Fundusze z UE na rozpoczecie własnej działalności gospodarczej - Notatki - Finanse publiczne - Część 3, Notatki'z Finanse publiczne. University of Lódz
stokrotka80
stokrotka8018 March 2013

Fundusze z UE na rozpoczecie własnej działalności gospodarczej - Notatki - Finanse publiczne - Część 3, Notatki'z Finanse publiczne. University of Lódz

PDF (243.9 KB)
20 strona
790Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu finansów publicznych: fundusze z UE na rozpoczecie własnej działalności gospodarczej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 20
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Fundusze z UE na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej

45

zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego oraz wsparcie dla budowy struktur

administracyjnych państwa109.

PO KL ma na celu podnoszenie konkurencyjności przedsiębiorstw wynikające

z inwestycji w kapitał ludzki oraz poprawa jakości i dostępności usług szkoleniowych. Dążąc

do zwiększania możliwości podejmowania i trwałości zatrudnienia, w ramach PO KL

wprowadzono zachęty mające promować prowadzenie własnej działalności gospodarczej oraz

działania z obszaru szeroko pojętej przedsiębiorczości110.

Program Operacyjny Kapitał Ludzki realizuje główny cel horyzontalny Narodowych

Strategicznych Ram Odniesienia 2007–2013, tj. poprawę jakości kapitału ludzkiego i wzrost

spójności społecznej. Zamierzeniem PO KL jest ponadto usprawnienie funkcjonowania

instytucji publicznych oraz rozbudowa mechanizmów partnerstwa opartego na wspieraniu

przedsiębiorstw i podnoszeniu kwalifikacji ich pracowników. Program służy także

przeciwdziałaniu marginalizacji regionów w zakresie rozwoju społecznego oraz zakłada

wsparcie obszarów wiejskich111.

W ramach programu realizowane są inicjatywy mające na celu aktywizację osób

bezrobotnych i biernych zawodowo, zapobieganie wykluczeniu społecznemu oraz

zapewnienie równego dostępu do zatrudnienia osobom i grupom społecznym

doświadczającym dyskryminacji na rynku pracy112.

PO KL w 85% finansowany jest z Europejskiego Funduszu Społecznego, a w 15% ze

środków krajowych. Na jego realizację przewidziano kwotę ponad 11,4 mld euro, z czego

środki wspólnotowe stanowią 9,7 mld euro. Alokacja obejmuje 10 priorytetów, z których

pierwszych pięć wykonywanych jest na poziomie centralnym, a pozostałe na poziomie

regionalnym113.

Priorytety realizowane centralnie to zatrudnienie i integracja społeczna, rozwój

zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw, wysoka jakość edukacji

odpowiadająca wymogom rynku pracy, dobre państwo, profilaktyka, promocja i poprawa

stanu zdrowia społeczeństwa. Priorytety realizowane na szczeblu regionalnym to rynek pracy

otwarty dla wszystkich oraz promocja integracji społecznej, regionalne kadry gospodarki,

109

110

111

112

113

46

rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach, aktywizacja obszarów wiejskich oraz

priorytet – pomoc techniczna114.

Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Celem Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko jest podniesienie

atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój infrastruktury technicznej

przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia społeczeństwa,

zachowaniu tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. W ramach programu

realizowane są następujące priorytety: gospodarka wodno-ściekowa, gospodarka odpadami

i ochrona powierzchni ziemi, zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom

środowiska, przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony

środowiska, ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych, transport przyjazny

środowisku, bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe, infrastruktura drogowa

w Polsce wschodniej, infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku, bezpieczeństwo

energetyczne, kultura i dziedzictwo kulturowe, bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa

efektywności systemu ochrony zdrowia115.

Na realizacje PO IiŚ przeznaczono 27,9 mld euro pochodzących ze środków funduszy

Spójności. Środki pochodzą ze środków Funduszu Spójności (21,1 mld euro) i EFRR (5,7 mld

euro) oraz 9,7 mld euro ze środków krajowych116.

Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej

Program operacyjny Rozwój Polski wschodniej ma na celu tworzenie warunków do

dynamicznego rozwoju społecznego i gospodarczego Polski wschodniej, a więc

następujących województw: lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego

i warmińsko-mazurskiego.

Łącznie program jest przewidziany dla pięciu województw, których poziom PKB jest

najniższy. W ramach programu realizowane będą cztery priorytety, czyli nowoczesna

gospodarka, wojewódzkie ośrodki wzrostu, infrastruktura transportowa i pomoc

techniczna117.

114

115

116

117

47

PO RPW jest instrumentem finansowym służącym realizacji polityki spójności UE,

a jego celem głównym jest przyspieszenie tempa rozwoju społeczno-gospodarczego Polski

Wschodniej w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju118.

W ramach projektu jest realizowanych 6 osi priorytetowych, z których dla

stymulowania rozwoju przedsiębiorstw największe znaczenie ma oś priorytetowa

I: Nowoczesna gospodarka, obejmująca wspieranie innowacji, rozwój infrastruktury

badawczej oraz wspieranie powstawania i dokapitalizowania funduszy kapitału zalążkowego.

Przedsiębiorcy mogą być również beneficjentami w ramach osi priorytetowej

II: Infrastruktura społeczeństwa informacyjnego, której realizacja umożliwia

przedsiębiorstwom szybsze i bardziej efektywne działanie, korzystanie z usług świadczonych

elektronicznie oraz informatycznych zasobów wiedzy i informacji. Na realizacje PO RPW, ze

środków EFRR przeznaczono 2 273,8 mln euro119.

Intencją programu jest zahamowanie tendencji stagnacyjnych, decydujących

o marginalizacji i peryferyjności województw Polski Wschodniej oraz pobudzenie czynników

wzrostu w tych województwach. Program ten będzie stanowił dodatkowy element wsparcia z

funduszy strukturalnych oraz wzmacniał działanie innych Programów na obszarze Polski

Wschodniej, w drodze wywołania efektów synergii lub poprzez realizację wyodrębnionych

działań stymulujących rozwój ekonomiczny i społeczny120.

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich

Przyjęty w roku 2007 PROGRAM Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

jest finansowany głównie przez Europejski Fundusz Rolny na Rzecz Obszarów Wiejskich

(EFRROW). Na realizację programu przeznaczono łącznie ponad 13 230 mln euro. PROW

proponuje rozwiązania wspierające rozwój gospodarczy sektora wiejskiego, w tym

aktywizację zawodową, działalność rolniczą (również dla rolników przedsiębiorców) oraz

działalność pozarolniczą121.

EFRROW ma się przyczynić do wspierania zrównoważonego rozwoju obszarów

wiejskich na terytorium całej Wspólnoty, uzupełniając polityki wsparcia rynku i wsparcia

dochodów w ramach wspólnej polityki rolnej, politykę spójności oraz wspólną politykę

rybołówstwa122.

118

119

120

121

122

48

Polityka rozwoju obszarów wiejskich 2007-2013 skoncentruje się na trzech obszarach,

odpowiadających trzem osiom tematycznym przewidzianym postanowieniami nowego

rozporządzenia w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich: poprawie konkurencyjności

rolnictwa i leśnictwa, stanie środowiska naturalnego i terenów wiejskich oraz poprawie

jakości życia na obszarach wiejskich i promowaniu dywersyfikacji gospodarki rolnej.

Czwarta z osi (zwana „osią Leader”) opierająca się na doświadczeniach inicjatyw

wspólnotowych Leader wprowadza podejście polegające na oddolnym, lokalnym traktowaniu

problemów rozwoju obszarów wiejskich123.

Maksymalny poziom wsparcia programu z budżetu UE, jest zróżnicowany

w zależności od priorytetów:

 oś priorytetowa 1 i 3 – do 75% środków,

 oś priorytetowa 2 oraz inicjatywa LEADER tzw. oś 4 – do 80% środków.

Ponadto, minimalny poziom wsparcia wynosi 20% kwalifikowanych wydatków

publicznych124.

Każdej z osi priorytetowych przyporządkowano specyficzne działania. Pod względem

dotacji na rozruch działalności gospodarczej, decydujące znaczenie ma oś priorytetowa

trzecia, tzw. „społeczna”, obejmuje następujące przedsięwzięcia:

 przejście do działalności pozarolniczej,

 wspieranie tworzenia i rozwoju mikro-przedsiębiorstw w celu promocji

przedsiębiorczości i rozwijania ekonomicznych podstaw regionu,

 promocję turystyki,

 podstawowe usługi na rzecz gospodarki i ludności wiejskiej,

 odnowę wsi i rozwój, ochronę i podniesienie jakości wiejskiego dziedzictwa

kulturowego125.

Pomoc udzielana jest na realizację projektów modernizacji lub budowy zakładów

przetwórstwa płodów rolnych, podejmowanie lub rozwijanie przez rolników działalności

pozarolniczej oraz zakładanie i rozwój mikroprzedsiębiorstw. Na cały program ROW

przeznaczono 17,2 mld euro, z czego 13,2 mld euro pochodzi z EFROW126.

Z PROW wsparcie otrzymają zarówno młodzi rolnicy, którzy potrzebują środków na

rozpoczęcie działalności gospodarczej, jak również zapewnione zostaną źródła utrzymania

osobom w wieku przedemerytalnym, rezygnującym z działalności rolniczej. Rolnicy mogą 123

124

125

126

49

także otrzymać dotacje na rezygnację z gospodarstwa i zmianę jego profilu, np. na

gospodarstwo agroturystyczne lub założenie swojej firmy127.

Do rolnika należy wybór tego, co będzie chciał zrobić – a pracownicy odpowiednich

instytucji – podpowiadają i pomagają mu skompletować aplikację oraz dopilnować złożenia

wniosku w terminie. Rolnicy starający się o wsparcie – mogą korzystać z bezpłatnej pomocy

Gminnych Centrów Informacji, Ośrodków Doradztwa Rolniczego, pomagają im również

niektórzy pracownicy ARiMR - przyjęci do pracy tylko w tym celu. Pomoc świadczą także

Lokalne Grupy Działania, powołane do życia programem LEADER + w całej Polsce128.

127

128

50

V. FAZY WDRAŻANIA DOTACJI

5.1. Etap przygotowania

Wykorzystanie środków unijnych do rozwoju firmy to proces długotrwały, do którego

powinna się ona odpowiednio przygotować. Pierwszym i jednocześnie najważniejszym

krokiem jest przeprowadzenie rzetelnej analizy potrzeb przedsiębiorstwa i zbudowanie

strategii firmy, czyli pomysłu na to, jak dane przedsiębiorstwo ma wyglądać i funkcjonować

za kilka lat, co powinno zrobić, żeby utrzymać się na rynku i być konkurencyjnym, co jest

potrzebne do rozwoju firmy, jaki zakres inwestycji będzie najlepszy, jakie źródło

finansowania będzie najkorzystniejsze, skąd wziąć środki własne na niezbędne wydatki, jak

długo projekt będzie realizowany, czy firma będzie w stanie utrzymać rezultaty takiego

projektu w ciągu kilku kolejnych lat129.

W takiej sytuacji firma powinna przeprowadzić analizę czynników konkurencyjności

przedsiębiorstwa przy wykorzystaniu analizy SWOT, a także analizę pozycji

konkurencyjności firmy. Dzięki temu firma pozna swoją pozycję na rynku, jak również

będzie wiedziała co powinna zrobić aby móc konkurować cenami, technologią i jakością

wytwarzanych produktów. Przedsiębiorca powinien również przeprowadzić analizę

finansową projektu, która byłaby poprzedzona rzetelną kalkulacją nakładów inwestycyjnych,

potrzebnego poziomu poszczególnych składników kapitału obrotowego, potencjalnych

przychodów generowanych w efekcie realizacji projektu, kosztu pozyskanego finansowania

projektu i amortyzacji składników projektu. Ocenie rentowności projektu służą wskaźniki

jego efektywności. W przypadku przedsiębiorstw zwykle kalkuluje się zaktualizowaną

wartość netto projektu (NPV) oraz wewnętrzną stopę zwrotu z inwestycji (IRR)130.

Poprawne przygotowanie wniosku o dotację z UE nie jest zadaniem łatwym. Jest to

zorganizowane w czasie przedsięwzięcie, z jasnym określonym i skoordynowanym planem,

który pozwoli nam zrealizować nasze zamierzenia i spełnić ideę. Pisze się go nie w jeden

tydzień, ani tym bardziej w dzień. To żmudna, zwykle ponad miesięczna praca, która wymaga

zaangażowania z zakresu ekonomii, prawa, psychologii i nawet nauki o języku, mając na

myśli jego poprawności i odpowiednim doborze słów131. Jako główny powód trudności

129

130

131

51

w uzyskaniu funduszy przedsiębiorcy podają właśnie biurokrację i skomplikowany system

naboru wniosków132.

Podstawę ubiegania się o bezzwrotne dofinansowanie stanowi dobra koncepcja

planowanego przedsięwzięcia, opisana w formie projektu. Profesjonalnie skonstruowany

projekt powinien wyjaśniać wszystkie zagadnienia związane z jego realizacją, począwszy od

idei, jaka przyświecała twórcom projektu, a skończywszy na szczegółowej kalkulacji kosztów

wykonania. Dla autorów projektów niezwykle istotną kwestią jest posiadanie umiejętności

myślenia i pracy nad projektem, który stanowi źródło sukcesu w pozyskiwaniu wszystkich

dotacji, bez względu na to, jaką formę przybierają i skąd pochodzą133.

Podczas wstępnej oceny wniosku sprawdzane jest przede wszystkim, czy:

 wniosek został złożony w terminie;

 wniosek wypełniono zgodnie z obowiązującym formatem łącznie z podpisaną deklaracją

wnioskodawcy,

 załączono komplet dokumentów wymienionych w załączniku do wniosku,

 wnioskodawca jest właścicielem przedsiębiorstwa mającego siedzibę na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej,

 wnioskodawca spełnia zasady udzielania dofinansowania określone w danym programie

operacyjnym134.

Podstawowym błędem przedsiębiorców jest traktowanie wsparcia z funduszy unijnych

jako nieograniczonej, bezzwrotnej pomocy, która należy się słabym firmom i pozwoli im

poprawić złą sytuację finansową. Oczywiście, środki z funduszy stanowią bezzwrotną pomoc,

ale ich przyznanie uwarunkowane jest spełnianiem przez przedsiębiorcę wielu kryteriów

określonych przez Unię Europejską. W zależności od wybranego programu wsparcia

i działania różne będą kryteria oceny inwestycji. Przedsiębiorca, wybierając projekt, na który

będzie chciał pozyskać dofinansowanie, powinien najpierw zweryfikować kryteria formalne

(które muszą być spełnione w 100%), a następnie kryteria merytoryczne, gdyż w przeciwnym

razie wniosek w ogóle nie będzie rozpatrzony. Weryfikacja kryteriów merytorycznych

pozwala na ocenę szans projektu i daje nadzieję na zajęcie zadowalającego miejsca na liście

rankingowej, skutkującego otrzymaniem dotacji. Należy tu jasno podkreślić, iż najlepsza

sytuacja dla przedsiębiorstwa to taka, gdy projekt będący przedmiotem wniosku

132

133

134

52

o dofinansowanie jest odpowiedzią na faktyczne potrzeby przedsiębiorstwa i będzie

realizowany niezależnie od wyniku konkursu135.

W zależności od rodzaju popełnionego przez wnioskodawcę błędu formalnego istnieje

możliwość poprawy bądź uzupełnienia wniosku. Jeśli wniosek pozytywnie przejdzie ocenę

formalną zostaje dopuszczony do oceny merytorycznej. Ocena merytoryczna przeprowadzana

jest przez co najmniej dwóch członków Komisji Oceny Projektów/Komisji Konkursowej

(w zależności od danego województwa). Należy podkreślić, że oceny dokonywane są

w oparciu o kryteria zatwierdzone przez Komitety Monitorujące. Ostateczną decyzję

o wyborze projektów do dofinansowania podejmuje Zarząd Województwa136.

W ogólnym schemacie postępowania przy staraniu się o dotację powinno się najpierw

określić instytucję która może udzielić dotacji, cel na który dana instytucja udziela dotacji,

potencjalnych beneficjentów i warunki przyznawania dotacji. Powinno się przy tym brać pod

uwagę cele donatora które można zrealizować – cel projektu i metody jego realizacji powinny

odpowiadać celom, strategii i misji donatora. Ponadto powinno się rozpoznać zasady

konkursu, czyli kryteria, pod których kątem projekt będzie oceniany137.

Przygotowując projekt i ubiegając się o wsparcie z programów regionalnych, trzeba

ponadto wziąć pod uwagę specyficzne problemy danego województwa. W wielu przypadkach

dotowane będą tylko takie projekty, które z punktu widzenia władz wojewódzkich

w największym stopniu przyczyniają się do jego rozwoju i rozwiązywania takich problemów.

Priorytetowo mogą być traktowane projekty, w wyniku których powstaną nowe miejsca

pracy, a także projekty zlokalizowane na obszarach o szczególnie niekorzystnej sytuacji

społeczno-gospodarczej138.

Przedsiębiorca powinien pamiętać, że działa tu zasada dodatkowości i tzw. efekt

dźwigni, bowiem zadaniem środków z programów pomocowych nie jest zastępowanie

krajowych funduszy i środków własnych firm, lecz dofinansowanie tych działań, które

zwiększą konkurencyjność oraz dobrobyt ekonomiczny i rozwój społeczny zarówno w skali

regionu, jak i państwa członkowskiego, a w rezultacie przyczynią się do umocnienia

Wspólnoty Europejskiej139.

Po wyborze działania, przedsiębiorcy powinni zapoznać się z podstawowymi

dokumentami regulującymi zarządzanie funduszami i ich wdrażanie. Pozwala to bowiem

135

136

137

138

139

53

poznać zasady funkcjonowania programów pomocowych i główne cele, jakie im

przyświecają. Pomocne mogą być również słowniki i dostępne publikacje znajdujące się na

stronach internetowych ministerstw, instytucji lub firm konsultingowych. Ponadto istotne jest

zapoznanie się z uszczegółowieniem, przygotowywanym dla każdego RPO przez instytucje

zarządzające. Zawiera ono informacje dotyczące planowanych działań, typów projektów,

beneficjentów upoważnionych do aplikowania, kwalifikowalności kosztów, trybu wyboru

projektów oraz dopuszczalnej minimalnej i maksymalnej wartości projektu. O wysokości

środków, z jakich firma może skorzystać, decyduje bowiem jej wielkość i rodzaj działalności

gospodarczej, a także wielkość samej inwestycji, jaka jest planowana do realizacji. Ponadto

przedsiębiorca powinien uwzględnić poziom dofinansowania przedstawiony w mapie pomocy

publicznej, różniący się w zależności od województwa, w którym realizowany jest projekt140.

Poziom dofinansowania do projektu w zależności od województwa został

przedstawiony w tabeli 3.

Podstawowym dokumentem, który będzie podlegał ocenie, jest wniosek i dołączany

do niego biznesplan. W zależności od rodzaju projektu, są wymagane również dodatkowe

dokumenty tj.: studium wykonalności, wypis z dokumentu rejestrowego, kopia statutu

wnioskodawcy, kopie dokumentów potwierdzających sytuację finansową wnioskodawcy,

informacja o otrzymaniu innej pomocy publicznej lub oświadczenie o braku otrzymania takiej

pomocy, mapy i szkice lokalizujące projekt, wyciąg z dokumentacji technicznej, specyfikacja,

dokumenty związane z wpływem projektu na środowisko naturalne, oświadczenie

o posiadaniu środków niezbędnych do realizacji projektu, oświadczenie o współfinansowaniu

projektu przez instytucje mające udział w kosztach projektu itp141.

We wniosku przedsiębiorca określa cele swojego projektu i jego efekty, a także plan

jego wdrożenia, przedstawiony przede wszystkim w harmonogramie rzeczowo-finansowym.

Harmonogram przedstawia etapy realizacji projektu, a do każdego z nich przypisany jest

postęp rzeczowy (co zostanie zrealizowane) i finansowy inwestycji (ile będzie kosztował

dany etap). Kosztorys inwestycji oparty na cenach rynkowych to niezbędny element

dokumentacji aplikacyjnej. Po otrzymaniu dotacji przedsiębiorstwo jest zobowiązane do

realizacji inwestycji zgodnie z przyjętym harmonogramem i umową o dofinansowanie142.

Kolejnym i niezwykle istotnym elementem jest sytuacja finansowa firmy, oceniana

głównie na podstawie sprawozdania finansowego (rachunek zysków i strat, bilans). Jest to

140

141

142

54

jedno z ważniejszych kryteriów oceny wniosku. Udowodnienie, że jesteśmy w stanie

zrealizować projekt i utrzymać przez cały okres płynność finansową, jest obowiązkiem

wnioskodawcy. Ponadto należy wykazać, że projekt jest opłacalny pod względem

ekonomicznym, czyli przyszłe dochody uzyskiwane dzięki realizacji projektu pokryją

poniesione wydatki143.

Budżet zgłaszanego projektu powinien być rzetelny. Musi być zgodny z opisem

planowanych działań, zgodny pod względem rachunkowym, podany we właściwej walucie,

przy tym jasny i uwzględniający warunki donatora. Projekt musi przedstawiać dokładny opis

działania projektu ze starannym oszacowaniem wartości wszystkich jego elementów. Koszty

są jednym z elementów oceny! Nierealne, nierzetelne lub „z sufitu” wzięte wyliczenie

i przedstawienie kosztów może skutkować obniżeniem budżetu projektu lub częściej - nawet

odrzuceniem wniosku144.

Do rozpatrywania przyjmowane są jedynie aplikacje kompletne pod każdym względem

i gotowe do realizacji. Oznacza to, że wniosek może być złożony i przyjęty do finansowania

nie tylko po wypełnieniu wszystkich rubryk, ale jeśli jest zaopatrzony we wszystkie

obowiązkowe załączniki145.

Każdy program operacyjny czy działanie lub konkurs wymagać może innej listy

załączników, dlatego przed przystąpieniem do przygotowania projektu należy bardzo

dokładnie zapoznać się z dokumentacją konkursową, tym bardziej, ze wydanie przez inne

instytucje niektórych załączników wiąże się z oczekiwaniem. W szczególności myśląc

o inwestycji wymagającej oceny oddziaływania na środowisko, należy znacznie wcześniej

zacząć kompletację dokumentacji środowiskowej, zgodnie z Wytycznymi Ministerstwa

Rozwoju Regionalnego w tym zakresie146.

Tabela 3.Mapa pomocy publicznej dla firm w latach 2007-2013 – udział pomocy publicznej w kosztach projektu

Lokalizacja inwestycjiMikro

i małeŚrednieDuże

Miasto Stołeczne Warszawa

mazowieckie (od 1.1.2011) 50% 40% 30%

mazowieckie poza Warszawą

dolnośląskie 60% 50% 40%

143

144

145

146

55

pomorskie

śląskie

wielkopolskie zachodniopomorskie

kujawsko-pomorskie

lubelskie

lubuskie

łódzkie

małopolskie

opolskie

podkarpackie

podlaskie

świętokrzyskie

warmińsko-mazurskie

70%

60%

50%

Źródło: J. Fulara, Fundusze unijne dla firm, materiały szkoleniowe,

Biuro Unii Europejskiej i Programów Publicznych, Łódź 5 czerwca 2008 r.

Do najczęściej wymaganych załączników należą:

1. Biznes plan.

2. Aktualny dokument potwierdzający wpis przedsiębiorcy do odpowiedniego rejestru np.

Zaświadczenie o wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej (EDG) bądź Krajowego

Rejestru Sądowego.

3. Dokument upoważniający osobę/osoby do reprezentowania wnioskodawcy.

4. Dokumenty związane z oceną oddziaływania na środowisko.

5. Dokumenty potwierdzające zabezpieczenie środków finansowych na wkład własny

i środków finansowych niezbędnych do realizacji projektu, np. promesa bądź umowa

kredytu lub leasingu.

6. Formularz informacji dotyczący pomocy innej niż de minimis.

7. Zaświadczenia o wysokości udzielonej pomocy de minimis w ciągu ostatnich 3 lat licząc

od dnia złożenia wniosku.

8. Dokumenty niezbędne do oceny finansowej kondycji Wnioskodawcy - bilans i rachunek

zysków i strat lub sprawozdanie finansowe za ostatni i/lub przedostatni zamknięty rok

obrotowy.

56

9. Dokumenty/oświadczenia dotyczące oddziaływania na środowisko147.

Tak atrakcyjne źródło finansowania jakim są dotacje, spotyka się z dużym

zainteresowaniem ze strony polskich firm. W związku z tym przedsiębiorca musi liczyć się

z dużą konkurencją ze strony innych firm ubiegających się o wsparcie. Najbardziej

podkreślaną barierą w pozyskiwaniu dotacji, wskazywaną przez przedsiębiorców, jest jednak

nie wysoka konkurencja, a skomplikowane i zbiurokratyzowane procedury związane z

ubieganiem się o wsparcie, sprawozdawczością i rozliczaniem zrealizowanego projektu.

Decydując się na skorzystanie z dotacji, należy zatem przygotować się na dodatkową pracę

nie tylko na etapie składania wniosku o dofinansowanie, lecz także w trakcie realizacji

projektu148.

W ramach funduszy europejskich na lata 2007 – 2013 występują trzy podstawowe

tryby wyboru projektów do dofinansowania: konkursowy, indywidualny i systemowy.

Przedsiębiorców w większości przypadków obowiązywać będzie tryb konkursowy (otwarty

lub zamknięty).

Instytucje Zarządzające Programami Operacyjnymi mogą dodatkowo podjąć decyzję

o wprowadzeniu procedury preselekcji, której celem jest wstępna weryfikacja czy dane

przedsięwzięcie kwalifikuje się do uzyskania wsparcia w ramach Programu. W poniższej

tabeli przedstawiona została krótka charakterystyka wyboru projektów w trybie

konkursowym. Należy wziąć pod uwagę, że procedury preselekcji mogą występować

zarówno w konkursach otwartych jak i zamkniętych.

Projekty wybierane w trybie indywidualnym – charakteryzują się strategicznym

znaczeniem dla realizacji programu, wskazywane są przez IZ zgodnie z kryteriami

zatwierdzonymi przez Komitet Monitorujący. Projekty wybierane w trybie systemowym

polegają na dofinansowaniu realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych

przepisach.

Wybór projektów do dofinansowania w ramach procedury konkursowej w ramach

danego Działania/Poddziałania poprzedza ogłoszenie o konkursie, które zamieszczone jest na

stronie internetowej Instytucji Pośredniczącej/Instytucji Pośredniczącej II stopnia149.

5.2. Finansowanie

147

148

149

57

Środki finansowe, które są przekazywane w ramach funduszy strukturalnych, to pomoc

bezzwrotna. Płatności na rzecz beneficjentów dokonywane są w walucie krajowej i w oparciu

o deklaracje wydatków poniesionych przez beneficjenta. Środki finansowe pochodzące z Unii

Europejskiej podlegają takim samym procedurom kontrolnym, jak polskie środki publiczne.

Programy są realizowane w formule n + 222, oznaczającej, że realizacja (a także

rozliczenie) projektów finansowanych z tych środków, które zostały postawione do

dyspozycji państwa otrzymującego pomoc, może następować zarówno w danym roku, jak

i w dwu kolejnych latach. Niewykorzystane w tym terminie środki należy zwrócić do budżetu

UE. Ponadto wszyscy beneficjenci muszą sfinansować podejmowane przez siebie

przedsięwzięcia całkowicie ze środków własnych, ponieważ współfinansowanie ma charakter

refinansowania (zwrotu) wcześniej poniesionych i udokumentowanych wydatków. Dopiero

po zrealizowaniu przedsięwzięcia i dokonaniu jego formalnego odbioru inwestor może

uzyskać dotację ze środków wybranego funduszu, stanowiącą refundację części poniesionych

przez niego kosztów – tzw. kosztów kwalifikowanych. Oznacza to, iż środki finansowe są

przekazane dopiero po zakończeniu inwestycji, skontrolowaniu przedłożonych przez

beneficjenta dokumentów i stwierdzeniu, że projekt zrealizowano zgodnie z wnioskiem,

a dokumentacja finansowa jest prawidłowa150.

Sytuacja ta utrudnia lub nawet uniemożliwia uczestnictwo w programach jednostkom

słabym ekonomicznie, ale równocześnie zmusza do bardzo starannej oceny projektu przez

otrzymującego pomoc. Dla wielu beneficjentów sytuacja taka oznacza utratę płynności

finansowej, co utrudnia lub uniemożliwia realizację projektu. Należy więc zidentyfikować

i zapewnić zewnętrzne źródła finansowania projektu w odniesieniu do wszystkich kosztów

związanych z przygotowaniem i realizacją przedsięwzięcia. Służy do tego montaż finansowy

(rysunek nr 3). W związku z powyższym potencjalny beneficjent rozpoczyna przygotowania

150

58

od przeliczenia posiadanych środków własnych oraz od oszacowania całkowitego kosztu

przedsięwzięcia. Po określeniu kosztów kwalifikowanych inwestor może ustalić, jaka część

wydatków związanych z inwestycją będzie pokryta ze środków wybranego programu.

Zestawiając koszty z posiadanymi zasobami własnymi, potencjalny beneficjent określa

zapotrzebowanie na zewnętrzne źródła finansowania inwestycji (tabela nr 4)151.

Rysunek 3.Montaż finansowy

Źródło: A. Szymańska, Fundusze Unijne i Europejskie,

Internetowe Wydawnictwo Złote Myśli, Gliwice 2006.

Tabela 4.Tabela montażu finansowego w ramach programów unijnych

całkowity koszt projektu

koszty niekwalifikowane wkład własny

beneficjenta

środki własne beneficjenta

koszty kwalifikowane

wkład rzeczowy

kredyt bankowy

dofinansowanie z Unii Europejskiej

dofinansowanie z budżetu państwa

151

59

Źródło: A. Poniatowski, Bankowe źródła finansowania projektu,

„Nowe Życie Gospodarcze” 2005, nr 9.

W polskich realiach gospodarczych poprzednie lata pokazały, że znaczący udział

środków własnych okazywał się często poważnym utrudnieniem, a w niektórych przypadkach

przeszkodą nie do pokonania. W takiej sytuacji niezbędne było krótkoterminowe

finansowanie w kwocie przewidywanej dotacji152.

Pociąga to za sobą konieczność zaangażowania banków w finansowanie inwestycji

realizowanych w ramach programów unijnych. Przy ubieganiu się o dotację podstawowym

wymogiem programów unijnych jest przedstawienie przez beneficjenta promesy kredytowej

wystawionej przez bank. Stanowi ona deklarację udzielenia kredytu z przeznaczeniem na

pokrycie kosztów realizacji projektu po podpisaniu umowy o dofinansowanie projektu ze

środków unijnych. Ma ona uwiarygodnić montaż finansowy zgłaszanego przez

wnioskodawcę projektu poprzez wskazanie pewnych źródeł jego finansowania153.

Proces uzyskania kredytu poprzez złożenie przez klienta w wybranym oddziale banku

wniosku kredytowego wraz z wymaganą podstawową dokumentacją oraz projektem

przedsięwzięcia został przedstawiony na rysunku nr 4.

W przypadku, gdy bank odmawia udzielenia pomocy, przedsiębiorca może postarać

się o wsparcie z Funduszu Poręczeń Unijnych obsługiwanego przez Bank Gospodarstwa

Krajowego. Poręczenia i gwarancje udzielane są wykonawcy przedsięwzięcia będącego

beneficjentem środków unijnych na zabezpieczenie kredytu bankowego lub emisji obligacji

finansujących wkład własny oraz nakłady podlegające refinansowaniu z UE. Poręczenia

i gwarancje udzielane są także przedsiębiorcom, którzy uczestniczą w realizacji

przedsięwzięcia współfinansowanego z UE jako wykonawcy i podwykonawcy zawartych

umów, np. firmom budowlanym i projektowym. Z pomocy FPU mogą korzystać wszystkie

podmioty realizujące przedsięwzięcia z udziałem środków unijnych.

Rysunek 4.Proces udzielania kredytu na finansowanie inwestycji w ramach programów unijnych

152

153

60

Źródło: K. Kornet, Fundusze Unijne jako źródło finansowania inwestycji w przedsiębiorstwach, Finansowy Kwartalnik Internetowy eFinanse, nr 4/2009

Dzięki uzyskanemu poręczeniu otrzymują one dostęp do finansowania projektów przy

braku wystarczających zabezpieczeń oraz możliwość ustanowienia wiarygodnego i pewnego

zabezpieczenia do 80% wartości kredytu. Uzyskują dostęp do kredytowania, pomimo krótkiej

historii kredytowej i posiadaniu aktywów o małej wartości, nieakceptowanych jako

wiarygodne zabezpieczenie kredytu154.

154

61

5.3. Realizacja

Wysiłek wnioskodawcy nie kończy się w momencie zatwierdzenia projektu do

realizacji, czyli po zakończeniu procesu oceny projektu, a tym bardziej w momencie złożenia

wniosku. Bardzo ważnym elementem, który wnioskodawca musi zagwarantować, jest

trwałość projektu. Zgodnie z ogólnymi założeniami obowiązuje okres pięcioletni. Jednak

w wypadku projektów realizowanych przez mikro -, małe i średnie przedsiębiorstwa może on

być skrócony do trzech lat. Okres trwałości projektu liczony jest od momentu zakończenia

inwestycji155.

Po przyznaniu dofinansowania od beneficjenta oczekuje się:

1. Podpisania umowy o finansowanie projektu z funduszy UE z przedstawicielem

instytucji zarządzającej właściwym programem operacyjnym.

2. Zawarcia umowy z usługodawcami, wykonawcami i dostawcami w ramach

realizowanego projektu, ogłoszenia przetargu na realizacje zadań w ramach projektu

oraz zapłacenia za wystawione faktury.

3. Informowania właściwej instytucji wdrażającej i zarządzającej o trybie wyłaniania

wykonawców i dostawców w ramach projektu.

4. Przygotowywania raportów dotyczących monitoringu z wdrażania projektu (według

określonego w programie wzoru) i dostarczania ich właściwej instytucji wdrażającej

(raporty kwartalne, roczne i końcowe).

5. Przekazywania na bieżąco kopii faktur w celu uzyskania refinansowania poniesionych

wydatków, wraz ze standardowym formularzem potwierdzenia faktycznej realizacji

prac, dostaw czy usług wyliczonych w fakturach156.

Projekt jest realizowany zgodnie z harmonogramem wdrażania, czyli zaplanowanym

działaniem w określonym czasie. Z harmonogramu powinno wynikać, że plan wdrażania

poszczególnych działań projektu został skonstruowany w sposób optymalny, logiczny

i prowadzi do celu. Formą prezentacji harmonogramu działań jest powszechnie stosowana

forma graficzna, znana pod nazwą wykresu Gantta. Długość trwania poszczególnych działań

musi być odpowiednio dobrana do długości całego czasu realizacji projektu.

Zwykle projekt dofinansowywany środkami pomocowymi nie rozpoczyna się

w planowanym terminie. Dlatego bezpieczniej jest nie używać w harmonogramie

konkretnych dat, lepiej nazywać poszczególne okresy np. „miesiąc pierwszy”, „kwartał 155

156

62

pierwszy” itd. Harmonogram przedstawiony ostatecznie we wniosku – należy zawsze uważać

za wiążący. Z harmonogramu wynikają bezpośrednio nie tylko wskaźniki, ale określone nim

tryby płatności157.

Realizacja projektu powinna przebiegać zgodnie z zatwierdzonym harmonogramem, tak

więc wszelkie przesunięcia pociągają za sobą konieczność zatwierdzenia zmian przez

instytucję, która dysponuje środkami. Należy więc pamiętać, że korzystanie z dotacji wymaga

dużej dyscypliny i nie pozwala na pełną swobodę decyzyjną w procesie innowacyjnym, jak

w przypadku finansowania działań z własnych środków158.

Harmonogram wdrażania projektu powinien być realny i logiczny. Etapy, na które

podzielony został projekt, powinny mieć charakter zadań, kończących się konkretnymi

efektami, aby była możliwość obiektywnej weryfikacji stopnia zaawansowania prac

w projekcie. Dotyczy to przede wszystkim projektów, których beneficjenci planują rozliczać

się etapami, to znaczy wnioskować o płatności pośrednie po zakończeniu kolejnego etapu.

Takie podejście do zarządzania finansami projektu pozwala w miarę bezboleśnie sfinansować

projekt, bez konieczności organizacji finansowania dla całości kosztów planowanych

w ramach projektu.

Warto zwrócić uwagę, na szczegółowe wytyczne w zakresie przygotowywania

harmonogramu. Często, kwestie definicji etapu projektu czy minimalnego/maksymalnego

czasu jego trwania zawarte są w dokumentacji konkursowej. W takim przypadku, należy

bezwzględnie przestrzegać tych wymogów159.

157

158

159

63

ZAKOŃCZENIE

Praca przedstawiła formy pomocy Unii Europejskiej kierowane do małych i średnich

przedsiębiorstw. Sektor MŚP charakteryzuje się posiadaniem ograniczonych zasobów

finansowych, które determinują funkcjonowanie i rozwój przedsiębiorstw. Jednocześnie

występują liczne trudności w pozyskaniu środków zewnętrznych przez MŚP, w tym kredytów

bankowych i pożyczek. Stąd wynika ogromna rola programów unijnych oraz wszelkich form

wsparcia rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw.

Znaczna część małych i średnich przedsiębiorstw działających w polskiej gospodarce

znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Finansowanie działalności, zwalaszcza w fazie

rozwojowej, wyłącznie kapitałem własnym może wprawdzie zapewnić powstanie firmy i

utrzymanie płynności finansowej, jednak ogranicza i spowalnia rozwój przedsiębiorstwa,

który jest warunkiem walki z konkurencją. Dlatego fundusze europejskie udostępniają nowe

formy finansowania zewnętrznego. Do takich źródeł finansowania zalicza się przede

wszystkim dotacje. Ich wykorzystanie stwarza możliwość powstania i rozwoju

przedsiębiorstwa oraz umożliwia szansę poprawy wyników gospodarowania. Z

wykorzystaniem dotacji wiążą się również pewne zagrożenia, takie jak spełnienie określonych

warunków dla otrzymania dotacji, co może z kolei wpłynąć na zmiany organizacyjne w

strukturze przedsiębiorstwa.

Z punktu widzenia polskiej gospodarki konieczna jest intensyfikacja środków

prowadzących do unowocześnienia jej potencjału w procesie budowy gospodarki opartej na

wiedzy, stworzenie warunków umożliwiających finansowe wsparcie współpracy

przedsiębiorstw i nauki oraz wzmocnienie zdolności administracji publicznej dla skutecznej

obsługi beneficjentów pomocy

Likwidacja barier i ograniczeń tak zewnętrznych jaki wewnętrznych, z pewnością

przyczyni się w przyszłości do zintensyfikowania wykorzystywania różnorodnych źródeł

finansowania w bieżącej i rozwojowej działalności małych i średnich przedsiębiorstw.

Wymaga to jednak odpowiedniego klimatu dla rozwoju działalności gospodarczej w Polsce,

wzrostu przedsiębiorczości oraz podnoszenia poziomu konkurencyjności wszystkich firm, nie

tylko sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

Chociaż udzielane środki powodują istotne impulsy rozwojowe, nie są jednak w stanie

zastąpić endogenicznych czynników rozwoju. Należy zatem kompleksowo tworzyć warunki,

które dynamizować będą własne możliwości wzrostu, zwracając uwagę na czynniki

64

sprzyjające absorpcji środków przyciągających inwestorów zainteresowanych rozwijaniem

działalności gospodarczej zwłaszcza w peryferyjnych regionach i oprawiających jakość życia

ich mieszkańców.

Z punktu widzenia polskiej gospodarki konieczna jest intensyfikacja środków

prowadzących do unowocześnienia jej potencjału w procesie budowy gospodarki opartej na

wiedzy, stworzenie warunków umożliwiających finansowe wsparcie współpracy

przedsiębiorstw i nauki oraz wzmocnienie zdolności administracji publicznej dla skutecznej

obsługi beneficjentów pomocy.

Przedsiębiorstwo może starać się o dofinansowanie projektów z różnych dziedzin, od

kupna środków trwałych, przez zakup gruntów czy wartości niematerialnych i prawnych, do

korzystania z usług doradczych. Dlatego tak ważne jest efektywne wykorzystanie środków

finansowych z UE, które zostały przyznane Polsce na lata 2007-2013 i głębokie

zaangażowanie się wielu instytucji w proces ich absorpcji. Jest to możliwe po zapoznaniu się

z opisanymi w pracy celami różnych programów unijnych dostępnych dla przedsiębiorców,

etapami przygotowania do realizacji projektu i składania wniosku o dofinansowanie, a także

po zrozumieniu zasad finansowania inwestycji z przyznanej pomocy unijnej.

Reasumując, należy stwierdzić, że mimo iż procedura konkursowa wiąże się z

pewnym ryzykiem, a przygotowanie samego wniosku wymaga wysiłku i absorbuje czas wielu

pracowników, to i tak warto sięgać po środki z funduszy unijnych. Przyczyniają się one

bowiem do rozwoju samej firmy, a przez to do wzrostu polskiej gospodarki.

Natomiast w odniesieniu do dotacji udzielanych przez urzędy pracy na założenie

własnej firmy, środki unijne stanowią najczęściej jedyną możliwość dla beneficjenta, żeby

swój pomysł na biznes móc zrealizować.

Na podstawie materiału zawartego pracy można stwierdzić, że wykorzystanie

zarówno przez osoby fizyczne jak i przez polskie małe i średnie przedsiębiorstwa środków

unijnych sprzyja zmniejszeniu bezrobocia i zwiększa konkurencyjność polskich

przedsiębiorstw na jednolitym rynku europejskim. Obserwując na co dzień determinację

polskich samorządowców, przedsiębiorców i innych beneficjentów w sięganiu po unijne

dotacje, jestem przekonana, że w nadchodzących latach może być tylko lepiej.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome