Kultura - Notatki - Socjologia - Część 2, Notatki'z Socjologia. Warsaw School of Economics
Irena85
Irena8524 March 2013

Kultura - Notatki - Socjologia - Część 2, Notatki'z Socjologia. Warsaw School of Economics

PDF (550.3 KB)
20 strona
606Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane zostają zagadnienia z socjologii:kultura. Część 2.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 20
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Etnocentryzm

Wartościująca postawa określająca afirmatywny stosunek do

kultury własnej grupy etnicznej, religijnej, rasowej itp., a zarazem deprecjonujący stosunek do kultury grupy obcej

Własna kultura jest uważana za najlepszą i wzorcową

Kultura obca oceniana jest jako odstępstwo od normy,

anomalia, a jednocześnie jako zagrożenie własnego sposobu życia (źródło zła)

Stereotyp narodowy i etniczny

Funkcjonujący w świadomości potocznej skrótowy, uproszczony, utrwalony i zabarwiony wartościująco obraz

rzeczywistości, odnoszący się do narodów, grup etnicznych, religijnych czy ras.

Zwykle oparty na niepełnej wiedzy o tych obiektach i trudnością poddający się zmianom.

docsity.com

ORGANIZACJA

Grupa formalna, w której istnieją względnie trwałe zasady postępowania w określonych sytuacjach

powołana do realizacji określonych celów sformalizowana struktura (przepisy wewnętrzne,

regulaminy, statuty) wyspecjalizowany podział pracy stosunki rzeczowe, bezosobowe (nie cechy osób, lecz

problemy określają wzajemne interakcje) wyraźnie wyodrębnione ośrodki decyzji (władzy)

Świat organizacji

Administracja państwa Armia Kościół Przedsiębiorstwo Stowarzyszenie Szkoła Partia Związek zawodowy

Organizacja to: zarówno fabryka samochodów, jak uniwersytet

w dawnych czasach ludzie przychodzili na świat w swoich domach, obecnie w szpitalach

człowiek przychodzi na świat w organizacji

jego życie dalsze polega na wprowadzaniu w świat kolejnych organizacji, w ramach których odbywa się edukacja, praca, służba wojskowa, zainteresowania i cele życiowe, a nawet samo życie z jego uzależnieniami od zorganizowanych dostaw prądu, wody, porządku prawnego, administracyjnego itp.

Główna przyczyna mnożenia organizacji: postępująca racjonalność

docsity.com

Organizacja biurokratyczna

to wprowadzenie zasady hierarchii do organizacji formalnej

- de Gournay (1745): biuro jako gabinet i stół do pisania; biuromania jako ówcześnie rodząca się choroba wynikająca z władzy urzędników - tradycje biurokracji w okresach szczególnych potrzeb państwa: powstawanie stałych armii, ciągłe wojny, ściąganie podatków, reformy, budowa piramid - biurokracja a administracja notabli (przewaga techniczna biurokracji)

Typ idealny biurokracji (Weber)

Zasada hierarchii

Zasada bezosobowości

Skodyfikowane reguły postępowania (przepisy) z

określeniem „drogi służbowej

Archiwizacja dokumentów; „pamięć” biurokracji

Zasada profesjonalizmu (specjalizacja i podział pracy)

Zasada pracy najemnej; urzędnicy nie są właścicielami

środków administrowania; sfera zawodowa oddzielona od

sfery prywatnej

docsity.com

Dysfunkcje biurokracji

(Merton, Blau, Mayo, Parkinson)

Rytualizm i wirtuozeria biurokratyczna przeciw innowacjom,

elastyczności i twórczym rozwiązaniom; „wyuczona

nieudolność” w sytuacjach nowych i nietypowych

Biurokratyczne procedury ponad celami organizacji;

dominacja środków nad celem i powołaniem organizacji

Zderzenie zasad bezosobowych z osobistymi przypadkami;

napięcia między obywatelami a administracją

Grupy nieformalne wewnątrz biurokracji

Rozrost biurokracji ponad potrzeby społeczne (biurokracja

jako pasożytnicza narośl)

Biurokracja w biznesie

Model zachodni (weberowski)

Model japoński

Ewolucja (wpływ modelu japońskiego i wymagań rynków

innowacyjnych)

Zarządzanie zasobami ludzkimi (poświęcenie dla firmy)

Kultura korporacyjna (solidarność grupowa)

docsity.com

Biurokracja a demokracja (Weber)

Kontrola biurokracji przez polityków pochodzących z wyborów

Politycy muszą polegać na informacjach i ekspertyzach

biurokracji; z punktu widzenia profesjonalnej administracji

biurokratycznej politycy to amatorzy

Żelazne prawo oligarchii (Michels)

W organizacjach demokratycznych (o masowym członkostwie)

nieuchronną tendencją jest monopolizacja przywództwa przez

wąską grupę pozostającą poza kontrolą mas członkowskich.

Nadzieja na utworzenie organizacji w pełni demokratycznej, w

której masy członkowskie byłyby w stanie poddać kontroli

poczynania nielicznych przywódców jest daremna, a w demokrację

wbudowane są tendencje oligarchiczne.

Instytucje totalne (Goffman)

Ścisłe oddzielenie od świata zewnętrznego

Podział na świat personelu i świat podwładnych

Uniformizacja jednostki i zduszenie osobowości

docsity.com

ROZROST BIUROKRACJI W ADMINISTRACJI PAŃSTWA

PRZECIĘTNE ZATRUDNIENIE w ADMINISTRACJI PUBLICZNEJna podstawie biuletynów GUS "Zatrudnienie i wynagrodzenia w

administracji publicznej"w ‘000

Wyszczególnienie 1991 1995 1999 2001 2001 1991

RAZEM ADMINISTRACJA PUBLICZNA 170,9 280,8 306,4 345,0 201,9

Administracja państwowa 93,3 141,5 147,8 152,8 163,8

Razem administracja centralna 60,8 110,2 122,4 110,1 181,1

15,6 19,4 20,3 b. d. xcentrale ministerstw i jedn. służby zagr. terenowe organy rządowej adm. specjalnej 45,2 90,8 102,0 b. d. X

Terenowe organy rządowej adm. ogólnej 32,5 31,3 25,5 42,7 131,4

18,8 16,1 9,4 10,2 54,3

13,7 10,1 - - x urzędy wojewódzkie

urzędy rejonowe jednostki pomocnicze

- 5,0 16,0 32,5 x

Administracja samorządu terytorialnego 77,6 139,3 158,6 191,4 246,6

77,0 138,5 132,2 133,2 173,0Gminy w tym: miasta na prawach powiatu - - 27,6 28,6 x

Powiaty - - 21,3 51,7 x

Województwa /sejmiki woj., urzędy marszałk./

0,6 0,4 4,5 6,6 1 100,0

Samorządowe kolegia odwoławcze b. d. 0,4 0,6 0,7 x

docsity.com

STRUKTURA SPOŁECZNA

Pojęcie struktury społecznej

w sensie statystycznym: Podział zbiorowości ze względu na: wiek, płeć, miejsce zamieszkania,

kategorie zawodowe itp. Wyszczególnienie grup wieku, zawodu, płci itp. z ich liczebnościami równoznaczne jest z opisaniem struktury wiekowej,

zawodowej, płci itp.

w sensie socjologicznym: Układ wzajemnych relacji elementów, z których składa się społeczeństwo.

Jako elementy struktury wyróżnia się na ogół klasy bądź warstwy, a w odniesieniu do społeczeństw tradycyjnych stany czy kasty.

W odróżnieniu od struktury rozumianej statystycznie, w której pomija się odniesienia wzajemne wyróżnionych elementów, w strukturze społecznej

rozumianej socjologicznie te właśnie odniesienia są traktowane jako najważniejsze. W ocenach wyróżnionych elementów struktury (klas,

stanów) istniejące podziały mogą rodzić nierówności, utrwalać uprzywilejowanie, upośledzenie itp. Poszukiwanie podobnych ocen

(zawartych w świadomości społecznej) w strukturze opisanej według kryteriów statystycznych byłoby przedsięwzięciem absurdalnym.

Klasy bądź warstwy społeczeństwa tworzą tzw. makrostrukturę społeczną, od której należy odróżnić mikrostrukturę rozumianą jako układ pozycji i

ról społecznych strukturze małych grup i społeczności lokalnych.

docsity.com

Stratyfikacja społeczna

Najczęściej stosowany sposób opisania struktury społecznej ufundowany na teorii stratyfikacji. Uznaje się w jej ramach, że każde społeczeństwo jest i musi być uwarstwione, czyli złożone z warstw (klas) ułożonych w społeczeństwie hierarchicznie. Pozycje jednostek przynależne do klas

(warstw) są wyżej lub niżej społecznie cenione, mniej lub bardziej korzystne. Oznacza to, że struktury społecznej nie da się oprzeć na

fundamencie równości, ponieważ pozycje (statusy) zajmowane przez jednostki muszą być nierówne.

Pionierem stratyfikacyjnego opisu był W.L. Warner (lata 30’ XX w.), który poddając analizie małomiasteczkową społeczność wyodrębnił w jej obrębie

sześć nierównych co do rangi warstw według kryteriów dochodu, wykształcenia i zawodu.

Źródła nierówności w społeczeństwie

Talenty, zdobyte kwalifikacje Praca i wysiłek Odziedziczona pozycja społeczna

Czy da się wkomponować zasadę równości pozycji społecznych w społeczny porządek?

Projekty (Morus, Campanella, Babeuf itp.) Realizacje (ruchy plebejskie, bolszewicy, maoiści itp.)

docsity.com

Formalne ujęcia struktury społecznej

Dychotomia oparta na radykalnym antagonizmie interesów (biedni- bogaci, rządzący-rządzeni, uprzywilejowani-upośledzeni)

Gradacja prosta: układ zróżnicowanych pozycji wyznaczony przez jeden czynnik, np. wydzielenie grup dochodu (wykształcenia itd.) w oparciu o kryterium dochodu (wykształcenia itd.) wyłącznie.

Gradacja syntetyczna: układ zróżnicowanych pozycji wyznaczony przez zsyntetyzowanie kilku czynników, np. dochód, odziedziczony majątek, wykształcenie, zakres władzy (wpływu), styl konsumpcji itd. łącznie.

Nacisk na ujęcia dychotomiczne dawał zwykle podstawę dla koncepcji rewindykacyjnych i rewolucyjnych, ujawniał immanentny konflikt zawarty w strukturze społecznej.

Akcentowanie podziałów gradacyjnych (stratyfikacyjnych) bywało związane z ideologicznym utrwalaniem nierówności społecznych.

docsity.com

Bariery w strukturze społecznej

Elementy struktur społecznych:

kastastanklasawarstwa

mogą być usankcjonowane w ramach porządku społecznego z instytucjonalnym zakreśleniem granic poszczególnych kategorii i ustaleniem barier między nimi nieprzekraczalnych dla jednostki

(kasta, stan w społeczeństwach immobilnych)

bądź też

granice podziałów mogą być zatarte, a jednostka może się dość swobodnie przemieszczać na pozycje wyższe czy niższe bez żadnych

sankcji społecznych, a nawet ze społeczną zachętą (klasy otwarte w społeczeństwach mobilnych)

docsity.com

System kastowy

jest najbardziej sztywny ze wszystkich znanych systemów stratyfikacji. Hinduski podział na cztery podstawowe kasty: braminów (duchowni),

kszatriów (dostojnicy i wojownicy), wajśjów (rzemieślnicy i rolnicy) oraz śudrów (służba) wywodzony był z religijnych wyobrażeń o stworzeniu ludzi z poszczególnych członków ciała Brahmy. Piąta kasta „niedotykalnych” nie

pochodzi według tych wyobrażeń od Boga. System podziału kastowego został uświęcony w porządku społecznym, a granice między kastami

uznane za nienaruszalne.

System stanowy

Opiera się również na przekonaniu, że społeczeństwo musi się składać z tych, którzy się modlą (duchowieństwo), walczą (rycerstwo, szlachta) i

pracują (kmiecie, stan miejski). Stany zostały w porządku średniowiecznym prawnie rozdzielone z odrębnymi przywilejami i

nieprzekraczalnymi barierami, choć tradycja upoważniała władcę do aktów zmiany statusu (nobilitacja, nadanie praw miejskich itp.). Stany były

oczywiście wyższe i niższe. Do wyższych przypisany był honor, godność, duma, do niższych praca pozostająca rodzajem dyskryminacji oraz wyrozumiała pogarda okazywana przez członków stanu wyższego.

System klas otwartych

Klasa nie jest kategorią prawną i przynależność do niej nie jest prawnie uregulowana. Jest kategorią ekonomiczną i w ten sposób definiującą

położenie społeczne jednostki. Struktura klasowa jest płynna i pulsująca w porównaniu z poprzednimi. Nie ma żadnych prawnych, religijnych czy

ekonomicznych barier przynależności, choć to wcale nie oznacza równości szans w uzyskiwaniu wyższej pozycji klasowej. Jednakże Max Weber

zwrócił uwagę na istnienie pewnych barier społecznych nawet w najbardziej otwartych społeczeństwach, gdzie, jak w USA, prestiż wynikający z pochodzenia, choćby przez związki matrymonialne z

dawnymi rodami arystokratycznymi jest wysoko ceniony jako pożądany element statusu. Weber sądził, że w społeczeństwie klasowym odtwarza

się struktura stanowa. Klasę, twierdził, tworzą osobnicy o zbliżonym położeniu ekonomicznym, a stan osobnicy o podobnej randze społecznej.

docsity.com

Ruchliwość społeczna (przesuwanie się jednostek w przestrzeni społecznej)

pozioma pionowa

awans degradacja

jednostkowy generacyjny klasowy

docsity.com

UJĘCIA TEORETYCZNE

Marksizm

1. Klasy jako podstawowy i uogólniony element każdej struktury 2. Podstawa wyodrębnienia klas: własność środków produkcji 3. Układ dychotomiczny 4. Immanentny konflikt klasowy i nieuchronność rewolucji 5. Ewolucja od klasy „w sobie” do klasy „dla siebie” 6. Klasy i konflikt klasowy jako fundament teorii upadku kapitalizmu

Weber

1. Zróżnicowanie struktur ekonomicznych, politycznych i społecznych: klasy, partie i stany

2. Klasy ekonomiczne określone przez szanse na rynku 3. Położenie stanowe wyznaczone przez pozytywną lub negatywną

ocenę społeczną, jak godność, szacunek, honor, ekskluzywne przywileje, jak styl życia dla stanu zarezerwowany, związki małżeńskie w obrębie stanu itp.

4. Stan a klasa: związki wspólnotowe wyznaczane przez subiektywnie odczuwaną przynależność do stanu wobec związków i działań masowych wspartych na interesach

docsity.com

Funkcjonalizm 1. Hierarchiczne zróżnicowanie jako nieusuwalna cecha społeczeństwa 2. Niezbędność wyodrębnienia ważnych społecznie pozycji poprzez

system gratyfikacji 3. Waga zdolności, pracy i wyrzeczeń jako czynników motywujących 4. Systemy stratyfikacji:

• otwarty – zamknięty • egalitarny – nieegalitarny • presja funkcjonalna na najważniejsze społecznie pozycje

5. Spójność i niespójność czynników statusu

Teoria elit (Mosca, Pareto, Michels, Mills)

1. Niezbędność elity w społeczeństwie 2. Elita a masy 3. Rekrutacja elit 4. Krążenie elit 5. Żelazne prawo oligarchii 6. Koncepcja klasy politycznej 7. Menadżerowie 8. Grupy nacisku (lobbing)

docsity.com

ŁAD SPOŁECZNY

MODELOWE TYPY ZACHOWAŃ ZBIOROWYCH

Wspólność utrwalonych Zachowania koordynowane wzorów i norm przez nadrzędny ośrodek w zachowaniach decyzji (taniec plemienny) (musztra) Indywidualna motywacja w zachowaniach (dansing, dyskoteka) Ład normatywny Ład policentryczny Ład monocentryczny (tradycyjne wzory) (indywidualne decyzje) (dyspozycje, . rozkazy)

docsity.com

Konsekwencje w systemach wychowawczych i cechy mentalności

jednostek

Ład normatywny:

- nacisk na konformizm (uwewnętrzniony przymus społeczny) - wierność wobec tradycyjnych wzorów - zamiłowanie do rutyny - wrogość wobec wszelkich innowacji - brak inicjatywy - wiara, że istniejący porządek jest naturalny i jedynie możliwy

Ład policentryczny:

- nacisk na niezależność i inicjatywę jednostki - dążność do innowacji - decentralizacja i samoregulacja - indywidualna inicjatywa i współzawodnictwo - w miejsce regulacji pozytywnej zachowań regulacja negatywna - wielość ośrodków decyzji i ograniczenia władzy zwierzchniej

Ład monocentryczny:

- urabianie posłuszeństwa z plastyczną zdolnością do zmiany opinii, gdy z góry przyjdą takie dyrektywy - lojalność wobec władzy zwierzchniej - poczucie, że za los indywidualny odpowiedzialne są władze - centralizacja (eliminacja rynku w gospodarce, areny w polityce i wielości opinii w kulturze)

docsity.com

Przykłady:

1. Ład normatywny

Społeczność pierwotna (plemienna) Tradycyjna społeczność terytorialna (wspólnota) Społeczeństwo tradycyjne, np. średniowieczne Ruchy społeczne odwołujące się do ducha wspólnoty

Przykłady historyczno-polityczne: księstwa feudalne

2. Ład policentryczny

Społeczeństwo demokratyczne Samoorganizująca się społeczność terytorialna Samorzutne, dobrowolne zrzeszenia Działania podmiotów w przestrzeni społecznej:

o na rynku o na scenie politycznej o w kulturze (prądy, wartości, światopoglądy itp.)

Przykłady historyczno-polityczne: Ateny, miasta hanzeatyckie, stany i miasta w Ameryce Płn., Anglia wiktoriańska

3. Monocentryczny

Armia, policja Organizacja biurokratyczna Instytucje totalne Społeczeństwa totalitarne Przedsiębiorstwo Gang, mafia

Przykłady historyczno-polityczne: Sparta, starożytny Egipt, Rosja carska i komunistyczna, hitlerowskie Niemcy

docsity.com

KONFLIKT

Odmiany konfliktu w społeczeństwie

Jednostka

konflikt ról

rola zawodowa <-> rola rodzinna

obowiązki zawodowe <-> hobby

konflikt interesów wyznaczonych przez pozycję i rolę

minister wydający koncesję własnej firmie

sędzia – kuzyn oskarżonego

prokurator w towarzystwie gangsterów

konflikt tożsamości (lojalności)

biały plantator decydujący się na ślub z murzynką,

profesor uniwersytetu z prostytutką

arystokrata – działacz partii lewicowej

historyk wobec faktów haniebnych dla własnego

narodu

docsity.com

Konflikty w zbiorowości

małe grupy (rodzina)

pokolenia

klasy

rasy

narody

kultury

Pojęcia skojarzone:

Interes Przymus Zależność Władza Antagonizm Zmiana Przywilej Upośledzenie Wykluczenie Deprywacja

docsity.com

Waga konfliktu w społeczeństwie konflikt jako źródło zmian (ewolucji)

konflikt zewnętrzny jako źródło wewnętrznej

integracji

Im większe poczucie zagrożenia zewnętrznego, tym większa integracja wewnętrzna.

(implikacja socjotechniczna): w wypadku dezintegracji grupy wewnętrznej należy poszukiwać zagrożenia zewnętrznego poprzez przekształcenie konfliktu wewnętrznego w zewnętrzny.

konflikt interesów <-> konflikt wartości

Osie konfliktu w społeczeństwie:

pracodawcy <-> pracobiorcy

producenci <-> konsumenci

bogaci <-> biedni

rządzący <-> rządzeni

mężczyźni <-> kobiety

mieszkańcy wsi <-> mieszkańcy miast

……..

nakładanie się <-> krzyżowanie się osi konfliktu

Ilość konfliktów w społeczeństwie jest odwrotnie proporcjonalna do ich intensywności

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome