Socjologia i społeczeństwo - Notatki - Psychologia społeczna - Część 3, Notatki'z Psychologia Społeczna. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Socjologia i społeczeństwo - Notatki - Psychologia społeczna - Część 3, Notatki'z Psychologia Społeczna. University of Warsaw

PDF (850 KB)
20 strona
1Liczba pobrań
811Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające stosunek wiedza społeczny a socjologii; definicje zgadnień.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 20
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 20 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 20 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 20 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 20 pages
Pobierz dokument

wspólnotowości.

Anthony Giddens►Żyjemy dziś w „uciekającym świecie”, świecie naznaczonym nowymi rodzajami

ryzyka i niepewnością; ale obok ryzyka musimy umieścić pojęcie zaufania; zaufanie to wiara w

innych ludzi albo w instytucje.

►Wśród gwałtownych zmian wyczerpują się tradycyjne formy zaufania; zaufanie oznacza wiarę w

„systemy abstrakcyjne” – na przykład pewność co do funkcjonowania dostaw żywności, oczyszczalni

wody czy działania systemów bankowych.

►Życie w epoce informacji wymaga refleksyjności; refleksyjność społeczna oznacza, że wciąż

analizujemy okoliczności naszego życia

►Niekoniecznie bezpowrotnie przestaliśmy panować nad własna przyszłością; działając wspólnie,

państwa mogą odzyskać panowanie nad uciekającym światem

►Demokracja wciąż jest sprawą decydująca , gdyż grupy należące do sfery „subpolityki” maja różne

postulaty i interesy; rząd demokratyczny musi brać pod uwagę i odpowiadać na różne, rozbieżne i

przeciwstawne postulaty i kwestie.

►Demokracja uczuć- odnosi się do nowego życia rodzinnego, w którym kobiety i mężczyźni

uczestniczą na równych prawach; równość płci nie może się ograniczać do równych praw

wyborczych, musi ona objąć również sferę osobista i intymną; z demokracją życia osobistego mamy

do czynienia o tyle, o ile wzajemne relacje mężczyzn i kobiet są oparte na wzajemnym szacunku,

porozumieniu i tolerancji.

Młodzież

POKOLENIE- suma wszystkich należących do danego kręgu kulturowego osób w mniej więcej

równym wieku, które na podstawie wspólnej sytuacji historyczno-społecznej wykazują podobieństwo

postaw, motywacji, nastawień i systemów wartości. Pokolenia powstają dzięki przeobrażeniom

warunków socjalizacji, które z kolei wywołane są przez zmianę. Pokolenia decydują o kształcie

społeczeństwa, stają się siłami społecznie formującymi. Skutkiem istnienia pokoleń są znaczące

zjawiska socjologiczne: ciągłe występowanie nowych i ciągłe odchodzenie starych sił tworzących i

podtrzymujących kulturę; ograniczone w czasie uczestnictwo w procesie historycznym przedstawicieli

danej wspólnoty pokoleniowej; stała konieczność przekazywania dóbr kultury; ustawiczność zmian w

kulturze.

GENERACJA- (z łacińskiego), ogół ludzi żyjących i działających w tym samym czasie. Będących

niemal w tym samym wieku. Pokolenie.

Generacja to zbiorowość ludzi, których postawy i światopogląd zostały ukształtowane przez wspólne

doświadczenia życiowe, związane z ważkimi wydarzeniami historycznymi danej epoki.

generacja kolumbów – nazwa pokolenia młodzieży polskiej, urodzonej około roku 1920, dla której

okres wchodzenia w dorosłość przypadł na lata II wojny światowej. Pokolenie to wzięło aktywny

udział w ruchu oporu przeciwko okupantowi niemieckiemu oraz w powstaniu warszawskim. Nazwa

pochodzi od tytułu książki Romana Bratnego Kolumbowie. Rocznik 20. Przedstawiciele owego

pokolenia przesiąknięci byli katastrofizmem. Rzeczywistość wojenna nie pozwalała im cieszyć się

młodością, szczęściem, miłością, czy też innymi istotnymi wartościami lub zjawiskami, zmuszeni byli

uczestniczyć w straszliwej wojnie z okupantem. Wielu poświęciło dary młodości dla walki z

ciemiężycielami, wielu również przypłaciło życiem (Baczyński, Gajcy, Trzebiński, Stroiński,

Bojarski, Krahelska, Szczepański).

Beat Generation (Beatnicy, Bitnicy) - nieformalny ruch literacko-kulturowy propagujący idee

anarchicznego indywidualizmu i nonkonformizmu, który powstał w latach 50. XX w. w USA. Jednym

z najbardziej znanych beatników był Allen Ginsberg, autor tomiku Skowyt. Inną czołową postacią

ruchu był Jack Kerouac (1922-1969), autor manifestu Beat Generation - powieści W Drodze (On the

road, 1957), Podziemni 1958, Włóczędzy Dharmy 1958.

Beatnicy odrzucali styl życia amerykańskiego społeczeństwa konsumpcyjnego lat 50. Wyróżniali się

niechlujnym ubiorem - przeciwstawienie "burżuazyjnej elegancji". Sensu życia poszukiwali w

podróżach (W drodze), zażywaniu narkotyków (Ćpun Williama S. Burroughsa), rozmowach o filozofii

docsity.com

(zwłaszcza Wschodu) oraz w jazzie (szczególnie stylu be-bop). Sami siebie określali uciekinierami

wewnątrz amerykańskiej kultury. Występowali przeciw przyjętemu wzorowi życia i normom

obyczajowym, czym wywoływali szok. Ich artystyczne i literackie dzieła-manifesty można uważać za

zapowiedź ruchu hippisowskiego w latach 60.

Generacja X - pokolenie ludzi urodzonych między 1961 a 1981. X oznaczać ma niewiadomą, ludzi,

którzy nie wiedzą dokąd mają zmierzać, społeczeństwo zagubione w chaosie współczesności,

wykreowanych przez modę wzorców, szukające odpowiedzi na trudne pytania i sensu własnej

egzystencji.

Pokolenie Jana Pawła II (Pokolenie JPII, Pokolenie 78) – nazwa określająca pokolenie osób

(zwłaszcza młodzieży) z całego świata, skupione wokół nauk papieża Jana Pawła II.

O pokoleniu JP2 zaczęto mówić w mediach w kwietniu 2005 , aby opisać żywą reakcję młodych ludzi

na śmierć papieża.

Inna nazwa Pokolenie 78 pochodzi od roku wyboru na papieża Karola Wojtyły. Wiąże się z 27 latami

pontyfikatu, podczas którego papież przywiązywał szczególna wagę do spotkań z młodzieżą.

Określenie to pojawiło się w ruchu oazowym.

Krytycy twierdzą, że "Pokolenie JP2" jest tworem medialnym (wirtualnym), który nie ma związku z

rzeczywistością społeczną. Wersję tę potwierdzają socjolodzy i teolodzy.

WIĘŹ POKOLENIOWA- polega na pokrewnym położeniu w przestrzeni społecznej jednostek

dających się zaliczyć do jakiegoś pokolenia. Fakt przynależności niektórych ludzi do podobnych

roczników powoduje, że w granicach historycznej sytuacji społeczeństwa ludzie ci znajdują się w

podobnym położeniu. Takie samo usytuowanie w przestrzeni społecznej (położenie pokoleniowe)

powoduje, że jednostki wykazują specyficzny, wspólny rodzaj przeżywania, myślenia i postrzegania,

redukuje zatem możliwości życiowe i, tak samo jak zakotwiczenie w jakiejś specyficznej kulturze,

ogranicza mnogość możliwości myślenia i działania

PRZEŻYCIE POKOLENIOWE- możliwość uczestnictwa w tych samych wydarzeniach, treściach

życia wynikająca z faktu narodzenia się w tym samym chronologicznie momencie, przeżywania w

tym samym czasie młodości, dorosłości i starości. Uczestnictwo w tych przeżyciach odbywa się dzięki

świadomości, której struktura ma cechy pokoleniowo podobne.

KONFLIKT POKOLEŃ- konflikt opierający się na odmiennych postawach, systemach wartości

wzorach zachowań, które z kolei uzależnione są od rozmaitych faz wiekowych, odmiennych procesów

socjalizacyjnych i innej społecznej sytuacji każdego pokolenia.

Konflikt pokoleń powstaje wówczas, kiedy do sytuacji odmiennych możliwości w zakresie sankcji,

które rozdzielone są nieproporcjonalnie, dołącza się rywalizacja między grupami.

Można przyjąć, że utrata związanego z atrybutem wieku autorytetu i uprawnień władczych (w wyniku

tendencji emancypacyjnych i oświeceniowych) prowadziła stopniowo do buntu młodego pokolenia,

coraz głośniej kwestionującego style życiowe i wzorce świata dorosłych. Rezultatem takich

konfliktów może być wymiana pokoleń, która oznacza przekazanie nowemu pokoleniu dominujących

pozycji w społeczeństwie, co idzie w parze z przeobrażeniami strukturalnymi. Wraz ze wzrostem

dynamiki społeczeństwa nasila się zwrotne działanie młodszych jego członków na starszych,

zmuszając ich do większej otwartości.

MŁODZIEŻ- fenomen społeczno-kulturowy, który w swoich przejawach podporządkowany jest

czynnikom historycznym i społecznym. Jest to zjawisko społeczne ściśle związane ze zmiennymi

warunkami produkcji i egzystencji gatunku ludzkiego. Samo zjawisko ”młodzieży” często mylnie

utożsamiane jest z wazą wiekową czy produktem natury. W aspekcie socjologicznym bowiem,

młodzież nie jest wielkością uniwersalną, jej analiza zależy od charakterystyki społeczeństwa. Jest

więc produktem społecznym i istnieje jako rezultat przemiany struktury ludzkiego współżycia.

DORASTANIE- adolescencja, czyli tak zwany wiek dorastania. Jest to przede wszystkim okres

przejściowy, który wydaje się nieść ze sobą przeobrażenia szybsze i głębsze niż poprzedni etap życia.

Okres dorastania cechują takie aspekty jak: wejście w region nieznany, zmiana przynależności

grupowej, niepewność zachowania, poszerzanie przestrzeni życiowej. Utrata pewności siebie i

narastanie konfliktów w wieku dorastania jest następstwem braku jasności poznawczej świata

dorosłych.

DOJRZEWANIE-tok rozwoju osobniczego. Na dojrzewanie składają się przede wszystkim

przeobrażenia fizyczne i psychiczne mające na celu osiągnięcie dojrzałości. Dojrzewanie to przejście z

docsity.com

fazy dziecięcej do dorosłej. Dojrzewanie w przeciwieństwie do dorastania nie jest jedną faza

rozwojową, ale ciągiem etapów rozwoju w ontogenezie. Ogólnie definiowane jest jako rozwój i

dojrzewanie organizmu ludzkiego. Chodzi tu o rozwój zdolności poznawczych, moralnych czy

motorycznych

MŁODOŚĆ-jest zjawiskiem uzależnionym od formy kultury, w której występuje. Według Margaret

Mead istnieją trzy typy kultur w odniesieniu do młodzieży, łączone z młodością: postfiguratywna,

kofiguratywna i prefiguratywna. W każdej z nich młodość cechuje się „problemem tożsamości”.

Młodość jest więc okresem odnalezienia swojego miejsca w sprzecznych nurtach naszej kultury.

Poszukiwanie tożsamości oznacza więc kompleks problemów i pytań, których rozwiązanie ma pomóc

w określeniu swojego ja i odnalezieniu miejsca w świecie i kulturze. Okres młodości uchodzi za

kryzysowy niejako z definicji. Jest się w prawdzie fizycznie dorosłym, ale nie spełnia się warunków,

by być uznanym za dorosłego i jak dorosły traktowanym. Jest to okres dyfuzji tożsamości, gdy

człowiek eksperymentując z rolami, szuka swojego miejsca w społeczeństwie.

WIEK MŁODZIEŃCZY- jest etapem w rozwoju człowieka. Jest to wiek dojrzewania. Określany

jest (głównie przez Erikson`a) jako „normalna faza spotęgowanych konfliktów”. Przeobrażenia ciała,

rozpoczynająca się dojrzałość płciowa, czy nowe reakcje otoczenia spadają bowiem na młodego

człowieka zbyt bezpośrednio i bez ówczesnego przygotowania. Wiek młodzieńczy jest etapem, w

którym człowiek przeżywa są młodość.

POKOLENIE- suma wszystkich należących do danego kręgu kulturowego osób w mniej więcej

równym wieku, które na podstawie wspólnej sytuacji historyczno-społecznej wykazują podobieństwo

postaw, motywacji, nastawień i systemów wartości. Pokolenia powstają dzięki przeobrażeniom

warunków socjalizacji, które z kolei wywołane są przez zmianę. Pokolenia decydują o kształcie

społeczeństwa, stają się siłami społecznie formującymi. Skutkiem istnienia pokoleń są znaczące

zjawiska socjologiczne: ciągłe występowanie nowych i ciągłe odchodzenie starych sił tworzących i

podtrzymujących kulturę; ograniczone w czasie uczestnictwo w procesie historycznym przedstawicieli

danej wspólnoty pokoleniowej; stała konieczność przekazywania dóbr kultury; ustawiczność zmian w

kulturze.

GENERACJA- (z łacińskiego), ogół ludzi żyjących i działających w tym samym czasie. Będących

niemal w tym samym wieku. Pokolenie.

Generacja to zbiorowość ludzi, których postawy i światopogląd zostały ukształtowane przez wspólne

doświadczenia życiowe, związane z ważkimi wydarzeniami historycznymi danej epoki.

Barbara Fatyga „Polska młodzież w okresie przemian” w: Wymiary życia społecznego-M.

Marody (red).

Dwa główne podejścia socjologicznych badań młodzieży:

nacisk na stałość pewnych cech socjodemograficznych i kulturowych młodzieży jako kategorii

społecznej, obserwacja trendów występujących po 1989r. Badacze poszukują tego, co podobne,

stabilne i trwałe. Do zmian podchodzą niechętnie. Narzędzia badaczy to ankieta i wywiad

kwestionariuszowy, podstawa interpretacji danych- analiza statystyczna.

koncentracja na zmianie kontekstu społeczno-kulturowego sytuacji młodzieży. Traktowanie

młodzieży jako grupy, zbioru różnorodnych jednostek, które należy badać tak, jakby niewiele o nich

wiadomo. Badania mają charakter antropologiczno- socjologiczny (lub psychologiczno-

socjologiczny), ich autorzy są otwarci na nowinki teoretyczne i metodologiczne. Interpretacje

wyników zakorzenione są w konkretnych kontekstach temporalnych.

Główne tezy:

zróżnicowanie współczesnych środowisk młodzieżowych

Wymiary młodzieżowego życia:

usytuowanie przestrzenne (wieś- miasto, region, województwo, gmina)

status socjoekonomiczny rodziny pochodzenia

miejsce badanej grupy w systemie oświaty (zróżnicowanie sytuacji szkolnej)

płeć i wiek (dziewczęta i chłopcy, dzieci, młodsze nastolatki, starsze nastolatki, młodzi dorośli)

wpływy kultury popularnej

uczestnictwo w kulturze ludycznej

formy zagospodarowania czasu wolnego

narastanie dystansu międzygeneracyjnego w relacjach młodzieży i dorosłych

docsity.com

dorośli mają i będą mieć problemy z komunikacją w relacjach międzygeneracyjnych

Typologia środowisk młodzieżowych wg B. Fatygi. Podstawą rozróżniania była analiza układów

wartości charakterystycznych dla pewnych grup młodzieży. Każdy z tych układów wartości miał

widoczne:

Dominanty ideowe-główne cele życiowe

Dominanty regulatywne- wartości instrumentalne kierujące całym układem. Młodzież miejska:

Normalsi- grupa najliczniejsza. Młodzież nienależąca do żadnej socjologicznej czy politycznej

ekstremy. Pochodziła z rodzin robotniczych i z rodzin „średniej inteligencji technicznej i biurowej”:

dzieci proletariatu i/lub sfery budżetowej. Ukończyli: szkoły średnie techniczne, licea: kierunki

studiów: ekonomia, prawo, organizacja i zarządzanie, szkoły pomaturalne, niepubliczne wyższe

uczelnie.

Najważniejsze dla nich były wartości rodzinne. Wartość pracy wysoko, gdyż praca zapewnia godziwe

życie rodzinne. U chłopców kariera na 2 lub nawet 1 miejscu w ich układzie wartości, dla dziewcząt

na dalszych pozycjach. Wzorce: amerykańskie filmy i seriale „klasy B”. Cenili kompetencję. Składały

się na nią: dyplom wyższej uczelni, znajomość języka obcego i umiejętność pracy z komputerem.

Chłopcy nie deklarowali skłonności prospołecznych, dziewczęta chętnie angażowałyby się w

działalność charytatywną.

„normalność”- spokój, stabilizacja, poczucie bezpieczeństwa. Cenili również „radzenie sobie w

życiu”, które nie powinno przekraczać granic „przyzwoitości”. Nie „młode wilki”, ale pracownicy

najemni w dobrych (dobrze płacących) firmach.

Mniej ostentacyjny katolicyzm- niektóre nauki kościoła- „nieżyciowe”. Deklarowali przed

wstąpieniem w związek małżeński (traktowany bardzo poważnie)-wspólne zamieszkanie przed

ślubem. Przyznawali się do kontaktów seksualnych oraz eksperymentów z narkotykami.

Podsumowując: dominanta ideologiczna- prorodzinność, dominanta regulatywna- konformizm.

Młodzież inteligencka- szybkobieżne szczeniaki- pochodziła z rodzin, gdzie jedno z rodziców ma

wyższe wykształcenie, i/bądź nienajgorszej sytuacji ekonomicznej towarzyszyły aspiracje do

kształcenia dzieci. Wykształcenie elementem dziedziczonego etosu, czynnik zdobywania i

podwyższania prestiżu rodziny. Typ wykształcenia: licealiści, studenci. Typ menadżera.

Wykształcenie stało się wartością instrumentalną, niezbędną do osiągania wysokich pozycji w nowo

tworzącej się hierarchii, idealnym kapitałem kulturowym szybko pomnażającym kapitał ekonomiczny.

Dobre maniery i odpowiednie koneksje, które szybkobieżne szczeniaki zaczęły zawdzięczać sobie.

Podtyp: „pracoholicy”. Cenili kompetencje i profesjonalizm. Praca sensem życia. Wartości rodzinne

na dalszych miejscach. Cenili życie pełne przygód, barwne i samotne. Udział w akcji charytatywnej

skruputalnie odnotowywali w profesjonalnie napisanym CV. Orientacja polityczna liberalna lub

łagodna wersja prawicy. W religijności- indyferentyzm, maskowany zewnętrzną pobożnością. Cenili

przedsiębiorczość i indywidualną zaradność.

Podsumowując: dominanta ideologiczna- kariera zawodowa i wysoki prestiż oparty na dochodach,

dominanta regulatywna- kompetencje i odziedziczony kapitał kulturowy.

Młodzi ludzie z zawodowych szkół zasadniczych i częściowo- techników. Dzieci drobnych

przedsiębiorców. „Wszystko da się kupić”. „Interesy” nie zawsze zgodne z prawem i przyjemności.

Pracę podejmowali wtedy, gdy nie dało się „zakombinować”. Wykształcenie nie było cenione.

Środkiem do celu zawsze pieniądze. W stosunkach z innymi ludźmi przewaga oparta na dochodach

i/lub sile fizycznej. Religia obojętna lub przeżywana płytko, zewnętrznie. „Polak- katolik” na

uzasadnienie ksenofobii.

Typowo męski świat: kobieta w rolach tradycyjnych: żony i matki lub „odpoczynku wojownika”.

Subkultura jumaczy- typowa subkultura przestępcza, pojawia się w liceach małych miast na zachodzie

Polski. Juma czyli kradzież. Przenika się z subkulturą dresiarzy.

Podsumowując: dominanta ideologiczna- „moc pieniądza”, dominanta regulatywna- prymitywny

hedonizm, spryt.

Nieudacznicy- uczniowie „zawodówek” i ci licealiści, których rodzice przeliczyli się z siłami, pragnąc

kształcić swoje dzieci, a także wśród młodych bezrobotnych absolwentów szkół. Liczyło się

przetrwanie i ograniczone, lecz silne więzi z innymi. Postawa roszczeniowa wobec państwa-

wspierana przez rodziców równie przegranych jak ich dzieci. wykształcenie postrzegane jako „dobro

docsity.com

rzadkie”, wysoko cenione jako wartość instrumentalna. Przechodzenie niektórych jednostek do

agresywnych subkultur, u reszty obcość (wycofanie) w stosunku do systemu społecznego. Tradycyjna

postać polskiej religijności.

Podsumowując: dominanta ideologiczna-spokój i poczucie bezpieczeństwa, dominanta regulatywna-

praca (nieważne czy legalna, czy w szarej strefie).

Uczestnicy subkultur: adres społeczny wśród wszystkich warstw:

młodzież punktowa i anarchizująca; street punk, prezentowała wartości kontrkulturowe i

alternatywne. Odrzucenie państwa, kontestacja oficjalnej religii, postawy prospołeczne i

proekologiczne. Wartością tolerancja. Etos walki przeciw rasizmowi i nazizmowi, feminizm,

protesty antyglobalizacyjne. Cenione: wolność, samorealizacja, indywidualizm, poczucie

humoru.

Dwie odmiany: intelektualna (ideologiczna)-„intelektualiści”- poszukujący; plebejska-

„plebejusze”-walczący.

Wartość ideologiczna- wolność, wartość regulatywna- działanie: „trzeba COŚ ROBIĆ”.

ruchy i subkultury prawicowe: m.in. skinheads, skini niepolityczni. Pochodzili ze szkół

zawodowych, techników. U ich rodziców czasami występowały postawy antysemickie, w życiu

bezradność. Cechował ich wysoki poziom frustracji, deprywacja potrzeb. Bunt. Dwie odmiany:

„Intelektualiści”- tworzyli prawicowe partie polityczne; „Plebejusze”- pili piwo i byli „mięsem

armatnim ”na demonstracjach, albo tworzyli grupy gangów ulicznych, grupy ludyczne i/lub

przechodzili do subkultury kibiców.

Wartość ideologiczna-siła (pod przebraniem takich haseł jak: naród, biała rasa etc., wartością

regulatywną jest działanie: przeciw domniemanym i rzeczywistym „wrogom”.

skejtowcy, technomani, środowisko hip-hopowe- „czysta ludyczność”. Ich ideologią zabawa, a

nie próby naprawiania świata. W zasadzie brak agresji, za to narkotyki.

Wartość ideologiczna- zabawa, wartość regulatywna- wyłączenie spod presji codzienności

Młodzież z rodzin inteligenckich, zubożałych kosztem przemian. Po dobrych liceach. Oczytana,

bywała w świecie. Tradycyjne inteligenckie wartości: ideał służby społecznej, egalitaryzm-

równość szans, działanie na rzecz upośledzonych grup społecznych. Często uwewnętrzniony,

odnowiony katolicyzm: nie było wśród nich zwolenników seksu przedmałżeńskiego, rozwodów

czy aborcji. Kult perfekcjonizmu. Pieniądze: nie wypadało nie umieć ich zdobyć. Wartości

rodzinne wysoko cenione, ale wiele osób z tej grupy to samotni „pracoholicy”. Jeśli założyli

rodziny, to funkcjonowały one równie dobrze jak firmy, w których pracowali.

Wartość ideologiczna- kanon tradycyjnych „zasad moralnych”, wartość regulująca- sprawne działanie.

Młodzież wiejska:

Na wsi pozostają ludzie pochodzenia chłopskiego i robotniczego, słabo wykształceni. Dzieci

wiejskie są upośledzone kulturowo, więzi społeczne z rówieśnikami są płytkie i powierzchowne.

Czują się naznaczone przez szkołę (sukces szkolny lub jego brak wyrokuje o losach dziecka).

Brak uzasadnień ideologicznych dla własnych dążeń ani w tradycji, ani w ideologii

ogólnospołecznych przeobrażeń, ani w istniejących młodzieżowych kontrkulturach.

Najważniejsza jest indywidualizacja dążeń do osobistego szczęścia i sukcesu.

Typologia stylów życia gimnazjalistów (młodszych nastolatków):

styl tradycyjny z elementami ponowoczesności; dziewczęta wiejskie-konserwatyzm postrzegania

własnej roli, indywidualna energia i aspiracje oraz wpływ różnych przekazów popkultury

styl tradycyjny z elementami marginalizacji społecznej i kulturowej, wpływ „niskiego przekazu”

popkultury- wiejscy chłopcy

styl nowoczesny z niewielką przymieszką tradycji oraz dominującym wpływem „wysokiego

przekazu” kultury popularnej- dziewczęta miejskie-zbliżone do „globalnych nastolatków’, mają

wiele cech „klasy średniej- wyższej”.

styl ponowoczesny, skomercjalizowana młodzieżowa kontestacja-chłopcy z miast.

Wniosek: polska młodzież nie stanowi „jednolitego przedmiotu oddziaływań pedagogicznych”.

Główne tezy: Ad2.Żyjemy w czasie „nowego trybalizmu”. Młodzież jest upersonifikowaniem

metafory „dzikiego”. To „dzicy współczesnego świata” dla dorosłych i w tym tkwi źródło dystansu

międzypokoleniowego.

docsity.com

Młodzież jest grupą zmarginalizowaną. Dla ogółu młodzież jest grupą „bliskich-obcych”. 1.Telewizja,

podobnie jak reszta społeczeństwa, boi się młodzieży „nieulizanej”, zwłaszcza subkultur i lubi

„przyprawiać im gębę”.

2. dopuszcza się głosu przede wszystkim tych, którzy nie zrobią skandalu. Inni są traktowani jako

sensacyjny news.

3. oglądając wizerunki punka, kibica, skinheada, hip-hopowca, ma się wrażenie, że to tylko medialnie

wykreowane wizerunki, nie dopuszcza się myśli, że „to też ludzie”.

Młodzież jest grupą społecznie izolowaną. Najsłabiej izolowani są normalsi; najbardziej młodzież

subkulturowa, szybkobieżne szczeniaki i niektórzy nieudacznicy.

Reakcja: „prefiguratywny nadkonformizm”- szybkobieżne szczeniaki

Akceptacja izolacji i wyzwanie do tworzenia alternatywnej kultury-orientacja punkowo-

anarchistyczna

Wycofanie i resentyment- nieudacznicy

Otwarty bunt i łamanie wszelkich norm- subkultura przestępcza

Izolacja kulturowa młodzieży wyraża się przez systemy symbolicznych zróżnicowań: odmienność

wyglądu, języka, zachowań, wytworów kulturowych (głównie muzyki).

Ze względu na posiadanie odmiennej od dominującej kultury, młodzież jest także grupą dla reszty

społeczeństwa egzotyczną- zwłaszcza subkultury.

Główne tezy: Ad 3.

Dystans międzygeneracyjny nasila się w kulturach kofiguratywnych, w których młodzież lepiej niż

dorośli zaczyna radzić sobie z rzeczywistością. Towarzyszy temu resentyment dorosłych i poczucie,

że „świat wywraca się do góry nogami”.

Pokolenie- młodzież, której okres dojrzewania przebiegał w podobnej sytuacji społeczno- kulturowej.

Tradycyjna koncepcja pokolenia zakłada, iż jest to grupa ukształtowana przez wspólnotę doświadczeń,

zwłaszcza traumatycznych. Nie da się tego odnieść do współczesności.

Związane z nim pojęcia: przeżycie pokoleniowe, wspólnota pokoleniowa, legendy pokoleniowe.

Zewnętrznym wyrazem przeżycia pokoleniowego jest tzw. mentalność kombatancka.

Kluczowa jest tu kategoria protestu:

Rodzaj stylu i sprzeciwu i/lub protestu wyznaczały przynależność pokoleniową: polskie pokolenia

kształtowały się wokół ważnych traumatycznych wydarzeń politycznych.

Pokolenie Kolumbów rocznik 20-walczyli w Powstaniu Warszawskim, byli w partyzantce

Pokolenie młodszych braci- zamiast partyzantki musieli pójść do szkoły i na wiele budowy

socjalizmu-zwane także pokolenie ZMP

Pokolenie ’56- podnieśli głowy po śmierci Stalina w 1953 r., ale zmian chcieli dokonywać w ramach

realiów ustrojowych

Pokolenia marca ’68- pokolenie nieudanej próby zreformowania socjalizmu, rozruchy na wyższych

uczelniach.

Wielka wspólnota pokoleniowa- polscy hippisi, narodziny kultury młodzieżowej, koncepcja

parateatralna Jerzego Grotowskiego i inne zjawiska lat 70-tych.

Pokolenie ’80- NSZZ „Solidarność” liczył ok. 10 mln ludzi, symbolem protestu społecznego był

młody robotnik- reprezentant wielkoprzemysłowej klasy robotniczej.

Pokolenie stanu wojennego- duże grupy młodzieży zajmowały się polityką i sztuką, naznaczoną

politycznością

Pokolenie „dzieci Solidarności”- młodzież, przede wszystkim robotnicza, która wzięła udział w

strajkach majowych 1988.

Nowe pokolenie może się ukształtować wokół buntu przeciwko kierunkowi przemian w Polsce- „

pokolenie pełzającej rewolucji”, nie wielkiej rewolty, ale wybuchających tu i ówdzie, ale stale

wybuchów niezadowolenia, aktów destrukcji i przemocy. Być może „pokolenie wykorzystanej

szansy” lub „budowniczych klasy średniej”. Nie wiadomo, ale blokowanie szans młodego pokolenia

na pomyślny start życiowy, może skutkować wybuchem buntu i frustracji.

Barbara Fatyga „Polska młodzież w okresie przemian”

Zakres badań nad młodzieżą – próby reprezentatywne i małe próby, tzw. jakościowe

docsity.com

Problematyka badań – od badań przekrojowych do badań koncentrujących się tylko na wybranych

dziedzinach życia młodych ludzi

Dwa główne podejścia w badaniu młodzieży:

kładzie „nacisk na stałość przypisanych pewnych cech socjodemograficznych i kulturowych

młodzieży jako kategorii społecznej”, poszukiwanie podobieństw, stałości i stabilności w życiu

młodych ludzi, wszelkie nowe zjawiska muszą mieć odpowiednią statystyczną reprezentację, żeby w

ogóle się nimi zajmować, najlepszym sposobem badań jest ankieta lub wywiad kwestionariuszowy,

podstawa interpretacji to analizy statystyczne

skoncentrowane na zmianie kontekstu społeczno-kulturowego sytuacji młodzieży, badanie poprzez

traktowanie młodzieży jak różnorodnej grupy, charakter badania – antropologiczno-socjologiczny lub

psychologiczno-socjologiczny, otwarcie na „nowinki teoretyczne i metodologiczne”, interpretacja

wyników na ogół bardziej uniwersalne, bardziej konkretne konteksty

Trzy główne tezy tekstu:

zróżnicowanie współczesnych środowisk młodzieżowych

należy pamiętać o różnorodności środowisk młodzieżowych (usytuowanie – miasto/wieś, status

socjoekonomiczny rodziny, płeć, wiek, wpływy kultury popularnej i ludowej, przemiany obyczajowe i

mentalne)

narastanie dystansu międzygeneracyjnego w relacjach młodzieży i dorosłych

praktyczne problemy wychowawcze, czy jest to przejściowe (wynik różnego kapitału symbolicznego),

czy okaże się stałe, konsekwencją jest możliwości wyjaśnienia różnic słowami samej młodzieży

łączy dwie poprzednie, ze względu na postępujące subiektywne i obiektywne zróżnicowanie

młodzieży, dorośli mają i będą mieć problemu z komunikacją w relacjach międzygeneracyjnych

(niezależnie od buntu młodzieży)

Wybrane przykłady typologii środowisk młodzieżowych w okresie transformacji

Trzy kryteria wyznaczania nowych podziałów społecznych wg Jerzego Wertensteina-Żuławskiego:

Interes ekonomiczny (większość młodzieży uznaje, że niewiele się dla nich zmienia)

Ideowe i moralne kryterium (nie ma wyróżnienia na młodzież i dorosłych, wyłonił grupy „apologetów

nowego ładu, rozczarowanych tokiem przemian, trzeźwych sceptyków i spokojnych optymistów”)

Akomodacja do nowego ładu („zadowolonych z odzyskanej wolności <elity>, przerażonych chaosem,

‘chcących powrotu do celi’, dążących do poszerzenia wolności <niewielkie grupy o charakterze

etosowym>”)

Podobne typologie wysunęła Kirsten Kaib w badaniach nad mobilnością młodzieży

zachodnioniemieckiej. Oto jej grupy: pragmatyków, hedonistów, otwartych i ciekawych świata,

osiadłych, zrezygnowanych, zaniedbanych.

Cztery typy idealne wg Hanny Świdy-Ziemby: typ autentycznego katolika, chłodno-rywalizacyjny,

emocjonalnego indywidualisty i typ homeostatyczno-wspólnotowy.

Badani Fatygi:

Jedne z pierwszych wyłoniły kilka grup (ze względu na styl życia do jakiego aspirowała młodzież):

styl życia klasy średniej (znany z amerykańskich filmów typu B)

„postinteligencki”

styl nacechowany wycofaniem i mizantropią

styl życia „miejskiego cwaniaczka”

styl anarchistyczno-neohippisowski

styl etosowo-profesjonalny

W późniejszych pracach próba doprecyzowania kategorii typologicznych – wyszło, że każdy układ

miał pewne cechy charakterystyczne tzw. dominanty ideowe (główne cele życiowe) i dominanty

regulatywne (wartości instrumentalne kierujące całym układem).

Omówienie konkretnych układów z ich cechami charakterystycznymi:

normalsi – najliczniej reprezentowana kategoria, nienależną do żadnej politycznej czy socjologicznej

ekstremy, pochodzą głównie z rodzin robotniczych i „średniej inteligencji technicznej i biurowej”,

docsity.com

matki miały zazwyczaj wyższe wykształcenie niż ojcowie, sama młodzież pochodziła głównie ze

szkół technicznych, jeśli liceów to wybierali studia, które zapewniały konkretny zawód np. prawo,

ekonomia, najważniejsze są dla nich wartości rodzinne, pracę lokują wysoko, ma dostarczyć pieniądze

i odpowiedni status społeczny, kompetencje są cenione jako wartość rynkowa, ważna jest

„normalność”, stabilizacja, porządek, nowości owszem, jeśli inaczej się nie da, ważne jest radzenie

sobie w życiu, o ile nie narusza przestrzeni innych, znacznie mniej ostentacyjny katolicyzm niż u

starszych (np. dopuszczenie zamieszkania przed ślubem z partnerem dla wypróbowania), dominantą

ideologiczną byłaby prorodzinność, zaś regulatywną – konformizm

tzw. młodzież inteligencka – pochodziła z rodzin, gdzie przynajmniej jedno z rodziców ma wyższe

wykształcenie, wykształcenie jako ważny element etosu albo też podwyższania prestiżu rodziny, do

grupy należą głównie licealiści i studenci, pieniądz jest ważny, a „’ruchy tektoniczne’ w obrębie

naczelnych wartości najbardziej dostrzegalne”. Podtypy pracoholicy – cenią kompetencje i

profesjonalizm, praca staje się sensem życia, wartości rodzinne dalej. dominantą ideologiczną

(wartościami dominującymi) byłaby kariera zawodowa i wysoki prestiż oparty na dochodach, zaś

dominantą regulatywną – kompetencje i odziedziczony kapitał kulturowy

młodzi ludzie ze szkół zawodowych zasadniczych i techników – dzieci drobnych przedsiębiorców,

dominuje przekonanie, że można kupić wszystko, nie ma dobrych manier czy przyzwoitości gdy

mowa o pieniądzach, wykształcenie nie jest cenione, liczy się tylko pieniądz, religia i życie publiczne

są traktowane płytko, prymitywnie rozumiane wartości rodzinne, typowo męski świat wartości,

kobieta przyjmuje role tradycyjne – matki i żony. Układ funkcjonuje w oparciu o „moc pieniądza”, a

regulują go prymitywny hedonizm i wysoko ceniony spryt.

nieudacznicy – uczniowie „zawodówek” i tych licealistów, których rodzice przeliczyli się pragnąc

kształcić własne dzieci oraz młodych bezrobotnych absolwentów szkół, grupa jest na marginesie

przemian, liczy się przetrwanie, bliskość i wymiana usług potrzebna do przetrwania, wykształcenie

rzadkie i cenione jako wartość instrumentalna, bardziej tradycyjna religijność, praca najbardziej

porządna wartość instrumentalna – od niej zależy bezpieczeństwo, wycofanie i bierność w życiu

publicznym. Wartościami ideologicznie najbardziej cenionymi byłby spokój i poczucie

bezpieczeństwa; wartością regulatywną - praca nieważne czy legalna czy w szarej strefie.

uczestnicy subkultur – podtypy:

młodzież punkowa i anarchizująca – wartości kontrkulturowe i alternatywne, odrzuca państwo,

oficjalną religię, rozwija postawy prospołeczne i proekologiczne, deklarowana często jest tolerancja,

rozwój feminizmu, wysoko cenione są wolność i wartość samorealizacji, indywidualizm i poczucie

humoru, można mówić o 2 odmianach – poszukujących i walczących. Dominantą ideologiczną

(wartością dominującą) byłaby wolność, zaś dominantą regulatywną – działanie i potrzeba dzialania

ruchy i subkultury prawicowe, przede wszystkim różne odłamy skinheads – głównie ze szkół

zawodowych i techników – u rodziców często spotykana bezradność, duży poziom frustracji

młodzieży, mają potrzebę działania i walki o przetrwanie. Trudno wykazać jedną nadrzędną wartość,

ale mogłaby być nią siła, natomiast wartością regulatywną jest działanie przeciwko często

domniemanym „wrogom”.

Przyjmowanie prawie wyłącznie wartości ludycznych – byliby to np. skejtowcy, technomiani –

głównym celem jest zabawa a nie naprawianie świata, a wartością regulatywną wyłączenie spod

presji codzienności.

młodzież z rodzin inteligenckich – przekazywanie tradycyjnych wartości inteligenckich, grupa dobrze

wyposażona w kapitał kulturowy, uczniowie dobrych liceów, często odnowiony katolicyzm (bliższy w

swej istocie protestantyzmowi – etos pracy, surowość względem ludyczności), jeśli byli wierzący to

bardzo głęboko, wartości rodzinne wysoko cenione. Wartości ideologicze mieszczą się w kanonie

tradycyjnych „zasad moralnych”, zaś dominantą regulatywną jest sprawne działanie.

To dotyczy głównie młodzieży miejskiej z wiejską jest nieco inaczej (odniesienie do badań

Szafraniec) - mniejsza wartość edukacyjna, ogólna tendencja do dążenia do własnego szczęścia i

zaspokojenia. Młodzież wiejska nie poszukuje uzasadnień ideowych w tradycji czy ideologii, ani w

kontrkulturach, najważniejsza jest indywidualizacja osobistego szczęścia i sukcesu.

4 style życia młodzieży miejskiej i wiejskiej (gimnazjum):

styl tradycyjne z elementami ponowoczesności – konserwatyzm w postrzeganiu ról, ponowoczesność

– indywidualna energia; głównie reprezentowany przez dziewczynki mieszkające na wsi

docsity.com

styl tradycyjny o syndromie marginalizacji społecznej i kulturowej oraz o wpływie „niskiego

przekazu” kultury popularnej – wiejscy chłopcy

styl nowoczesny z niewielką domieszką tradycji, dominujący wpływ „wysokiego przekazu” kultury

popularnej – dziewczęta z miast

styl ponowoczesny czerpiący ze skomercjalizowanej młodzieżowej kontestacji – chłopcy z miast

Młodzież jako plemiona współczesnego świata

Koncepcja „nowego trybalizmu” – poruszenie istnienia, pojęcie plemienności w odniesieniu do

młodzieży (plemiona „medialne”, a nawet „wirtualne”)

Młodzież jako „dzicy współczesnego świata” dla dorosłych – główne źródło dystansu

międzypokoleniowego

Młodzież jako grupa zagrożona marginalizacją. Wpływ telewizji, która podobnie do całego

społeczeństwa woli przypisywać młodzieży maskę jako czemuś obcemu i wręcz przerażającemu –

jako „obcych”, brak chęci dialogu oraz kreowanie wizerunków typowo medialnych, ale pozbawionych

prawdy.

Młodzież jako grupa społecznie izolowana, dzieli się ją ze względu na wiek i aktywność, ew. płeć –

najsłabiej izolowana grupa to normalsi, a najbardziej izolowane są grupy subkultur. Różne poziomy

izolacji zw. z różnymi elementami życia (np. dobrowolne zamykanie się w gettach środowiskowych

zw. elitami politycznymi)

Problem pokoleń i dystansu między nimi

Dystans międzygeneracyjny – nasilenie w kulturach kofiguratywnych (starsi tracą dominującą

pozycję), a w kulturach prefiguratywnych (młodzież zaczyna lepiej radzić sobie z rzeczywistością)

towarzyszy mu resentyment ze strony dorosłych 9”świat wywraca się do góry nogami”).

Poruszenie wątku przeżycia pokoleniowego czy też traumy pokoleniowej.

Przynależność do jednego pokolenia – Garewicz

Pokolenie w sensie wąskim – jako grupa ludzi zw. wspólnotą doświadczeń, które grupa potrafi tak

opracować, że opowieści te stają się własnością niemal wszystkich jej rówieśników.

Pojęcie wspólnoty pokoleniowej – szersze zbiorowości, które nie identyfikują się z całością złożonego

pokoleniowego przeżycia, lecz tylko z niektórymi ego elementami.

* legendy pokoleniowe – specyficzna forma transmisji kulturowej, przejmowane przez wspólnotę

pokoleniową w całości lub we fragmentach, legendy funkcjonują w różnych planach społecznych i

semiotycznych, część pozostaje własnością lokalnych grup, część zostaje szerzej przyswojona.

Koncepcja pokolenia może być niewystarczająca dla opisania współczesnych grup i wspólnot.

Protest jako kluczowa kategoria przeżycia pokoleniowego – rodzaj i styl protestu wyznacza

przynależność pokoleniową – pokolenia protestu w Polsce od czasów II wojny światowej (Garewicz):

Pokolenie kolumbów rocznik 20.

Pokolenie młodszych braci – pokolenie ZMP

Pokolenie ‘56

Pokolenie marca ‘68

Wielką wspólnotę pokoleniową

Pokolenie ‘80

Często mówi się też o „pokoleniu stanu wojennego” i „dzieciach Solidarności”

Zakończenie

- młodzież dzisiaj nie będzie słuchała starszych tylko dlatego, że są starsi, czy tym bardziej się na nich

wzorować, z tego samego powodu, lecz dorośli muszą zasłużyć na szacunek

- wszystko to ma wpływ na dystans międzygeneracyjny, lecz także trzeba pamiętać o narastaniu

dystansu społeczno-kulturowego

Marian Filipiak „Od subkultury do kultury alternatywnej” rozdz. Młodzież jako kategoria

społeczna i czynnik zmian społecznych”

Socjologiczne ujęcie młodzieży w 2 perspektywach:

młodzież- jest traktowana jako społeczna kategoria obejmująca jednostki młode sensie

chronologicznym i biologicznym, chociaż nie całkiem identyczne pod względem swoich cech

społecznych;

docsity.com

młodzież- termin odnosi się do zbioru osobników określonej grupy wiekowej; młodzież kojarzy

się z „młodością\ „młodość”- określa stan w jakim znajdują się młodzi ludzie lub fazę rozwojową

jaką przeżywają

Kryteria potrzebne do zdefiniowania „młodzieży” jako kategorii społecznej:

wiek- kryterium najczęściej używane, ale nie wystarczające z dwóch powodów:

brak zgodności w określaniu lat na które przypada okres młodości;\ ogólnie przyjęto, że pojęcie

„młodzież” wyraża okres zawarty między dzieciństwem, a wiekiem dojrzałym( nie ma

sztywnych, jednoznacznych granic dzielących młodość od dzieciństwa i dojrzałości), np. „rytuały

przejścia” inicjacji w społecznościach pierwotnych rozpiętość wieku uczestników wynosiła 4, a

nawet 7 lat) tu główną rolę w tworzeniu generacji odgrywały czynniki społeczne: małżeństwo,

narodziny pierwszego dziecka, czynny wojenne itd.

„młodzież”- to nie tylko osoby w określonym wieku(zakładając, że taki wiek można określić) ,

ale także jednostki, które mają właściwe sobie dążenia, wzory zachowań, język, prawa,

obowiązki ubiór, sposób spędzania wolnego czasu itd. Cechy te są nie tylko zróżnicowane

historycznie i geograficznie, ale ulegają modyfikacją pod wpływem zmian historycznych,

cywilizacyjnych czy środowiskowych.

z punktu widzenia miejsca jakie zajmuje w społeczeństwie globalnym/ T. Paleczny definiuje

„młodzież jako tę część grupy kulturowej, która ze względu na podleganie procesowi socjalizacji

nie zinternalizowała( nie przyswoiła, opanowała) jeszcze w pełni wartości i norm kulturowych

ani nie nabyła przepisów ról społecznych, przez co bardziej niż inni członkowie grupy podatna

jest na sprzeciw wobec nich i ich odrzucenie.

młodzież charakteryzowana w dwóch kategoriach funkcjonalnych i strukturalnych:

kategorie funkcjonalne- młodzież określana jako ta część grupy, która nie posiada jasno

określonych funkcji w obrębie grupy, a jej zadaniem jest nabywanie oraz internalizacja

(przyswojenie, opanowanie) przepisów, ról, a także wartości i norm wyznaczających pozycje w

grupie w przyszłości;

kategorie strukturalne- młodzież nie posiada ściśle określonego miejsca w systemie zależności

stojąc niejako w sytuacji przedmiotu oddziaływania kultury, a nie jej współuczestnika i

podmiotu(człowiek jest przedmiotem kultury, ale w żaden sposób na nią nie wpływa nic nie

wnosi, nie tworzy jej). Sam proces socjalizacji postrzegany bywa przez uczestników jako

przymusowy, represyjny, kierowany od górnie przez wyposażone w sankcje instytucje do tego

powołane.

Wniosek (def. wg. T. Paleczny):

*młodzież odrębna kategoria społeczna nacechowana: niepełnym dostępem do społecznych

uprawnień, nie podporządkowana jeszcze w pełni społecznym obowiązkom.

Różne definicje młodzieży ze względu na:

„*sytuacja społeczna młodzieży” –stan przejściowy, stan, niedojrzałości, nieodpowiedzialności,

niepełni\ jako stan, który zapewnia otwarte perspektywy życiowe;

*młodzież jako pojęcie wartościujące- oznacza siłę witalną i źródło odnowy całego

społeczeństwa;

*potrzeby okresu młodzieńczego, np: potrzeba bezpieczeństwa, miłości, szacunku, poczucia

sukcesu, odkrywania sensu świata i sensu własnego życia, twórczości wyrażającej się w ciągły

dążeniu do odkrywania czegoś nowego itp. Zaspokajanie tych potrzeb warunkuje nie tylko

właściwy rozwój biologiczny, intelektualny, emocjonalny młodzieży, ale i ukierunkowuje młodą

osobę jako istotę społeczną zdolną do podjęcia w przyszłości określonych ról społecznych;

* wyliczając kto do niej należy/ młodzież- to zarówno nastoletni uczniowie ostatnich klas szkoły

podstawowej, uczniowie szkół średnich oraz studenci i inni młodzi dorośli, którzy mając nawet

za sobą tzw. moment startu życiowego, nie zrywają związków z grupami subkulturowymi, w

których koncentruje się przeważająca część lub- rzadziej całość ich aktywności życiowej (wg. B.

Fatyga Analiza stanu badań nad kulturą młodzieżową i grupami subkulturowymi);

*pojęcie młodzieży jako kategorii społecznej- nie oznacza że jest ona zdolna do życia poza

obrębem społeczeństwa globalnego ani też że społeczeństwo nie może mieć wpływu na wybór i

realizacje dróg życiowych młodzieży. Jej funkcjonowanie w ramach społeczeństwa globalnego

zależy od obowiązujących w danym społeczeństwie mechanizmów awansu społecznego pokolenia

występującego;

docsity.com

*młodzież prezentuje etap w życiu jednostki w którym spełniają się doniosłe zmiany w jej

rozwoju wyróżniamy 3 sposoby tych zmian:

1) Uniezależnienie się od rodziny.

2) Budowanie własnej autonomi .

3) Wzrost umiejętności społecznych.

*zadaniem każdego społeczeństwa jest troska o to aby zmiany dokonujące się w młodości

dokonywały się bez zakłóceń. Zakłócenia te mogą mieć charakter psychologiczny bądź

społeczny:

*zakłócenia psychologiczne ich źródłem są ludzie dorośli i sami młodzi to przebiega w dwojaki

sposób np.; wyręczając ich we wszystkich możliwych czynnościach nie dopuszczając do

samodzielności (czyniąc z nich dorosłymi tylko z nazwy), albo odwrotnie uważając że szkoda

czasu na zabawę wycieczki poznawanie świata itd. chcą jak najszybciej wprowadzić młodych w

dorosłe życie „niszczą ich młodość” np.; niechciane ciąże itd.

*Młodzież jako czynnik przemian społecznych (hipoteza według Augusta Comta) tempo zmian

społecznych zależne jest od rotacji pokoleń, im krótsze trwanie generacji tym większe dążenie

dynamiki społecznej. Młodzież stanowi więc czynnik zmian społecznych nie jest tylko biernym

przedmiotem socjalizacyjnego oddziaływania dorosłych świata. Socjalizacja i personalizacja to

dwie różne fazy rozwoju:

Socjalizacje łączymy z dzieciństwem, a personalizacje umieszczamy zaś w fazie młodości.

*(według Erica Eriksona)- młodość stanowi okres w którym indywidualna historia życia

przecina się z historią polega to na tym że zdania innych charakterystyczny dal okresu

dzieciństwa zostaje uzupełniony wpływem znaczącej ideologia znaczącego historycznego

doświadczenia.

wg. A. Kłosowskiej) /”młodość- stanowi kategorię socjokulturalną nadbudowaną na podstawie

uniwersalnych mechanizmów fizjologicznych. Mechanizmy fizjologiczne są fundamentem, ale to

wszystko, co nadbudowuje się na tym fundamencie jest zmienne uwarunkowane czynnikami

społecznymi.

*(według J. Chałasińskiego) młodość to nie naturalny stan fizjologiczny i hormonalny lecz

element kultury i instytucja społeczna.

Społeczeństwo określa długość młodości, wzory osobowe. W młodości tkwi siła wiecznego

odnawiani się społeczeństwa i jego kultury. I dlatego społeczeństwa kultywują młodość taka,

jaką sobie wyobrażają, a nie jako fizjologiczny stan pokwitania. Młodość jest jednym z

centralnych tematów kultury wszystkich czasów.

Jakie wartości wnosi młodzież do życia społecznego?

Bunt przeciw złu

Refleksja nad światem

Wola naprawiania życia

Dążenie do zmian

czynnikami społecznymi.

Dlaczego młodzież jest skłonna sympatyzować z wszelkimi ruchami ideologicznymi

występującymi przeciw naszej rzeczywistości? Jakie są tego konsekwencje?

CZĘŚĆ PODSTAWOWA:

(Struktura społeczna  całość, zasada, która pozwala wyodrębnić elementy z jakich składa się

społ.,określanie więzi między wyodrębnionymi elementami (funkcjonalizm- grupy współdziałają ze

sobą; Marks- konflikt między grupami, wyzyskujący i wyzyskiwani; Weber- społeczeństwo jako

„drabina”, bo jest w nim hierarchia.))

Warstwy społeczne  wg Webera, społeczeństwo dzielimy ze względu na: prestiż, wykształcenia,

dochód, typ pracy; prestiż zależy od tego w jaki sposób konsumujemy dobra; może występować

niezgodność statusu społecznego, kiedy w różnych wymiarach jeteśmy na różnym poziomie- np. inne

docsity.com

miejsce na drabinie władzy i prestiżu (w teroii Marksa czasami pojęcie warstw jest zastępowane

pojęciem klasy).

Klasa społeczna  brak jednej definicji wśród socjologów. Wg Marksa jest to grupa ludzi o

podobnym stosunku do środków produkcji. Również Weber postrzegał klasę w kategoriach

ekonomicznych, ale podkreślał związek ze statsuem społecznym i sympatyzowaniem „partii”. Część

współczesnych socjologów za podstawowy wyznacznik przynależności klasowej uznaje zawód, inna

kładzie nacisk na stan posiadania, styl życia czy też poziom zamożności; np. klasa robotnicz- klasa

społeczna złożona z ludzi pracujących w zawodach fizycznych (niebieskie kołnierzyki), klasa średnia-

może stanowić większość populacji, w PL dopiero się wwyodrębnia.

Ruchliwość społeczna  zmiana pozycji społecznej; rodzaje ruchliwości społecznej:

Pionowa i pozioma, między i wewnątrzpokoleniowa.

R. pionowa- przenoszenie się na wyższą lub niższą pozycję społ.

R. pozioma – zmiana zawodu, profesji, ale bez zmiany pozycji społecznej

R. międzypokoleniowa- porównanie pozycji społ. kilku pokoleń (w znaczeniu potocznym np. ja

ojciec  dziadek)

R. wewnątrzpokoleniowa- jednostka (w przeciągu jendego pokolenia) zmienia swoją pozycję

społeczną np.od pucybuta do właściciela firmy.

R. w wielu krajach Europy polega na zwiększaniu ilości inteligencji,a maleniu liczby robotników.

Odmienna jeste ruchliowść kobiet i mężczyzn.

Konsekwencje dużej ruchliowści : społ. mniej stabilne, bez barier społecznych

Konsekwencje małej ruchliwości: społ. stabilne, dane grupy mają określone gusta, poglądy, tradycje.

Społeczeństwo otwarte- z dużą ruchliwością społ.

Społ. zamknięte- z małą ruchliwością społ., np. społ. kastowe, stanowe.

Co do kodu organicznego i kodu rozwiniętego wg B. Bersnsteina i reprodukcji kulturowej wg

Bourdieu  nie ogarnęłam lektury, którą nam pani zadala i ponieżej jest to, co znam z innych

książek… więć za to nie ręczę  ale generalnie o to chodzi, bo wydaje mi się, że mimo wszystko

autorzy podręczników nie zmienią teorii i sensu wypowiedzi tych, którzy byli przed nimi. A propos

ideologii I teorii nierówności nic nie pisze, bo nie czytalam zadanej lektury na ten temat, wiec nie

wiem ktore mam opisac. Ale generalnie chyba wszyscy kojarza z zeszlorocznej socjologii teorie

centrow I pery. Itd. Wierze w was :) hihihihhiih

Bourdieu- jego pojęcie klasy zancznie różnie się od sposóbu w jaki rozumiał to Marks; kładzie on

większy nacisk na różnice kulturowe, choć nie neguje istnienia I znaczenia tych ekonomicznych; w

centrum jego uwagi znajdowały się nierówności w dostępie do dóbr symbolicznych np. wykształcenie,

reputacja, układy itp., które to w dużej mierze decydują o przynależności jednostki do wysokiego lub

nieskiego szczebla hierrachii społecznej. Klasa społ. jest więć zbiorem ludzi którzy posiadają wspólny

habitus, podobne pozycje w przetrzeni społ., podobne dyspozycje itp. czyli całokształt społecznych

cech jednostki.

Habitus jest jednocześnie wytworem życia społecznego i tym co je wciąż od nowa wytwarza. „Jest to

rezultat oddziaływań socjalizacyjnych, jakim podlega jednostka, rezultat interioryzowania przez nią

norm i watości tj. całokształt nabtych przez nią i utrwalonych dysozycji do postrzegania , oceniania i

reagowania na świat zgodnie z ustalonymi w danycm środowisku schematami” ( z Szackiego).

B. Bernstein (z Giddensa)

Kod ograniczony sposób mówienia ściśle osadzony w danym kontekście kulturowym, tak że wiele

idei nie musi być wyrażanych (i nie jest) słowami.

Mówiący robi wiele ukrytych założeń, co do których jest przekonany, że jego rozmówcy je znają. Kod

ten jest związany z określonym środowiskiem kulturowym. Np. kultura robotnicza.

Kod rozwinięty  sposób mówienia polegający na celowym i przemyślanym stosowaniu słów

mających nieść określone znaczenie, z uwzględnieniem specyfiki różnych warunków kulturowych.

Podczas socjaliacji czy wychowania  matki zwracają uwagę swoich dzieci na powody, dlaczego tak

a nie inaczej mają się zachowywać, dlaczego czegoś robić nie wolno itp. Dzieci takie lepiej radzą

sobie w szkole, podczas nauki formalnej.

Pojęcia te pochodzą z teorii kodów językowych Bernsteina , jak można się domyślić 

docsity.com

Jest to jedna z teorii współczesnej oświaty i jej wpływu na nierówności społ. Kładzie ona nacisk na

umiejętność posługiwania się językiem. Dzieci poznają różne kody językowe czyli odmiany mowy (w

zależności od swego pochodzenia), które mają wpływ na ich naukę w szkole.

ROZSZERZONA CZĘŚĆ:

Podklasy => część społeczeństwa, której sytuacja życiowa jest wyjątkowo trudna (np. bezrobocie)

Wykluczenie społeczne ≈ podkasa, ale wykluczenie społeczne > podkasa

Wykluczenie => odnośnie jednostek pozbawionych pełnego uczestnictwa w życiu społecznym. Jest to

pojęcie szersze od podklasy. Akcentuje aspek procesu, mechanizmy wykluczenia, czynniki przez

które jednostka traci szanse jakie posiada reszta społeczenstwa.

Wykluczenie społeczne ≠ ubóstwo

Wykluczenie:

ekonomiczne (odzwierciedlone we wzorach konsumpcji; wykluczonym z rynku pracy jest trudno na

niego powrócić)

polityczne (nie zabieranie głosu w swoich sprawach, więc problemy nie stają się przedmiotem debaty

politycznej)

społeczne (izolacja, osłabienie kontaktów z innymi)

!!! Spirala wykluczenia !!! => wzajemne nakręcanie => zamknięte koło => trudnościu w wydostaniu

się z wykluczenia

Ludzie sami mogą się wykluczać. Ich wykluczenie społeczne nie musi wynikać z tego, że KTOŚ ich

wykluczył.

Wzory wykluczenia w krajach uprzemysłowionych (USA, UK) :

warunki mieszkaniowe, okolica itp.; mogą być wykluczone jednostki lub całe społeczności np.

dzielnice i wtedy wykluczenie przybiera formę przestrzenną.

problemy młodzieży => chwiejny rynek pracy, warunki pomocy socjalnej, uzależnienie od rodziny,

wykluczenie z systemu edukacji, bezdomność, trudności na rynku mieszkaniowym.

wieś ≠ miasto => różny stopień dostępu do dóbr, usług, obiektów użyteczności społecznej, transportu.

Bezdomość =>skrajna forma wykluczenia większa część bezdomych to osoby po osobistej tragedii,

ale także uzależnieni od narkotyków, alkoholu, chronicznie chorzy psychicznie-odnośnie UK,

długotrwale pozbawieni pracy, osoby, które utraciły kontakt z rodziną.

!!! Związek między wykluczeniem a przestępczością !!!

droga przestępcza zastępuje inne drogi działania.

KULTURA ZAUFANIA

Teoria zaufania pojawia się jako osobne zagadnienie w socjologii dopiero pod koniec lat 70-tych XX

wieku.

1979 – Niklas Luhmann publikuje esej, w którym opisuje zaufanie jako zjawisko niezbędne w

nowoczesnych społeczeństwach, które cechuje niepewność i dominacja ryzyka.

1983 – Bernard Barber analizuje obecność zaufania w różnych domenach instytucjonalnych: polityce,

medycynie itp. wiążąc je z ideą opieki, powiernictwa i reprezentacji

1990 – James Coleman redefiniuje zaufanie w „teorii racjonalnego wyboru”

Do Luhmanna nawiązuje Giddens, który dostrzega istotną rolę zaufania w fazie „późnej

nowoczesności”

Ponieważ każdy jest na swój sposób wolny i podejmuje indywidualne decyzje, to nie jest się w stanie

do końca przewidzieć jego zachowania. Może być ono dla nas korzystne, ale i wręcz przeciwnie.

Ryzyko tego, że ktoś zadziała na naszą niekorzyść zwiększa się wraz z ilością potencjalnych

partnerów, ich zróżnicowaniem czy odległością w przestrzeni. Takie poszerzanie się relacji jest

typowe dla skomplikowanego środowiska społecznego. Wobec tego nieustannie podejmujemy grę i

czynimy zakłady, stawiając na takie albo inne zachowanie innych. Te zakłady to nic innego jak

zaufanie i nieufność.

docsity.com

Zaufanie pozwala na zredukowanie niepewności, na spokojniejsze i swobodniejsze działanie,

natomiast nieufność prowadzi do bierności, zachowania dystansu i czujności. Redukuje się w ten

sposób niebezpieczeństwo, ale traci szanse na korzyści płynące z interakcji.

Kategorie oczekiwań wobec partnerów w interakcji:

efektywnościowe – dotyczące instrumentalnych właściwości działań innych;oczekujemy, że

partner będzie regularny i przewidywalny, że będzie podejmował decyzje racjonalnie i z wyobraźnią

(oczekiwanie mocniejsze) oraz, że będzie kompetentny i skuteczny (najmocniejsze)

aksjologiczne – dotyczące właściwości działań; chcielibyśmy przy tego typu oczekiwaniu, żeby

partner zachowywał się sprawiedliwie, żeby był szczery i moralny

opiekuńcze – dotyczące działań zwanych „reprezentacyjnymi”; liczymy, na to, że inni będą

bezinteresownie dbać o nasze sprawy, że będą szlachetni i altruistyczni

W tej kolejności rośnie właśnie prawdopodobieństwo zawodu naszego zaufania.

Zawód może doprowadzić do sytuacji tzw. uogólnionej nieufności. O uogólnionym zaufaniu mówi

się gdy doświadczenie pozytywne wywołane niesprawdzoną nieufnością wobec innych przeradza się

w wiarę w rzetelność innych ludzi i instytucji.

Zaufanie lub nieufność mogą być kierowane ku różnym obiektom:

zaufanie / nieufność osobiste (a) – w stosunku do konkretnych, znajomych osób

zaufanie / nieufność pozycyjne (a) – kierowane do określonych ról społecznych, zawodów,

urzędów (policjant, lekarz, polityk, duchowny) etc. , bez względu na to, kto je konkretnie wykonuje

zaufanie / nieufność komercyjne (a) – kierowane do towarów określonej marki, pochodzących z

określonego kraju etc.

zaufanie / nieufność technologiczne (a) – doróżnych skomplikowanych systemów technicznych,

np. komputerów, które stanowią nieodłączny element naszego codziennego życia

zaufanie / nieufność instytucjonalne (a) – do złożonych struktur administracyjnych angażujących

liczne zbiorowości anonimowych uczestników, np. uniwersytetu, banku

zaufanie / nieufność systemowe (a) – kierowane pod adresem całego systemu społecznego

Każdy człowiek ma swój prywatny bilans zaufania, czyli zestaw obiektów i osób, którym ufa bądź

nie. Jeżeli atmosfera wzajemnego zaufania staje się powszechna, wówczas mówi się o kulturze

zaufania.Kultura nieufności pojawia się, gdy zbiorowość charakteryzuje dystans i niepewność.

Kryteria zachowań godnych zaufania

Immanentne (dotyczące bezpośrednio obiektów czy osób):

reputacja – znana nam historia czyichś działańwcześniejszych, konsekwentnie i w rozmaitych

sytuacjach przejawiających oczekiwane przez nas walory.

osiągnięcia – nie muszą reprezentować stałego profilu działań, mogą być sporadyczne, lub

przypadkowe, przez co w mniejszym niż reputacja stopniu upoważniają do ekstrapolacji zaufania w

przyszłość

fizjonomia – najmniej pewne kryterium obejmujące rozmaite przedmioty mające świadczyć o

czyjejś przynależności do określonej grupy społecznej

Pośrednie

czyli kontekst sytuacyjny, w którym działa osoba lub instytucja obdarzona przez nas zaufaniem.

Chodzi o to, czy jej zachowanie jest skutecznie monitorowane i kontrolowane, a w konsekwencji

zagrożone negatywnymi sankcjami w razie naruszenia zaufania.

Niezależnie od cech partnera, istotnym czynnikiem decydującym o zaufaniu lub nieufności jest nasza

własna skłonność do udzielenia lub odmowy zaufania czyli tzw. osobista ufność lub nieufność,

wykształcana w procesie socjalizacji.

Kulturowe

Rozumiane jako pochodna faktu społecznego Durkheima reguły społeczne i normatywne

oczekiwania, typowe dla pewnych społeczeństw (na przykład Polacy ufający księżom a nie ufający

docsity.com

politykom, ufający Amerykanom ale nigdy Rosjanom, kupujący raczej zachodnie produkty niż

własne)

Strukturalne źródła kultury zaufania

Determinantami uogólnionego „klimatu” zaufania bądź nieufności cechującymi dane społeczeństwo

mogą być następujące czynniki:

dziedzictwo historyczne – wywodząca się z dziejów danego społeczeństwa zgeneralizowana

tendencja do wyrażania zaufania lub nieufności

kontekst strukturalny

stabilność normatywna; jeżeli system reguł społecznych regulujący wzajemne stosunki ludzi

jestwyraźnie artykułowany, spójny i przejrzysty wówczas wytwarza się poczucie porządku i

bezpieczeństwa egzystencjalnego, co automatycznie rodzi zaufanie typu instrumentalnego – do

instytucji i ról. Jeżeli do tego reguły prawne i moralne gwarantują sprawiedliwość i ochronę obywateli

to wytwarza się uogólnione zaufanie typu aksjologicznego

anomia; słabo legitymizowane reguły czynią działania przypadkowymi i nieprzewidywalnymi,

tworząc poczucie zagrożenia i nieufności

trwałość porządku społecznego – jeżeli organizacja społeczna, struktury instytucji itp. są trwałe i

niezmienne, lub, co najwyżej, ulegają powolnym, stopniowym zmianom – poczucie bezpieczeństwa

wyraża się w uogólnionym zaufaniu. Szybka zmiana, przychodząca nagle i przypadkowo sprawia, że

bezpieczeństwo zostaje zachwiane i pojawia się uogólniona nieufność, co widać na przykładach

wielkich społecznych rewolucji.

podporządkowanie władzy regułom prawa – nadzór i kontrola nad urzędnikami,

wieloinstancyjność, możliwość odwołania się od decyzji – takie warunki sprzyjają zaufaniu. Władza

nieprzewidywalna, despotyczna, skorumpowana i niekontrolowana budzi strach i w konsekwencji

uogólnioną nieufność.

realizowanie uprawnień i egzekwowanie obowiązków – istnienie sprawnie działających

odpowiednich instytucji, chroniących prawa obywateli daje im poczucie bezpieczeństwa i wzmaga

zaufanie. Instytucje działające jedynie na swoją korzyść przyczyniają się do wytworzenia atmosfery

podejrzliwości, niechęci i nieufności.

Podmiotowe czynniki kultury zaufania

Czynniki podmiotowe czyli pewne zestawy cech poszczególnych jednostek mają również niemały

wpływ na ich tendencję do obdarzania innych zaufaniem lub nieufnością. Można wyróżnić dwa typy

tych czynników:

rysy osobowościowe – osoby optymistyczne, prospołeczne i o wysokiej aktywności nastawiają się

do świata raczej pozytywnie i ufnie. Z kolei osoby przybite, bierne, pragnące zachować status quo

będą zorientowane raczej nieufnie.

zasoby kapitałowe – majątek, kontakty, oparcie rodzinne, dobry stan zdrowia są czynnikami

stanowiącymi swoiste ubezpieczenie, które pozwala na otwartą postawę i podejmowanie ryzyka, co

jest cechą orientacji ufnej. Brak takich zasobów sprawia, że udzielenie komukolwiek zaufania może

być balansowaniem na granicy, czego większość woli uniknąć i przyjąć postawę nieufną.

O ile epistemologicznie ugruntowane nie tylko zaufanie ale i nieufność może mieć swoje dobre

strony.

W przypadku zaufania sprawa jest prosta: jest ono korzystne zarówno dla obdarzającego jak i

obdarzanego. Nieufność może prowadzić do ostrożności, która przy ważnych życiowych decyzjach

może okazać się szalenie ważna. Przysłowiowe „patrzenie komuś na ręce” i pewna doza nieufności

mogą być w takiej sytuacji kluczowe.

Przesłanie dla praktyki

Konsekwentna aktywność normotwórcza i porządkowanie istniejącego prawa, odsłanianie tajników

organizacji społecznej, wytwarzanie poczucia stabilności i ciągłości procesów gospodarczych oraz

przedsięwzięć politycznych, rozbudowa instytucji chroniących prawa obywateli i porządek publiczny

– to niektóre ze strategii prowadzące do wytworzenia kultury zaufania.

docsity.com

Jeżeli chodzi o członków społeczeństwa, to niezbędne jest powiększanie ich zasobów kapitałowych –

edukacji, więzi, stanu zdrowia etc., kształtowanie w nich aktywistycznych i prospołecznych postaw

oraz przeciwdziałanie patologii rodziny, aby zapewnić korzystne warunki wczesnej socjalizacji.

Pojawienie się kultury zaufania jest niewątpliwie korzystne dla społeczeństwa. Prowadzi do

innowacyjnych, spontanicznych działań i podnosi poziom aktywności, mobilizacji i wolności

społeczeństwa.

R. Dahrendorf – O pojęciu szans życiowych

„. ..nawet najłagodniejsze wymagania wobec nich

odbierają niewłaściwie jako stres nie do zniesienia.”

Społeczeństwa:

– to pola ról społecznych,

– to twór namacalny za sprawą sąsiadów i kolegów, biur i sądów,

itd.

– to struktura, reguły i strzeżenie tych reguł

– są procesem, ciągle się zmieniają

– nie istnieją bez władzy

ma u swojego podłoża intencje, interesy, potrzeby,

instynkty, życzenia ludzi którzy zawarli umowę społeczną i

akceptują ją

Ludzie:

– są podmiotami struktury społecznej

– są konfrontowani z oczekiwaniami, których nie wymyślili

nie są w stanie uciec przed pełnieniem ról i pozycji

społecznych (mężczyzny, ojca, nauczyciela)

Role społeczne:

to oczekiwania wobec pełnionej pozycji społecznej (np.

pozycja: nauczyciel, rola: nauczanie)

– są częścią „w iększych całości”, czyli pól (np. nauczyciel jest

częścią grona pedagogicznego, szkoły, systemu edukacji itd.)

– ciągle się zmieniają (np. nieustannie zmieniają się oczekiwania

wobec roli nauczyciela)

– nie są tylko odbiciem norm społecznych, lecz także interesów

grup (np. nie tylko społeczeństwo jako całość ustala oczekiwania

wobec nauczyciela, ale także sami nauczyciele mają na to

wpływ)

– są strukturyzowane w polach (w „w iększych całościach”) w

zgodzie z władzą (np. nauczyciel ma pewne pole manewru, ale

zatrudnia go ministerstwo, czyli władza)

Pozycje społeczne:

– są chronione sankcjami

Konflikty społeczne:

– zawsze dotyczą utrzymania lub zdobycia władzy

– to walki grup interesów

– są siłą produktywna, bo powodują zmianę

– gdy są zaniedbywane prowadzą do rewolucji, czyli „r adykalnego

procesu transformacji”

– powodują zmianę przeważających norm (wg. Marksa zmianę

stosunków produkcji)

dotyczą szans życiowych lub obrony poziomu, które te

szanse osiągnęły (np. nauczyciele bronią osiągniętych

zapisów w karcie nauczyciela, ale chcą też podwyżki)

Władza:

– staje się słabsza im bardziej próbuje obronić przestarzałe

docsity.com

struktury społeczne

służy osiągnięciu postawionego celu

– sama w sobie nie wydaje się pożądana, lecz pożądane jest to co

można z nią zrobić

Szanse życiowe:

– to potencjał osiągnięcia szczęścia, użyteczności, dobrobytu

– dotyczą albo filozofii pieniądza albo filozofii szczęścia

Giddens r. 16 ppkt. Teorie nauczania a problem nierówności [w:] Socjologia

Kody językowe Bernstein

Istnieje kilka teorii współczesnej oświaty i jej wpływu na nierówności społeczne. Ta z nich kładzie

nacisk na umiejętność posługiwanie się językiem. W latach ’70 Basil Bernstein zauważył, że dzieci o

różnym pochodzeniu społecznym w pierwszych latach życia poznają różne kody językowe, czyli

odmiany mowy, mające wpływ na ich naukę w szkole.

Przedmiotem zainteresowanie Bernsteina są konsekwentne różnice w sposobie posługiwania się

językiem, szczególnie zaznaczone w przypadku dzieci z uboższych i zamożniejszych rodzin.

Rozróżnia ona dwa kody językowe:

kod ograniczony – na którym opiera się mowa dzieci robotniczych i rówieśników, z którymi spędzają

czas. To taki sposób posługiwania się jeżykiem, w którym mówiący robi wiele ukrytych założeń,

oczekując, że inni je znają. Wynika to z tego, iż kultura robotnicza najczęściej opiera się na bliskich

więziach i stosunkach sąsiedzkich, w których wszyscy uznają te same wartości i normy i nie ma

potrzeby ich wypowiadania. Przez co kod ten nadaje się bardziej do wymiany praktycznych

informacji, niż do dyskusji na tematy abstrakcyjne.

Dziecko nie otrzymuje w domu odpowiedzi na swoje pytania, przez co ma mniejszą wiedzę i jest

mniej ciekawe świata

Trudno mu będzie reagować na abstrakcyjny język nauczania

Trudności z uchwyceniem rozróżnień pojęciowych wymagających abstrakcyjnego myślenia

Większość przekazu nauczyciela będzie dla dziecka niezrozumiała

kod rozwinięty – na którym opiera się mowa dzieci z klasy średniej. Obejmuje posługiwanie się

językiem w taki sposób, że

znaczenia poszczególnych słów zostają wyodrębnione i dopasowane do wymagań określonej sytuacji

Język jest słabiej związany z określonymi kontekstami

Łatwiej jest uogólniać i używać pojęć abstrakcyjnych

Wynika to z tego, iż matki wychowujące dzieci w klasie średniej często tłumaczą im powody i zasady,

jakimi kierują się, nakazując im coś lub czegoś zabraniając.

Dzieci, które opanowały kod rozwinięty lepiej radzą sobie z formalnymi wymaganiami szkolnymi i

lepiej odnajdują się w środowisku szkolnym, natomiast język dzieci posługujących się kodem

ograniczonym jest „niepełny”, co oznacza jedynie, że kłóci się z akademicka kulturą szkoły.

Wyniki badań Joan Tough nad językiem dzieci z klasy robotniczej i średniej potwierdzają istnienie

różnic. Zgadza się, że dzieci robotnicze z reguły rzadziej uzyskują odpowiedzi na swoje pytania i

słyszą uzasadnienia tego, co ktoś ma im do powiedzenia.

Ukryty program szkolenia – Illich

van Illich – jeden z najbardziej kontrowersyjnych teoretyków systemu edukacyjnego. Jego zdaniem

szkoły powstały dla realizacji czterech celów:

zapewnienia dzieciom opieki

przypisania ludzi zawodom

wdrażania dominujących wartości

przekazywanie społecznie uznawanych umiejętności i wiedzy

Według niego ukrytym programem szkolenia jest wdrażanie dzieciom przekonania, że ich zadanie w

życiu to „znać swoje miejsce i siedzieć cicho”.

Postulował „odszkolnienie” społeczeństwa. Każdy kto chce się uczyć powinien mieć taką możliwość

w każdym okresie życia. System taki sprzyjałby upowszechnieniu wiedzy, która przestała by być

docsity.com

domeną specjalistów. Osoby chcące się uczyć nie musiałyby realizować znormalizowanego programu

nauczania, lecz same decydować o tym, czego chcą się uczyć.

Proponował stworzenie tzw. Ram oświatowych. Materiały naukowe znajdowałyby się w bibliotekach,

agencjach wynajmu, laboratoriach, bankach danych i byłyby powszechnie udostępniane. Studenci

dostawaliby karnety uprawniające do korzystania z usług oświatowych w dowolnej formie i w

dowolnym czasie.

Idee Illicha zrodzone w latach siedemdziesiątych, w latach dziewięćdziesiątych wraz z nastaniem

nowych technik komputerowych znów zyskały popularność.

Edukacja a reprodukcja kulturowa - Bourdieu

Reprodukcja kulturowa – proces, w którym szkoły wraz z innymi instytucjami społecznymi utrwalają

nierówności społeczne i ekonomiczne z pokolenia na pokolenie

Koncepcja reprodukcji kulturowej odnosi się do zawartych w ukrytym programie nauczania sposobów

za pomocą których szkoły uczą wartości, postaw i nawyków.

Analiza reprodukcji społecznej - Willis

Na ogół uważa się, że w procesie szkolnym dzieci z klas niższych po prostu przekonują się, że „nie

są dość zdolne”, żeby w przyszłości dostać dobrze płatną lub dającą wysoki status materialny pracę.

Doświadczenie porażki szkolnej uświadamia im własne ograniczenia intelektualne, a przyjąwszy do

wiadomości, że są gorsze od innych, podejmują pracę w zawodach nie dających szansy na większą

karierę. Wg. Wiliisa powyższa interpretacja nijak ma się do życia i rzeczywistości. Bo zbadaniu grupy

chłopców ze środowiska robotniczego, tworzących gang „chłopaków” doszedł do wniosku, iż sposób

traktowania pracy przed te środowiska jest taki sam jak traktowanie przez nich szkoły w młodszych

latach życia. Szkoła jest dla nich miejscem walki, a nieustanny konflikt z nauczycielami

sprawiaprawdziwą przyjemność. Nie mogli się doczekać pójścia do pracy, nie ze względu na to że

spodziewali się po niej satysfakcji, ale dla zarobków. Swoich zawodów, nie wybierali z poczucia

niższości, ale do pracy mieli taki sam lekceważący stosunek jak do szkoły, cieszył ich jedynie status

osoby dorosłej a zupełnie nie pociągało robienie kariery.

Szkolni „macho” lat dziewięćdziesiątych

Dwadzieścia lat po badaniu Willysa, M.M. an Ghaill badał doświadczenia młodzieży robotniczej w

Parnell School w West Midlands. Interesowało go w jaki sposób uczniowie wykształcają w szkole, w

ramach stawania się mężczyznami specyficzne formy męskości.

Wyróżnił on grupę szkolnych macho, która najbardziej przypominała robotniczą młodzież szkolną.

Mieli najgorsze oceny ze wszystkich przedmiotów, byli wrogo nastawieni do nauki, szkoła na wzór

ulicy stała się terenem walki, podstawowymi wartościami było „wspierać kumpli” i „trzymać się

razem”. Była to grupa najbardziej niebezpieczna i nadzorowana przez nauczycieli. Nauka i osiągnięcia

szkolne były w oczach macho, podobnie jak dla chłopaków Willysa, czymś poniżającym i

świadczącym o zniewieścieniu..

Praca Mac an Ghaulla pokazuje jak szkolni macho przechodzą pewien „kryzys męskości” i dlaczego

jest on dla nich trudniejszy niż dla rówieśników. Dzieje się tak, ponieważ czynnie pracują nad

wykreowaniem „staroświeckiej” robociarskiej męskości, opartej na pracy fizycznej – ale w czasach

gdy nie czeka ich bezpieczna przyszłość na rynku pracy fizycznej. Żyją oni iluzją społeczeństwa, w

którym panuje pełne zatrudnienie, w jakim żyli ich ojcowie i wujowie.

WYKLUCZENIE

ZAKRES PODSTAWOWY (wymagania: efekt Pigmaliona, Galatei, Golema)

EFEKT PIGMALIONA

„Efekt pozytywnego i negatywnego nastawienia

nauczycieli wobec uczniów

docsity.com

ZAKRES ROZSZERZONY (wymagania: młodzież miast a młodzież wsi – wyniki badań Z.

Kwiecińskiego)

Próba porównania regionów o różnym zaawansowaniu rozwoju

„niższe rezultaty, ostrzejsze selekcje”

Grupa badawcza: próba reprezentatywna uczniów klas pierwszych szkół ponadpodstawowych (LO p,

T+LZ, ZSZ) województwa toruńskiego (o wyższym poziomie rozwoju) i byłego olsztyńskiego

poddanych testowi cichego czytania ze zrozumieniem UNESCO (TCC). Rok badań: 1998r.

„wyniki przeciętne”

Średnia arytmetyczna wyników testu całej próby olsztyńskiej wyniosła 20,73p. (odchyl. Stand. 5,84),

a próby toruńskiej 21,6p (odchyl. Stand. 4,99).

 Wniosek1: opóźnienie regionu olsztyńskiego o ok. 13 w stosunku z regionem toruńskim będącym na wyższym poziomie rozwoju (większy stopień skupienia wokół dużego miasta uniwersyteckiego,

wielość wykonywanych zawodów, mniejszy stopień bezrobocia, większy dochód na 1 mieszkańca)

 Wniosek2: na umiejętności szkolne młodzieży i wynikające z nich selekcje społeczne na progu szkolnictwa ponadpodstawowego ma wpływ poziom rozwoju zamieszkiwanego regionu.

„środowisko zamieszkania a poziom alfabetyzacji”

Podział środowiska zamieszkania młodzieży na: duże miasto; małe miasto; miasteczko; wieś

Przeciętne wyniki (wszystkie trzy typy szkół ponadpodstawowych, czyli: LO, T+LZ, ZSZ) uzyskane

przez młodzież z dużego miasta i młodzież ze wsi okazały się takie same (równo 19,67p). Najlepsze

wyniki: młodzież małych miast i miasteczek (odpowiednio: 21,8p. i 21,16p).

 Wniosek1: powolna akceleracja rozwojowa mieszkańców wsi i miasteczek; zastój, regres kulturowy mieszkańców dużych miast.

Wyniki tylko w obrębie LO p: podobne wyniki młodzieży z różnych środowisk z niewielką

przewaga młodzieży z dużego miasta i wsi (odpowiednio 25,37p. i 25.30p.) nad młodzieżą z małych

miast i miasteczek (odpowiednio 24,54p. i 24,79p.)

Przekładalność wyników z TCC na wybór szkoły

Wyniki:

dobre wyniki w Teście Cichego Czytania (mierzącego poziom alfabetyzacji) uczniów z małych miast i miasteczek przełożyła się na nadreprezentację tamtejszej młodzieży w szeregach LO

niskie wyniki w TCC młodzieży dużego miasta pociągnęły za sobą niedoreprezentowanie (mniejszy procent w grupie uczniów niż w całej zbiorowości) ich w składzie LO

ale adekwatny (co do reprezentacji w całej grupie młodzieży w badanym regionie) poziom

reprezentacji uczniów ZSZ.

porównywalne wyniki w teście młodzieży z dużych miast i młodzieży ze wsi nie zapewniły tym drugim równej stosunkowo ilości miejsc w liceach ogólnokształcących (znaczne

niedoreprezentowanie młodzieży ze wsi wśród licealistów i duża ich nadreprezentacja w ZSZ)

Wnioski:

Równy poziom alfabetyzacji młodzieży dużych miast i wsi nie oznacza równych szans do mobilności społecznej w górę (poprzez liceum i studia wyższe).

Zrównanie się poziomu alfabetyzacji uczniów gimnazjów z dużych miast i ze wsi (inne badania: woj. pomorskie 2001r.) spowodowane silniejszym oddziaływaniem kultury masowej na młodzież w

dużych miastach i osłabiony kontakt z kulturą słowa pisanego.

„typ szkoły”

W Olsztyńskiem jest większe niż w Toruńskiem zróżnicowanie rozrzutu uczniów z dobrymi i niskimi

wynikami. Występuje większa współzbieżność rozrzutu uczniów w typach szkół z poziomem ich

wyników w teście. Również oceny szkolne mają tu ostrzejszy charakter selekcyjny.

EFEKT GOLEMA

Zaniżanie ocen dzieci z rodzin o

niskich statusach

EFEKT GALATEI

Zawyżanie ocen dzieci z rodzin o

wysokich statusach

docsity.com

dziewczęta i chłopcy na odmiennych drogach edukacyjnych

Przewaga dziewcząt nad chłopcami w wynikach TCC (większa w byłym woj. opolskim niż w woj.

toruńskim)

Ponad 2/3 uczniów LO (woj. oposkie) to dziewczynki a 1/3 to chłopcy

Wnioski:

Przewaga stopnia alfabetyzacji dziewcząt nad chłopcami w byłym woj. opolskim i woj. toruńskim wynikający z nieświadomych preferencji socjalizacyjnych częstszych w obszarach większego

opóźnienia rozwojowego. (Większe różnice w wychowaniu dziewczynek i chłopców – dziewczynki są

pod większą kontrolą matek, więcej czasu poświęcają na naukę, nauczycielki chętniej je nagradzają;

zaś chłopcy posiadają większą swobodę a w szkole są karani za nadmierną ruchliwość i hałaśliwość)

rozbieżność profili ocen szkolnych i statusów rodzinnych

Wyniki:

zrównoważone co do rozkładu wyniki w teście cichego czytania (niski wynik w TCC: 31,5% uczniów; średni wynik: 33,5%; wysoki wynik: 35%)

silne zróżnicowanie statusowe rodziców uczniów (niski status rodziców: 56,5%; średni: 31,2; wysoki: 12,4)

 podobieństwo profilu ocen szkolnych do profilu statusów rodzinnych, brak podobieństwa do profilu wyników w teście (niskie oceny szkolne: 50% uczniów; średnie: 31%; wysokie19%)

Wnioski:

 Występowanie efektu Pigmaliona

ZSZ: efekt Golema. Skutek: zagrożenie wykluczeniem społecznym ze względu na oceny szkolne, marginalizacja kulturalna i zawodowa.

LO: efektGalatei (zgodność statusów młodzieży – habitusów, kodów językowych- z oczekiwaniami kulturowymi)

T+LZ: w umiarkowanym stopniu efekt Golema (zawyżanie liczby osób z ocenami niskimi i zaniżenie ilości ocen wysokich)

aspiracje edukacyjne

Wyniki:

 wyższe aspiracje do dalszej nauki na studiach wyższych uczniów LO i T+LZ wystąpiły w Olsztyńskiem niż w Toruńskiem

 dalsze plany edukacyjne uczniów ZSZ w obydwu regionach są takie same (mimo gorszych wyników w TCC w Warmii i większej tam liczebności młodzieży)

Wnioski:

znacznie zawyżone aspiracje do studiów wyższych uczniów rejonu warmińskiego i brak adekwatnej samooceny własnych możliwości (rozbieżność aspiracji i kompetencji.

Skutek: mniejsze szanse młodzieży z Olsztyńskiego w konkurencji z młodzieżą z regionu o wyższym

poziomie rozwoju – z Toruńskiego oraz presja młodzieży na znajdujące się w regionie szkoły wyższe i

dostosowanie poziomu tych uczelni do kandydatów.

planowane zawody

LO: głównie zawody wymagające wyższego wykształcenia, długotrwałego wysiłku oraz takie, które

należą do zawodów modnych i obleganych przez młodzież

Licea niepubliczne: w największym stopniu zawodyatrakcyjne, związane z prestiżem społecznym,

sławą, wysokodochodowe

LZ: najczęściej wymieniane zawody to te z zakresu wykwalifikowanych usług, niekiedy wskazywane

były zawody daleko wykraczające poza kompetencje absolwenta LZ, świadomość niewielkich

możliwości na warmińskim rynku pracy

ZSZ: konkretne zawody oferowane przez ten typ szkół, zawody nierealne dla młodzieży o takim

poziomie alfabetyzacji, zawody wskazujące na chęć zarobienia za wszelką cenę nawet nielegalnie

trwałość aspiracji edukacyjnych

Wyniki:

Duża trwałość planów edukacyjnych w ciągu trwania nauki w szkołach maturalnych

Silne stygnięcie aspiracji do studiowania u uczniów ZSZ szkoła zasadnicza jako szansa czy pułapka dla osób o wyższym poziomie alfabetyzacji

Wyniki:

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 20 pages
Pobierz dokument