Wokół problemów tożsamości - Notatki - Antropologia kulturowa - Część 2, Notatki'z Antropologia kulturowa. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Wokół problemów tożsamości - Notatki - Antropologia kulturowa - Część 2, Notatki'z Antropologia kulturowa. University of Warsaw

PDF (360.2 KB)
9 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki poświęcone są problemom tożsamości we wschodniej i zachodniej Europie końca XX wieku.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 9
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

11

● poczucie tożsamości osobistej

- to jej wyjątkowość, odrębność( różnice, jakich jednostka postrzega i doświadcza w stosunku

do innych)

●poczucie tożsamości społecznej

- to podobieństwa łączące jednostkę grupą, a także różnice dotyczące jej grupy w stosunku do

innych grup.

-poczucie ‘inności”- kategoria znajdująca się pomiędzy, będąca podstawą porównań

społecznych, niezbędna do wykształcenia tożsamości społecznej

-różnice społeczne mogą prowadzić do poczucia obcości, braku przynależności i miejsca w

społeczeństwie

-w społ. mamy do czynienia z mechanizmem „naznaczania”

- w życiu dorosłym różni się sfera kulturowa i światopoglądowa, odwołuje się do innych

wartości, symboli, tradycji

- u dzieci i młodzieży potrzeba akceptacji jest większa

- w wieku młodzieńczym bycie „innym” odczuwane jest boleśnie

- Ziller- jednostka upodabnia się do innych, gdyż różnice jej zagrażają. Dopiero, gdy czuje się

bezpieczna, szuka swojej odrębności

-bycie „innym” jest w większości przypadków doświadczeniem negatywnym- lecz może

doprowadzić do wzmocnienia tożsamości lub też do wytworzenia się postawy

nonkonformistycznej, wręcz egocentrycznej

2. Wojciech Pawlik „Tożsamość mniejszościowych kościołów i

związków wyznaniowych Polsce po roku 1989”

-upadek komunizmu, powstanie nowych ruchów społecznych i religijnych, nowe formy

działań kulturowych-z punktu homogenicznego modelu kultury, mogą być postrzegane jako

zagrażające tożsamości

- w przypadku kościołów mniejszościowych i związków wyznaniowych, których działalność

jest uregulowana prawnie, jej działalność nie jest już „innością”

- występuje pojęcie DYSKRYMINACJI – status grupy dyskryminowanej jest dla większości

kościołów elementem tożsamości, tworzy ich tradycje i ustanawia teraźniejszą pozycje

- MASS MEDIA

1)umożliwiają szerszą misję duszpasterską, są kanałem artykulacji poglądów

2)kształtują ich społeczny wizerunek, przypisują określoną tożsamość i obraz

docsity.com

12

- kościoły mniejszościowe i związki wyznaniowe nie maja dużego dostępu do TV i radia,

dlatego też korzystają z wydawnictw, konferencji, zlotów, aby przekazywać wiarę

- są one poddawane „polityce języka”- media nie tylko opisują, lecz także wartościują

- przekazywane przez media informacje dotyczące działalności są nierzetelne, często

określane jako sekty, co nie tylko kojarzy się negatywnie

-tworzy się tzw. ”tożsamość przypisana”- jest elementem kontroli społecznej, jak również

„naznaczeniem” społecznym

-Kościół Katolicki również uczestniczy w tworzeniu ich negatywnego wizerunku

-pojawiają się problemy z budową obiektów sakralnych, tworzeniem szkół wyznaniowych,

importem żywności, wynajmowaniem sal na działalność misyjną

- trudna jest również sytuacja wyznawców środowisku społecznym- są szykanowani,

wyśmiewani budzą podejrzenia

-często ukrywają swoją tożsamość – „tożsamość introwertywna”

- proces różnicowania tożsamości religijnej nie przebiega w próżni społecznej, pomagają mu

regulacje prawne i działalność administracji państwowej

3. A.Bantkowski, K. Rokicka, A. Wróbel

„Problemy tożsamości mniejszości ukraińskiej w Polsce. Tradycja, a

tożsamość”

- po przesiedleniach wiele obrzędów i tradycji zaczęło zanikać inne w ogóle nie były

kultywowane

- problem polegał na dyskryminacji, braku Cerkwi, konieczności zaniechania języka

ukraińskiego, przemiany pokoleń

- ukraińskie i polskie obyczaje zaczęły się ujednolicać

- dziś mamy do czynienia ze zjawiskiem postfolkloryzmu- składniki tradycji funkcjonują w

oderwaniu od swojego pierwotnego kontekstu, są ze sobą zestawione i pojawiają się w

określonych sytuacjach

- czasy współczesne dają większą swobodę, na ma powodu, aby się ukrywać

- nastąpiło ożywienie tradycji ukraińskiej

-jeśli jakiś element tradycji zostaje wybrany dla podkreślenia tożsamości etnicznej czy

narodowej, jest silnie nacechowany emocjami i wartościowany

-rozmówcy są przywiązani do tradycji i chcą przekazywać ją następnym pokoleniom

- kultura tradycyjna odgrywa ogromną rolę w tworzeniu tożsamości mniejszości narodowych

docsity.com

13

4.D. Nadażdin

B. Witkowska

„obrządek greckokatolicki a tożsamość Ukraińców w Polsce”

- dopiero w 1989 następuje proces odrodzenia Kościoła Bizantyjska- Ukraińskiego w Polsce

- wierni często sami odbudowywali Cerkwie

- działalność Kościoła greckokatolickiego miała ogromny wpływ na tożsamość narodową- był

on jednym z podstawowych czynników tworzących świadomość ukraińską

- obecnie aktywność koncentruje się na zachowaniu tradycji religijnej i narodowej

- kategoria tożsamości narodowej jest tu rozumiana jako samoidentyfikacja narodowa, a nie

tożsamość przypisana

- w świadomości badanych występuje utożsamianie przynależności narodowej z religią

- postać księdza greckokatolickiego jest gloryfikowana

- księża rzymskokatoliccy wydawali pozwolenia na uczestnictwo Ukraińców w mszach, lecz

kwestię pochówku i odprawiania przez nich mszy „po swojemu” nie była w ogóle brana pod

uwagę

- dlatego też często zdarzało się przechodzenie na polską wiarę- lecz łączone z utratą

samoświadomości narodowej

- często chodzono także na msze do obydwu kościołów

- zaniedbanie własnej religii, choć czasem nieuniknione, uznawane było i jest za pierwszy

krok do wynarodowienia, utraty godności

- badani są emocjonalnie związani ze swoim kościołem, a obecność w nim wyznaczników

narodowych(np. język ukraiński) jest wysoko ceniona

- obrządki greckokatolickie mają znaczenie narodowe

5.Chris Hann „Być Ukraińcem w Polsce: głosy z podziemnego miasta”

-w Przemyślu, odległym o 10 km. od granicy ukraińskiej, mieszka obecnie 1-2 tysiące

Ukraińców

- roszczenia dotyczące własności miasta są głęboko zakorzenione w obu kulturach

narodowych i jego historii( I i II wojna światowa, podziały, migracje)

- w okresie międzywojennym liczba Polaków, wyznania rzymskokatolickiego,

rzymskokatolickiego Przemyślu wzrosła, lecz tereny były zamieszkiwane głównie przez

grekokatolików

docsity.com

14

- po 1956 roku mniejszość ukraińska była już formalnie zarejestrowaną grupą mniejszościową

i otrzymała oficjalne uprawnienia do rozwoju własnej kultury- mieli wsparcie Związku

Ukraińców w Polsce

-kościół greckokatolicki jednak cały czas musiał walczyć o swoje prawa- ich majątek

przekazano Cerkwi prawosławnej

- po 1989 Jan Paweł II poparł prawo tego kościoła do jawnej działalności, lecz represje ze

strony Polaków nie ustąpiły

- zdania polskich nacjonalistów nie zmieniły także starania władz Warszawy o poprawę

relacji polsko-ukraińskich(przeniesienie festiwalu kultury ukraińskiej do Przemyśla)

- poczucie krzywdy i niesprawiedliwości nadal funkcjonuje w świadomości

Ukraińców(badania 1996-97)

-pomimo tragicznej(ludzie często ukrywali swoją tożsamość dla bezpieczeństwa swojego i

bliskich) sytuacji u większości wyraźnie zaznaczyła się dominująca tożsamość narodowa i

determinacja do zachowania jej w przyszłości

6.W.Schlot „W poszukiwaniu tożsamości kulturowej w ideologicznie

nowych warunkach- „Wróżby” G.Grassa i „Hanneman” S.Chwina”

- zawarte są tu problemy pojednania i tworzenia tożsamości

-oba teksty reprezentują przykłady literatury pogranicza, zajmującej się zmianami w różnych

fazach przejściowych

- analizowane są tu w ramach specyficznego modelu kulturowego- koncepcja otwartych

kultur

-działające wewnątrz nich osoby charakteryzuje wysoki stopień gotowości do ponoszenia

ryzyka i tolerancja

-ich aktywność skierowana jest na przezwyciężanie aktualnego stanu i na walkę z

ideologiami, które im jako przedstawicielom różnych kultur utrudniają życie. Co zazwyczaj

skazane jest na niepowodzenie

-wizja myślenia ogólnoeuropejskiego, jako elementu integracyjnego w kontekście wejścia

Polski do UE, zawiera u obu autorów dodatkowy aspekt

-chodzi tu o kultury „pograniczne”, które zmieniają swoją postać w procesie wewnętrznych

przemian

-proces ten wiąże się ściśle z „demontażem” historii- powstaje nowe pojęcie „historia po

końcu historii”

docsity.com

15

-W Europie „bez granic” będą powstawać rejony graniczne, zawierające kultury pogranicza

-oba teksty sygnalizują trudności przemian, także „psychiczno-mentalnych” i możliwości

niepowodzeń

CZĘŚĆ III

„TOŻSAMOŚĆ JAKO TEMAT KREACJI

ARTYSTYCZNYCH”

1.J. Lubiak

A. Skalska „Ciało, tożsamość, sztuka”

- społeczeństwo ponowoczesne wg.Bryana S. Tunera- społeczeństwo SOMATYCZNE- jest

systemem, w którym ciało będące źródłem przymusu i oporu jest głównym obszarem

politycznej i kulturalnej aktywności

- to przez ciało wyrażane są napięcia społeczne

- zasadniczym zadaniem polityki jest regulacja przestrzeni między ciałami, nadzorowanie

połączeń między nimi, czy też legislacja określająca kształt cielesności

-ciało jest postrzegane jako determinant ludzkiej tożsamości

-to nośnik wartości symbolicznych

-wg. Shillinga, w świecie gdzie wszelkie autorytety moralne, religijne zostały

marginalizowane, ciało stało się jedynym trwałym fundamentem

- powierzchnia ciała, to powierzchnia tożsamości

- nastąpiło oddzielenie ciała od natury

- granice ciała to granice tożsamości

-obrazy ciała, to środek wyrażania i przekazywania norm i zakazów

…w społeczeństwie ponowoczesnym są one przekazywane przede wszystkim przez środki

masowego przekazu i reklamę

- jego ułomności stają się powodem wykluczenia

- artyści poszli w inna stronę…poszukują tożsamości w nie wyidealizowanym ciele

-tylko nagie ciało może przedstawić swoją tożsamość- także w sensie pozbawione „maski”-

stare, młode, jędrni i pomarszczone, chore i zdrowe…(twórczość Katarzyny Kozyry, Alicji

Żebrowskiej)

docsity.com

16

- sztuka to „poetyka przekraczania kanonów”

- ciało jest tu sposobem wyrażania poglądów, buntu wobec uprzedzeniom i modelom

wytyczonym przez społeczeństwo postindustrialne… gdzie tożsamość wymaga poświęcenia

biologicznego ciała

- sztuka ciała wykorzystująca technikę performance’u (body art.) w centrum stawia ciało

biologiczne

- chodzi o wyzwolenie ciała i tożsamości od represyjnych norm

- sztuka ciała jest jednym z przejawów rozchwiania jego statusu we współczesnej kulturze

2. Ewa Rewers „Wizualizacja tożsamości: duże uwagi o tożsamości,

urbanistyce i architekturze”

-koniec XX wieku zainteresowanie przestrzenią( w filozofii, sztuce, naukach społecznych i

dyskursie architektonicznym)

-literatura, poezja ustępują nowym mediom i architekturze

- założenia architektoniczne i urbanistyczne mogą być ujmowane jako metaforyczna

wizualizacja wielu zjawisk, w tym także pojęcia tożsamości

myślenie potoczne+naukowe+artystyczne

- narracja miejska- zapis procesu konstruowania/dekonstruowania/rekonstruowania

przestrzeni konkretnych miast, świadomości ich mieszkańców i w końcu tożsamości,

prowadzą one w przeszłość, kształtują teraźniejszość i projektują przyszłość

-architektura- hybrydyczna sztuka- nie tylko wizualizuje koncepcje tożsamości, lecz sprawdza

ich zastosowania, zasięg i społeczną akceptacje

- miasto daje nam odpowiedzi na pytania o wizję świata jego mieszkańców

-1.Gdańsk i 2.Berlin jako przykłady przemiany miast i tożsamości

ad 1. trzy połączone procesy mediacji:

· między lądem a morzem

· między kulturą polską a niemiecką

· między wchodem a zachodem Europy

procesy nawarstwiania i mediacji zbudowały tożsamość- grozi mu uzależnienie od kontekstu,

nowej sytuacji, niż modelu

ad.2.

- rozbudowa ,od 2000 roku, wokół Muru Berlińskiego- jednocześnie tego co było rozdzielone

oraz modyfikacja tego co po rozdzieleniu pozostało

docsity.com

17

występują tu pojęcia jedności i modyfikacji

-pojęcie CENTRUM- pełni dla przybyszów i mieszkańców rolę punktu orientacyjnego w

przestrzeni, od wewnątrz to gwarancja stabilności i porządku, od zewnątrz natomiast warunek

utrzymania tożsamości, pamięci, znaku ważności

3.U. Jarecka „Złudzenie wielokulturowości? O przekładalności

doświadczeń ludzkich”

-Dwa zjawiska

1)przekazywane treści patriotyczne w muzyce rockowe( II poł. lat 80)

2)bunt czarnego rapu (lata 90)

- w obydwu dużą rolę odgrywa pojęcie narodu

-kultura popularna = wielokulturowość, różnorodność, ujednolicenie, uniformizacja=

współczesna epoka

- kultura jako sfera pośrednicząca jest repertuarem znaków, symboli, sensów, wzorów i

wartości :

·sprzyja nadawaniu znaczenia codzienności, jest w niej zawarta problematyka związana z

poszukiwaniem własnej odrębności, miejsca

·jednakże tworzy raczej przestrzeń niedomówień, niż jasno określony obszar z gotowymi

„zestawami tożsamości”

- wciąż poszukujemy akceptacji społecznej, lecz coraz mocniej wyróżniamy się ze świata

-media przedstawiają akceptowane modele tożsamości, wybierając je nie ma ryzyka

odrzucenia gdyż są społecznie akceptowane

-także muzyka posiada taką funkcję

-Z. Barman- do konstruowania tożsamości grupowych niezbędne jest wyodrębnienie

istotnych różnic, które stają się swoistym punktem orientacyjnym

- w tekstach podkultury widoczna jest niekiedy wroga postać, a tożsamość określa się poprzez

negację świata i wyznawanych wartości

-tożsamość określa się w opozycji wobec innych tożsamości, bez wskazywania własnych

charakterystycznych cech

●lata 80’ były ciężkie(historia☺)-nazwy zespołów i treści przez nie śpiewane w doskonały

sposób dawały temu wyraz(np.Opozycja, Śmierć Kliniczna itp.)

- teksty mówiły jaka jest rzeczywistość- brudna ,szara , pozbawiona perspektyw, ale

polska…”to jest moja ziemia”

docsity.com

18

- wówczas panowała cenzura

● od 1987 rap wyznacza nową przestrzeń znaczeniową

-wywodzi się z getta, z walki o wolność, to wezwanie do rewolucji

-propozycja rapu to przykład negacji jako mechanizmu przejawiania się wątków „tożsamo-

twórczych” w kulturze popularnej

-rap się internacjonalizuje

-teraz jest już pop-rap, zmienił swoją pierwotną formę

-z muzyki konfliktu, ze zjawiska o wymowie społecznej, do kultury popularnej przeniknęła

tylko „powierzchnia”- gesty, ruchy, wulgaryzmy

4.Anna E. Kubiak „Syn marnotrawny: tradycje w New Age”

- nowa duchowość- należy bardziej do systemu działań, niż myśli, jest rodzajem religii- łatwo

dostępnej, indywidualnej

- jest to religia „rozproszona”- rozwijająca się w poprzek tradycyjnych, społecznych

podziałów, na podobieństwo sieci telefonicznej

- przenika środowiska: polityczne, militarne, ekonomiczne itd.

- New Age to spotkanie z obcością- oznacza obca kulturę, jak i tę część kultury, która była w

nowoczesności marginalizowana(porównanie powracających tradycji do Syna

Marnotrawnego)- kulturę orientu, egzotykę, z „naszymi” tradycjami pogańskimi, a także

baśnie, mity, odmienne stany świadomości, uczucia, emocje

- jest przeciwieństwem nostalgicznego oglądania się na przeszłość, załamywania rąk nad

zanieczyszczeniem tradycji, apokaliptycznej wizji końca

- kultura Wodnika jest praktyczna i optymistyczna, uwalnia od fundamentalizmu, używa

kpiny i ironii w konfrontacji z problemami

- używa zabawy, aby utrzymać radosny stan w życiu

- drogą, na której rozpowszechnione są metody duchowego rozwoju, jest konsumpcja

„W New Age wpisana jest komercja”

- nowe interpretacje tradycji koncentrują się wokół kwestii ważnych dla współczesnego

człowieka

-ważną rolę odgrywa psychoterapia

-pojęcie „Kosmicznego Chrystusa”- używane jest jako koncepcja unifikacji religii całego

świata

-w N.E wszystko jest prawdziwe, jeśli zostało doświadczone, odniesione do czyjegoś życia

- cechą N.E jest epizodyczność- żadna prawda nie może obowiązywać przez całe życie

docsity.com

19

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome