Polonia w Brazylii - Notatki - Politologia, Notatki'z Politologia
Moniczka
Moniczka12 June 2013

Polonia w Brazylii - Notatki - Politologia, Notatki'z Politologia

PDF (202.9 KB)
4 strony
490Liczba odwiedzin
Opis
Politologia: notatki z zakresu politologii przedstawiające zgromadzenia polaków w Brazylii.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 4
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

POLONIA W BRAZYLII

Polonia to polscy emigranci bądź też Polacy mieszkający poza granicami kraju.

Według szacunkowych danych poza terytorium Polski mieszka do 21 milionów Polaków i

osób pochodzenia polskiego. Jednym z krajów, gdzie występuje diaspora polska jest Brazylia,

którą zamieszkuje największa część Polonii latynoamerykańskiej. Aby przybliżyć obraz

Polonii brazylijskiej należy nakreślić kilka podstawowych okresów emigracji do tego

największego państwa w Ameryce Południowej

1. Początki emigracji i „gorączka brazylijska”

Początki polskiej emigracji do Brazylii sięgają 1869 roku, kiedy to przybyło 16 rodzin

z Górnego Śląska, które osiedliły się w Paranie i założyły pierwszą polską kolonię

Pilarzinho. W tym też okresie do dawnej kolonii portugalskiej przybyło „1,5 mln polskich

emigrantów, co stanowiło ok. 10% ludności tego kraju.”1 Polscy imigranci stanęli wówczas

przed problemem asymilacji i adaptacji do nowych warunków. Początkowo była to głównie

chłopska emigracja zarobkowa. Główna fala emigracyjna, zwana „gorączką brazylijską”

miała miejsce w latach 80. i 90. XIX wieku i na początku XX wieku. Była to w olbrzymiej

większości, w ponad 90% emigracja chłopska „za chlebem”. Polacy osiedlali się głównie w

stanach południowych: Paraná, Santa Catarina i Rio Grande do Sul ze względu na sprzyjający

klimat i korzystne warunki do zakładania gospodarstw rolnych. Pierwsza zwarta grupa 32

rodzin z zaboru pruskiego, z Siołkowic, przybyła do Brazylii w 1869 r. do Brusque w stanie

Santa Catarina. Rok 1871, rok utworzenia pierwszej stałej osady pod Kurytybą uważany jest

jako początek polskiego osadnictwa w Brazylii. Stało się to dzięki Sebastianowi Edmundowi

Woś-Saporskiemu, zwanemu „ojcem osadnictwa polskiego w Brazylii”. Polscy chłopi

osiedlali się głównie w interiorze w bardzo trudnych warunkach, karczując dżunglę, a y

przygotować ziemię pod uprawę i budowę chaty. Polscy osadnicy tworzyli zwarte skupiska

narodowe, rozproszone po wielkich obszarach, kultywując polskie tradycje regionalne, język

polski i wiarę katolicką. Budowali szkoły, kościoły, tworzyli organizacje oświatowe,

kulturalne i sportowe, zakładali stowarzyszenia. Obraz chłopskiej emigracji z ziem polskich

do Brazyli poczatkowo nie przedstawiał się najlepiej. Zarówno polska inteligencja jak i

ludność brazylijska, wyrażała się o diasporze negatywnie i pogardliwie, co było dalekie

                                                             1  Ruch Polonijny w Argentynie i Brazylii w latach 1989‐2000. M. Malinowski. Cesla, Warszawa 2005, str. 59 

docsity.com

prawdy. Pisząc o początkach polonii brazylijskiej należy również nakreślić również

wizerunek Gaucho. Gauchos to pasterze bydła, Polacy przejmowali niektóre cechy gaucho jak

m.in. strój aby łatwiej asymilować się z narodem brazylijski a jednocześnie pielęgnował

swoje tradycje kulturowe. „Gauchem czuje się bez względu na pochodzenie etniczne i bez

względu na warunki i styl życia”2, jest to symbol obyczajowo- historyczny i dotyczy

tożsamości regionalnej, którą polscy emigranci osiągnęli.

Podsumowując pierwszy etap imigracji Polaków do Brazylii należy zaznaczyć, że w

początkowym okresie osadnictwa polscy emigranci czuli się lepiej w swoim towarzystwie,

rzadko zawierane były małżeństwa mieszane oraz starali się wprowadzać w nowe środowisko

elementy życie na wzór polski.

2. I i II wojna światowa

„Po osiągnięci pewnej stabilizacji stopniowo przełamywano granice etnicznego getta.

Nastąpił intensywny rozwój ruchu organizacyjnego. Organizacje były środkiem

ułatwiającym polskim osadnikom płynną adaptację do istniejących uwarunkowań

społecznych przy równoczesnym zachowaniu własnego dziedzictwa kulturowego.”3 Na ten

okres przypada największy rozkwit działalności kulturalnej, artystycznej, sportowej we

wspólnocie polonijnej. Wśród Polaków, którzy wzbogacili sztukę brazylijską

należy wymienić m.in. Jana Żaka (1884 – 1961), znanego jako Zaco Paraná, rzeźbiarza,

autora wielu rzeźb, wśród których najsłynniejsza to kamienna rzeźba „Siewca” symbolizująca

wysiłek chłopa polskiego. Jest to pomnik wzniesiony w Kurytybie przez społeczność polską

dla uczczenia 100-lecia niepodległości Brazylii.Powstały wówczas organizacje, jak np.

Towarzystwo Chrystusowe powołane we wrześniu 1932 r jako wyraz troski prymasa Polski

kardynała augusta Hlonda o zachowanie wartości narodowych, czy Towarzystwo im.

Marszałka Piłsudskiego w Kurdybie, gdzie powstał zespół Oberża Pieśniarska. Wybuch I

wojny światowej zahamował falę emigracji, która podniosła się ponownie w okresie

międzywojennych, kiedy wyemigrowało do Brazylii 41,2 tys osób. W 1938 r. liczba Polaków

w Brazylii wynosiła ok. 213 tys. osób (najwięcej w stanach Patana, Rio Grande do Sul i Santa

Catarina). W latach 20-tych powstały dwie istotne dla rozwoju polskiego szkolnictwa w

Brazylii organizacje: lewicująca "Kultura" i bardziej konserwatywna "Oświata". W czasie II

                                                             2  Pod red. T. Placznego, Ziorowości etniczne w Ameryce Łacińskiej‐ odrębność czy asymilacja. R. Siuda‐  Ambroziak, „ Gaucho‐ Polones na tle wielokulturowości etnicznej w Rio Grande do Sul. Cesla, Warszawa 2001,  str. 75  3 Ruch Polonijny w Argentynie i Brazylii w latach 1989‐2000. M. Malinowski. Cesla, Warszawa 2005, str. 61 

docsity.com

wojny światowej Brazylia dała także schronienie kilku tysiącom polskich uchodźców. Byli

wśród nich wybitni twórcy m.in. poeci Julian Tuwim, Jan Lechoń i Kazimierz Wierzyński,

rzeźbiarz August Zamoyski, aktorzy Zbigniew Ziembiński i Irena Eichlerówna. Zbigniew

Ziembiński pozostał na stałe w Rio de Janeiro i jest uważany za twórcę współczesnego teatru

brazylijskiego. Dużym ciosem dla Polonii brazylijskiej były działania nacjonalizacyjne

podejmowane pod koniec lat 30-tych przez prezydenta Getulio Vargasa. W ich toku

zlikwidowanych zostało ponad 300 towarzystw polskich, zamknięto 340 polskich szkół. Po

wybuchu II wojny światowej w Rio de Janeiro powstał Komitet Niesienia Pomocy Polsce,

której prezesem został ówczesny wiceprezydent Brazylii Fernando Mello Vianna. Utworzono

Związek Ochotników Polskich z Ameryki Południowej i otwarto Dom Żołnierza Polskiego w

Rio de Janeiro, w którym ochotnicy polscy oczekiwali na transport do Europy. Do Polskich

Sił Zbrojnych na Zachodzie zgłosiło się w sumie 580 osób, także w szeregach Brazylijskiego

Korpusu Ekspedycyjnego walczyło na froncie włoskim wielu żołnierzy pochodzenia

polskiego. Biuletyny Informacyjne wydawane przez Brazylijski Czerwony Krzyż ukazywały

się również w języku polskim.

3. Po wojnie

W okresie powojennym znaczącą falę imigracyjną stanowili uciekinierzy wojenni, którzy osiedlali się w dużych maistach jak: Rio de Janeiro, Sao Paulo, Kurtyba. Doszło wówczas do podziału na imigrację inteligencko- miejską i robotniczo- przemysłową oraz chłosko- osiedleńczą. Podział na „panów” i „chamów” tkwił głęboko korzeniami w tradycji polskiej wsi i odznaczało się zamknięciem wewnątrz własnych grup etnicznych oraz izolacją. Ten kompleks niższości został przełamany po wyborze polskiego papieża, co było dumą Polaków w katolickiej Brazylii. W 1989 roku doszło do przełamania kolejnej bariery. W Polsce doszło do „(…)transformacji ustrojowej, co stało się następstwem intensyfikacji wzajemnych kontaktów- lata 90 XX wieku to swoista eksplozja zorganizowanego ruchu polonijnego.”4 powstały dwie duże organizacje polonijne: Polbras („Federacja Stowarzyszeń Polonijnych w Brazylii.Założony został 11 listopada 1989 przez Anisio Oleksego, który jest jego prezesem od początku istnienia. POLBRAS od początku skupiał się na zrzeszaniu organizacji wcześniej istniejących.Zakres działalności POLBRAS jest w dużym stopniu tożsamy z działalnością Towarzystwa União Juventus, które jest jego trzonem. Wiele inicjatyw podejmowanych był przez obydwie te organizacje. Jednym z największych osiągnięć POLBRAS było zorganizowanie w w 1996 w Kurytybie II Kongresu Polonii Ameryki Łacińskiej. Obecnie działalność organizacji jest bardzo ograniczona”5) i Braspol

                                                             4 Ruch Polonijny w Argentynie i Brazylii w latach 1989‐2000. M. Malinowski. Cesla, Warszawa 2005, str.63  5 http://yourpoland.pl/diaspora/pl/POLBRAS 

docsity.com

(„Centralna Reprezentacja Wspólnoty Brazylijsko-Polskiej w Brazylii. Założona została przez Rizio Wachowicza 27 stycznia 1990 roku i zrzesza wiele mniejszych organizacji polonijnych. Jak podkreślają działacze, jest to raczej ruch niż organizacja w ścisłym tego słowa znaczeniu. Posiada 333 oddziały w 16 z 27 stanów Brazylii. Prezesem Zarządu Krajowego BRASPOL od początku powstania jest Rizio Wachowicz”6). W kontaktach politycznych, gospodarczych, naukowych i kulturalnych uczestniczą coraz częściej Brazylijczycy polskiego pochodzenia. W ramach programów ważnych polskich wizyt w Brazylii tradycyjnie organizowane są spotkania przedstawicielami Polonii brazylijskiej. Jeśli chodzi o kontakty miedzy polskimi i brazylijskimi uniwersytetami, na podkreślenie zasługuje szeroka współpraca Centrum Studiów Latynoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego z brazylijskimi uniwersytetami, zwłaszcza w Rio de Janeiro, São Paulo i Kurytybie.

4. Podsumowanie

Po transformacji ustrojowej w Polsce w 1989 roku łatwiejsze stały się kontakty brazylijskiej Polonii z macierzą, Tej grupie grozi jednak, co jest procesem naturalnym zatracenie swoich szczególnych cech i dokładne wtopienie się w brazylijski etnos. Procesom tym zapobiec nie można jednak ułatwić je mogą konflikty na szczytach polonijnych władz (przykładem jest spór między organizacjami BRASPOL a POLBRAS) oraz niedostateczne zrozumienie potrzeb Polonusów przez władze w Polsce. Mimo tego Polonia w Brazylii nadal jest silna i liczna, zwłaszcza w Paranie, a ożywione pod koniec XX wieku z ojczyzną są dobrym prognostykiem dla rozwoju w tej społeczności stosunków polsko- brazylijskich.

                                                             6 http://yourpoland.pl/diaspora/pl/BRASPOL 

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome