Systemy wyborcze - Notatki - Politologia, Notatki'z Politologia
Moniczka
Moniczka13 June 2013

Systemy wyborcze - Notatki - Politologia, Notatki'z Politologia

PDF (166.1 KB)
3 strony
1Liczba pobrań
829Liczba odwiedzin
Opis
Politologia: notatki z zakresu politologii dotyczące systemów wyborczych; elementy i typologia systemu wyborczego.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument

1

Systemy wyborcze Wybory stanowią podjęcie zbiorowej decyzji co do zaistnienia na arenie parlamentarnej określonych partii politycznych i rozmiaru ich reprezentacji. Pełnią funkcję udzielenia inwestytury do rządzenia oraz egzekwowania odpowiedzialności politycznej, równocześnie jednak: - nie zapewniają decydującego wpływu wyborcy na kształt koalicji parlamentarnej w systemach wielopartyjnych - nie gwarantują bezpośredniego wpływu wyborców na kształt partyjny gabinetu - nie zabezpieczają automatycznie zgodności decyzji podejmowanych z faktycznymi preferencjami wyborców. Funkcje wyborów: - kreacyjna – wyłonienie parlamentu - legitymizacyjna – wyborcy legitymują swymi głosami zwycięską partię Elementy systemu wyborczego

1. kształt i rozmiar okręgu wyborczego. 2. przeciętny „koszt” uzyskania jednego miejsca w parlamencie – mierzony liczbą

głosów potrzebną do jego zdobycia. 3. uprawnienia wyborcy w akcie głosowania, wg D. Rae są dwa typy: a) kategoryczne głosowanie – wyborca posiada jeden głos b) porządkujące – gdy ma możliwość oznaczenia kolejności kandydatów na liście, jej

przestawienia, zestawienia kandydatów z różnych list, etc. (Szwajcaria) 4. formuła wyborcza – reguła rozstrzygająca, który kandydat zostaje wybrany w danym

okręgu i w jaki sposób następuje „przetworzenie” liczby głosów na mandaty. a) metoda przeliczania mandatów b) klauzula zaporowa c) wyrównawcza dystrybucja mandatów

Typologia systemów wyborczych

1. pluralistyczne a) wariant klasyczny – okręgi jednomandatowe (Wielka Brytania, USA, Kanada) b) w okręgach wielomandatowyc – wyborca ma tyle głosów ile mandatów jest w danym

okręgu (Turcja) 2. większości absolutnej – okręgi jednomandatowe, kandydat musi mieć poparcie ponad

50% głosujących w okręgu. Jeśli nikt nie uzyska 50% to są dwie odmiany: a) system powtórnego głosowania (run-off ballot) – przeprowadza się druga turę gdzie

stają dwaj najlepsi (prezydent we Francji, parlament w Austrii, Holandii) b) system alternatywnego głosowania (alternative vote) – wyborca wskazuje swoje

preferencje na temat innych kandydatów 3. semiproporcjonalny (zwany systemem SNTV) – wyborca ma jeden głos, okręgi

wielomandatowe 4. systemy proporcjonalne – dwa typy a) system list partyjnych – partie a nie wyborcy, zachowują pełną kontrolę nad

uszeregowaniem preferencji dla kandydatów na liście b) system STV (the single transferable vote) – nie opisali

Formuły liczenia głosów

docsity.com

2

1. formuła d’Hondta – należy do grupy formuł największych średnich. Polega na podzieleniu liczby głosów uzyskanych poprzez poszczególne partie w okręgu przez kolejne liczby całkowite (1,2,3 itd). Największe wyniki dostają mandat (nie wiem jak to inaczej wyjaśnić, na stronie 234 w demokracjach zachodnioeuropejskich jest fajna tabelka) – Holandia, Belgia, Austria, Portugalia. Korzystny dla partii silniejszych, uznawany za umiarkowanie proporcjonalny.

2. formuła Sainte-Lague – (Skandynawia oprócz Finlandii) tak jak d’Hondta tylko że dzielnikami są nieparzyste (1, 3, 5, 7 itd), modyfikacja zmienia pierwszy dzielnik na 1,4. Korzystniejszy dla małych partii

3. formuła STV – w Irlandii i na Malcie – umożliwia wyborcy wyrażenie swoich preferencji personalnych w szerokim zakresie. W małych okręgach (ok 5 mandatów), wyborca szereguje kandydatów od najbardziej do najmniej preferowanego, (dalej już czysta matematyka, jak ktoś chce się wgłębiać s 235)

Typologia wg Lakemana: 1. systemy większościowe a. większości względnej - jednomandatowe okręgi (WB, USA, Nowa Zelandia) - wielomandatoweokręgi wyborcze (Turcja, Argentyna) b. większości absolutnej - jednomandatowe: drugie głosowanie (Francja) lub alternatywne głosowanie (Australia) - wielomandatowe: drugie lub alternatywne głosowanie 2. Systemy semiproporcjonalne a. ograniczone głosowanie b. SNTV c. Komunikacyjne głosowanie 3. systemy proporcjonalne a. listy partyjne - żadnego wyboru między kandydatami - wybór jednego kandydata w ramach listy - wybór więcej niż jednego kandydata w ramach listy - wybór kandydatów nie ograniczony jedną listą b. systemy mieszane c. STV

W Europie Zachodniej dominują okręgi jednomandatowe, głosowanie kategoryczne, formuła proporcjonalna. Systemy silne – dysproporcjonalność, wielkie partie, stabilność gabinetowa Systemy słabe – przyporządkowane głównie celowi zwiększenia proporcjonalności. Konsekwencje systemów wyborczych: - partie są nadreprezentowane lub podreprezentowane - deformacja w systemach większościowych jest większa - im większy okręg tym słabsza deformacja - stabilizacja systemu partyjnego zmniejsza deformacje - zastosowanie zasady alokacji wyrównawczej też zmniejsza

docsity.com

3

Wyróżniamy 3 systemy 1. relatywnie proporcjonalny – w miarę wiernie odwzorowuje preferencje wyborców

(Austria, Niemcy, Holandia, Irlandia) 2. umiarkowanie deformujący (Włochy, Belgia, Finlandia, Grecja) 3. dyskryminujące – nie odzwierciedlają struktury preferencji wyborczych (Wielka

Brytania, Hiszpania)

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome