Definiowanie typów - Notatki - Programowanie, Notatki'z Informatyka. Szczecin University of Technology
Norbert_88
Norbert_8812 April 2013

Definiowanie typów - Notatki - Programowanie, Notatki'z Informatyka. Szczecin University of Technology

DOC (748.0 KB)
29 strona
626Liczba odwiedzin
Opis
Informatyka: notatki z zakresu programowania dotyczące definiowania typów.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 29
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

- Język C Definiowanie typów

Do definiowania typów służy słowo kluczowe typedef.

Przykłady: typedef x[10]; - definicja typu x, którego elementy będą 10-cio elementowymi tablicami zmiennych typu int. typedef char (*funkcja)(int a); - definicja typu o nazwie funkcja, którego zmienne będą wskaźnikami na funkcje, o parametrach typu int i zwracających wartości typu char.

Typów zdefiniowanych używa się tak samo jak innych typów wbudowanych języka C: funkcja f1, f2; - deklaracja dwóch zmiennych typu funkcja.

Deklarowanie tablic wskaźników i wskaźników do tablic. Podczas deklaracji obowiązują priorytety: najwyższy priorytet mają nawiasy kwadratowe i okrągłe: (), []. Niższy priorytet mają pozostałe modyfikatory, czyli * i nazwa typu. W celu zapisania, że coś jest funkcją nawiasy okrągłe umieszcza się zawsze z prawej strony. Podobnie tablicę oznaczają nawiasy kwadratowe umieszczone z prawej strony. Informację, że zmienna jest wskaźnikiem i jaki ma typ umieszcza się natomiast z lewej strony. Do zmiany kolejności działania modyfikatorów służą nawiasy okrągłe (w tym wypadku zapis o wyższym priorytecie umieszcza się wewnątrz). Przykłady: int *d[10]; - deklaracja 10-cio elementowej tablicy wskaźników na int. int (* d)[10]; - deklaracja wskaźnika na 10-cio elementową tablicę zmiennych typu int. int * f(); - deklaracja funkcji zwracającej wskaźnik na int int (* f) (); - deklaracja wskaźnika do funkcji zwracającej wartość typu int

int * (* f) (); - deklaracja wskaźnika do funkcji zwracającej wskaźnik na int

int (* f()) [10]; - deklaracja funkcji zwracającej wskaźnik na 10-cio elementową tablicę zmiennych typu int. int (*fs[5])(); - deklaracja 5-cio elementowej tablicy wskaźników na funkcje zwracające int. int * (*fs[5])(); - deklaracja 5-cio elementowej tablicy wskaźników na funkcje zwracające wskaźnik na int.

Funkcje Funkcja jest pewną wyróżnioną częścią programu, realizującą pewne ściśle określone zadanie. Program w języku C składa się ze zbioru funkcji. Ponadto, może on korzystać z funkcji napisanych przez twórców systemu operacyjnego, kompilatora, a także inne osoby. Funkcje te umieszczone są w specjalnych plikach nazywanych bibliotekami. Pojęcie funkcji w języku C jest podobne do funkcji w matematyce: funkcja matematyczna otrzymuje pewne parametry (np. liczby, zbiory, itp), wykonuje na nich pewną operację i zwraca wynik swojego działania (np. liczbę). Jako przykład może służyć matematyczna funkcja sinus: sin(30) = 0.5 Do funkcji sinus przekazana zostaje liczba 30 (określająca kąt w stopniach, dla którego sinus ma być policzony) i w wyniku otrzymuje się liczbę 0.5. Z punktu widzenia użytkownika funkcji sin nie jest ważne jak sinus będzie liczony - interesuje nas tylko efekt działania funkcji (w tym wypadku wynik, będący sinusem podanego kąta). Podobnie w języku C - jeśli mamy już funkcję realizującą pewne zadanie, to w innym miejscu w programie nie musimy się zastanawiać jak będzie ono zrealizowane, interesujący jest tylko efekt tej realizacji. Pozwala to znacznie zmniejszyć ilość pamiętanych szczegółów podczas pisania programu. Ponadto w przypadku wystąpienia błędu (funkcja nie realizuje zadania, którego żądamy), łatwiej jest znaleźć miejsce, w którym on wystąpił - nie trzeba przeszukiwać całego programu, ale tylko tę jedną funkcję. Funkcja składa się z nagłówka i ciała. Nagłówek ma postać:

Przykład: int line(x1, y1, x2, y2); <typ_wartości> określa jakiego typu wartość funkcja będzie zwracać. [parametry_formalne] określają wartości przekazywane do funkcji w momencie wywołania. Wszystkie parametry są przekazywane przez wartość tzn. w momencie wywołania tworzona jest zmienna lokalna o podanej nazwie i do niej jest kopiowana wartość przekazana do funkcji. Zmiana parametrów przekazanych do funkcji, nigdy nie spowoduje zmiany odpowiednich wartości w funkcji wywołującej. W momencie zakończenia funkcji wszystkie zmienne powiązane z parametrami przestają istnieć. W języku C Kernighan'a i Ritchie'go typy parametrów przekazywanych do funkcji deklarowało się tak jak zmienne, bezpośrednio pod nagłówkiem funkcji:

int line(x1, y1, x2, y2)int x1, y1, x2, y2; W języku C++ typy argumentów można deklarować tylko wewnątrz nagłówka:

int line(int x1, int y1, int x2, int y2) Każdy parametr musi mieć oddzielną specyfikację typu; nie można podać raz nazwy typu dla kilku parametrów. W ANSI C można stosować obydwa wymienione wyżej sposoby deklaracji parametrów. Ciało funkcji składa się z dowolnej ilości deklaracji i instrukcji zamkniętych w nawiasach klamrowych: void ala(){

0 0 9 3printf( Ala\n");} Funkcje mogą być zdefiniowane w innych modułach (plikach) wchodzących w skład programu lub w bibliotekach. Aby kompilator mógł sprawdzić czy do funkcji przekazywane są poprawne argumenty i czy zwracana wartość jest dobrze wykorzystywana musi posiadać informację zawartą w nagłówku funkcji. Dlatego w ANSI C można było (w C++ jest to konieczne) poinformować kompilator o typie i parametrach funkcji przed jej użyciem. Taka informacja składa się z nagłówka funkcji zakończonego średnikiem i nazywana jest prototypem funkcji:

int line (int x1, int y1, int x2, int y2); W C Kernighan'a i Ritchie'go można było informować kompilator tylko o typie zwracanej wartości, bez możliwości podania liczby i typów parametrów: int line(); Taka konstrukcja nazywa się predefinicją funkcji.

Jeśli jakaś funkcja nie ma prototypu to kompilator C przyjmuje domyślnie, że zwracana przez nią wartość jest typu int i do funkcji przekazuje się jeden parametr typu int. Jeśli funkcja zwraca wartość innego typu lub wymaga podania innych parametrów, to będzie działać poprawnie pod warunkiem, że w momencie wywołania zostaną przekazane właśnie te wymagane argumenty (kompilator nie dokona sprawdzenia i nie poinformuje o błędzie jeśli argumenty będą inne). W języku C ++ wszystkie funkcje przed wywołaniem muszą być zdefiniowane lub posiadać prototyp. Prototypy funkcji często umieszcza się w specjalnych plikach, nazywanych plikami nagłówkowymi. Wywołanie funkcji może wystąpić w dowolnym miejscu w programie, w którym może wystąpić wyrażenie języka C. Wywołanie funkcji składa się z nazwy funkcji oraz nawiasów okrągłych, wewnątrz których podaje się wyrażenia oddzielone przecinkami. Na podstawie podanych wyrażeń przed wywołaniem funkcji zostaną obliczone jej parametry aktualne (przekazane do funkcji). Jak z tego wynika, przed wywołaniem pewnej funkcji, może nastąpić wiele wywołań innych funkcji, których wartość będzie potrzebna do obliczenia parametrów aktualnych. Kolejność obliczania parametrów aktualnych jest nieokreślona. Parametry są przekazywane do funkcji przez wartość tzn. funkcja nie operuje bezpośrednio na przekazanej zmiennej, ale na swojej prywatnej kopii. W ten sposób funkcja nie może zmienić wartości przekazanych parametrów. Informację funkcja przekazuje na zewnątrz za pomocą zwracanej wartości. Przekazywanie parametru w przypadku wywołania funkcji, której prototyp ma postać następującą: void f(int k);

Przykłady: ala();double x = sin(30);line(sin(y) * 5, 10, 20, 30);f(i++, i++); /* Poprawne składniowo, lecz przekazane wartości mogą być różne */ Język C - opis

Identyfikatory Identyfikator (nazwa) służy do nazywania obiektów wchodzących w skład programu napisanego w języku C (zmiennych, typów, funkcji itp).

Przykładowe identyfikatory: i, liczba, j1, J1, data_urodzenia, _koniec Przykłady niepoprawnych identyfikatorów:

2rok, 1_kwietnia, ab$, czary!mar, a-b

Nie należy używać identyfikatorów mających dwa znaki podkreślenie obok siebie (są one poprawne z punktu widzenia składni języka C), ponieważ mogą być one używane przez twórców kompilatora do tworzenia bibliotek, makr itp. Instrukcja break Instrukcja break może wystąpić tylko wewnątrz pętli lub instrukcji switch i powoduje wyjście z najbardziej zagnieżdżonej pętli lub instrukcji switch.

Składnia:

int i;...switch (i){case 1: case 2:printf("1 lub 2\n");break;default :break;}... Przykład: int i, l;

for (i = 0; i < 10; i ++){scanf("%d", &l);if (l < 0) break;printf("%d! = %d\n", l, silnia(l));}...

Instrukcja continue

Instrukcja continue może wystąpić tylko wewnątrz instrukcji pętli i powoduje przejście do następnej instrukcji za ostatnią instrukcją w pętli (czyli do instrukcji sprawdzającej warunek kontynuacji pętli). Składnia:

int i, l; for (i = 0; i < 10; i ++)

{ scanf("%d", &l);

if (l < 0) continue; printf("%d! = %d\n", l, silnia(l));

} ...

Przykład: int i = 0, l ;while(i < 10){scanf("%d", &l) ;if (l < 0) continue;printf("%d! = %d\n", l, silnia(l));i++;}... Przykład:

int i = 0, l ;do{scanf("%d", &l) ;if (l < 0) continue;

printf("%d! = %d\n", l, silnia(l));i++;}while(i < 10);...

Pętla do Składnia:

0 0 9 3 0 0 9 3Pętla do" jest podobna do pętli while", z tą różnicą, że warunek kontynuacji jest sprawdzany po wykonaniu instrukcji. Oznacza to, że instrukcja wykona się przynajmniej jeden raz.

Przykład: {do{

0 0 9 3printf( Zakonczyc program?\n"); } while (getchar() != 't');}

Pętla for

Składnia:

Wszystkie wyrażenia są opcjonalne. Wyrażenie1 jest obliczane przed wejściem do pętli (tylko raz!). Następnie oblicza się wyrażenie2 i sprawdza czy jest ono różne od 0. Jeśli tak, wykonywana jest instrukcja i obliczane jest wyrażenie3. Następnie sprawdzana jest wartość wyrażenia2. Pętla jest wykonywana aż do momentu, gdy wartość wyrażenia2 będzie równa 0. Wyrażenie 3 jest zawsze obliczane po wykonaniu instrukcji. Jeśli wszystkie trzy wyrażenia w pętli for są puste (pętla postaci: for(;;) instrukcja), to jest to bezwarunkowa pętla nieskończona. Instrukcja w pętli for może nie wykonać się ani raz, jeśli wyrażenie2 będzie od razu równe 0. Pętla for może być pętlą nieskończoną, jeśli wyrażenie2 nigdy nie przyjmie wartości 0. Wyrażenie pierwsze będzie zawsze obliczone (dokładnie jeden raz). Pętla for umożliwia zgrupowanie instrukcji inicjującej pętlę, warunku kontynuacji i instrukcji po wykonaniu pętli w jednym miejscu w programie.

Przykład: {int i;char txt[10];

for (i = 0; i < 10; i ++)txt[i] = 'A';}

Instrukcja return Powoduje wyjście z aktualnie wykonywanej funkcji. Instrukcja return może wystąpić w dowolnym miejscu w ciele funkcji. Opisywany rozkaz może być wywołany z podaniem wyrażenia lub bez. Jeśli wyrażenie zostanie podane, to jego wartość zostanie obliczona przed wyjściem z funkcji i zwrócona na zewnątrz. Składnia:

Przykład:

long silnia(int n) { long wynik; int i;

if (n <= 0) return 1; wynik = 1; for (i = 1; i <= n; i ++) wynik *= i;

return wynik; }

Instrukcja switch Instrukcja switch służy do wybierania jednego przypadku z wielu. Składnia:

Przykład: enum dni {pon, wt, sr, czw, pt, sob, ndz}; {switch(dzien){case pon:case wt:printf("Nie lubie poczatku tygodnia\n");break;case sob:case ndz:printf("Lubie weekend!\n");default:printf("Srodek tygodnia jest taki sobie, ale weekend jest swietny\n");break;}} Instrukcja case określa punkt wejścia do ciągu następnych instrukcji. Program wykonuje się od instrukcji po określonym case, jeśli wartość wyrażenia stałego w case jest równa wartości wyrażenia w instrukcji switch. Wyrażenie stałe to takie, którego wartość może być obliczona w momencie kompilacji. Chcąc wyjść z instrukcji switch należy użyć rozkazu break - napotkanie kolejnego case lub default nie powoduje wyjścia z instrukcji switch. Instrukcja default określa punkt wejścia w przypadku, gdy wyrażenie w rozkazie switch nie zostało dopasowane do żadnego wyrażenia stałego w instrukcjach case.

Instrukcja warunkowa Instrukcja warunkowa umożliwia wykonanie pewnej instrukcji w zależności od wartości wyrażenia. Wszystkie wartości różne od 0 są w języku C traktowane jako prawda, równe 0 jako fałsz. Wyrażenia logiczne są liczone tylko do momentu, w którym można określić jego wartość.

Pętla while Składnia:

0 0 9 3Rozkaz umieszczony w pętli while" (może być instrukcja złożona!) jest powtarzany aż do momentu, gdy wartość wyrażenia będzie równa 0. W przypadku, gdy wartość wyrażenia od razu będzie równa 0, instrukcja nie wykona się ani raz. Jeśli wyrażenie nie przyjmie wartości 0, instrukcja będzie się wykonywać nieskończoną ilość razy.

W obu rozkazach instrukcja może być instrukcją złożoną. W pierwszym przypadku instrukcja wykonuje się, jeśli wartość wyrażenia jest różna od 0. W drugim wykonuje się jedna z dwóch podanych instrukcji (nigdy obie) - pierwsza, gdy wartość

wyrażenia jest różna od 0, druga - gdy wartość wyrażenia jest równa 0.

Przykład: if (a > 5) printf("a jest wieksze od 5\n"); else printf("a jest mniejsze lub rowne 5\n");

Instrukcja wyrażenie

Instrukcja ta zawiera dowolne wyrażenie języka C. Operatory służące do konstrukcji wyrażeń zostaną opisane niżej. Przykłady: 2; /* Najczęściej spowoduje wypisanie ostrzeżenia */a = b = c+4;

Instrukcje języka C Wszystkie instrukcje w języku C z wyjątkiem instrukcji złożonej kończą się średnikiem.

Instrukcja złożona Instrukcja złożona składa się z nawiasu klamrowego otwierającego, dowolnych instrukcji (mogą być również kolejne instrukcje złożone) i nawiasu klamrowego zamykającego:

{ 0 0 9 3printf( Instrukcja1 );

{ 0 0 9 3printf( Instrukcja 2\n");

}}POla bitowe Wewnątrz definicji struktury lub unii może wystąpić deklaracja pola postaci:

Taka deklaracja określa pole bitowe. Długość pola bitowego (określająca ilość bitów wchodzących w skład pola) jest oddzielona od jego nazwy dwukropkiem. Wartość wyrażenia określającego długość tego pola musi być znana w momencie kompilacji. Rozmieszczenie pól bitowych zależy od implementacji. Pola są pakowane (po kilka) do pewnej jednostki przydziału pamięci. Wyrównywanie pól bitowych zależy od implementacji. W niektórych komputerach pola przypisuje się od prawej do lewej, a w innych od lewej do prawej. Pola bitowe mogą nie posiadać nazwy. Są one użyteczne przy dostosowywaniu się do zewnętrznie narzuconego układu danych. Przypadkiem szczególnym jest nienazwane pole bitowe o długości zero specyfikujące wyrównanie następnego pola bitowego do granicy jednostki przydziału. Nienazwane pole nie jest składową i nie można go inicjować. Pole bitowe musi być typu całkowitego. Można używać modyfikatorów signed lub unsigned. Jeśli modyfikator nie jest użyty to pole w zależności od implementacji może być ze znakiem lub bez znaku. Nie ma wskaźników do pól bitowych. Pola bitowe są używane w celu oszczędzania pamięci lub do operacji niskiego poziomu wymagających zmian pojedynczych bitów. Polem bitowym posługuje się tak samo jak zmienną typu int. Należy jednak pamiętać, że zakres wartości, który można w nim przechować jest najczęściej mniejszy niż dla zmiennych całkowitych. Typowym przykładem użycia pól bitowych jest przechowywanie kilku (np. 8) zmiennych logicznych. Użycie w tym celu zmiennych typu char spowodowałoby, że zajmowałyby one 8 bajtów. Użycie 8 pól bitowych o długości 1 spowoduję, że będą zajmowały tylko 8 bitów, czyli 1 bajt (najczęściej 2 lub 4 bajty ze względu na konieczność wyrównania do granicy 2 lub 4 bajtów). Oszczędność pamięci może być duża. Traci się jednak na czasie - obsługa pól bitowych wymaga większej ilości i bardziej skomplikowanych obliczeń niż obsługa całych bajtów lub słów. Przekazywanie tablic do funkcji Nazwa tablicy jest wskaźnikiem na element o numerze 0 w tej tablicy. Nie można więc przekazać do funkcji tablicy! Przekazuje się tylko wskaźnik na pierwszy element tej tablicy. W związku z tym następujące deklaracje są równoważne:

int f(int t[]);int f(int *t); Parametry funkcji przekazywane są przez wartość. Funkcja otrzymuje więc swoją własną kopię wskaźnika, a nie tablicy. Skopiowanie wskaźnika a nie tablicy powoduje, że wskazuje on na ten sam obszar pamięci, w którym umieszczona jest tablica. Każda zmiana zawartości tablicy wewnątrz funkcji spowoduje więc zmianę zawartości również na zewnątrz. Takie przekazywanie parametrów nazywa się przekazywaniem przez adres. W języku C z powodów wyżej opisanych nie jest możliwe przekazywanie tablic przez wartość.

Sytuacja znacznie się komplikuje, gdy chcemy do funkcji przekazać tablicę dwu lub więcej wymiarową. Nazwa tablicy jest wtedy wskaźnikiem na element, który jest tablicą i wtedy konieczne jest podanie rozmiaru tego elementu: int tab[4][5]; void f(int par[][5]); lub void f(int (*par)[5]); W tym wypadku zapisu drugiego (ze wskaźnikiem) najczęściej się nie stosuje, ponieważ jest on niewygodny. Przedstawiona wcześniej postać odpowiada sytuacji, gdy mamy jedną tablicę dwuwymiarową (jak na rysunku pierwszym) Napisanie: void f (int **par); oznacza natomiast sytuację drugą, czyli przekazanie tablicy wskaźników na tablice. Sposób zapisania argumentów nie jest jak widać obojętny. Użycie przekazanej tablicy dwuwymiarowej lub tablicy wskaźników na tablice może być wewnątrz funkcji f identyczne: par[3][2] = 6;

Słowa kluczowe Niektóre identyfikatory zostały zastrzeżone przez twórców języka. Służą one do zapisu konstrukcji jakie są dopuszczalne w języku C. Dlatego nazywa się je słowami kluczowymi. Słowa kluczowe nie mogą być użyte jako nazwy zmiennych, typów lub funkcji i nie są poprawnymi identyfikatorami w sensie składni języka C. W języku ANSI C występują następujące słowa kluczowe:

auto break case char const continue default do double else enum extern float for goto if int long register return short signed sizeof static struct switch typedef union unsigned void volatile while

Stałe tekstowe

Stała tekstowa jest ciągiem znaków zamkniętych w cudzysłowy, np: "To jest stala tekstowa". Każda stała tekstowa kończy się znakiem o kodzie 0 (zawiera zawsze o jeden znak więcej). Stała tekstowa jest tablicą znaków zawierającą odpowiednią liczbę elementów. Np. "asdf" jest typu char[5]. Zapis ze znakiem '\' może być również używany wewnątrz stałych tekstowych. Stała tekstowa może zawierać znak \0, ale większość programów i funkcji bibliotecznych nie będzie jej poprawnie obsługiwać. Struktury

Struktura jest zbiorem elementów różnych typów. Każdy element struktury nazywany jest polem. Definicja struktury ma następującą postać:

Składnia definicji pola jest taka sama jak składnia definicji pojedynczej zmiennej. Nazwa pola (odpowiadająca nazwie zmiennej) jest nazwą lokalną widoczną tylko wewnątrz struktury. Struktura może posiadać nazwę. Można wtedy deklarować zmienne, będące strukturami opisanymi w definicji. Bezpośrednio po definicji struktury można podać nazwy zmiennych, które będą tymi strukturami. Dlatego możliwe jest również definiowanie struktur bez nazwy - definiuje się wtedy od razu odpowiednie zmienne. Przykład:

struct osoba {char nazwisko[25];char imie[10];int wiek;} klient; W pewnych sytuacjach może istnieć potrzeba poinformowania kompilatora, że dana struktura zostanie zdefiniowana później. Możliwa jest wtedy predefinicja w postaci:

Struktura taka nie musi być zdefiniowana, aż do momentu, w którym kompilator nie będzie musiał obliczyć jej rozmiaru, tzn. do momentu deklaracji pola lub zmiennej tego typu, wywołania operatora sizeof, itp. Mając zdefiniowaną strukturę o określonej nazwie, można używać jej do definicji zmiennych lub pól innej struktury tak jak nowego typu:

Po zadeklarowaniu zmiennych strukturowych można odwoływać się do nich jako całości lub do poszczególnych pól. W szczególności można przypisywać jedną zmienną strukturową drugiej (tego samego typu) za pomocą pojedynczego operatora przypisania. Odwołanie do pola struktury jest możliwe przy użyciu operatora '.'. Z lewej strony podaje się nazwę zmiennej strukturowej, z prawej nazwę pola:

Przykład: struct osoba {char nazwisko[25];char imie[10];int wiek;};

void main(void){struct osoba klient; printf("Nazwisko: ");scanf("%s", klient.nazwisko);printf("Imie: ");scanf("%s", klient.imie);printf("Wiek: ");scanf("%d", &klient.wiek); printf("Klient: %s %s; %d lat\n", klient.imie,klient.nazwisko, klient.wiek);} Struktury podobnie jak tablice można inicjować w deklaracji podając wartości kolejnych pól na liście zamkniętej w nawiasy klamrowe. Można również inicjować tablice struktur (we wszystkich kompilatorach możliwości inicjalizacji w deklaracji są dostępne od ANSI C): struct complex {double re, double im};struct complex l1 = {12.1, 45.7};struct complex liczby[] = {{1,2}, {1.2, 3.6}, {1.4, 6.5}};

Tablice Tablica jest zbiorem elementów tego samego typu. Każdy element tablicy ma numer. Numer pierwszego elementu w tablicy jest zawsze równy zero. W języku C nie można deklarować tablic wielowymiarowych, jest jednak możliwa deklaracja tablic zawierających tablice, co odpowiada tablicom wielowymiarowym w innych językach. Deklaracja tablicy ma postać:

Przykład:

int arr[10]; Każdy element deklarowanej tablicy będzie typu typ_elementu, pierwszy element będzie miał numer 0, drugi - 1, ... , ostatni - rozmiar-1. Tablicę można inicjować podając w deklaracji po jej nazwie i znaku równości listę wartości oddzielonych przecinkami i zamkniętych w nawiasach klamrowych. Jeśli tablica jest inicjowana w deklaracji, to nie jest konieczne podawanie jej rozmiaru. Możliwość ta jest dostępna we wszystkich kompilatorach ANSI C. Przykład: int a1[5] = {1,5,3,4,2};int a2[] = {1,5,6,3,4,5,6};

Tablic używa się w programie podając nazwę zmiennej tablicowej oraz numer elementu, którego operacja ma dotyczyć ujęty w nawiasy kwadratowe. Jako numer elementu może służyć stała całkowita, zmienna typu całkowitego lub dowolne wyrażenie, którego wynikiem jest liczba całkowita. Nawiasy kwadratowe zawierające numer elementu tablicy nazywane są operatorem indeksowania. Przykład:

int a[10];int i; i = 5;a[5] = 10;a[a[5] - 5] = 4; Możliwe jest zadeklarowanie tablicy tablic (odpowiadającej tablicy dwu- lub więcej wymiarowej): int a[10][15]; Powyższa instrukcja deklaruje 10-cio elementową tablicę a, której polami są 15-sto elementowe tablice zmiennych typu int. Odwołanie do elementów tablicy następuje w sposób naturalny - najpierw podaje się numer tablicy, potem numer elementu wewnątrz tej tablicy:

a[4][5] = 10; Niepoprawne jest: a[10][9] = 6;

Tablice, funkcje i wskaźniki Nazwa tablicy (bez nawiasów []) oznacza wskaźnik na pierwszy element tej tablicy (element o numerze 0). Nazwa tablicy jest jednak wskaźnikiem stałym, tzn. nie można przypisać jej innego wskaźnika. Możliwa jest jednak operacja odwrotna tzn. przypisanie wskaźnikowi nazwy tablicy: int dane[10];int *p;p = dane;

Na wskaźnikach można wykonywać operacje dodawania lub odejmowania liczb całkowitych. Dodanie liczby całkowitej n do wskaźnika powoduje, że wynik wskazuje o n elementów dalej niż wskaźnik wyjściowy.

Nie można stosować dodawania lub odejmowania liczb do wskaźników typu void *, ponieważ nie wiadomo na jakiego typu element wskazuje. Ponieważ nazwa tablicy jest wskaźnikiem na pierwszy element, więc również do tej nazwy można dodawać liczbę całkowitą (n) i w ten sposób uzyskać wskaźnik na element tablicy o numerze n. Aby uzyskać wartość zmiennej, na którą wskazuje wskaźnik należy przed nazwą tego wskaźnika napisać '*'. Operator '*' nazywa się operatorem wyłuskania.

Dostęp do elementu tablicy o numerze n można, więc uzyskać na 2 sposoby:

1. dane[n] 2. *(dane + n)

W przypadku odwołania do wskaźnika, który nie jest tablicą (ale może wskazywać na pewien element tablicy) można również stosować oba podane wyżej sposoby!

Poprawne są zapisy: p = dane;p[2] = 2; oraz p = dane +1;p[1] = 2; i są one równoważne zapisowi:

dane[2] = 2;

Tablice wielowymiarowe. W języku C nie można zadeklarować tablicy wielowymiarowej. Możliwe jest zadeklarowanie tylko tablicy tablic: int dane[10][12]; Wyżej przedstawiona deklaracja powoduje utworzenie 10 elementowej tablicy 12 elementowych tablic zmiennych typu int. Nazwa tablicy jest wskaźnikiem na pierwszy element. Z tego wynika, że dane wskazuje na 12 elementową tablicę zmiennych typu int. Podobnie dane + 1 , dane + 2, itd. Natomiast dane[2] będzie wskazywać na pierwszy element tablicy o numerze 2.

Tablice o liczbie wymiarów większej od 1 zadeklarowane jako tablice tablic przechowywane są w ciągłym obszarze pamięci. Funkcjonalnie podobne (można stosować podwójny operator indeksowania), ale zajmujące nieco więcej pamięci, jest utworzenie tablicy wskaźników, które będą wskazywać na tablice jednowymiarowe. Zaletą tego rozwiązania jest to, że nie jest potrzebny jeden ciągły obszar pamięci o dużym rozmiarze, ale wystarczy kilka o mniejszym. Każda z tablic jednowymiarowych może znajdować się bowiem w innym miejscu pamięci.

Z powyższą deklaracją funkcjonalnie prawie równoważne jest utworzenie tablicy wskaźników na tablice trzyelementowe:

Do elementu każdej z tablic można się odwoływać za pomocą operatora indeksowania podając numer tablicy oraz numer elementu w tej tablicy:

dane[3][1] = 5; Ta właściwość języka C pozwala na tworzenie tablic wielowymiarowych o dowolnych indeksach (numerach elementów) oraz takich, których całkowity rozmiar nie jest znany w momencie kompilacji.

Wyliczenia W języku ANSI C został wprowadzony typ wyliczeniowy. W programie zmienna typu wyliczeniowego jest pamiętana jako zmienna typu int. Można jednak używać nazw podanych podczas deklaracji typu wyliczeniowego do nadawania wartości zmiennym tego typu. Deklaracja typu wyliczeniowego ma postać:

Przykład: enum dni {pon, wt, sr, czw, pt, sob, ndz};

Można podać jakiej wartości typu całkowitego mają odpowiadać kolejne nazwy typu wyliczeniowego: enum dni {pon=1, wt, sr, czw, pt, sob, ndz=0}; Standardowo kolejne nazwy typu wyliczeniowego są numerowane od 0. Każda następna wartość posiada numer o 1 większy niż poprzednia. Kompilator nie sprawdza, czy wartości się nie powtarzają. Można wykonać konwersję z typu int do typu wyliczeniowego, ale tylko jawną. Możliwa jest konwersja niejawna z typu wyliczeniowego do typu int:

int i = pon; Typu wyliczeniowego używa się najczęściej w konstrukcjach switch: switch (dzien) { case pon:

0 0 9 3printf( poniedzialek\n"); break; .... case ndz:

0 0 9 3printf( niedziela\n"); break; } Typy danych

Typy proste

• char - typ znakowy. Można za jego pomocą przechowywać znaki w kodzie ASCII (American Standard Code for Information Interchange) lub innym stosowanym na danej maszynie. Bezpiecznie można więc przechowywać liczby z zakresu 0 .. 127. Na ogół typ char ma 1 bajt długości w związku z czym można za jego pomocą przechowywać liczby z zakresu -128 .. 127 (jeśli jest ze znakiem) lub 0 .. 255 (jeśli jest bez znaku).

• int - typ całkowity. Zmienne tego typu typu mogą przyjmować wartości całkowite dodatnie lub ujemne. • short int - typ całkowity krótki • long int - typ całkowity długi • float - typ zmiennoprzecinkowy pojedynczej precyzji.

• double - typ zmiennoprzecinkowy podwójnej precyzji. • long double - typ zmiennoprzecinkowy podwójnej precyzji długi. • void - typ pusty oznaczający brak wartości (stosowany w ANSI C). ¯adna zmienna nie może być typu void. Tylko

parametry przekazywane do funkcji mogą być typu void (oznacza wtedy, że do funkcji nic się nie przekazuje) lub zwracane przez funkcję (funkcja nic nie zwraca). Oprócz tego typ void może być stosowany przy tworzeniu pewnych typów złożonych.

Dla każdego z typów całkowitych: int, short int, long int oraz char możliwe są następujące modyfikatory:

unsigned - typ bez znaku (tylko wartości dodatnie) W ANSI C możliwy jest również modyfikator signed oznaczający typ ze znakiem. Przykłady: int a;unsigned long int b;float c;long double xxx;char znak; Uwagi:

• Jeśli w pewnym miejscu w programie powinna wystąpić nazwa typu, a nie jest ona wpisana, to kompilator domyślnie przyjmuje typ int.

• Podanie nazwy typu numerycznego bez modyfikatorów jest równoznaczne z przyjęciem, że jest to typ ze znakiem (z wyjątkiem typu char - zmienne tego typu mogą być pamiętane ze znakiem lub bez w zależności od kompilatora).

• Do określania wielkości pamięci potrzebnej do zapamiętania zmiennej danego typu służy operator sizeof (typ). • Kompilator zapewnia, że prawdziwe będą następujące zależności:

sizeof(char) sizeof(short) sizeof(int) sizeof(long)

sizeof(float) sizeof(double) sizeof(long double) sizeof(typ) = sizeof(signed typ) = sizeof(unsigned typ)

Przykład: #include <stdio.h>

void main(void){int a,b;int wynik = 0; printf("Liczba1 = "); scanf("%d", &a); printf("Liczba2 = "); scanf("%d", &b); wynik = a+b; printf("%d + %d = %d\n", a, b, wynik); }

Typy pochodne Zmienne wskazujące (wskaźniki)

Wskaźniki służą do wskazywania na inne zmienne lub pewien obszar w pamięci komput

Wskaźniki deklaruje się pisząc przed nazwą zmiennej znak '*', np: int *p;

Podany zapis określa typ zmiennej na jaki może wskazywać wskaźnik (w tym wypadku wskaźnik p będzie mógł wskazywać na zmienną typu int). Typ zmiennej, na jaką może wskazywać wskaźnik, jest wykorzystywany przez kompilator podczas tłumaczenia niektórych operacji. Jeśli chcemy, by wskaźnik wskazywał na obszar pamięci nieokreślonego typu, musimy zadeklarować go jako wskaźnik na void, czyli: void *mem;

W programie nazwa zmiennej zadeklarowanej jako wskaźnik, określa ten wskaźnik. Nazwa poprzedzona gwiazdką określa zmienną wskazywaną przez wskaźnik: *p = 5;

Należy pamiętać, że wskaźniki w momencie deklaracji mają wartość nieokreśloną lub równą 0. Aby wskaźnik wskazywał na pewną zmienną należy nadać mu odpowiednią wartość. Jednym ze sposobów jest użycie operatora nadania adresu (&): int a;int *p; a=5;p = &a;*p = 10;

0 0 9 3printf( Liczba: %d\n", a);Unie

Unia jest zbiorem elementów zajmujących ten sam obszar pamięci. Długość unii jest równa długości największego jej pola. Unie deklaruje się tak samo jak struktury, zastępując tylko słowo kluczowe struct słowem union. Przykład: union rejestr {struct {unsigned short AL;unsigned short AH;} A;unsigned int AX;}; Do pól unii odwołuje się tak samo jak do pól struktur:

union rejestr R;R.AX = 5;R.A.AH = 9;printf("AX = %d\n", R.AX);

Zmienne Zmienną określany jest pewien obszar w pamięci komputera, w którym mogą być przechowywane dane. Z punktu widzenia osoby piszącej program, zmienna posiada następujące cechy podstawowe:

• nazwa (identyfikator) • typ • wartość

Nazwa zmiennej pozwala wskazać w programie, o który fragment pamięci nam chodzi. Łatwiej jest posługiwać się nazwą niż adresem liczbowym (łatwiej zrozumieć napis printf(imię); niż np. printf(*0x12342);) Kompilator dokonując tłumaczenia napisanego programu zamienia wszystkie nazwy zmiennych na odpowiednie adresy w pamięci komputera. Wszystkie nazwy zmiennych przed użyciem muszą być zadeklarowane.

Wartość zmiennej jest tym, co przechowujemy w obszarze pamięci określanym przez nazwę. Wartość może się zmieniać w dowolnym momencie w czasie wykonania programu. Wartością może być liczba całkowita, zmiennoprzecinkowa (ułamek dziesiętny), adres w pamięci komputera (tzw. wskaźnik), tekst itp. W momencie deklaracji wartość zmiennej lokalnej (zadeklarowanej wewnątrz funkcji) jest nieokreślona tzn. jej wartość jest przypadkowa; zmienne globalne (deklarowane poza funkcjami) są inicjowane na zero.

Typ zmiennej określa jaką wartość można wpisać do obszaru wskazywanego przez nazwę (czy będzie to liczba całkowita, zmienno-przecinkowa ... , czy też inny rodzaj danej). W zależności od rodzaju wartości (typu zmiennej), inny będzie rozmiar pamięci potrzebny do jej zapamiętania. Kompilator na podstawie typu określa jaką ilość pamięci należy przydzielić zmiennej i jakie operacje są na niej dopuszczalne.

Dyrektywy preprocesora 1. Makrodefinicje - #define

Do tworzenia makrodefinicji służy dyrektywa #define. Składnia:

Instrukcja w pierwszej postaci zleca preprocesorowi zastępowanie dalszych wystąpień identyfikatora wskazanym ciągiem symboli. Spacje otaczające ciąg symboli są usuwane.

Przykład: #define BOK 8 ... char txt[BOK][BOK]; Deklaracja tablicy txt zostanie zamieniona w następujący sposób: char txt[8][8]; Druga postać dyrektywy #define służy do definicji tzw. makra funkcyjnego. W tej dyrektywie pomiędzy identyfikatorem i nawiasem otwierającym '(' nie może być spacji. Dalsze wystąpienie pierwszego identyfikatora, po którym następuje nawias oraz ciągi symboli oddzielone przecinkami i zakończone nawiasem zamykającym są makrowywołaniami. Makrowywołanie zastępuje się ciągiem symboli podanym w makrodefinicji. Spacje otaczające ciąg symboli są usuwane. W podanym ciągu każde wystąpienie identyfikatora z listy parametrów formalnych makrodefinicji (umieszczonego w nawiasach) zastępuje się symbolami reprezentującymi odpowiadający mu argument aktualny makrowywołania. Liczba parametrów w makrodefinicji musi być taka sama jak liczba argumentów w makrowywołaniu. Przykład: #define min(x, y) (((x) < (y)) ? (x) : (y))...a = min(i, j); Ostatnie przypisanie zostanie zastąpione przez: a = (((i) < (j)) ? (i) : (j);

Przy definiowaniu makrodefinicji funkcyjnych należy wszystkie argumenty ujmować w nawiasy - makrodefinicje są rozwijane tekstowo przed kompilacją, co może spowodować nieoczekiwaną zmianę znaczenia pewnych zapisów: #define sqr(x) x*x...res = sqr(a+4); Przypisanie zostanie rozwinięte do: res = a+4*a+4;

pomimo tego, że oczekujemy: res = (a+4)*(a+4); Przyjęło się, że identyfikatory w makrodefinicjach są pisane dużymi literami. Po rozwinięciu makrowywołania preprocesor przegląda powstały w ten sposób tekst w poszukiwaniu kolejnych identyfikatorów do rozwinięcia. Nie są jednak możliwe rozwinięcia rekursywne. Nie jest również możliwe potraktowanie rozwiniętego tekstu jako nowej dyrektywy preprocesora.

2. Dyrektywa #undef Dyrektywa #undef służy do unieważniania poprzedniej definicji makra. Składnia:

3. Włączanie plików - dyrektywa #include Dyrektywa #include ma jedną z dwóch postaci:

Dyrektywa #include służy do włączania pliku o podanej nazwie do tekstu żródłowego poddawanego kompilacji. W pierwszej postaci plik o podanej nazwie jest poszukiwany w katalogach zależnych od kompilatora. W drugiej postaci plik jest najpierw poszukiwany w katalogu aktualnym i być może innych zdefiniowanych katalogach. Jeśli tam nie zostanie znaleziony to poszukiwanie jest kontynuowane tak samo jak w przypadku pierwszej postaci, czyli w katalogach systemowych kompilatora. 4. Kompilacja warunkowa

Do kompilacji warunkowej używa się następujących dyrektyw:

Dyrektywy #elif i #else są opcjonalne.

W dyrektywach #if i #elif muszą występować wyrażenia stałe (tzn. takie, których wartość można obliczyć podczas kompilacji). Operatory, które można stosować w tych wyrażeniach są takie same, jak operatory języka C; nie można jednak stosować operatora sizeof. Wewnątrz wyrażenia można stosować dodatkowy jednoargumentowy operator preprocesora:

Wartość zwracana przez operator jest równa 1 jeśli nazwa jest zdefiniowana lub 0 jeśli nie jest zdefiniowana. Można również stosować dyrektywy:

5. Sterowanie numerowaniem wierszy

Do zmiany numerów linii i nazw plików podczas wyświetlania komunikatów o błędach i ostrzeżeniach służy dyrektywa #line. Składnia:

Nazwa pliku ujęta w cudzysłowy jest opcjonalna. Dyrektywa #line powoduje, że kompilator przyjmie podaną liczbę jako numer następnej linii i od tej liczby będzie numerował kolejne linie w pliku. Jeśli nazwa pliku jest podana, to również ona zostanie zmieniona (zmiana następuje na potrzeby kompilacji - nie powoduje to zmiany nazw plików na dysku). Dyrektywa #line ma wpływ na predefiniowane makra __LINE__ i __FILE__. 6. Predefiniowane makra Pewne makra są zdefiniowane przez kompilator i mogą być używane podczas kompilacji:

Funkcja fclose Składnia:

Funkcja feof Składnia:

Opis: Makro feof zwraca wartość niezerową, jeśli wykryty został koniec pliku wskazywanego przez stream. Opis:

Funkcja fclose zapisuje wszystkie zmiany dokonane w pliku i zamyka go. Każdy otwarty przez program plik powinien być zamknięty przez ten program. Funkcja fclose zwraca wartość 0, jeśli operacja zakończyła się powodzeniem lub EOF w przypadku wystąpienia błędu. Oprócz podanych wyżej predefiniowanych makr występujących w każdym kompilatorze, niektóre kompilatory mogą predefiniować swoje własne specyficzne makra. Ich spis oraz znaczenie jest opisane w dokumentacji takiego kompilatora.

Funkcja fflush Składnia:

Opis: Funkcja fflush zapisuje dane znajdujące się w buforach obsługi podanego pliku. Plik pozostaje nadal otwarty. Funkcja fflush zwraca wartość 0 w przypadku wywołania zakończonego sukcesem lub wartość EOF, jeśli wystąpił błąd.

Funkcje getc, fgetc, getchar

Funkcje getc, fgetc i getchar służą do pobierania pojedynczych znaków z otwartego pliku lub standardowego strumienia wejściowego. Niektóre z nich nie są rzeczywistymi funkcjami, ale makrami: getc i getchar. Makro getc zwraca następny bajt odczytany z podanego pliku i przesuwa znacznik pliku na bajt następny. Makro getc nie może być użyte wtedy, gdy wymagana jest funkcja - nie można na przykład zdefiniować wskaźnika, który by na nie wskazywał. Funkcja fgetc spełnia te same zadania co makro getc, ale jest rzeczywistą funkcją. Wywołanie fgetc jest wolniejsze niż getc, ale zajmuje mniej miejsca. Makro getchar zwraca następny bajt z pliku stdin (standardowy strumień wejściowy). Funkcje getc, fgetc i getchar zwracają odczytany bajt w postaci liczby typu int albo stałą EOF, jeśli wystąpił błądu lub osiągnięto koniec pliku.

Funkcje gets, fgets Składnia:

OpisFunkcja gets odczytuje dane ze standardowego strumienia wejściowego (stdin) i wpisuje je do tablicy wskazywanej przez string. Wczytywanie kończy się w momencie napotkania końca pliku lub znaku nowej linii. Jeśli gets kończy się z powodu napotkania znaku końca linii, znak ten jest usuwany, a w jego miejsce wpisywany jest znak '\0' kończący tekst w języku C. Rozmiar przekazanej tablicy nie jest kontrolowany, w związku z czym istnieje niebezpieczeństwo zapisu do obszaru poza tą tablicą. Funkcja fgets odczytuje z pliku wskazywanego przez stream kolejne bajty i zapisuje je do tablicy wskazywanej przez string. Odczytywanie kończy się w momencie napotkania końca pliku, znaku nowej linii lub wczytaniu number - 1 znaków. Następnie do tablicy string na końcu wprowadzonego tekstu wpisywany jest znak '\0'. Funkcja fgets jest bezpieczniejsza, ponieważ sprawdza rozmiar tablicy. Funkcje gets i fgets zwracają wskaźnik na string, jeśli jakieś dane zostały wprowadzone i nie wystąpił błąd lub NULL w przypadku wystąpienia błędu lub wtedy, gdy błąd nie wystąpił, ale żadne znaki do string nie zostały zapisane.Funkcje operacji na plikach W celu operacji na plikach w języku C zdefiniowane zostało makro o nazwie FILE (jego definicja znajduje się w pliku <stdio.h>). Funkcje służące do operacji na plikach działają na wskaźnikach do FILE (FILE *).

Funkcja fopen Składnia:

Opis: Funkcja fopen otwiera plik i zwraca wskaźnik do niego. Parametr ścieżka określa ścieżkę do pliku (lub tylko nazwę, jeśli plik ma zostać otwarty w katalogu aktualnym). Plik można otworzyć w trybie do odczytu, zapisu, dopisywania i modyfikacji. Dwie pierwsze możliwości są standardowe dla typowego pliku sekwencyjnego. Otwarcie w trybie dopisywania umożliwia dodawanie danych na końcu pliku. Największe możliwości daje otwarcie w trybie modyfikacji (niestety nie jest dostępne dla wszystkich rodzajów urządzeń). W trybie modyfikacji można dokonywać zapisu i odczytu. Zmiana rodzaju operacji (z zapisu na odczyt lub z odczytu na zapis) musi być poprzedzona wywołaniem jednej z funkcji: fflush, fseek, fsetpos lub rewind.

Parametr typ określa tryb otwarcia pliku i może być jednym z podanych tekstów:

• r otwiera plik tekstowy do odczytu; • w tworzy nowy tekstowy plik lub kasuje poprzedni i otwiera go w trybie do zapisu; • a otwiera plik tekstowy w trybie dopisywania lub tworzy nowy plik, jeśli plik o podanej nazwie nie istnieje; • rb otwiera plik binarny w trybie do odczytu; • wb tworzy lub kasuje plik binarny i otwiera w trybie do odczytu; • ab tworzy plik binarny lub otwiera plik istniejący w trybie dopisywania; • r+ otwiera plik w trybie modyfikacji; • w+ kasuje poprzednią zawartość pliku lub tworzy nowy w trybie modyfikacji; • a+ tworzy nowy plik lub otwiera plik istniejący w trybie modyfikacji poza końcem pliku; • r+b lub rb+ otwiera plik binarny w trybie modyfikacji; • w+b lub wb+ tworzy nowy plik binarny lub kasuje poprzedni i otwiera w trybie modyfikacji;

• a+b lub ab+ tworzy lub otwiera plik binarny (jeśli istnieje) w trybie modyfikacji poza końcem pliku; Wartość zwracana:

Wskaźnik różny od NULL, jeśli operacja zakończyła się sukcesem lub NULL w przypadku niepowodzenia.

Funkcje fprintf i fscanf

Składnia:

Opis: Działanie funkcji printf odpowiada funkcji fprintf z pierwszy parametrem stdout, funkcja scanf odpowiada fscanf z pierwszym parametrem stdin. Wszystkie parametry (z wyjątkiem pierwszego) i wartości zwracane są takie same jak w funkcjach printf i scanf. Pierwszy parametr funkcji fprintf musi być wskaźnikiem do FILE otwartym w trybie do zapisu. Pierwszy parametr funkcji fscanf musi być wskaźnikiem do FILE otwartym w trybie do odczytu.

Funkcje putc, fputc, putchar Składnia:

Opis: Makrami są: putc i putchar. Makro putc zapisuje literę c do pliku wskazywanego przez stream w miejscu aktualnego wskaźnika tego pliku. Makro putchar robi to samo, z tą różnicą, że wynik zapisuje do pliku stdout (standardowy strumień wyjściowy). Funkcja fputc pracuje dokładnie tak samo jak putc, ale nie jest makrem. W związku z tym jej wywołanie jest wolniejsze, ale zajmuje mniej miejsca. W przypadku poprawnego wykonania operacji funkcje putc, fputc i putchar zwracają zapisany znak. W przypadku wystąpienia błędu zwracana jest stała EOF.

Funkcje puts, fputs Składnia:

Opis:

Funkcja puts zapisuje tekst wskazywany przez string do standardowego strumienia wyjściowego (stdout) i następnie zapisuje również znak końca linii. Tekst przekazany jako string musi być zakończony znakiem '\0'. Funkcja fputs zapisuje tekst wskazywany przez parametr string (musi być zakończony znakiem '\0') do pliku wskazywanego przez stream. Funkcja fputs nie dodaje znaku końca linii po zapisaniu tekstu. ¯adna z funkcji puts i fputs nie zapisuje kończącego tekst znaku '\0'. Obie funkcje zwracają liczbę zapisanych znaków w przypadku powodzenia lub stałą EOF jeśli wystąpił błąd.

Standardowe funkcje języka C

Funkcje Wejścia/Wyjścia Funkcja printf

Funkcja printf służy do zapisywania w standardowym strumieniu wyjściowym różnych danych. Składnia:

Opis:

Funkcja printf analizuje najpierw przekazany jako pierwszy argument tekst, a następnie na podstawie informacji zawartych w tym tekście, wypisuje kolejne wartości. Ilość wartości musi być taka jak wynika z przekazanego formatu. W szczególnym przypadku do funkcji printf może zostać przekazany tylko format. Tekst przekazywany jako format, składa się z tekstu, który zostanie wypisany tak jak został przekazany oraz informacji o koniecznych konwersjach. Informacja o konwersji rozpoczyna się znakiem '%'. Każda taka informacja odpowiada jednej wartości przekazanej jako kolejny argument. W wypisywanym tekście, kolejne wartości pojawiają się w miejscu odpowiednich konwersji '%'. Same znaki '%' nie są wypisywane. W przypadku, gdy chcemy wypisać na ekranie znak '%' w podanym tekście należy wpisać "%%".

Przykłady: printf("Dzisiaj jest wtorek!\n"); /* Dzisiaj jest wtorek */printf("120 %% 10 = 0\n"); /* 120 % 10 = 0 */ Każda konwersja składa się z:

1. Znaku '%'

2. Zera lub więcej opcji: - wyrównanie do lewej wewnątrz pola będącego rezultatem konwersji + rozpoczęcie wyniku znakiem (+ lub -)

3. Opcjonalnego ciągu liczb, który specyfikuje minimalną szerokość pola. Jeśli konwertowana wartość ma mniej liter niż szerokość pola, to jest uzupełniana spacjami z lewej strony, chyba że opcja wyrównywania do lewej jest wyspecyfikowana - wtedy wartość jest uzupełniana spacjami z prawej strony.

4. Opcjonalnego parametru określającego precyzję. Parametr precyzji składa się z '.' (znaku kropki) i bezpośrednio po niej następującego ciągu cyfr. Jeśli precyzja nie jest podana, to przyjmuje się 0. Parametr precyzji określa:

• minimalną liczbę cyfr jakie mają zostać wypisane dla konwersji d, u, o, x, X • liczbę cyfr jakie mają się pojawić po kropce dziesiętnej dla konwersji e lub f • maksymalną liczbę znaczących cyfr dla konwersji g • maksymalną liczbę wypisywanych znaków dla konwersji s

5. Opcjonalnej litery 'l' lub 'h' oznaczających odpowiednio, że dana konwersja (d, u, o, x, X) dotyczy danej z modyfikatorem odpowiednio long lub short.

6. Litery oznaczającej jaka konwersja ma zostać wykonana. • d akceptuje parametr typu całkowitego i wykonuje konwersję do zapisu całkowitego ze znakiem • u akceptuje parametr typu całkowitego (całkowitego bez znaku) i wypisuje go jako liczbę całkowitą bez

znaku.

• o akceptuje parametr typu całkowitego i wypisuje go w postaci liczby całkowitej bez znaku w systemie ósemkowym.

• X akceptuje parametr typu całkowitego i wypisuje go w postaci liczby całkowitej bez znaku w systemie szesnastkowym. W miejsc cyfr z zakresu 11 - 15 są wstawiane znaki "abcdef" dla konwersji x lub znaki "ABCDEF" dla konwersji X.

• f akceptuje wartość typu float lub double i konwertuje ją do postaci: [-]ddd.ddd. Liczba cyfr po kropce dziesiętnej odpowiada podanej w specyfikacji precyzji. Jeśli precyzja nie jest wyspecyfikowana, wypisywane jest 6 cyfr. Jeśli precyzja jest równa 0, to kropka dziesiętna nie jest wypisywana.

• E akceptuje wartość typu float lub double i konwertuje ją do postaci liczby zmiennoprzecinkowej ze specyfikacją wykładnika:

[-]d.ddde+|-dd. Przed kropką dziesiętną pojawia się zawsze jedna cyfra. Ilość cyfr po kropce dziesiętnej odpowiada podanej w specyfikacji precyzji. Jeśli precyzja nie jest wyspecyfikowana, wypisywane jest 6 cyfr. Jeśli precyzja jest równa 0, to kropka dziesiętna nie jest wypisywana. Dla konwersji E wypisywana jest litera 'E' oznaczająca wykładnik zamiast litery 'e'

• G akceptuje wartość typu float lub double i wypisuje w postaci takiej jak konwersje e, E lub f z precyzją określającą ilość cyfr znaczących. Kropka dziesiętna pojawia się tylko wtedy, gdy znajduje się za nią jakaś cyfra. Rodzaj konwersji zależy od wypisywanej wartości. Konwersja e (E jeśli podano G) jest używana tylko wtedy, gdy wykładnik potęgi jest mniejszy od -4 albo większy lub równy precyzji.

• c akceptuje i wypisuje pojedynczy znak. • s akceptuje wartość będącą stringiem (char *). Znaki podane stringu są wypisywane aż do napotkania znaku

o kodzie \0 lub wypisania liczby znaków określonych przy specyfikacji precyzji.

• p akceptuje wskaźnik (void *) i wypisuje go w postaci szesnastkowej. Wartość zwracana: Jeśli wywołanie zkończyło się sukcesem, funkcja zwraca liczbę wyświetlonych znaków. Przykłady: printf("xx%10syy\n", "Ala"); /* xx Alayy */printf("xx%-10syy\n", "Ala"); /* xxAla yy */printf("%d+%d = %d\n",

Funkcja scanf Funkcja scanf odczytuje dane ze standardowego strumienia wejściowego, wykonuje ich konwersję w zależności od podanego formatu i zachowuje rezultat w podanym miejscu w pamięci. Składnia:

Opis: Funkcja scanf analizuje najpierw przekazany jako pierwszy argument tekst, a następnie na podstawie informacji zawartych w tym tekście, odczytuje ze standardowego strumienia wejściowego kolejne wartości. Ilość wartości musi być taka jak wynika z przekazanego formatu. Tekst formatu może zawierać następujące znaki:

• Spacji, tabulacji, nowej linii lub wysunięcia strony. Każdy z tych znaków powoduje odczyt wejścia aż do napotkania następnego znaku nie będącego spacją, tabulacją, nową linią lub znakiem wysunięcia strony. Końcowe znaki spacji, tabulacji, nowej linii i wysunięcia strony nie są odczytywane.

• Dowolnej litery z wyjątkiem '%', która musi odpowiadać takiej samej literze w strumieniu wejściowym • Konwersji rozpoczynającej się znakiem '%'

Każda konwersja składa się z:

1. Znaku '%'. 2. Opcjonalnego znaku '*' zakazującego dokonywania przypisania. 3. Opcjonalnej maksymalnej numerycznej szerokości pola. 4. Opcjonalnej litery określającej rozmiar przekazanej zmiennej:

• l długa liczba całkowita ze znakiem (signed long), jeśli poprzedza kody d, u, o, lub x; • L zmienna podwójnej precyzji (double), jeśli poprzedza kody e, f lub g • h krótka liczba całkowita ze znakiem (short), jeśli poprzedza kody d, u, o lub x

5. Kodu konwersji Ostatecznie każda konwersja ma postać: %[*] [szerokość] [rozmiar] kod_konwersji Rezultat każdej z konwersji jest zapisywany do odpowiedniej zmiennej, do której wskaźnik został przekazany w wywołaniu funkcji scanf, chyba że w specyfikacji konwersji podano znak '*'. Znak '*' umożliwia opis pola wejściowego, które powinno być pominięte. Pole wejściowe jest stringiem nie zawierającym spacji, tabulacji, znaków końca linii i wysunięcia strony. Ciągnie się ono, aż do napotkania znaku nie pasującego do podanego wzorca lub wyczerpania szerokości, jeśli szerokość pola została wyspecyfikowana. Kod konwersji mówi, w jaki sposób należy interpretować pole wejściowe. Odpowiadający mu wskaźnik, musi wskazywać na zmienną podanego typu. Nie podaje się wskaźnika dla pola z zakazem przypisania (znakiem '*'). Można stosować następujące kody konwersji:

• % akceptuje znak '%' w strumieniu wejściowym, nie jest wykonywana żadna inna konwersja. • d akceptuje wartość całkowitą; wskaźnik musi wskazywać na zmienną całkowitą. • u akceptuje wartość całkowitą bez znaku; wskaźnik musi wskazywać na zmienną całkowitą bez znaku. • o akceptuje wartość całkowitą zapisaną ósemkowo; wskaźnik musi wskazywać na zmienną całkowitą. • x akceptuje wartość całkowitą zapisaną szesnastkowo; wskaźnik musi wskazywać na zmienną całkowitą. • f, g akceptuje wartość zmiennoprzecinkową; wskaźnik powinien wskazywać na zmienną typu float. Wartość

zmiennoprzecinkowa może zawierać znak oraz być zapisana w postaci wykładniczej.

• p akceptuje wartość szesnastkową bez znaku (wartość wskaźnika); wskaźnik wskazuje na wskaźnik na void. • s akceptuje string (ciąg znaków); wskaźnik musi wskazywać na tablicę znaków na tyle dużą, by móc do niej

wprowadzić ten string oraz kończący go znak '\0'. Pole wejściowe kończy się znakiem spacji, tabulacji, nowej linii lub wysunięcia strony. Znak '\0' jest dodawany automatycznie.

• c akceptuje pojedynczy znak; wskaźnik musi wskazywać na zmienną typu char. Zwykłe pomijanie pustych znaków jest zablokowane. Jeśli jest podana szerokość pola, wskaźnik powinien wskazywać na tablicę znaków i do niej zostanie wprowadzona wtedy podana liczba znaków.

• [wzorzec] akceptuje ciąg znaków, który może zostać dopasowany do podanego wzorca; wskaźnik musi wskazywać na tablicę znaków o rozmiarze wystarczającym do przechowania tekstu oraz kończącego znaku '\0'. Znak '\0' jest dopisywany automatycznie. Wzorzec może zawierać znaki, które mają zostać dopasowane. Jeśli wzorzec rozpoczyna się od znaku '^' oznacza to, że mogą być do niego dopasowane wszystkie znaki poza podanymi we wzorcu. We wzorcu można podawać zakres liter np: [0123456789] jako [0-9]. Pierwszy parametr musi być wtedy leksykalnie

mniejszy od drugiego. Można do wzorca dołączyć znak ']' jako pierwszy lub bezpośrednio po znaku '^'. Nie jest on wtedy traktowany jako nawias zamykający wzorzec.

Wartość zwracana:

Funkcja zwraca ilość poprawnie dopasowanych i przypisanych wartości. Wartość zwracana może być równa 0, jeśli żaden ciąg znaków nie został dopasowany. Jeśli strumień wejściowy kończy się przed wykryciem konfliktu lub dokonaniu konwersji, zwracana jest wartość EOF. PROCESOR Przed kompilacją tekst programu poddawany jest preprocessingowi. W wyniku działania preprocesora otrzymuje się zmodyfikowany tekst programu, który stanowi wejście dla kompilatora. Polecenia preprocesora są nazywane dyrektywami.

Wiersze programu rozpoczynające się znakiem '#' oznaczają dyrektywy preprocesora. Składnia dyrektyw preprocesora jest niezależna od składni reszty języka. Wiersze zawierające dyrektywę preprocesora mogą wystąpić w dowolnym miejscu w programie.

Konwersje wykonywane przez preprocesor Oprócz wspomnianych wcześniej dyrektyw, preprocesor dokonuje pewnych standardowych konwersji tekstu programu:

• wszystkie wystąpienia znaków '\' (lewy ukośnik, backslash) i bezpośrednio po nim nowej linii są usuwane - tzn. następny wiersz jest łączony z tym, w którym znajdował się znak '\'.

• dzieli tekst programu na symbole leksykalne i spacje. Usuwa wszystkie komentarze - komentarz jest zamieniany na pojedynczą spację.

• Zastępuje sekwencje specjalne w stałych znakowych i tekstowych ich równoważnikami (np. zamienia znaki "\n" - na znak o kodzie ASCII 13)

• Łączy sąsiednie stałe tekstowe w jedną stałą tekstową (tzn. napisy "Ala " "ma kota" po preprocessingu zostaną połączone w jeden napis: "Ala ma kota").

OPIS OPERATORÓW

Wywołanie funkcji () Można zadeklarować funkcję, która przyjmuje więcej argumentów niż parametrów formalnych przez użycie wielokropka. Dostęp do tak przekazywanych argumentów jest jednak utrudniony i nie zaleca się jego stosowania. Kolejność obliczania argumentów funkcji jest niezdefiniowana. Wszystkie efekty uboczne związane z obliczaniem argumentów zachodzą przed rozpoczęciem wykonania funkcji. Funkcje można wywoływać rekurencyjnie (tzn. funkcja może wywołać się sama z siebie):

unsigned long silniaRek(int n){return (n <= 0) ? 1 : n * silniaRek(n - 1);} Dostęp do pól struktury ( . i -> ) Operator '.' umożliwia dostęp do pola struktury, jeśli mamy zmienną typu strukturowego. W języku C dość często stosuje się wskaźniki do zmiennych strukturowych dlatego, aby ułatwić dostęp do pól za pomocą wskaźników wprowadzono operator '- >'. Z lewej strony operatora -> występuje wskaźnik na zmienną strukturową, z prawej - nazwa pola. Zapis x -> pole odpowiada zapisowi (* x).pole. Operatory inkrementacji i dekrementacji (zwiększania i zmniejszania o 1) Operator ++ służy do zwiększania o 1, operator -- - do zmniejszania. Oba te operatory mogą wystąpić przed (prefiksowy) lub za (postfiksowy) zwiększaną lwartością. W przypadku operatora prefiksowego następuje zwiększenie lub zmniejszenie wartości i ta zmodyfikowana wartość jest zwracana jako wynik działania operatora. W przypadku operatora postfiksowego następuje zapamiętanie poprzedniej wartości, wykonanie operacji i zwrócenie jako wyniku działania operatora zapamiętanego wcześniej parametru. Przykład: {int i = 5;

printf("Liczba1 = %d\n", i++); /* Liczba1 = 5 */printf("Liczba2 = %d\n", ++i); /* Liczba2 = 7 */} Operator sizeof Operator sizeof podaje w bajtach rozmiar swojego argumentu. Argument jest wyrażeniem, którego się nie oblicza lub nazwą typu ujętą w nawiasy. Operatora sizeof nie można stosować do funkcji, pola bitowego, niezdefiniowanej struktury, typu void i

tablicy z nieokreślonym wymiarem. Jeśli operaotor sizeof odnosi się do tablicy, to wynikiem jego działania jest liczba bajtów zajmowanych przez tę tablicę. Oznacza to, że w przypadku n - elementowej tablicy jest to n * rozmiar jednego elementu. Operatory przesunięcia << i >>

W obu operatorach przesunięcia z lewej strony podaje się liczbę całkowitą, której bity należy przesunąć, natomiast z prawej - ilość pozycji. Jeżeli prawa liczba jest mniejsza lub równa 0 to wynik zależy od implementacji. W przypadku operatora << najmłodsze bity są uzupełniane zerami, najstarsze - kasowane. W przypadku operatora >> najmłodsze bity są kasowane, najstarsze są wypełniane zerami jeśli lewy argument jest liczbą bez znaku. Jeśli lewy argument jest liczbą ze znakiem to wynik zależy od implementacji. Przykład: 5 << 2 oznacza 00000101 -> 00010100 Operatory logiczne &&, ||, !

Tabele wartości:

Przykład: int x;x = (1 && 2) || f(10); /* Funkcja f nie zostanie wykonana ponieważ wartość pierwszego wyrażenia jest różna od 0, w związku z tym wartość całego wyrażenia będzie różna od zera (patrz tabela wartości dla operatora || ) */ Wszystkie wartości różne od 0 są traktowane jako prawda (w tabelach 1), równe 0, jako fałsz (w tabelach 0). W wyniku działania operatorów logicznych zwracana jest wartość 1 określająca prawdę lub 0 określająca fałsz. Wynik działania operatorów logicznych można poddać działaniu innych operatorów np. arytmetycznych:

a = 5 + (b ==3 || c == d);

Operator warunkowy ? : Składnia:

Wyrażenie1 jest traktowane jako warunek (wyrażenie logiczne). Jeśli jego wartość jest różna od zera to w wyniku działania operatora ? : obliczana i zwracana jest wartość wyrażenia2, jeśli natomiast wartość wyrażenia1 jest równa 0, to obliczana i zwracana jest wartość wyrażenia3. Przykład: a = (b == c) ? 4 : 5; Operatory bitowe Operatory bitowe działają na każdym z bitów wartości podanych jako argumenty. Operator & - oblicza koniunkcję (and - i) każdego z dwóch odpowiadających sobie bitów argumentu, operator | oblicza alternatywę każdego z dwóch odpowiadających sobie bitów, natomiast operator ^ - sumę modulo 2 odpowiednich bitów (patrz tabele). Jednoargumentowy operator ~ wykonuje negację każdego bitu argumentu. Wszystkie operatory bitowe nie zmieniają argumentów, na których pracują - zwracają natomiast odpowiedni wynik, który można wykorzystać w dalszych operacjach.

Operatory przypisania Wszystkie operatory przypisania zwracają wartość, która została przypisana do danej zmiennej (lwartosci). Ponadto operatory przypisania są prawostronnie łączne tzn. wykonują się one od prawej do lewej. Możliwe są więc zapisy: int a, b, c; a = b = c = 5; Przypisanie e1 op= e2 jest równoważne zapisowi: e1 = e1 op e2. Gdzie op oznacza operator.

Przykład:

a += 5; oznacza a = a + 5; Operator przecinkowy Operator przecinkowy jest lewostronnie łączny tzn. wyrażenia oblicza się od lewej do prawej z tym, że wyniki obliczeń wszystkich wyrażeń z wyjątkiem ostatniego giną. Wartością operatora przecinkowego jest wartość ostatniego wyrażenia. Operatora przecinkowego używa się często do inicjacji pętli for: int i, j, k; for (i = 0, j = 5, k = 6; i < 10 && j > 0; i++)

{ ... } Operatory Spis operatorów Poniższa tabela przedstawia spis wszystkich operatorów języka C uporządkowanych w kolejności od najwyższego priorytetu do najniższego. Operatory umieszczone w jednej ramce mają ten sam priorytet. Operatory jednoargumentowe (unarne) oraz operatory przypisania są prawostronnie łączne; wszystkie pozostałe operatory są lewostronnie łączne tzn.zapis a = b = c oznacza a = (b = c) (operator przypisania), zapis a + b + c oznacza (a + b) + c natomiast zapis *p++ oznacza *(p++), a nie (*p)++.

Kompilator języka C może przebudować wyrażenia. W szczególności możliwa jest zmiana łączności operatorów dodawania, odejmowania, mnożenia i dzielenia. W przypadkach wątpliwych lepiej jest odpowiednie wyrażenia ująć w nawiasy. W poniższej tabeli przez lwartość należy rozumieć wyrażenie, które mogłoby wystąpić po lewej stronie operatora przypisania (najczęściej zmienna lub wyłuskanie wskaźnika). Lwartość musi posiadać adres. Nawiasy nie mają wpływu na to czy wyrażenie jest lwartością. Uwaga: kompilator oblicza wyrażenia stałe na etapie kompilacji i w ich miejsce wstawia obliczoną wartość.

Spis operatorów . -> [] () sizeof sizeof

wybór pola wybór pola element tablicy wywołanie funkcji rozmiar obiektu rozmiar typu

obiekt.pole wskaźnik -> pole wskaźnik [wyrażenie] wyrażenie(lista_wyrażeń) sizeof wyrażenie sizeof (typ)

++ ++ -- -- ~ ! - + & * ()

inkrementacja postfiksowa inkrementacja prefiksowa dekrementacja postfiksowa dekrementacja prefiksowa przeczenie bitowe przeczenie logiczne minus unarny plus unarny (od ANSI C) nadanie adresu wyłuskanie rzutowanie (konwersja typu)

lwartość ++ ++ lwartość lwartość -- -- lwartość ~ wyrażenie ! wyrażenie - wyrażenie + wyrażenie & lwartość * wyrażenie ( typ) wyrażenie

* / %

mnożenie dzielenie reszta z dzielenia (dzielenie modulo)

wyrażenie * wyrażenie wyrażenie / wyrażenie wyrażenie % wyrażenie

+ -

dodawania odejmowanie

wyrażenie + wyrażenie wyrażenie - wyrażenie

<< >>

bitowe przesunięcie w lewo bitowe przesunięcie w prawo

wyrażenie << wyrażenie wyrażenie >> wyrażenie

< <= > >=

mniejsze niż mniejsze lub równe większe niż większe lub równe

wyrażenie < wyrażenie wyrażenie <= wyrażenie wyrażenie > wyrażenie wyrażenie >= wyrażenie

== !=

równe różne

wyrażenie == wyrażenie wyrażenie != wyrażenie

& bitowe AND wyrażenie & wyrażenie ^ bitowe XOR wyrażenie ^ wyrażenie | bitowe OR wyrażenie | wyrażenie && logiczne AND wyrażenie && wyrażenie || logiczne OR wyrażenie || wyrażenie ? : wyrażenie warunkowe wyrażenie? wyrażenie : wyrażenie = *= /= %= += -=

przypisanie mnożenie i przypisanie dzielenie i przypisanie dzielenie modulo i przypisanie dodawanie i przypisanie odejmowanie i przypisanie

lwartość = wyrażenie lwartość *= wyrażenie lwartość /= wyrażenie lwartość %= wyrażenie lwartość += wyrażenie lwartość -= wyrażenie

<<=

>>=

&= |= ^=

przesunięcie w lewo i przypisanie przesunięcie w prawo i przypisanie bitowe AND i przypisanie bitowe OR i przypisanie bitowe XOR i przypisanie

lwartość <<= wyrażenie

lwartość >>=wyrażenie

lwartość &= wyrażenie lwartość |= wyrażenieBRP> lwartość ^=wyrażenie

, wyrażenie przecinkowe wyrażenie, wyrażenie Zasięg identyfikatorów

Jeśli w obszarze widoczności pewnej zmiennej zostanie zadeklarowana inna zmienna o tej samej nazwie, to nowa zmienna staje się dostępna, natomiast zmienna pierwotna przestaje być widoczna (zostaje zasłonięta). Zmienna pierwotna zaczyna być widoczna ponownie, gdy kończy się zakres zmiennej zasłaniającej. Jest to tzw. reguła przesłaniania. Przykład:void main(void){int i = 5;printf("Liczba1: %d\n", i++);{int i = 8;printf("Liczba 2: %d\n", i++); }printf("Liczba 3: %d\n", i++); }

Wykonanie powyższego programu spowoduje wypisanie: Liczba 1: 5;Liczba 2: 8;Liczba 3: 6; Zmienna i w funkcji main została bowiem zasłonięta przez zmienną i zadeklarowaną w bloku. W momencie zasłonięcia wszystkie odwołania dotyczą zmiennej zasłaniającej - zmienna zasłonięta nie jest dostępna.

Zmienne z modyfikatorami const i volatile

Każda zmienna może posiadać modyfikator const lub volatile.

Zmienna z modyfikatorem const może zostać zainicjowana w momencie utworzenia (za pomocą operatora przypisania w deklaracji lub w momencie wywołania funkcji, jeśli jest ona parametrem tej funkcji). Zmienna z modyfikatorem const może być umieszczona przez kompilator w pamięci tylko do odczytu, w związku z czym zapis do takiej zmiennej może spowodować nieprzewidziane skutki.

Działanie modyfikatora volatile jest zależne od implementacji. Przykłady: int strlen(const char *s) /* s nie będzie zmieniane */{

int i;for (i = 0; s[i]; i ++);

return i;} volatile cos;

Zmienne i funkcje klasy extern i static

Klasy pamięci auto i register mogą być użyte tylko do zmiennych lokalnych. Klasa static dotyczy również obiektów (zmiennych i funkcji) deklarowanych poza jakimkolwiek blokiem. Obiekt zadeklarowany poza jakimkolwiek blokiem jest obiektem globalnym. Jest on widoczny od miejsca zadeklarowania do końca pliku. Może być również widoczny w innych plikach, jeśli istnieją odpowiednie predefinicje lub prototypy (dla funkcji). Jeśli mamy do czynienia ze zmienną, to będzie ona widoczna w innym pliku, gdy poinformujemy kompilator, że taka zmienna jest zadeklarowana w innym miejscu. Służy do tego deklaracja zmiennej klasy extern. Taka deklaracja nie rezerwuje pamięci na zmienną - informuje tylko, że zmienna będzie zdefiniowana w dalszej części tekstu programu lub w innym pliku. Taka zmienna może być określona mianem zewnętrznej (external).

Przykład: Extern int cc;...int cc;

Jeśli zmienna zadeklarowana jako extern nie będzie miała odpowiedniej deklaracji, bez modyfikatora extern, to program zostanie skompilowany poprawnie, nie zostanie jednak połączony przez linker - wystąpią bowiem obiekty, które nie zostaną znalezione. Podobnie, jeśli wystąpi predefinicja funkcji, a nigdzie w programie nie będzie kompletnej definicji tej funkcji, to program łączący zgłosi błędy. Rzeczywista deklaracja zmiennej może wystąpić, w dowolnym miejscu po deklaracji extern lub bez niej. Najczęściej deklaracje extern wpisuje się w plikach nagłówkowych wraz z predefinicjami funkcji, natomiast samą zmienną deklaruje się w jednym z plików programowych. Klasa static dla obiektów globalnych jest przeciwieństwem klasy extern - informuje bowiem kompilator, że dana zmienna lub funkcja ma być widoczna tylko w pliku programowym, w którym została zdefiniowana lub zadeklarowana. Funkcji i zmiennych globalnych klasy static używa się podczas tworzenia bibliotek. Pozwalają one bowiem na to, by użytkownik tej biblioteki widział tylko te funkcje i zmienne, które są mu potrzebne. Do innych funkcji lub zmiennych związanych z realizacją zadań wykonywanych przez bibliotekę nie ma dostępu (nie może wtedy spowodować szkód związanych z niewłaściwym użyciem funkcji lub przypisaniem błędnej wartości pewnej zmiennej globalnej).

Czas istnienia i zasięg widoczności obiektów

Zmienne globalne i lokalne Każdemu procesowi uruchamianemu pod kontrolą dowolnego systemu operacyjnego przydzielany jest fragment pamięci dostępnej w systemie. Pamięć zajmowaną przez proces (wykonujący się program) można podzielić na kilka fragmentów:

• pamięć kodu programu (instrukcji, z których składa się program) • pamięć danych programu - zmiennych globalnych i klasy static • pamięć stosu: przeznaczona do przechowywania zmiennych lokalnych, adresów powrotu z funkcji oraz wartości

pomocniczych. Zmienne lokalne deklarowane są w obrębie bloku (instrukcji złożonej). Do zmiennych tego rodzaju można odwoływać się tylko w obrębie bloku, wewnątrz którego zostały one zadeklarowane. Zmienne lokalne mogą być deklarowane w trzech klasach pamięci: auto, static i register. Klasę pamięci zmiennej określa się poprzedzając jej deklarację słowem kluczowym auto, static lub register. Jeśli klasa zmiennej nie jest podana, to kompilator domyślnie przyjmuje auto.

Przykład: void fun(void){int i;auto int k;register unsigned int j;static int r;...} Powyższy przykład pokazuje deklarację zmiennych i oraz k klasy auto, zmiennej j klasy register oraz statycznej zmiennej r. Zmienne klasy auto są tworzone na stosie w momencie, gdy rozpoczyna się wykonanie bloku, w którym są one zadeklarowane. Natomiast są usuwane ze stosu natychmiast po zakończeniu wykonywania tego bloku. Przy ponownym wykonaniu tego bloku są tworzone na nowo (być może w innym obszarze pamięci) i na nowo kasowane po jego zakończeniu. Ich tworzenie i kasowanie jest więc automatycznie realizowane przez program - stąd nazwa: zmienne automatyczne. Ważną konsekwencją opisanego zachowania jest to, że zmienne automatyczne nie zachowują wartości między kolejnymi wykonaniami bloku. Dlatego nie można ich używać do przechowywania informacji, która ma być wykorzystana przy następnym wykonaniu bloku. Zmienne klasy register zachowują się identycznie jak zmienne automatyczne, lecz w miarę możliwości są trzymane w rejestrach procesora lub szybkiej pamięci, w którą procesor może być wyposażony, a nie na stosie. Stąd nazwa zmiennych tego typu: zmienne rejestrowe. Podanie słowa register przed deklaracją zmiennej mówi kompilatorowi, że zmienna ta będzie często używana i w związku z tym powinien umieścić ją w pamięci o jak najszybszym dostępie, co spowoduje, że program będzie wykonywał się szybciej. Zmienna rejestrowa może być (ale nie musi) umieszczona w rejestrze procesora, pamięci podręcznej lub innej pamięci o szybkim dostępie. Konsekwencją takiego położenia zmiennej jest to, że zmienna rejestrowa nie posiada adresu, tzn. nie można dla zmiennej rejestrowej użyć operatora nadania adresu &. Zmienne klasy static przechowywane są w obszarze danych programu. Są tworzone w momencie uruchamiania programu i kasowane w momencie jego zakończone. W związku z tym zmienne te nie zmieniają wartości między kolejnymi wykonaniami bloku, w którym zostały zadeklarowane. Wartość tych zmiennej jest więc w pewnym sensie statyczna (zmienia się tylko na nasze żądanie) stąd nazwa: zmienne statyczne. Zmienne globalne deklarowane są poza jakimkolwiek blokiem (na poziomie głównym) i mogą być użyte w każdym miejscu w programie. Zmienne globalne podobnie jak zmienne statyczne tworzone są w obszarze danych programu w momencie jego uruchmomienia i kasowane w momencie zakończenia.

Czas istnienia i zasięg widoczności obiektów Zmienne globalne i lokalne

Każdemu procesowi uruchamianemu pod kontrolą dowolnego systemu operacyjnego przydzielany jest fragment pamięci dostępnej w systemie. Pamięć zajmowaną przez proces (wykonujący się program) można podzielić na kilka fragmentów:

• pamięć kodu programu (instrukcji, z których składa się program) • pamięć danych programu - zmiennych globalnych i klasy static • pamięć stosu: przeznaczona do przechowywania zmiennych lokalnych, adresów powrotu z funkcji oraz wartości

pomocniczych. Zmienne lokalne deklarowane są w obrębie bloku (instrukcji złożonej). Do zmiennych tego rodzaju można odwoływać się tylko w obrębie bloku, wewnątrz którego zostały one zadeklarowane. Zmienne lokalne mogą być deklarowane w trzech klasach pamięci: auto, static i register. Klasę pamięci zmiennej określa się poprzedzając jej deklarację słowem kluczowym auto, static lub register. Jeśli klasa zmiennej nie jest podana, to kompilator domyślnie przyjmuje auto. Przykład:

void fun(void){int i;auto int k;register unsigned int j;static int r;...} Powyższy przykład pokazuje deklarację zmiennych i oraz k klasy auto, zmiennej j klasy register oraz statycznej zmiennej r. Zmienne klasy auto są tworzone na stosie w momencie, gdy rozpoczyna się wykonanie bloku, w którym są one zadeklarowane. Natomiast są usuwane ze stosu natychmiast po zakończeniu wykonywania tego bloku. Przy ponownym wykonaniu tego bloku są tworzone na nowo (być może w innym obszarze pamięci) i na nowo kasowane po jego zakończeniu. Ich tworzenie i kasowanie jest więc automatycznie realizowane przez program - stąd nazwa: zmienne automatyczne. Ważną konsekwencją opisanego zachowania jest to, że zmienne automatyczne nie zachowują wartości między kolejnymi wykonaniami bloku. Dlatego nie można ich używać do przechowywania informacji, która ma być wykorzystana przy następnym wykonaniu bloku. Zmienne klasy register zachowują się identycznie jak zmienne automatyczne, lecz w miarę możliwości są trzymane w rejestrach procesora lub szybkiej pamięci, w którą procesor może być wyposażony, a nie na stosie. Stąd nazwa zmiennych tego typu: zmienne rejestrowe. Podanie słowa register przed deklaracją zmiennej mówi kompilatorowi, że zmienna ta będzie często używana i w związku z tym powinien umieścić ją w pamięci o jak najszybszym dostępie, co spowoduje, że program będzie wykonywał się szybciej. Zmienna rejestrowa może być (ale nie musi) umieszczona w rejestrze procesora, pamięci podręcznej lub innej pamięci o szybkim dostępie. Konsekwencją takiego położenia zmiennej jest to, że zmienna rejestrowa nie posiada adresu, tzn. nie można dla zmiennej rejestrowej użyć operatora nadania adresu &. Zmienne klasy static przechowywane są w obszarze danych programu. Są tworzone w momencie uruchamiania programu i kasowane w momencie jego zakończone. W związku z tym zmienne te nie zmieniają wartości między kolejnymi wykonaniami bloku, w którym zostały zadeklarowane. Wartość tych zmiennej jest więc w pewnym sensie statyczna (zmienia się tylko na nasze żądanie) stąd nazwa: zmienne statyczne.

Zmienne globalne deklarowane są poza jakimkolwiek blokiem (na poziomie głównym) i mogą być użyte w każdym miejscu w programie. Zmienne globalne podobnie jak zmienne statyczne tworzone są w obszarze danych programu w momencie jego uruchmomienia i kasowane w momencie zakończenia. DRZEWA

Drzewa są strukturami hierarchicznymi i rekurencyjnymi. Można je podzielić na drzewa mnogościowe (każdy węzeł może mieć dowolną ilość potomków) lub najprostsze - drzewa binarne, gdzie każdy węzeł ma nie więcej niż dwóch potomków. Przykład drzewa binarnego przedstawia rysunek:

Wskaźnik umożliwiający dostęp do całego drzewa wskazuje na węzeł, który nie jest niczyim potomkiem. Węzeł ten nazywa się korzeniem drzewa. Każdy węzeł drzewa binarnego ma co najwyżej dwóch potomków - synów: lewego i prawego. Jeśli pewien węzeł nie ma jednego z potomków to odpowiedni wskaźnik jest ustawiony na NULL. Rekurencyjność struktury drzewiastej polega na tym, że każdy węzeł może być rozpatrywany jako drzewo (część zaznaczona w kółku może być potomkiem korzenia), ale również może być traktowany tak jak osobne drzewo binarne. Stąd algorytmy operujące na strukturach drzewiastych są najczęściej funkcjami rekurencyjnymi. Struktura odpowiadające węzłowi drzewa binarnego może mieć postać:

struct node{char dana1[100];char dana2[...];...struct node *left, *right;}; Drzewa binarne mogą być używane do przechowywania danych, których ilość może się zmieniać i dane te trzeba szybko wyszukiwać. Dana, która ma zostać znaleziona jest wtedy przechowywana w węzłach drzewa. Pierwsza informacja jest wstawiana jako korzeń drzewa. Kolejne dane są wstawiane tak, że w każdym węźle dane mniejsze lub równe od danej w tym węźle znajdują się na lewo, natomiast większe - na prawo. Taka organizacja przyspiesza znacznie wyszukiwanie, ponieważ chcąc sprawdzić czy dana informacja istnieje, nie sprawdza się wszystkich elementów, ale tylko jedną ścieżkę w drzewie.

Wada tego typu reprezentacji polega na tym, że budowa drzewa, a więc również efektywność wyszukiwania, zależy od kolejności przychodzenia danych. W najgorszym przypadku drzewo wyszukiwań może się zdegenerować do listy, nie będzie więc żadnych pożytków z jego zastosowania. Aby uniknąć tego typu sytuacji stosuje się tzw. drzewa AVL-wyważone (są to zwykłe drzewa binarne, ale algorytmy obsługi zapewniają, by prawe i lewe poddrzewo w każdym węźle było mniej więcej tej samej wysokości). Dokładniejsze omówienie przedstawionych tu problemów możne znaleźć w książce: N. Wirth "Algorytmy + struktury danych = programy"

Funkcja free

Składnia:

Opis: Funkcja free zwalnia przydzielony funkcją malloc lub calloc obszar pamięci. Od tej pory pointer ma wartość niepoprawną. Programista sam musi zadbać o to, by nadać mu wartość NULL.

Funkcje malloc i calloc

Składnia:

Opis: Funkcje malloc i calloc służą do przydziału pamięci. Funkcja malloc przydziela podaną ilość bajtów. Zawartość przydzielonej pamięci jest nieokreślona. Funkcja calloc alokuje na stercie w jednym ciągłym obszarze numberOfElements elementów, z których każdy ma rozmiar elementSize (czyli przydzielane jest numberOfElements * elementSize bajtów). Przed zwróceniem wskaźnika funkcja calloc wypełnia zerami przydzielony obszar pamięci. Obie funkcje zwracają wskaźnik do zaalokowanego miejsca w pamięci lub NULL jeśli alokacja się nie powiodła (zbyt mało wolnej pamięci).

Funkcja realloc

Składnia:

Opis: Funkcja realloc zmienia rozmiar bloku pamięci wskazywanego przez pointer na podany w parametrze size i zwraca wskaźnik do powiększonego obszaru. Dane, które znajdowały się w poprzednim obszarze pozostają nie zmienione. Jeśli istnieje możliwość powiększenia bloku pamięci bez alokacji nowego - realloc, zwiększa ten rozmiar. Najczęściej jednak alokowany jest nowy obszar pamięci i do niego są kopiowane dane z poprzedniego. Następnie niepotrzebny już obszar jest zwalniany. Jeśli obszaru nie można powiększyć, to funkcja realloc zwraca NULL, natomiast pamięć, na którą wskazywał przekazany wskaźnik pointer zostaje zwolniona. W przypadku pomniejszania bloku pamięci niezmieniona zostaje ta część danych, która mieści się w obszarze o nowym rozmiarze.

Funkcje operacji na tekstach W języku C teksty są tablicami znakowymi (char * ). Długość tekstu nie jest nigdzie zapamiętana - zakłada się że tekst kończy się znakiem o kodzie 0 ('\0'). Jeśli w tekście występuje znak '\0' w innym miejscu niż na końcu lub nie występuje wcale, to standardowe funkcje operacji na tekstach nie będą działać poprawnie.

Funkcje strcat i strncat

Składnia:

Opis:

Funkcja strcat dołącza na końcu tekstu wskazywanego przez string1 kopię tekstu string2. Rezultat jest zakończony znakiem '\0'. Nie jest alokowana pamięć - połączone teksty muszą się zmieścićw obszarze wskazywanym przez string1. Funkcja strncat dołącza na końcu tekstu string1 co najwyżej podaną w trzecim parametrze liczbę znaków z tekstu string2. Kopiowanie kończy się po napotkaniu w string2 znaku '\0' lub skopiowaniu podanej liczby znaków. Obie funkcje zwracają wskaźnik do połączonego ciągu znaków (string1).

Funkcja strchr, strrchr i strpbrk Składnia:

Opis: Funkcja strchr zwraca wskaźnik na pierwsze wystąpienie litery character w tekście wskazywanym przez string. Kończący string znak '\0' wchodzi w skład tego stringu. Jeśli litera nie występuje zwracany jest wskaźnik NULL. Funkcja strrchr zwraca wskaźnik na ostatnie wystąpienie litery character w stringu. Jeśli litera nie występuje zwracana jest wartość NULL.

Funkcja strpbrk zwraca wskaźnik na pierwsze wystąpienie jednej z liter wchodzących w skład string2 w tekście wskazywanym przez string1. Jeśli w tekście nie ma żadnej litery z parametru string2, zwracana jest wartość NULL.

Funkcje strcmp i strncmp

Składnia:

Opis: Funkcje strcmp i strncmp służą do porównywania tekstów. Teksty porównywane są znak po znaku od lewej do prawej, aż do napotkania pierwszej niezgodności. Duże i małe litery są rozróżniane. Porównywanie odbywa się według kodów stosowanych na danej maszynie (ASCII). Obie funkcje zwracają wartość mniejszą od 0, jeśli string1 jest mniejszy od string2, większą od 0 jeśli string1 jest większy od string2 lub równą 0 jeśli string1 jest równy string2. Funkcja strcmp porównuje całe teksty, funkcja strncmp nie więcej niż podaną w parametrze number ilość znaków.

Funkcje strcpy i strncpy Składnia:

Opis: Funkcje strcpy i strncpy służą do kopiowania ciągów znaków. Funkcja strcpy kopiuje tekst przekazany w parametrze source do obszaru pamięci wskazywanego przez destination. Kopiowanie kończy się w momencie skopiowania znaku '\0'. Funkcja strncpy kopiuje podaną liczbę znaków z tekstu source do obszaru wskazywanego przez destination. Jeśli tekst wskazywany przez source jest krótszy niż podana liczba, destination jest uzupełniany z prawej strony znakami '\0' do długości number. Obie funkcje zwracają wskaźnik destination.

Funkcja strdup

Składnia:

Opis: Funkcja strdup zwraca wskaźnik do nowego ciągu znaków, który jest kopią przekazanego string1. Pamięć jest alokowana przy użyciu funkcji malloc. Funkcja strdup zwraca NULL jeśli nie można zaalokować wymaganej pamięci.

Funkcja strlen Składnia:

Opis: Funkcja strlen zwraca ilość znaków wchodzących w skład przekazanego string'u. Kończący tekst znak '\0' nie jest wliczany.

Funkcja strspn i strcspn

Składnia:

Opis:

Funkcja strspn zwraca długość początkowej części tekstu wskazywanego przez string1, która składa się tylko z liter wchodzących w skład string2. Funkcja strcspn zwraca długość początkowej części tekstu wskazywanego przez string1, która składa się z liter nie wchodzących w skład string2.

Funkcja strstr Składnia:

Opis: Funkcja strstr znajduje pierwsze wystąpienie ciągu znaków string2 (wyłączając kończący string2 znak '\0') w tekście string1 i zwraca wskaźnik do znalezionego ciągu znaków (w string1). Jeśli ciąg znaków nie został znaleziony zwracana jest wartość NULL. Jeśli string2 jest ciągiem pustym - zwracany jest wskaźnik string1.

Kasowanie drzewa binarnego void DelTree(struct node * root){if (root == NULL) return;DelTree(root -> left);DelTree(root -> right);free(root);

return;}

Listy cykliczne Listy cykliczne mogą być jedno lub dwukierunkowe. Różnią się tym od zwykłych list, że wskaźnik na następny element w ostatnim elemencie nie ma wartości NULL, ale wskazuje na początek listy. Dodatkowo w liście cyklicznej dwukierunkowej, wskaźnik na element poprzedni w pierwszym elemencie listy wskazuje na element ostatni. W przypadku list cyklicznych początek i koniec są pojęciami umownymi - można je odróżnić tylko za pomocą zewnętrznego wskaźnika, którego położenie może się dowolnie zmieniać. Struktury w języku C odpowiadające elementom list cyklicznych są takie same jak odpowiadających im list zwykłych. Struktura logicza listy cyklicznej jednokierunkowej.

Struktura logiczna listy cyklicznej dwukierunkowej.

Lista dwukierunkowa Struktura logiczna:

Każdy element listy dwukierunkowej oprócz danych zawiera wskaźnik na element następny i element poprzedni. Dostęp do listy umożliwia wskaźnik na jej pierwszy element. Możliwe jest również zastosowanie wskaźnika na ostatni element listy dwukierunkowej - przeglądanie listy można wykonywać wtedy od przodu lub od tyłu. Wskaźnik na następny element w ostatnim elemencie listy ma wartość NULL. Podobnie wartość wskaźnika na poprzedni element listy w pierwszym elemencie jest równa NULL. Niektóre operacje wykonywane na liście dwukierunkowej są prostsze niż na jednokierunkowej. Ceną jest jednak zajęcie większej ilości miejsca w pamięci - każdy element zamiast jednego wskaźnika musi mieć dwa. Struktura odpowiadająca elementowi listy dwukierunkowej ma następującą postać: struct ListElem{int dana_1;...int dana_n;struct ListElem *nastepny, *poprzedni; };

Struktury dynamiczne

Każdy większy program wykorzystuje złożone struktury tworzone na stercie, które nazywane są strukturami dynamicznymi, ponieważ ich wielkość i stopień złożoności zmienia się w czasie działania programu. Do struktur dynamicznych zalicza się listy, stosy, kolejki i drzewa.

Lista jednokierunkowa Logiczną strukturę listy jednolierunkowej przedstawia rysunek:

Każdy element listy zawiera pewne dane oraz wskaźnik na następny element. Ostatni element listy jednokierunkowej ma wskaźnik ustawiony na NULL. Dostęp do listy umożliwia wskaźnik na jej pierwszy element (na rysunku nazwany "początek"). Odpowiadająca jednemu elementowi listy definicja struktury ma następującą postać: struct ListElem{int dana_1;...int dana_n;struct ListElem * nastepny;};

Listy jedno i dwukierunkowe są najczęściej wykorzystywanymi w programach strukturami dynamicznymi. Umożliwiają przechowywanie dowolnej ilości danych (zmiennej w czasie). Wstawianie do listy na początku, na końcu i w środku jest stosunkowo proste. Dlatego można łatwo zachować uporządkowanie. Wyszukiwanie w listach jest jednak mało efektywne - pomimo tego, że lista jest uporządkowana, należy przeglądać wszystkie elementy po kolei, co daje złożoność rzędu n/2, gdzie n jest liczbą elementów. Metoda binarna przy wyszukiwaniu w tablicy uporządkowanej ma natomiast złożoność logarytmiczną.

Stała NULL

W pliku nagłówkowym stdio.h zdefiniowana jest stała o nazwie NULL. Jej wartością jest 0 zrzutowane na typ wskaźnikowy. Kompilator gwarantuje, że żadna funkcja służąca do przydziału (alokacji) pamięci, nie zwróci tej wartości, jeśli pamięć została przydzielona. Oznacza to, że wskaźnik, którego wartość jest równa NULL nie wskazuje nigdy, na żaden obszar pamięci przydzielony procesowi. Wartość ta służy do informowania, że wskaźnik jest pusty - na nic nie wskazuje.

Stos

Stos jest bardzo często używaną w programowaniu strukturą. Stos bywa nazywany również kolejką LIFO (Last In First Out). Elementy ostatnio położone na stosie są z niego zdejmowane przed elementami położonymi wcześniej. Do obsługi stosu służy zmienna nazywana wskaźnikiem stosu. Wskaźnik stosu może pokazywać ostatnio położony element lub pierwsze wolne miejsce na stosie. Zdejmowany ze stosu jest element, na który wskazuje wskaźnik stosu.

Stos Stos jest bardzo często używaną w programowaniu strukturą. Stos bywa nazywany również kolejką LIFO (Last In First Out). Elementy ostatnio położone na stosie są z niego zdejmowane przed elementami położonymi wcześniej. Do obsługi stosu służy zmienna nazywana wskaźnikiem stosu. Wskaźnik stosu może pokazywać ostatnio położony element lub pierwsze wolne miejsce na stosie. Zdejmowany ze stosu jest element, na który wskazuje wskaźnik stosu.

Stos może być implementowany za pomocą tablicy. Wskaźnikiem stosu jest wtedy zmienna będąca indeksem w tablicy wskazująca ostatnio położony na stosie element. Stos musi zapewniać poprawne wykonanie przynajmniej dwóch funkcji: Push

(element) - położenie elementu na stosie, Pop() - zdjęcie elementu z wierzchołka stosu. Stos może być również implementowany przy użyciu listy jednokierunkowej. Szczyt stosu znajduje się wtedy na początku listy. Nowe elementy kładzione na stos są zawsze dołączane na początek listy. Elementy zdejmowane są zawsze z początku. Implementacja stosu przy pomocy listy jest bardzo prosta i wygodna, dlatego jest często stosowana.

Stos może być implementowany za pomocą tablicy. Wskaźnikiem stosu jest wtedy zmienna będąca indeksem w tablicy wskazująca ostatnio położony na stosie element. Stos musi zapewniać poprawne wykonanie przynajmniej dwóch funkcji: Push

(element) - położenie elementu na stosie, Pop() - zdjęcie elementu z wierzchołka stosu. Stos może być również implementowany przy użyciu listy jednokierunkowej. Szczyt stosu znajduje się wtedy na początku listy. Nowe elementy kładzione na stos są zawsze dołączane na początek listy. Elementy zdejmowane są zawsze z początku. Implementacja stosu przy pomocy listy jest bardzo prosta i wygodna, dlatego jest często stosowana.

Wstawianie elementu na koniec listy jednokierunkowej Operacja wstawiania elementu na koniec listy jednokierunkowej może być wykorzystana do implementacji kolejki FIFO.

Przykładowa funkcja Insert wstawiająca element na końcu listy jednokierunkowej: void Insert(Elem element){struct ListElem * le = malloc(sizeof(struct ListElem));if (le == NULL){printf("Memory allocation error!\n");exit(1);}le -> dana_1 = element;

le -> nastepny = NULL;koniec -> nastepny = le;koniec = le;

return;}

Przykładowe funkcje

Wstawianie elementu na początek listy jednokierunkowej Operacja wstawiania elementu na początek listy jednokierunkowej może być użyta do implementacji operacji Push(element) na stosie. Cyfry na rysunku wskazują kolejność wykonywania operacji (zmian wartości wskaźników).

Przykładowa funkcja Push(element) może mieć postać:

void Push(Elem element) { struct ListElem * le = malloc(sizeof(struct ListElem)); if (le == NULL) printf("Memory allocation error!\n"); exit(1); } le -> dana_1 = element;le -> nastepny = poczatek;poczatek = le;

return;}

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome