Finanse publiczne - Notatki - Finanse Publiczne - Część 1, Notatki'z Finanse publiczne. University of Zielona Góra
Abraxas88
Abraxas8827 February 2013

Finanse publiczne - Notatki - Finanse Publiczne - Część 1, Notatki'z Finanse publiczne. University of Zielona Góra

PDF (748.8 KB)
23 strony
349Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące finansów publicznych państwowych.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 23
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

FINANSE PUBLICZNE Finanse publiczne – widziane przez pryzmat skutków, jakie dla zachowań mikropodmiotów mają podatki i inne instrumenty fiskalne. Mikropodmioty musiały uwzględnić podatki i czynniki zewnętrzne. Wykształcone stosunki społeczne, poddanie władz kontroli społeczeństwa. Zadania państwa traktowane były w określonym zakresie. Finanse publiczne mają charakter obiektywny. Państwo realizowało coraz więcej potrzeb, rozwój tego powoływał pytania:

- Wielkość i przyczyny nakładanych podatków - Sposób kierunków wykorzystania środków publicznych - Rodzaje instytucji finansowych w istniejącej gospodarce

Wpływ decyzji instytucji fiskalnych na poziom mikropodmiotów, zjawisk inflacyjnych, granic alokacji środków publicznych. Kryterium własności działalności gospodarczej i społecznej podzielimy na:

- Działalność prywatną - Działalność publiczną (sektor publiczny i prywatny)

Przedmiotem nauki o finansach publicznych są zjawiska oraz procesy związane z powstawaniem i rozdysponowywaniem pieniężnych środków publicznych zapewniających funkcjonowanie sektora publicznego. Problemy wywoływane przez własność publiczną:

- Przyczyny powołania własności publicznych - Przedmiot własności publicznych - Jakie funkcje spełnia własność publiczna?

Potrzeby społeczne Potrzeba jest pożądaniem wartości użytkowych rozumianych jako dobra i usługi wynikających z osiągniętego rozwoju gospodarczego i kulturalnego ludności. Są zgłaszane przez jednostki, grupy, społeczeństwo. Nie każde potrzeby możemy zaspokoić w sposób indywidualny tylko w sposób lokalny np. oświetlenie, droga. Cechą charakterystyczną jest, że odbiorcą ich jest całe społeczeństwo lub mniejsza grupa. Zaspokojenie potrzeb zbiorowych wymaga nakładów kapitałowych i bieżących. Władza państwowa nie może generować swoich dochodów na sfinansowanie potrzeb zbiorowych, musi sięgać do dochodów innych podmiotów. Zaspokojenie potrzeb zbiorowych zawsze ogranicza możliwości zaspokojenia potrzeb indywidualnych. Wybór zakresu i rodzaju potrzeb będą finansowane z funduszy publicznych wynika z 3 przesłanek:

- istniejącego w danym kraju systemu ekonomicznego - zrealizowanej doktryny społecznej - poziomu rozwoju cywilizacyjnego społeczeństwa

Potrzeby ogólnospołeczne są odczuwane po zaspokojeniu potrzeb a nie przed. Różnica między finansami prywatnymi a finansami publicznymi

- państwo dysponuje przymusem dla zapewnienia sobie dochodów, nie podlega przymusowi wydatków

docsity.com

- finanse prywatne dysponują przymusem wydatkowania a nie ma przymusu po stronie dochodowej.

Dobra prywatne - dobra te nabywane są ze środków prywatnych i służą zaspokojeniu indywidualnych potrzeb konsumpcyjnych. Wielkość, rodzaj, zakres jest determinowany przez wysokość indywidualnych dochodów jednostki. Założenia aktualnej doktryny finansów publicznych. Przyjęcie przez władze publiczne odpowiedzialności za kluczowe dla życia obywateli dziedziny publiczne. Przyjęcie odpowiedzialności formalnej i materialnej. Odpowiedzialność formalna polega na stworzeniu przez władze publiczne efektywnego systemu wytworzenia oraz dostarczania określonych dóbr zapewniające potrzeby publiczne. Jeżeli okresowe dobro straci dobro publiczne to zacznie funkcjonować jako dobro społeczne odpowiednio materialne oznacza przyjęcie przez władze publiczne „bezpłatnego” dostarczania określonych dóbr publicznych, a to wiąże się z funkcjonowaniem ich ze środowiskiem publicznym np. podatki. Główne założenia nowego konserwatyzmu fiskalnego

1. Bezwzględnie zrównoważony budżet i to zarówno w okresie roku fiskalnego a nie w cyklu koniunkturalnym.

2. Zdecydowane ograniczenie skali redystrybucji produktu krajowego brutto przez system finansów publicznych.

Powrót do koncepcji jak najmniejszego budżetu (cięcia). Zmniejszenie ciężarów podatkowych odbywa się kosztem cięć z wydatków gospodarczych. Doprowadzi to do zmniejszenia długu publicznego, który był uosobieniem wszelkiego zła. Deficyt budżetowy nie może być wyższy niż 3% PKB. Dług publiczny nie może być wyższy niż 60% PKB. Funkcje państwa. Istotą funkcjonowania państwa jest zapewnienie:

1. Efektywności funkcjonowania gospodarki przy niesprawności rynkowego mechanizmu, alokowania środków (zasobów).

2. Zapewnienie sprawiedliwości i równości w warunkach występowania nadmiernej dyspozycji dochodów.

3. Zapewnienie stabilizacji rynkowej przy jej cyklicznym funkcjonowaniu. Do podstawowych funkcji finansów publicznych zaliczamy:

1. funkcja alokacyjna (alokacja zasobów) 2. funkcja redystrybucyjna (redystrybucja dochodów) 3. funkcja stabilizacyjna Ad.1 Istota funkcji alokacyjnej Finanse publiczne są narzędziem alokacji przemieszczania umieszczania zasobów w gospodarce rynkowej. Skutkiem alokacji części zasobów, którymi dysponuje gospodarka jest dostarczana obywatelom, społeczności lokalnej oraz całemu społeczeństwu. Dostarczanie dóbr jest finansowane z funduszy publicznych i występuje z zadaniami stawianymi przez państwo 1. zadaniami publicznymi 2. zadaniami społecznymi

Realizacja tych zadań jest konieczna, gdy nie mogą być one wykonywane ze pomocy mechanizmu rynkowego.

docsity.com

Zadania społeczne ze względu na ich charakter cech mogłyby być realizowane przez mechanizm rynkowy, ale wywoływałoby to niebezpieczeństwa (nadmierne zróżnicowanie wynagrodzeń ograniczałoby dostęp do tych dóbr i usług, swoboda mogłaby wyrządzić krzywdę społeczeństwu dla przedsiębiorstw prywatnych ważny jest zysk, wystąpienie szkód np. zniszczenie środowiska, zmuszenie przedsiębiorstw do ochrony środowiska). Kryteria redystrybucji dochodów:

1. makroekonomiczne (PKB, dochód narodowy, struktura dochodu, wydatki) 2. makrospołeczne 3. jednostkowe

ad.1 redystrybucja poprzez swoje globalne rozmiary ma wpływ na całą gospodarkę (przestrzenne) ad.2 analizowanie skutków dla różnych grup społecznych, podstawowym kryterium redystrybucji dochodów podatników w aspekcie ad.3 wyrzeczenie poszczególnych jednostek pozbawione pewnej części dochodu oddawane do dyspozycji państwu, efektywność, równość zasada zdolności podatkowej – im więcej dochodu tym większy podatek różne obciążenia różnych podmiotów Ad.3 Istota funkcji stabilizacyjnej Celem władz publicznych jest umiejętne posługiwanie się alokacją i redystrybucją dla łagodzenia cyklu koniunkturalnego. Elementy polityki fiskalnej nie są jednymi do łagodzenia cyklu koniunkturalnego może wykorzystać politykę monetarną. Spadek stóp oprocentowania, popyt indywidualny, zagregowany Pięć warunków na wzrost popytu  ekspansja gospodarcza  wzrost produkcji  spadek bezrobocia  wzrost zysków przedsiębiorstw  wzrost dochodów indywidualnych (gospodarstw domowych)

nie przebiegają w sposób liniowy (załamanie cyklu koniunkturalnego) Elementy polityki fiskalnej – łagodzenie wahań cyklu koniunkturalnego (hamowanie gospodarcze w okresie ekspansji, pobudzanie w procesach gospodarczych). Rodzaje instrumentów polityki fiskalnej:

- instrumenty o charakterze podatkowym - instrumenty o charakterze wydatkowym

Podatki, które umożliwiają sfinansować dobra publiczne i społeczne. Stabilizacja podatkowa nadmiernego dochodu – elementem hamowania jest progresja podatkowa. Dwa typowe mechanizmy wykorzystania podatków

- wbudowane tzw. automatycznych stabilizatorów koniunktury w system podatku dochodowego

- dyskrecjonalne (uznaniowe) regulowane poziomem opodatkowania podmiotów w zależności od cyklu koniunkturalnego

Funkcja stabilizacyjna wykorzystuje 3 rodzaje działań

- wielkość dochodów budżetów - wielkość wydatków budżetów - saldo budżetu państwa

docsity.com

Wielkość dochodu budżetu wpływa na popyt, odgrywa kluczową rolę w przebiegu cyklu koniunkturalnego. Dochody budżetowe ograniczają popyt. Jeżeli popyt jest nadmierny do produkcji, podaży może wywołać inflację, co może spowodować ograniczenie popytu przy pomocy podatku, nadwyżka budżetowa jest uruchamiana, gdy rozwój gospodarczy siada. Nadmierna ekspansja wydatków może spowodować wysoki poziom deficytu poprzez kreowania popytu. Skala deficytu budżetowego jest jednym z podstawowym kryterium polityki gospodarczej państwa, ewidencjonującym interwencjonizm państwa. Wysokiej stopie bezrobocia może towarzyszyć wysoka inflacja nazywana stanflacją. Polityka fiskalna jest skuteczna, jeżeli powodujące ją czynniki leżą po stronie popytu, nie skuteczna, gdy po stronie (źródeł) kosztów produkcji. Działanie dochodu, wydatku, salda budżetowego wpływa na: skłonność do oszczędzania i inwestowania, wielkość stopy procentowej, poziom bezrobocia. W gospodarce rynkowej kluczowe znaczenie ma zależność między oszczędnościami a inwestowaniem. Poprzez wydatki i dochody może zachęcać do oszczędzania i inwestowania. Fiskalizm – jest to wyraz polityki finansowej charakteryzującej się nadmiernym obciążeniem podatkami działalności gospodarczej w poszczególnych przedsiębiorstwach. Nadmierny fiskalizm ogranicza możliwości oszczędzania, większe wydatki, budżetu tworzą nowy popyt a więc też popyt inwestycyjny. Poziom stopy procentowej. Oddziaływanie państwa na poziomie stopu procentowej związane jest z definiowaniem budżetu i długiem publicznym. Deficyt budżetu ujmuje różnice między dochodami a wydatkami budżetowymi. Dług publiczny – wielkość zadłużenia państwa. Finansowanie deficytu budżetu i obsługa długu publicznego zmusza państwo do zaciągania nowych pożyczek, kredytów. Pojawienie się popytu na pieniądz kierowany przez państwo, co powoduje wzrost stóp procentowych. Oferowane przez państwo oprocentowanie wpływa na sposób pośredni na oprocentowanie stopy procentowej kredytów i obligacji. Działalność pożyczkowa państwa (na sfinansowanie deficytu) wpływa na poziom działalności gospodarczej. Walka z bezrobociem. Państwo może wpływać na rynek pracy (zatrudnienie w sektorze publicznym podlega mniejszym wahaniom niż w sektorze prywatnym). Państwo poprzez organizowanie robót publicznych może wpływać na wielkość bezrobocia, co pociąga za sobą powstanie deficytu budżetowego. Od 01.01.1999 weszła w życie ustawa z 26 listopada 1998r. O finansach publicznych. (Dz.U. Nr 155 poz. 1014) Art. 5 definiuje sektor publiczny – tworzą organy władzy publicznej i podlegają im jednostki organizacyjne, których działalność jest w całości lub części finansowana ze środków publicznych. Wyłączone są z sektora publicznego:

- przedsiębiorstwa państwowe - banki państwowe - spółki prawa handlowego

Włączone są: państwowe jednostki organizacyjne nie objęte Krajowym Rejestrem Sądowym, których działalność w całości lub w części finansowana jest ze środków publicznych Rodzaje sektorów publicznych:

- sektor rządowy - sektor samorządowy (obejmuje jednostki samorządu terytorialnego ich organy

oraz podległe tym organom jednostki organizacyjne (województwa, powiaty, gminy).

Pochodzenie i charakter środków publicznych można podzielić na:

- dochody publiczne – rozumiane jako daniny publiczne (podatki, opłaty) odzwierciedlające publiczno-prawny charakter jednostki nakładający te daniny

docsity.com

pozostałe dochody odzwierciedlające cywilno-prawny charakter tych jednostek (sprzedaż praw, mienia, rzeczy) dochody z mienia, sprzedaży usług, rzeczy, praw

- przychody publiczne – przychody pochodzące ze sprzedaży papierów wartościowych, prywatyzacja majątków, przychody z tytułu otrzymanych z kredytów i pożyczek

- bezzwrotne środki pochodzące ze źródeł zagranicznych oraz przychody jednostek organizacyjnych zaliczanych do sektora finansów publicznych pochodzące z ich działalności.

Dochód publiczne pozostaje w sposób definitywny w budżecie. Przychody środków publicznych w dyspozycji budżetu w sposób czasowy. Finanse publiczne – (to proces dynamiczny) nazywam procesy związane z gromadzeniem i rozdysponowywaniem środków publicznych, tzn. pobieraniem dochodów, wydatkowaniem środków publicznych finansowaniem deficytu zaciąganiem zobowiązań, zarządzanie długiem publicznym zarządzaniem środkami publicznymi. Podmioty finansów publicznych:

1. Budżet państwa 2. Budżety samorządowe 3. Kasy chorych 4. Fundusze celowe, (jeżeli wymienione są w ustawie budżetowej) 5. Cała gospodarka pozabudżetowa

Rodzaje wydatków publicznych:

1. Świadczenia społeczne (emerytury, renty) 2. Ochrona zdrowia 3. Edukacja 4. Obsługa długu publicznego 5. Obrona narodowa 6. Bezpieczeństwo publiczne 7. Fundusz pracy

Rodzaje dochodów:

1. Podatek emerytalny 2. Podatek od wartości dodanej – VAT 3. Podatek akcyza 4. Podatek dochodowy od wynagrodzeń za pracę 5. Podatek dochodowy od osób prawnych 6. Podatek dochodowy od świadczeń społecznych 7. Podatek od osób uprawiających walne zawody i prowadzące działalność

gospodarczą 8. Podatek importowy 9. Podatek od nieruchomości

10. Podatek na fundusz pracy i fundusz świadczeń pracowniczych

4 grupy zasad gospodarowania finansami publicznymi:

1. Zasada jawności i przejrzystości finansów publicznych 2. Zasada gospodarki finansowej podmiotów sektora finansów publicznych 3. Zasada dotycząca wykonywania wydatków publicznych 4. Zasada ograniczenia deficytu budżetowego

Art. 11.

1. Finanse publiczne są jawne.

docsity.com

2. Jawność finansów publicznych jest realizowana, z zastrzeżeniem ust. 3, w

szczególności przez:

1) jawność sejmowej debaty budżetowej i debat budżetowych jednostek

samorządu terytorialnego,

2) jawność sejmowej debaty nad sprawozdaniem z wykonania budżetu państwa i

debat nad wykonaniem sprawozdań budżetowych jednostek samorządu

terytorialnego,

3) podawanie do publicznej wiadomości:

a) kwot dotacji udzielanych z budżetu państwa i budżetów jednostek

samorządu terytorialnego,

b) zbiorczych danych dotyczących finansów publicznych przez Ministra

Finansów,

4) udostępnianie corocznych sprawozdań dotyczących finansów i działalności

jednostek należących do sektora finansów publicznych.

3. Jawność finansów publicznych wyłącza się w stosunku do tych środków publicznych,

których pochodzenie lub przeznaczenie zostało uznane za tajemnicę państwową na

podstawie odrębnych przepisów lub, jeżeli wynika to z umów międzynarodowych. 4. Jednostki sektora finansów publicznych stosują jednolite zasady rachunkowości.

Minister Finansów ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym

Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”:

1) kwotę:

a) państwowego długu publicznego,

b) niewymagalnych zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez

podmioty sektora finansów publicznych,

c) długu Skarbu Państwa,

d) niewymagalnych zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez

Skarb Państwa,

2) relacje do produktu krajowego brutto:

a) kwoty państwowego długu publicznego,

b) łącznej kwoty państwowego długu publicznego powiększonej o kwotę

przewidywanych wypłat z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez

podmioty sektora finansów publicznych do produktu krajowego brutto,

c) kwoty długu Skarbu Państwa,

d) łącznej kwoty długu Skarbu Państwa powiększonej o kwotę przewidywanych

wypłat z tytułu poręczeń i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa do

produktu krajowego brutto.

2. Ogłoszenie kwot, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest dokonywane w odniesieniu

do:

docsity.com

1) roku budżetowego - w terminie do dnia 31 maja roku następnego,

2) pierwszej połowy roku budżetowego - w terminie do dnia 30 września tego roku.

3. Ogłoszenie relacji, o których mowa w ust. 1 pkt 2, dokonywane jest dla stanu za

rok budżetowy - w terminie do dnia 31 maja roku następnego.

4. Podstawą obliczenia relacji, o których mowa w ust. 1 pkt 2, jest wielkość

produktu krajowego brutto ogłaszana przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

Zasada 2 - gospodarki finansowej podmiotów sektora finansów publicznych Sposób gromadzenia środków publicznych z określonych źródeł regulują odrębne ustawy, środki publiczne pochodzące z poszczególnych tytułów przeznaczone są na finansowanie imiennie wymienionych wydatków chyba, że ustawa stanowi inaczej. 3 grupy wydatków (wyjątków)

1) wydatków finansowanych z kredytów udzielonych przez międzynarodowe

instytucje finansowe,

2) wydatków finansowanych ze środków pochodzących ze źródeł zagranicznych nie

podlegających zwrotowi,

3) jednostek prowadzących działalność gospodarczą.

Dochody i przychody ujęty w budżecie jednostki finansów publicznych stanowi

prognozę ich osiągnięć, zaś wydatki i rozchody stanowią nie przekraczalny limit.

Wydatki mogą być zwiększone:

a) zrealizowano przychody wyższe od prognozowanych,

b) zmiana wydatków nie spowoduje zwiększenia dotacji z budżetu oraz nie zmniejszy

wielkości planowanych wpłat do budżetu albo zysków oraz planowanego stanu środków

na dzień 31 grudnia roku objętego planowaniem.

Zasada 3 - dotycząca wykonywania wydatków publicznych Wydatki publiczne mogą być na cele i w wysokości ustalonej w 3 następujących aktach prawnych:

1. Ustawie budżetowej 2. Uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego 3. W planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych

Wydatki muszą być zrealizowane w sposób:

a) wydatki - 2001 publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy, oszczędny z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów

b) w sposób umożliwiający terminową realizację zadań c) w wysokościach i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań

Zasada 4 - ograniczenia deficytu budżetowego Przyczyny tworzenia długu publicznego:

1. Emitowanie papierów wartościowych opiewających na wierzytelności pieniężne 2. Zaciąganie kredytów i pożyczek 3. Przyjęte depozyty

docsity.com

4. Istnienie tzw. wymaganych zobowiązań, których autorami są jednostki budżetowe lub owe wymagalne zobowiązania wynikają z: ustaw, orzeczeń sądowych, udzielonych poręczeń, gwarancji oraz innych tytułów, w których stroną jest państwo.

Łączną kwotę państwowego długu publicznego oblicza się jako wartość nominalną

zobowiązań, przy wyłączeniu wzajemnych zobowiązań podmiotów sektora finansów

publicznych. Łączna wartość państwowego długu publicznego nie może przekraczać 3/5 ( 60%) łącznej wartości rocznego PKB. Strategia zarządzania długiem państwa oraz państwowym długiem publicznym obejmuje 5 zadań:

1. Stabilność makroekonomiczna gospodarki i jej zdolność do rozwoju 2. Bezpieczeństwo finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa 3. Koszty obsługi skarbu państwa 4. Kształtowanie się struktury zadłużenia 5. Wpływ operacji dłużnych na krajowy rynek finansowy

Formy budżetowania – wykonywania dochodu i realizacji wydatków. Mamy dwie formy budżetowania:

1. Forma budżetowania brutto – jednostka budżetowana w formie brutto całość swoich zatwierdzonych wydatków pokrywa dzięki środkom otrzymanym z budżetu, zaś ewentualne dochody, (jeżeli występują) odprowadza na scentralizowany rachunek budżetowy, co oznacza, że nie ma prawa przeznaczać ich na finansowanie swojej działalności. Tą formą budżetowane są jednostki, których działalność z punktu społecznego nie jest nastawiona na maksymalizację zysku, jak również nie mają możliwości na utrzymanie się z uzyskanych dochodów (wojsko, policja, administracja państwowa, straż pożarna) – jednostka budżetowa. Jednostka budżetowana w formie netto nazywana jest jednostką budżetową.

2. Forma budżetowania brutto – dana jednostka finansuje swoją działalność z uzyskiwanych dochodów a w sytuacji gdzie uzyska zysk odprowadza go na rachunek scentralizowany, w przypadku straty, stratę ma finansowaną z dotacji budżetowych – zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze, środki specjalne, fundusze celowe.

Jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów

publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane

dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo

budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Podstawą gospodarowania finansami jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków zwany planem finansowym (szkoły podstawowe, średnie).

Art. 19. 1. Zakładamibudżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora

finansów publicznych, które:

1) odpłatnie wykonują wyodrębnione zadania,

docsity.com

2) pokrywają koszty swojej działalności z przychodów własnych, z zastrzeżeniem

ust. 7 i 8.

2. Zakłady budżetowe tworzą, łączą i likwidują:

1) ministrowie, kierownicy urzędów centralnych lub wojewodowie oraz inne organy

działające na podstawie odrębnych przepisów - państwowe zakłady budżetowe,

2) organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego - gminne, powiatowe lub

wojewódzkie zakłady budżetowe.

3. Organ, o którym mowa w ust. 2, likwidując zakład budżetowy, określa

przeznaczenie mienia znajdującego się w użytkowaniu zakładu; w przypadku

państwowego zakładu budżetowego decyzja o przeznaczeniu tego mienia podejmowana

jest w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa.

4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do łączenia zakładów budżetowych.

5. Należności i zobowiązania zlikwidowanego zakładu budżetowego przejmuje

organ, który go zlikwidował.

6. Podstawą gospodarki finansowej zakładu budżetowego jest roczny plan

finansowy, obejmujący przychody i wydatki stanowiące koszty działalności oraz stan

środków obrotowych i rozliczenia z budżetem.

7. Zakład budżetowy może otrzymywać z budżetu dotację przedmiotową.

8. W zakresie określonym w odrębnych przepisach zakład budżetowy może

otrzymywać dotację podmiotową lub dotację celową na dofinansowanie kosztów

realizacji inwestycji.

9. Nowo tworzonemu zakładowi budżetowemu może być przyznana jednorazowa

dotacja z budżetu na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe.

10. Łącznie dotacje dla zakładu budżetowego nie mogą przekroczyć 50% jego

wydatków; nie dotyczy to dotacji inwestycyjnych.

11. Zakład budżetowy dokonuje wpłat do budżetu nadwyżek środków obrotowych,

ustalonych na koniec okresu rozliczeniowego.

12. W planie finansowym zakładu budżetowego wyodrębnia się w szczególności:

1) przychody własne,

2) dotacje z budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego,

3) wydatki na wynagrodzenia i składniki naliczane od wynagrodzeń,

4) wydatki inwestycyjne.

13. W planie finansowym zakładu budżetowego mogą być dokonywane zmiany w

ciągu roku w przypadku realizowania wyższych od planowanych przychodów i

wydatków, pod warunkiem, że nie spowoduje to zmniejszenia wpłat do budżetu ani

zwiększenia dotacji z budżetu.

docsity.com

Art. 20. 1. Gospodarstwem pomocniczym jest wyodrębniona z jednostki

budżetowej, pod względem organizacyjnym i finansowym, część jej podstawowej

działalności lub działalność uboczna.

2. Gospodarstwo pomocnicze pokrywa koszty swojej działalności z uzyskiwanych

przychodów własnych, z zastrzeżeniem ust. 7.

3. Gospodarstwo pomocnicze tworzy i likwiduje kierownik jednostki budżetowej, po

uprzednim uzyskaniu zgody:

1) właściwego ministra, kierownika urzędu centralnego lub wojewody - w

przypadku gospodarstw pomocniczych państwowych jednostek budżetowych,

2) zarządu jednostki samorządu terytorialnego - w przypadku gospodarstw

pomocniczych gminnych, powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych.

4. Tworząc gospodarstwo pomocnicze kierownik jednostki budżetowej określa

nazwę i siedzibę gospodarstwa pomocniczego, nazwę i siedzibę jednostki budżetowej,

przedmiot działalności wyodrębnionej z zakresu działalności jednostki budżetowej oraz

składniki majątkowe przydzielone gospodarstwu przez jednostkę budżetową.

5. Składniki majątkowe, należności i zobowiązania zlikwidowanego gospodarstwa

pomocniczego przejmuje jednostka budżetowa, przy której funkcjonowało

gospodarstwo.

6. Podstawą gospodarki finansowej gospodarstwa pomocniczego jest roczny plan

finansowy obejmujący przychody, wydatki stanowiące koszty działalności, rachunek

wyników, stan środków obrotowych i rozliczenia z budżetem.

7. Gospodarstwo pomocnicze może otrzymywać z budżetu dotacje przedmiotowe.

8. Nowo utworzone gospodarstwo pomocnicze jednostki budżetowej może

otrzymać z budżetu dotację na pierwsze wyposażenie w środki obrotowe.

9. Sprzedaży usług na rzecz macierzystej jednostki budżetowej gospodarstwo

pomocnicze dokonuje według kosztów własnych.

10. Gospodarstwo pomocnicze wpłaca do budżetu połowę osiągniętego zysku.

11. W planie finansowym gospodarstwa pomocniczego jednostki budżetowej

wyodrębnia się w szczególności:

1) przychody własne,

2) dotacje z budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego,

3) wydatki na wynagrodzenia i składki naliczane od wynagrodzeń.

12. W planie finansowym gospodarstwa pomocniczego mogą być dokonywane

zmiany w ciągu roku w przypadku realizowania wyższych od planowanych przychodów i

wydatków, pod warunkiem, że nie spowoduje to zmniejszenia wpłat do budżetu ani

zwiększenia dotacji z budżetu.

Art. 21. 1. Środki specjalne są środkami finansowymi, gromadzonymi przez

jednostki budżetowe na wyodrębnionych rachunkach bankowych:

docsity.com

1) na podstawie odrębnych ustaw oraz uchwał organów stanowiących jednostek

samorządu terytorialnego,

2) z tytułu spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej na rzecz jednostki

budżetowej,

3) z tytułu odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie oddane

jednostce budżetowej w zarząd bądź w użytkowanie,

4) z tytułu sprzedaży zapasów środków materiałowych przechowywanych w celach

mobilizacyjnych.

2. Środki specjalne przeznacza się na:

1) cele wskazane w ustawie lub uchwałę, na podstawie, której utworzono te środki,

2) cele wskazane przez darczyńcę lub spadkodawcę,

3) remont lub odtworzenie mienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i 4.

3. Roczny plan finansowy obejmujący przychody i wydatki środków specjalnych

sporządza się dla środków specjalnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4.

4. Plan finansowy dla środków specjalnych pochodzących ze źródeł, o których

mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, sporządza się na okres, w którym środki te będą

wydatkowane.

5. W planach finansowych środków specjalnych, o których mowa w ust. 3,

wyodrębnia się w szczególności:

1) wynagrodzenia i składki naliczane od wynagrodzeń,

2) wydatki inwestycyjne.

Art. 22. 1. Funduszem celowym jest fundusz ustawowo powołany przed dniem

wejścia w życie ustawy, którego przychody pochodzą z dochodów publicznych, a

wydatki przeznaczone są na realizację wyodrębnionych zadań.

2. Fundusz celowy może działać jako osoba prawna lub stanowić wyodrębniony

rachunek bankowy, którym dysponuje organ wskazany w ustawie tworzącej fundusz.

3. Fundusz celowy, który realizuje zadania wyodrębnione z budżetu:

1) państwa - jest państwowym funduszem celowym,

2) gminy, powiatu lub województwa - jest gminnym, powiatowym lub

wojewódzkim funduszem celowym.

4. Podstawą gospodarki finansowej funduszu celowego jest roczny plan finansowy.

5. Wydatki funduszu celowego mogą być dokonywane, z zastrzeżeniem ust. 6,

tylko w ramach posiadanych środków finansowych obejmujących bieżące przychody, w

tym dotacje z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego i

pozostałości środków z okresów poprzednich.

6. Fundusze celowe mogą zaciągać kredyty i pożyczki, o ile ustawa tworząca

fundusz tak stanowi.

docsity.com

7. Szczegółowe zasady gospodarki finansowej państwowego funduszu celowego, w

zakresie nie uregulowanym ustawą tworzącą fundusz, określa, w drodze

rozporządzenia, minister nadzorujący państwowy fundusz celowy, w porozumieniu z

Ministrem Finansów.

Zaliczamy: Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Ubezpieczeń

Społecznych, Fundusz Emerytalno-rentowy, F. Alimentacyjny, F. Rehabilitacji Osób

Niepełnosprawnych, Państwowy Fundusz Kombatantów.

Funkcje funduszy celowych:

1. alokacji środków publicznych 2. redystrybucji dochodów w gospodarce i społeczeństwie 3. mobilizacji środków publicznych 4. realizacji wydatków publicznych

Ad. 1 Poprzez fundusze celowe dokonywana jest alokacja zasobów gospodarczych stosowany jest mechanizm administracyjny. Ad. 2 Redystrybucja – w wyniku ich działalności następuje ingerencja przymusowa w dochody osób i podmiotów gospodarczych, co powoduje zmiany w wykorzystaniu PKB. Ad. 3 Mobilizacyjna – polega na tym, że fundusze celowe mogą wpływać na powiększenie środków publicznych zwłaszcza, gdy nie możliwe jest ich powiększenie za pomocą mechanizmów fiskalnych. Wspiera ją zasada zgodnie, z którą wielkość wydatków jest uzależniona z wielkością dochodów. Chęć większych wydatków wymaga maksymalizowania wysiłki, aby były większe dochody. Ad. 4 Racjonalizacji – techniki finansowania w funduszach celowych

- możliwość zerwania z zasadą jednoroczności budżetowania - stabilizacja dochodów publicznych zagwarantowana przez ustawowe źródła

finansowania - zapewnienie ciągłości finansowania zadań - elastyczne kształtowanie wydatków w zależności od zmieniających się potrzeb.

cecha budżet fundusz celowy 1 przedmiot finansowania - ogólny - ściśle określony 2 okres finansowania - roczny - nieokreślony 3 ciągłość finansowania - brak ciągłości - zapewniona ciągłość 4 bezpieczeństwo finansowania zadań - niskie - wysokie 5 arbitralność w alokacji środków - istotne - nieistotne 6 możliwość akumulacji środków

finansowych po roku finansowym - nie istnieje - istnieje

7 zasady gospodarowania finansami - sztywne - elastyczne 8 możliwość mobilizacji dochodów - minimalne - znaczne 9 możliwość kontroli ze strony władz

przedstawicielskich - bardzo istotne - ograniczone

10 realizacja wydatków - ograniczone - znaczne 11 możliwość realokacji środków

finansowych stosownie do zmieniających się sytuacji społecznych i politycznych

- duża - mała

12 możliwość nieracjonalnego wydatkowania środków w wyniku działania grup nacisku

- duża - mała

13 możliwość rozbicia gospodarki - mała - bardzo duża

docsity.com

pieniężnymi środkami publicznymi Fundusze celowe mogą funkcjonować wszędzie o stopniu ich funkcjonowania mogą decydować dwa podstawowe kryteria:

1. racjonalność gospodarowania 2. racjonalność wykorzystania środków publicznych.

Prowadzenie gospodarki finansowej wymaga kilku metod w tworzeniu, gromadzeniu, dzieleniu środkami publicznymi. Wyróżniamy dwie metody:

1. bezzwrotna 2. zwrotna

Bezzwrotna – polega na nieodpłatnym i bezzwrotnym wyposażeniu poszczególnych podmiotów w środku pieniężne i ma zastosowanie w jednostkach budżetowych, których działalność nie polega na produkcji, lecz na świadczeniu usług – metoda nieodpłatna. Jednostka budżetowa nie ma możliwości zwrotu otrzymanych środków pieniężnych celowe zapotrzebowanie może pokryć przy pomocy metody bezzwrotnej (placówki zdrowia, kultury, oświaty). Zwrotna – polega na tworzeniu, gromadzeniu i dzieleniu zasobów pieniężnych na czas określony z obowiązkiem ich zwrotu w określonym terminie. Zapotrzebowanie czasowe, utrzymanie się podmiotów. Transformacja ustrojowa w latach 90 zdeterminowała gospodarkę finansową państwa. Wzrastająca rola finansów w kształtowaniu polityki pieniężnej, system określenia problematyki finansowej to prawo finansowe. Systematyka prawa finansowego:

1. Prawo budżetowe 2. Prawo celne 3. Prawo finansowe ubezpieczeń państwowych 4. Prawo finansowe jednostek samorządu terytorialnego 5. Prawo walutowe i dewizowe 6. Prawo bankowe 7. Prawo finansowe podmiotów gospodarczych 8. Prawo podatkowe

W zakres finansów publicznych nie w chodzi problematyka prawa finansowania podmiotów gospodarczych. Podmiot prawa finansowego – to osoba lub jednostka organizacyjna objęta uprawnieniami lub obowiązkami finansowo-prawnymi. Dwa rodzaje podmiotów:

1. organy państwowe 2. organy jednostek samorządu terytorialnego

Organy te posiadają prawo stanowienie norm prawnych, generalnych oraz kompetencje nie państwowe służące do stanowienia norm indywidualnych. Osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne, które posiadają określone uprawnienia i obowiązki prawne, lecz w niektórych stosunkach finansowo-pranych są podmiotami biernymi. Skarb państwa, budżet państwa, NBP Państwo dysponuje określonym majątkiem publicznym. Rodzaje majątku:

- środki pieniężne - akcje - udziały

docsity.com

- wierzytelności - nieruchomości zabudowane (drogi publiczne, budynki) - grunty - ruchomości (wyposażenie, pojazdy, maszyny, księgozbiory)

Działając w płaszczyźnie majątkowej państwo działa jako skarb państwa. Skarb państwa – jest osobą prawną reprezentującą państwo w stosunkach majątkowych z osobami fizycznymi i prawnymi. Jest to specyficzna osoba prawna, składająca się z szeregu jednostek organizacyjnych na różnych szczeblach. Organu skarbu państwa – określa specjalna ustawa. Skarb państwa działa w sferze stosunków majątkowych i finansowych przy pomocy 2 zabiegów:

- władczych (podatki, opłaty, cła) - w chodząc w stosunki cywilno-prawne zawierając umowy tworząc spółki

Skarb państwa posiada 2 rodzaje władzy:

- wynika z prawa własności mienia państwowego - wynikające z możliwości zastosowania przymusu w zakresie ustalania rodzaju

określonych dochodów i realizowania określonych wydatków. Pewne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej są jednak jednostkami organizacyjnymi skarbu państwa, mają one kompetencje z prowadzenia gospodarki bieżącej, nie jest możliwe wykonywanie całej działalności przez jeden centralny urząd. Podstawowe kompetencje finansów i majątku są skupione w sferze zadań głównych organów reprezentujących interes skarbu państwa:

- Minister właściwy ds. skarbu państwa - Minister właściwy ds. finansów publicznych

Budżet państwa – jest aktem prawnym mający charakter ustawy zawierający bieżące ustalenia w zakresie rocznych dochodów i wydatków państwowych. W budżecie państwa wyróżniamy kilka zakresów dot. Skarbu państwa:

- prywatno-prawne wpływy skarbu państwa (czynsze, dywidendy, prywatyzacja majątku państwowego)

- wpływy skarbu państwa z przymusowo naliczanych, pobieranych dochodów (podatki, cła, akcyza)

- przychody i rozchody związane z operacjami o charakterze pożyczkowym (pożyczki krajowe i zagraniczne oraz emisji skarbowych papierów wartościowych).

Skarb państwa prowadzi swą działalność finansową głównie poprzez budżet państwa. NBP – bank centralny – jest składnikiem działalności finansowej.

Art. 227 (Konstytucji RP)

1. Centralnym bankiem państwa jest Narodowy Bank Polski. Przysługuje mu

wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej.

Narodowy Bank Polski odpowiada za wartość polskiego pieniądza.

2. Organami Narodowego Banku Polskiego są: Prezes Narodowego Banku

Polskiego, Rada Polityki Pieniężnej oraz Zarząd Narodowego Banku Polskiego.

3. Prezes Narodowego Banku Polskiego jest powoływany przez Sejm na wniosek

Prezydenta Rzeczypospolitej na 6 lat.

docsity.com

4. Prezes Narodowego Banku Polskiego nie może należeć do partii politycznej,

związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z

godnością jego urzędu.

5. W skład Rady Polityki Pieniężnej wchodzą Prezes Narodowego Banku Polskiego

jako przewodniczący oraz osoby wyróżniające się wiedzą z zakresu finansów,

powoływane na 6 lat, w równej liczbie przez Prezydenta Rzeczypospolitej, Sejm i Senat.

6. Rada Polityki Pieniężnej ustala corocznie założenia polityki pieniężnej i

przedkłada je do wiadomości Sejmowi równocześnie z przedłożeniem przez Radę

Ministrów projektu ustawy budżetowej. Rada Polityki Pieniężnej, w ciągu 5 miesięcy od

zakończenia roku budżetowego, składa Sejmowi sprawozdanie z wykonania założeń

polityki pieniężnej.

7. Organizację i zasady działania Narodowego Banku Polskiego oraz szczegółowe

zasady powoływania i odwoływania jego organów określa ustawa. Bankowi centralnemu przysługuje prawo:

- emisji znaków pieniężnych (techniczne zabezpieczenie obrotów gotówkowych) - ustalanie i realizowania polityki pieniężnej

1. Jednostka pieniężna 2. Suma pieniężna 3. Znak pieniężny

Ad. 1 Jednostka pieniężna – abstrakcyjna miara wartości (jej wielkość jest sumą wielkości panujących cen). Ad. 2 Suma pieniężna – jest to abstrakcyjna wielkość wartości (pociąga za sobą podmiotowe prawo do dokonywania zapłaty). Ad. 3. Znak pieniężny – jest nośnikiem sumy pieniężnej. Funkcja emisyjna pieniądza – oznacza, że tylko NBP ma prawo do emisji abstrakcyjnej wielkości wartości. NBP odpowiada za wartość polskiego pieniądza, tym pieniądzem posługują się podmioty (skarb państwa, samorządy terytorialne, osoby fizyczne, przedsiębiorstwa) Owa „zł.” jest na terytorium RP prawnym środkiem płatniczym regulowanie zobowiązań płatniczych osób prawnych i fizycznych. NBP odpowiada za podaż pieniądza, wartość generowaną poprzez system bankowy, kredytowy banków komercyjnych. Bank centralny odziaływuje na banki komercyjne mechanizmami:

- stopy procentowe banku centralnego - stopy rezerw obowiązkowych - operacje otwartego rynku - kredyty refinansowe - określenie wielkości pułapów kredytów związanych z generowaną działalnością

banków komercyjnych. Kredyty refinansowe

- kredyt refinansowy - kredyt redyskontowy - kredyt lombardowy

Stopy, jakie są udzielane bankom komercyjnym oddziaływuje na system banków.

docsity.com

Kredyt refinansowy – zasilanie banków komercyjnych w banku centralnym. Kredyt redyskontowy – (weksle, funkcja płatnicza, kredytowa) Dyskonto – zakup weksla (od prawidłowego właściciela) zależy od okresu od momentu wykupienia weksla – odsetki od kredytu redyskontowego (udzielany bankom komercyjnym przez bank centralny na wykup weksli). Im odsetki kredytu redyskontowego większe banki komercyjne będą miały mniej pieniędzy w obiegu . Kredyt lombardowy – bank centralny udziela bankom komercyjnym uzupełnienia braku płynności wypłat. Kredyt ten jest uzależniony od kapitału własnego banku komercyjnego , udzielony pod papiery wartościowe skarbu państwa, NBP, weksli, papierów wartościowych o krótkim terminie wykupu. Ustrój RP ustalają ustawy regulujące:

- ustawa o finansach publicznych - ustawa o NBP - ustawa o dochodach i wydatkach jednostek terytorium samorządowego - ustawy podatkowe - ustawy dotyczące ubezpieczeń - ustawy dotyczące skarbu państwa - ustawy dotyczące przedsiębiorstw państwowych - ustawy dotyczące stosunków dewizowych

Nie wszystkie wpływy pobierane przez organy państwowe na rachunek budżetu są dochodami. Przychody budżetu wpływy do budżetu o charakterze zwrotnym, które finansują deficyt budżetu. Ustawa o finansach publicznych wyróżnia 4 rodzaje środków publicznych:

- dochody publiczne - środki pochodzące ze źródeł zagranicznych nie podlegające zwrotowi - przychody jednostek organizacyjnych oraz osób prawnych zaliczanych do sektora

finansów publicznych a pochodzące z ich działalności (zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze, fundusze celowe, środki specjalne)

- przychody budżetu państwa i budżetów samorządu terytorialnego finansowane :  sprzedaży papierów wartościowych oraz innych operacji finansowych  prywatyzacja majątku skarbu państwa i majątku jednostek samorządu

terytorialnego  spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych  z otrzymanych pożyczek i kredytów

Te ostatnie związane są z operacjami długu publicznego skarbu państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Środki publiczne są przeznaczone na:

- wydatki publiczne - rozchody budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego

Rozchody – finansowanie długu publicznego i pożyczkowo-bankowymi operacjami skarbu państwa i jednostek samorządu terytorialnego:

- spłata otrzymanych pożyczek i kredytów - wykup papierów wartościowych - udzielone pożyczki przez budżet państwa i jednostki samorządu terytorialnego.

Dochody publiczne są podstawą działalności państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Przychody nie mogą ich zastąpić, mogą stymulować ich rozmiar w danym okresie czasu. Dla dokonania wydatków publicznych niezbędne są dochody publiczne.

docsity.com

Dochód publiczny – środki pieniężne pozostające definitywnie w budżecie. Przychody – pozostają w budżecie terminowo, czasowo. Wydatki – środki finansowe rozdysponowane przez budżet w sposób ostateczny. Rozchody budżetu- środki publiczne pochodzące z budżetu a przeznaczone na sfinansowanie przychodów finansowych. Wg ustawy o finansach publicznych do dochodów publicznych zaliczamy:

- daniny publiczne zaliczamy do nich:  podatki  inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia wynika z odrębnych

ustaw - pozostałe dochody  opłaty  dochody z mienia  dochody ze sprzedaży rzeczy i praw oraz świadczenia usług jednostek zaliczanych

do sektora finansów publicznych  inne dochody pobierane przez jednostki organizacyjne sektora finansów

publicznych Podstawową grupą składającą się na dochód są podatki.

Podatki - Art. 4. § 1. (Ordynacja podatkowa) Obowiązkiem podatkowym jest

nie skonkretyzowana powinność poniesienia przymusowego świadczenia pieniężnego w

związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie.

Za zdarzenie w związku, z którym powstaje zobowiązanie podatkowe uznaje się

przedmioty opodatkowania.

Wyróżniamy podatki:

1. Podatki przychodowe – od całości wpływów z tytułu prowadzenia działalności

gospodarczej

2. Podatki dochodowe – nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania

3. Podatki majątkowe – przyrost majątku

4. Podatki konsumpcyjne – odpowiednio skonstruowane, część ceny każdego towaru

Art. 6. ( Ordynacja podatkowa) Podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne,

przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa,

województwo, powiat lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej.

Podatkiem będziemy nazywać przymusowe świadczenie pieniężne, ogólne, bezzwrotne i

nieodpłatne pobierane przez państwo lub jednostki samorządu terytorialnego na mocy

odrębnych przepisów prawa, określających sposób i wymiaru oraz warunki i terminy

płatności tych świadczeń.

W konstrukcji podatku wyróżniamy elementy:

- podmiot i przedmiot podatku

docsity.com

- podstawa opodatkowania

- stopa podatkowa (skala stóp podatkowych)

- kwota podatku (wymiar)

- zwolnienia i ulgi podatkowe

Podmiot – wyróżniamy dwa :

 czynny

 bierny

podmiot czynny – państwo, jednostka samorządu terytorialnego uprawniona do

nakładania i pobierania świadczeń podatkowych

podmiot bierny – występuje jako:

 podatnik

 płatnik

Art. 7. (Ordynacja podatkowa) § 1. Podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba

prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, podlegająca na

mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.

Art. 8. (Ordynacja podatkowa) Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub

jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie

przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i

wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Przedmiotem podatku – są rzeczy fizyczne lub zdarzenia, z którym wiąże się powstanie

obowiązku podatkowego.

Podstawa opodatkowania – jest to wyrażona najczęściej w pieniądzu wartość przedmiotu

opodatkowania ustalona w sposób podany w przepisach podatkowych od której będzie

ustalany wymiar. (gdy wyrażona w zł. – to stopa, gdy wyrażona w jednostkach

naturalnych – to stawka).

Kumulacja podatkowa – łączenie we wspólną podstawę opodatkowania dwóch lub więcej

przedmiotów w zakresie jednego i tego samego podatku w celu ustalenia wspólnego

wymiaru świadczenia od łącznej podstawy.

Stopa (stawka) podatkowa – jest to wyrażona w procentach część podstawy

opodatkowania, która ma zostać przeniesiona do budżetu.

Zastosowanie odpowiedniej stopy opodatkowania daje nam wymiar podatku czyli stopę

podatku jaką podatnik jest zobowiązany do wpłaty do budżetu.

docsity.com

Skale podatkowe to ułożone w odpowiedni sposób stopy podatkowe. Mamy kilka rodzaj

skal podatkowych:

1). Progresywna – wzrost stopy podatku przy wzroście podstawy opodatkowania; dwa

rodzaje progresji:

- globalna

- ciągła

progresja globalna – charakteryzuje się, że dla każdego przedziału podatkowego mamy

do czynienia z jedną stopą opodatkowania

progresja ciągła – dla jednego przedziału opodatkowania mamy co najmniej dwie stopy

podatkowe.

2). Skala regresywna – wzrastającym podstawą opodatkowania odpowiadają malejące

stopy podatkowe.

Zwolnienia i ulgi podatkowe – oznaczają częściowe zaniechanie lub zawieszenie

pobierania świadczenia podatkowego.

Klasyfikacja zwolnień i ulg podatkowych:

1. jako podmiotowe i przedmiotowe

2. jako fakultatywne i obligatoryjne

Ad.1 podmiotowe – są przyznawane ze względu na cechę lub okoliczność podmiotu.

Przedmiotowe – jest naliczane gdy występuje cecha związana z przedmiotem

Ad.2 fakultatywne – oznacza, iż władza uprawniona do udzielenia ulgi może lecz nie musi

jej udzielić

obligatoryjne – w momencie powstania zdarzenia, z którym prawodawca związał

powstanie ulgi lub zwolnienie, organ do tego uprawniony musito zastosować

Przerzucalność świadczeń podatkowych – to doprowadzenie do sytuacji podmiot

występuje w formie płatnika. Przerzucać można:

- w przód

- w tył

Art. 21. (Ordynacja podatkowa) § 1. Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:

1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego

zobowiązania,

2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Powstaje z mocy prawa lub poprzez wydanie lub doręczenie decyzji.

Zobowiązanie podatkowe wygasa:

1. z dniem zapłaty podatku

docsity.com

2. z chwilą potrącenia zobowiązania podatkowego z wierzytelności podatnika

względem skarbu państwa

3. zaniechania poboru podatku

4. z chwilą umorzenia zaległości podatkowej

5. przedawnieniu zobowiązania podatkowego

6. w inny sposób

Art. 59. (Ordynacja podatkowa) § 1. Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub

w części wskutek:

1) zapłaty podatku, w tym również potrącenia oraz za liczenia nadpłaty na poczet

zaległości podatkowych lub bieżących zobowiązań podatkowych, zaniechania poboru

podatku, a także umorzenia zaległości podatkowych,

2) pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta,

3) przedawnienia.

§ 2. Zobowiązanie płatnika lub inkasenta wygasa w całości lub w części wskutek:

1) zapłaty należności wynikającej z decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub

inkasenta,

2) przedawnienia.

Za zobowiązania podatkowe podatnik odpowiada całym swoim majątkiem. W określonych

sytuacjach odpowiada płatnik, spadkobierca, osoba trzecia powiązana w odpowiedni

sposób z podatnikiem nabywca przedmiotu, wspólnik, członek zarządu firmy –

odpowiedzialni są całym swoim majątkiem osoby trzecie solidarnie z podatnikiem.

Przymusowe egzekucje należności podatkowej, przedmiotami są:

- wierzyciel – organ uprawniony do wykonania należnego świadczenia pieniężnego

(organ gminy, urząd skarbowy, urząd celny)

- organ egzekucyjny – urząd skarbowy, urząd celny

- zobowiązany – płatnik, podatnik, osoba zobowiązana do cła, podatku.

Przeprowadzenie egzekucji

1. organ egzekucyjny – nie jest wierzycielem

Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie

wystawionego przez niego tytułu wykonawczego

2. wierzyciel jest organem egzekucyjnym

Przystępuje on z urzędu do egzekucji należności na podstawie tytułu wykonawczego

przez siebie wystawionego.

Tytuł wykonawczy powinien zawierać:

1. dokładne oznaczenie wierzyciela

docsity.com

2. dokładne oznaczenie zobowiązanego

3. wskazanie podstawy prawnej przeprowadzenia egzekucji czynności egzekucyjne

wykonuje poborca skarbowy.

Podmiotem upoważnionym do wykonania egzekucji jest poborca skarbowy.

Środki egzekucji:

- egzekucja z pieniędzy

- egzekucja z wynagrodzenia za pracę

- egzekucja ze świadczeń zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego

- egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych

- egzekucja z innych wierzytelności i praw majątkowych

- egzekucja z ruchomości

- egzekucja z nieruchomości

Podstawowym źródłem gromadzenia dochodów budżetu państwa są podatki. Głównym

podatkiem, z którego są największe dochody to podatek od towarów i usług (VAT).

Ustawa z dnia 08-01-1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Przedmiotem podatku VAT jest – sprzedaż towarów i usług i innych czynności (import,

eksport, zamiana towarów, darowizna towarów).

Podatnicy na których spoczywa to zobowiązanie, zobowiązani są do rejestracji w urzędzie

skarbowym. Podatnik zobowiązany jest do umieszczania numeru identyfikacyjnego na

każdym dokumencie.

Podstawą opodatkowania jest obrót, kwota należna z tytułu sprzedaży towarów i do tej

kwoty dolicza się kwotę podatku, którą określa ustawa (22%, 7%, 3%, 0%). Podatek

obliczamy od kwoty należnej – nazywany jest podatkiem należnym. Podatnik ma prawo

do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego i zapłaconego przy

nabyciu określonych towarów i usług. Czynności ustalania podatku należnego i potrąceń

naliczonego dokonują wszyscy oprócz konsumenta. Ekonomicznie patrząc VAT płaci

konsument. Podatnicy VAT zobowiązani są do składania deklaracji do dnia 25 m-ca

następnego w urzędzie skarbowym.

Podstawą opodatkowania w imporcie (kwotą należną) jest tzw. wartość celna

powiększona o należne cło.

Wartość celna – cena faktycznie zapłacona lub należna za towar zapłacony w celu

przywozu go na teren Polski. Podatnicy (import) są zobowiązani do obliczenia kwoty

podatku i wykazania go w zgłoszeniu celnym.

Kwota podatku naliczanego w okresie rozliczeniowym jest wyższa od podatku należnego

podatnik ma prawo do obniżenia podatku naliczonego lub zwrot z urzędu skarbowego

docsity.com

podatku naliczonego, gdy sprzedaż dokonywana przez podatnika jest obłożona stopą 7%

a towary przez niego nabyte są stosowane w stopie 22%.

VAT w eksporcie jest opodatkowany stopą 0%, podatek należny nie występuje. Istotne

obniżenie ceny o kwotę podatku należnego.

Akcyza – podatek pośredni zawarty w cenie towaru, podlegają te czynności co przy VAT a

w szczególności sprzedaż i import towarów akcyzowym a więc wymienionych w

załączniku nr 6 do ustawy ww.:

- produkty naftowe i syntetyczne paliwa płynne

- samochodu osobowe

- sprzęt elektroniczny wysokiej klasy

- sól

- wyroby perfumeryjne

- karty do gry

- wyroby przemysłu spirytusowego

- wyroby przemysłu drożdżowego

- wyroby winiarskie, piwo

- guma do żucia

- wyroby tytoniowe

- łodzie żaglowe

Obowiązek podatkowy ciąży na producentach i importerach towarów akcyzowych.

Podstawą opodatkowania jest obrót towarami akcyzowymi kwota należna z tytułu ich

sprzedaży. Podstawą opodatkowania (import) wartość celna powiększona o należne cło a

nieraz ilość wyrobów akcyzowych. Stopy akcyzy są wysokie i sięgają kilkudziesięciu

procent. Stawki akcyzy mogą być wyrażone w :

- % cenie sprzedaży

- % podstawy opodatkowania stosowana w imporcie

- kwocie na 1 jednostkę towaru

- formie różnicy cen

Integralnym przepisem prawnym akcyz jest ustawa z 02-12-1993 r. o oznaczeniu

wyrobów znakami skarbowymi akcyzy.

Wyroby podlegające oznaczeniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy nie mogą być

wydane z zakładu produkcyjnego, nie mogą być sprowadzane z zagranicy, nie mogą

występować w obrocie na terenie Polski bez uprzedniego prawidłowego oznaczenia ich

znakami akcyzy (przybierają postać {znaki} : banderoli, znaki pieczęci). Banderole są

wydawane producentowi lub importerowi, którzy są zobowiązani do uprzedniego

wpłacenia do urzędu skarbowego zaliczki na podatek akcyzowy w kwocie będących

docsity.com

wartości banderoli. Naruszenie ustawy o oznaczeniu wyrobów znakami skarbowymi

akcyzy jest karalne i podlega z mocy ustawy ściganiu.

Cła – forma podatkowa jest on zbliżony do podatku, podstawę określa ustawa z 09-01-

1997 r kodeks celny. Towary nabywane za granicą i przewożone na teren Polski są

objęte procedurą celną. Dopuszczenie do obrotu, tranzyt, skład celny, uszlachetnienie

bierne lub czynne, odprawa czasowa, przetwarzanie pod kontrolą, wywóz. Trzeba złożyć

zgłoszenie celne – po informować o wysokości obliczonego cła, wartość celną od której

naliczamy cło, VAT, akcyzę. Gdy cena jest w walucie obcej musi być przeliczona na zł.

przy kursie ustalonym przez NBP.

Dług celny – powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia przez urząd celny do oclenia. Dług

celny powstaje na mocy prawa tzn. nie jest konieczne wydanie i doręczenie decyzji.

Należności celne są wymagalne wg stanu towarów, jego wartości celnej w dniu przyjęcia

zgłoszenia celnego i stawek obowiązujących w tym dniu.

Wydatki budżetu państwa są następstwem wykonywania zadań państwowych i jednostek

samorządu terytorialnego określonego przez konstytucję i ustawy.

Wydatki publiczne – określone w ustawie budżetowej są limitami i nie może on być

zgodnie z zasadą przekroczony, jako wydatek określony akumulacyjne cele w aktach

prawnych. Dokonywanie wydatków może nastąpić w granicach kwot określonych w

planie finansowym tej jednostki w sposób oszczędny i celowy.

Rodzaje i formy wydatków publicznych – art. 63 ustawa o finansach publicznych

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome