteligencji Piageta Traktuje inteligencję jako rozwiniętą formę adaptacji biologicznej. Rozwój

umysłowy polega na coraz lepszym przystosowaniu, któremu towarzyszy wzrost złożoności i efektywności struktur poznawczych. Istota przystosowania rozpatrywanego przez Piageta w kategoriach poznawczych, polega na utrzymywaniu równowagi między dwoma podstawowymi procesami- asymilacji i akomodacji, które są nierozerwalnie związane ze sobą i występują we wszystkich etapach procesu poznawczego.

Asymilacja polega na włączeniu świata zewnętrznego przez jednostkę do już ukształtowanych struktur poznawczych. W trakcie tego procesu czynności i struktury poznawcze akomodują się (dostosowują) do przedmiotów asymilowanych. Ten

docsity.com

proces zmian polega na modyfikacji już istniejących struktur tak, aby umożliwić lepsze przystosowanie, adekwatne do wymagań środowiska, badacz nazywa akomodacją. Dzięki zwiększającej się złożoności i stałości struktur poznawczych wzrasta zdolność przystosowawcza. Strukturalizacja procesów poznawczych stanowi niejako wewnętrzny aspekt tej zdolności.

Inteligencja człowieka to swoistego rodzaju aktywność, polegająca na kształtowaniu i organizacji struktur poznawczych powstających w skutek ciągłego procesu utrzymywania równowagi między asymilacją, akomodacją.

W wyniku tego procesu tworzy się hierarchia coraz bardziej skutecznych i złożonych struktur poznawczych, które noszą nazwę schematów. Składają się one na to co nazywa się wiedzą człowieka. Struktury poznawcze rozwijają się pod wpływem doświadczenia w procesie interakcji jednostki ze środowiskiem. Chociaż są różne w różnych okresach życia człowieka to mają one uniwersalny charakter są charakterystyczne dla całej populacji ludzkiej..

Badacz ten doszedł do wniosku, że rozwój poznawczy człowieka dzieli się na 4 następujące okresy:

o sensoryczno- motoryczny (do 2 roku życia), o przedoperacyjny (od 2 do 7 roku życia), o operacji konkretnych (od 7 do 11-12 lat), o operacji formalnych ( od 11-12 lat do 15 roku życia). Mimo stałej sekwencji poszczególnych okresów rozwojowych występują różnice

indywidualne w szybkości ich pojawiania się, a więc wieku życia, w którym występują.

Nowe trendy w badaniach nad inteligencją Psychologowie nawiązujący w swoich badaniach do teorii informacji koncentrują

się przede wszystkim na procesach poznawczych i ustalaniu ogólnych praw przebiegu tych procesów. Szczególnym przypadkiem ich zainteresowań stały się procesy przetwarzania informacji, które są najbardziej istotne dla procesów myślenia.

E. Hunt przedstawiciel psychologii poznawczej na podst. Przeprowadzonych badań, których celem było wykazanie, że istnieje związek między szeregiem zmiennych odnoszących się do informacyjnego modelu procesów poznawczych, w tym głównie pamięci, a zdolnościami poznawczymi mierzonymi testami psychometrycznymi, stwierdził, że szybkość kodowania, odtwarzania, a przede wszystkim szybkość przetwarzania informacji pozostają w związku ze zdolnościami werbalnymi i zdolnością ogólnego rozumowania.

Sternberg przedstawił pogląd, że istotę inteligencji człowieka należy rozpatrywać z 3 punktów widzenia ujętych w ramach tzw. triarchicznej teorii inteligencji. W skład tej teorii wchodzą 3 subteorie: kontekstu, doświadczenia i składników.

S. Kontekstu ujmuję inteligencję w relacji do świata zewnętrznego i podkreśla rolę kontekstu środowiskowego w determinowaniu tego ,co stanowi o zachowaniu inteligentnym. Inteligencja rozpatrywana z punktu widzenia teorii kontekstu, to celowa adaptacja do realnie istniejącej rzeczywistości, kształtowanie tej rzeczywistości i jej selekcja, odpowiednio do warunków życia. Czyli polega na dążeniu jednostek do tego, aby dopasować własne potrzeby i wymagania adekwatnie do wymagań środowiska. Jeżeli adaptacja jest z takich, czy innych względów nierealna, jednostka podejmuje działania do zmian w środowisku, tak , aby maksymalnie wykorzystać swoje możliwości adaptacyjne. Kiedy adaptacja jest niemożliwa oraz kształtowanie środowiska adekwatnie do własnych oczekiwań spotyka się z niepowodzeniem,

docsity.com

jednostka wykonuje czynności prowadzące do zmiany środowiska, wybierające te, które koresponduje z jej zdolnościami adaptacyjnymi.

S. doświadczenia odwołuje się do 2 podstawowych zdolności: radzenia sobie z nowym zadaniem i wymogami środowiska oraz zdolność do automatyzacji procesów informacyjnych. Rozwiązywanie nowych zadań i radzenie sobie z nowymi sytuacjami wymaga udziału tzw. Ogólnego systemu przetwarzania informacji, w którym procesy przetwarzania informacji przebiegają w sposób kontrolowany i świadomy. Procesy te mają strukturę hierarchiczną w której wyodrębnia się procesy wykonawcze oraz procesy którymi sterują procesy wykonawcze, tak aby umożliwić realizację wybieranych i kontrolowanych strategii. Z kolei rozwiązywanie zadań znanych i w znanej sytuacji odbywa się na zasadzie zautomatyzowanych procesów informacyjnych, które autor określa mianem lokalnego systemu informacyjnego. Rozwiązywanie zadań charakteryzujących się brakiem lub małym stopniem doświadczenia angażuje przede wszystkim wiedzę oraz ogólny system przetwarzania informacji. W miarę nabywania doświadczenia coraz większe porcje informacji są przekazywane do lokalnego systemu. System lokalny nie ma struktury hierarchicznej i jest aktywizowany a całości w odróżnieniu od ogólnego systemu informacyjnego, który funkcjonuje wybiórczo w zależności od tego na czym koncentruje się uwaga. Im bardziej efektywne są procesy informacyjne w jednym z tych systemów, tym większe zasoby ma jednostka w drugim z systemów.

Różnice indywidualne w zachowaniu inteligentnym wyjaśnia autor na postawie subteorii składników. Traktuje ona składniki jako elementarne procesy przetwarzania informacji, przebiegające na wewnętrznych reprezentacjach przedmiotów i symboli. Przypisuje składnikom 3 właściwości: czas trwania, trudność, oraz prawdopodobieństwo wykonania. Właściwości te są od siebie niezależne. W zależności od pełnionych przez nie funkcji badacz wyodrębnia 3 rodzaje składników: metaskładniki, składniki wykonawcze, składniki nabywania wiedzy.

Metaskładniki to procesy przetwarzania informacji wyższego rzędu....., decyzji. Autor wyodrębnia 7 metaskładników:1. decyzja co do problemu, który należy rozwiązać 2 wybór składników niższego rzędu 3. selekcja sposobu organizacji informacji 4. selekcja strategii porządkowania składników niższego rzędu 5. decyzja dotycząca angażowania zasobów uwagi 6. kontrola rozwiązania 7. wrażliwość na zewnętrzne sprzężenie zwrotne.

Składniki wykonawcze to procesy przetwarzania informacji uczestniczące w rozwiązywaniu zadań. W zależności od fazy wykonywanego zadania wyodrębnia się następujące etapy: kodowanie bodźców, strukturalizacja, porównywanie bodźców, reakcja. W ramach strukturalizacji i porównywania bodźców wyodrębniono takie składniki: wnioskowanie, przekształcanie, zastosowanie, porównywanie i wyjaśnianie.

Składniki nabywania wiedzy to procesy przetwarzania informacji obecne w

czynnościach uczenia się nowych rzeczy. Trzy niezbędne składniki w procesie nabywania wiedzy to 1. selektywne nabywanie, polegające na odrzucaniu informacji istotnych od nieistotnych 2. selektywne łączenie, w czasie którego wybrana informacja podlega strukturalizacji 3. selektywne porównywanie- odniesienie nowo nabytej informacji do informacji uprzednio utrwalonej. Z tego wynika, że różnice intelektualne to różnice w możliwości nabywania wiedzy.

Na post. Badań stwierdził, ze istnieje inteligencja ogólna. Czynnik ten przejawia się w różnicach indywidualnych w efektywności wykorzystania składników.

Pomiar inteligencji

docsity.com

Pierwsze empiryczne badania polegały na pomiarze inteligencji na podstawie prostych funkcji psychofizycznych człowieka. Wraz z rozwojem metod diagnostycznych pojawił się problem jednostki pomiarowej , która wyrażałaby w sposób najbardziej adekwatny różnice indywidualne w funkcjonowaniu poznawczym. W ten sposób powstał iloraz inteligencji (//) stosowany powszechnie jako miara inteligencji. Zarówno testy inteligencji, jak i powstały na ich gruncie // opierają się głównie na strukturalnych teoriach inteligencji.

Iloraz inteligencji jako miara różnic indywidualnych w poziomie inteligencji.

Pierwszy test inteligencji opracowany przez A. Bineta i jego współpracownika T. Simona opiera się 2 założeniach istotnych z punktu widzenia inteligencji 1. Inteligencja wyraża się w złożonych procesach umysłowych, angażujących wnioskowanie i rozumowanie 2. Inteligencja jako zjawisko rozwijające się z wiekiem.

Opracowali Skalę Inteligencji Bineta- Simona, składającą się z zadań wymagających wspomnianych operacji umysłowych i ułożonych według stopnia trudności, tak aby mogły być rozwiązywane przez dzieci reprezentujące przeciętny poziom umysłowy, typowy dla określonego wieku (WŻ). Odpowiednio do WŻ Binet wprowadził pojęcie wieku umysłowego (WU), które w tych samych jednostkach co WŻ, wyraża liczbę prawidłowo rozwiązanych zadań testowych, przeznaczonych dla określonego wieku życia. Miarą wieku umysłowego jest osiągnięty maksymalny poziom wykonania testu tzn. maksymalna liczba prawidłowo rozwiązanych zadań. WZÓR !!!!!!!!!!!

D. Wechsler w swoich badaniach koncentrował się na poziomie inteligencji osób dorosłych wpadł na pomysł, aby zastąpić w ilorazie inteligencji WU wartością standaryzowaną, wyrażającą różnice indywidualne w poziomie wykonywania zadań testowych. Procedura uzyskania wartości standaryzowanych polega na tym, że wyniki surowe otrzymane w teście inteligencji porządkuje się oddzielnie dla każdego roku życia i przedstawia w postaci krzywej, która w każdym przypadku przybiera kształt krzywej normalnej. Pomiar inteligencji zakłada, że iloraz inteligencji ma wartość stałą tzn. nie zmienia się u danej osoby niezależnie od jej wieku życia.

Na pytanie czym jest iloraz inteligencji, badacze dają bardzo zróżnicowane odpowiedzi.

Twierdzą, że // stanowi miarę inteligencji ogólnej. Wszystkie znane testy nastawione na pomiar // odwołują się do takich operacji umysłowych jak wnioskowanie i rozumowanie, które to operacje stanowią istotę inteligencji. Vernon autor pojęcia inteligencji C traktuje // jako miarę inteligencji psychometrycznej. Zgodnie z tym poglądem // informuje nas o poziomie zachowania intelektualnego na tyle, na ile zadania testowe odzwierciedlają sytuacje rozwiązywania problemów w życiu codziennym.

Wybrane testy inteligencji Niezależnie od specyfiki testów, zdecydowana ich większość opiera się na

założeniu, że zarówno środowisko kulturalne, jak i doświadczenia są dla wszystkich osób należących do określonej społeczności identyczne.

Indywidualne testy inteligencji. Stanfordzka Skala Inteligencji Bineta Jej pierwowzór składał się z 30 zadań przeznaczonych dla dzieci w wieku od3

do 11 lat , o różnej treści i ułożonych według wzrastającego stopnia trudności. Wszystkie zadania niezależnie od swojej specyfiki, miały angażować procesy wnioskowania i rozumowania, które Binet uważał za najbardziej istotne dla inteligencji. Skala była 2 razy zmieniana za życia Bineta, umożliwiała pomiar tylko

docsity.com

wieku umysłowego, zyskała największy rozgłos dzięki jej modyfikacji przez Termana. Skala ta, znana jako Stanfordzka Skala Inteligencji Bineta, składa się z 90 pytań przeznaczonych dla dzieci i dla dorosłych. Pozwala ona na pomiar inteligencji

Skala Inteligencji Wechslera dla dorosłych Skala SIWD z 1955 r. składa się z 11 testów, w tym 6 słownych i 5

wykonaniowych. Testy słowne obejmują: wiadomości, rozumienie, arytmetykę, powtarzanie liczb, podobieństwa i słownik. W skład testów wykonaniowych wchodzą: porządkowanie obrazków, braki w obrazkach, układanki, klocki i symbole cyfr. Na podstawie badań otrzymuje się 3 wartości ilorazu inteligencji: globalny//, obliczony na podst. wykonania wszystkich testów, // werbalnych zdolności umysłowych oraz // stanowiący wynik uzyskany na postawie rozwiązanych testów wykonaniowych. Na postawie skali SIWD można dokonać charakterystyki indywidualnej, jak również indywidualnych zdolności umysłowych. Pierwsza polega na porównywaniu otrzymanego // z normami opracowanymi dla populacji, do której należy dana osoba. Druga informuje o specyficznej dla danej osoby strukturze inteligencji.

Grupowe testy inteligencji Podstawą do ich konstrukcji stała się Stanfordzka Skal Inteligencji Bineta. Ogólny Test Klasyfikacyjny Ogólny Test Klasyfikacyjny Test ten składa się ze 150 pytań nastawionych na pomiar trzech zdolności

podstawowych: rozumienie słów, zdolności liczbowe, zdolności przestrzenne. Zdolności te to 3 czynniki spośród 7 czynników równorzędnych, wyodrębnionych przez Thurstone’a. Na każde z pytań, ułożonych od łatwiejszych do trudniejszych, sformułowano 4 odpowiedzi z których tylko jedna jest prawdziwa. OTK jest testem wystandaryzowanym, o ograniczonym czasie wykonania, którego wyniki można przedstawić zarówno w wartościach odchylenia standarowego, jak i w centylach. Test odznacza się dużą rzetelnością i trafnością.

Skala Matryc Progresywnych Rawena Nastawiona jest na pomiar myślenia logicznego, polegającego na ujmowaniu

stosunków między przedmiotami, a więc mierzy ona głównie czynnik g. Jest stosowana do badań indywidualnych jak i grupowych. Składa się z 60 matryc przedstawiających pojedyncze układy figuralne bądź serie 4 do 9 elementów o różnym układzie, występujących w logicznej kolejności. Zadaniem osoby badanej jest uzupełnienie występujących na rysunku braków, zgodnie z zasadą logiczną, wg. , której ułożone są elementy poprzedzające element brakujący w serii. Przeznaczona jest do badania osób od 8 do 65 lat.

Test Inteligencji Kulturowo Neutralny Opracowany przez R. B. Cattella. Służy do badania inteligencji płynnej. Test

składa się z 3 skal, każda z nich przeznaczona jest dla innej grupy wieku. Skala 1 służy do badania dzieci w wieku od 4 do 8 lat. Skalę 3 stosuje się do badania dzieci w wieku od 8 do 14 lat oraz osób dorosłych o przeciętnym poziomie rozwoju umysłowego. Skala 3 przeznaczona jest do badania inteligencji studentów, a także osób charakteryzujących się wysokim poziomem umysłowym.

Wpływ środowiska i genów na iloraz inteligencji Dziedziczność i środowisko są nierozłączne i równie ważne w determinowaniu

rozwoju psychicznego człowieka. Badania dotyczą tego w jakim stopniu inteligencja zależy od wariancji genotypu, a w jakim od wariancji środowiska oraz wariancji interakcji między tymi czynnikami. Model analizy wariancji, traktujący poszczególne składniki wariancji całkowitej w sposób adekwatny, zyskał dużą popularność w badaniach nad genetycznym uwarunkowaniem różnic indywidualnych pod względem

docsity.com

inteligencji. Stosując znaną w genetyce zachowania metodę porównywania ilorazu inteligencji par osób różniących się stopniem pokrewieństwa genetycznego, ustalono, że zbieżność w ilorazie jest tym wyższa, im wyższy jest stopień pokrewieństwa genetycznego porównywanej pary. Metoda porównywania // bliźniąt jedno i dwu jajowych wychowywanych razem cieszy się szczególną popularnością. Za pomocą tej metody można ustalić wskaźnik odziedziczalności, który informuje o tym, jaka wariancji całkowitej zależy od wariancji genotypowej.

Stwierdzono, że wpływ środowiska społecznego na kształtowanie inteligencji wyraża się najsilniej wtedy, gdy jednostka żyje w izolacji od środowiska, bądź też przebywa w skrajnie niekorzystnych warunkach wychowawczych. W takich przypadkach specjalne zabiegi wychowawcze stosowane we wczesnym okresie rozwoju ontogenetycznego, doprowadzają do istotnego wzrostu ilorazu inteligencji, osiągającego 50 i więcej punktów.

Talent, wybitne zdolności Na podstawie statystycznego rozkładu ilorazu inteligencji dokonano kategoryzacji

poziomów inteligencji, wyodrębniając na jednym z biegunów krzywej normalnej grupę osób

o bardzo wysokiej inteligencji. Stanowi ona ok. 2,2% całej populacji i charakteryzuje się //>

130. Osoby te określa się jako wybitnie zdolne umysłowo. Określenie wybitne odnosi się nie

tylko do inteligencji, lecz również do zdolności specjalnych, takich jak: muzyczne, malarskie,

przywódcze itp., które nazywamy uzdolnieniami. Talent to wybitne zdolności ogólne i/lub

specjalne, urzeczywistniające się dzięki interakcji z innymi czynnikami w określonej

działalności człowieka. Przyjmuje się że stanowi on wynik interakcji czynników: inteligencja,

zdolności specjalne, zmienne osobowości, myślenie twórcze, środowisko społeczne,

aktywność własna i czynnik losowy.

Obniżony iloraz inteligencji u dzieci kształtujący się w granicach 80-89 I I określa się jako ociężałość umysłową.. Jednak zdaniem większości

naukowców i praktyków opieranie się tylko na ilorazie inteligencji nie może być

prawdziwym obrazem rozwoju dziecka. Pod uwagę należy brać wiele innych

czynników świadczących o psychofizycznych możliwościach dziecka, takich

jak: percepcja wzrokowa, rozwój motoryczny, myślenie konkretno -obrazowe,

umiejętności radzenia w bliższym i dalszym środowisku.

Duża grupa dzieci z ociężałością umysłową przejawia parcjalne zaburzenia

funkcji rozwojowych, a w szczególności nie potrafią analizować i syntetyzować

nowych sytuacji. Badania prowadzone pod kierunkiem prof. H.Spionek

wykazują iż 22% uczniów mających trudności w nauce to uczniowie z

parcjalnymi zaburzeniami intelektualnymi. Wśród tych dzieci można wyróżnić 4

grupy, z których każda wyróżnia się swoistą specyfiką.

Grupa I - obejmuje dzieci z równomiernym opóźnieniem rozwoju

intelektualnego.

Grupa II- to dzieci, które mają obniżony poziom percepcji i pamięci

słuchowej, niższy poziom rozwoju mowy i słowny pojęciowy.

Grupa III – dzieci z obniżonym poziomem funkcji analizatora wzrokowego

i spostrzeżeń, które w dalszej konsekwencji prowadzą do opóźnienia myślenia

konkretno- obrazowego.

docsity.com

Grupa IV- to dzieci z zaburzonym rozumowaniem i logicznym myśleniem

we wszystkich formach i przejawach. Nie widza różnic i podobieństw. Mają

duże trudności z uogólnieniami słownymi.

Wskaźnik ilorazu inteligencji poniżej 80 jednostek powinien być

wstępem do całościowej analizy psychologicznej oceny rozwoju dziecka.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome