Makroekonomia gospodarki otwartej - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw
Bartek
Bartek5 March 2013

Makroekonomia gospodarki otwartej - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia. University of Wroclaw

PDF (386.3 KB)
6 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki opisujące zagadnienia ekonomiczne: makroekonomia gospodarki otwartej; rynek walutowy, systemy kursu walutowego, bilans płatniczy, dewaluacja i efekty
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

29. MAKROEKONOMIA GOSPODARKI OTWARTEJ makroekonomia gospodarki otwartej - analiza gospodarki, w której ważną rolę odgrywają transakcje z zagranicą. Przy formułowaniu założeń polityki makroekonomicznej w krajach o gospodarce otwartej dominującą rolę odgrywają różne uwarunkowania międzynarodowe. 29.1 RYNEK WALUTOWY rynek walutowy – taki rynek międzynarodowy, na którym jedna waluta krajowa może być wymieniona na inną. Cena, po której wymieniane są te dwie waluty, to inaczej kurs walutowy Cena równowagi na rynku walutowym zależy od kształtowania się popytu i podaży. Na przykładzie Wielkiej Brytanii i USA: Źródła popytu na funty:

 Dobra produkowane w WB i eksportowane do USA są opłacane przez konsumentów w USD, ale brytyjscy producenci przyjmują tylko funty

 Mieszkańcy USA chcąc kupować brytyjskie aktywa, przed ich zakupem muszą najpierw wymienić USD na funty

Podaż funtów:

 Brytyjski import towarów amerykańskich

 Chęć nabycia aktywów w USA przez mieszkańców WB Przy niższym kursie funta, więc niższych cenach brytyjskich produktów, WB będzie eksportować do USA więcej towarów. Amerykańscy konsumenci będą więc w stanie kupować więcej, przy niższej cenie dolarowej tychże dóbr. Jeżeli cena towarów brytyjskich wyrażona w funtach będzie stała, to dochody z eksportu WB mierzone w funtach będą wzrastać wraz ze spadkiem kursu walutowego. Popyt na funty wzrasta w miarę spadku kursu funta wyrażonego w dolarach. Podaż funtów zależy od liczby dolarów, jaką mieszkańcy WB muszą zapłacić za brytyjski import dóbr lub za zakupy aktywów dolarowych. Niższy kurs wymienny funta oznacza wyższą cenę w funtach. Wzrost ceny w funtach zmniejsza zarówno wielkość popytu na usługi/dobra. Przy niższym kursie spada wielkość podaży funtów dostarczanej na rynek walutowy. Gdy kurs funta wyrażony w dolarach wzrasta, mówimy o aprecjacji funta. W odwrotnej sytuacji mówimy o deprecjacji funta. SYSTEMY KURSU WALUTOWEGO System kursu walutowego – określenie warunków i zasad ustalania przez rząd danego kraju kursu walutowego 1. Stały kurs walutowy – rząd zgadza się na utrzymywanie swej waluty jedynie przy stałym kursie wymiennym Waluta jest wymienialna, jeżeli rząd, działając za pośrednictwem banku centralnego, zobowiązuje się do skupu lub sprzedaży, po stałym kursie, takiej ilości waluty, jaka zostanie zgłoszona do sprzedaży (zakupu) na rynku. Rezerwy dewizowe – zasób walut obcych przechowywany przez krajowy bank centralny. Zawsze, gdy bank centralny sprzedaje lub kupuje własną walutę, by bronić stałego poziomu kursu walutowego, mówimy, że interweniuje on na rynku walutowym. W systemie stałego kursu walutowego dewaluacja (rewaluacja) oznacza obniżenie (podwyższenie) kursu danej waluty przez rząd, który podjął zobowiązanie do obrony tego kursu. 2. Płynny kurs walutowy – kurs może osiągnąć poziom równowagi wolnorynkowej bez jakiejkolwiek interwencji państwa wykorzystującej rezerwy dewizowe.

docsity.com

Nie wprowadza się raczej krańcowych rozwiązań – w pełni płynnego, czy sztywnego. Ograniczona płynność oznacza system, w którym do interwencji państwa dochodzi tylko wówczas, gdy trzeba zapobiec zbyt dużym lub zbyt gwałtownym przesunięciom krzywej podaży lub popytu w krótkim okresie czasu. 29.2 BILANS PŁATNICZY bilans płatniczy – usystematyzowane zestawienie wszystkich transakcji zawieranych pomiędzy mieszkańcami danego kraju a zagranicą. Wszystkie transakcje powodujące napływ waluty do kraju zapisać można w bilansie płatniczym na +, zaś odpływ waluty z kraju na – (odpowiednio – kredyt, debet). Rachunek obrotów bieżących w bilansie płatniczym jest to zapis płatności z tytułu przepływu dóbr i usług oraz pozostałych transakcji bieżących (odsetki, dochody majątkowe, przekazy) pomiędzy danym krajem, a zagranicą. Obroty towarowe obejmują eksport i import dóbr. Obroty usługowe to eksport i import usług. Te dwa rodzaje obrotów składają się łącznie na bilans handlowy. Należy pamiętać, że bilans handlowy nie jest identyczny z rachunkiem obrotów bieżących w bilansie płatniczym. Musimy bowiem uwzględnić m. in. płatności transferowe pomiędzy krajami i przepływ dochodów majątkowych netto (ma miejsce, gdy mieszkańcy jednego kraju są właścicielami przynoszących dochód aktywów w innych krajach). Rachunek obrotów kapitałowych bilansu płatniczego jest to zapis transakcji dotyczących aktywów finansowych danego kraju z zagranicą. Bilans płatniczy przedstawia napływ netto środków pieniężnych do danego kraju wynikający z transakcji zawieranych przez osoby fizyczne, przedsiębiorstwa i państwo, dokonywanych w istniejącej sytuacji rynkowej. Bilans wykazuje nadwyżkę (deficyt), gdy mamy do czynienia z napływem netto (odpływem) pieniędzy. 29.3 SKŁADNIKI BILANSU PŁATNICZEGO realny kurs walutowy – miara względnej ceny dóbr pochodzących z różnych krajów, wyrażonej w jednej walucie Mierzenie realnego kursu walutowego (przykład dla WB) Realny kurs walutowy = cena towarów brytyjskich (funty) / cena towarów amerykańskich (USD) x kurs walutowy (USD/funt). Spadek realnego kursu waluty danego kraju prowadzi do zwiększenia jego konkurencyjności na rynkach. Ścieżka kursu walutowego opartego na parytecie siły nabywczej (PSN) jest to taka ścieżka nominalnego kursu walutowego, na której realny kurs walutowy jest utrzymywany na stałym poziomie w określonym przedziale czasu. RACHUNEK OBROTÓW BIEŻĄCYCH Eksport Popyt na towary eksportowane zależy od wysokości dochodu za granicą (im wyższy, tym większy) oraz wysokości realnego kursu waluty (im niższy, tym większy popyt – związane ze wzrostem konkurencyjności). Faktyczny eksport zawsze szybko reaguje na zmiany dochodu czy obrotów handlu światowego, zaś zmniejszenie konkurencyjności prowadzi do stopniowego zmniejszenia eksportu. Dzieje się tak, gdyż eksporterzy początkowo nie są pewni, czy spadek konkurencyjności będzie mieć charakter przejściowy, czy trwały. Jeżeli zjawisko będzie oceniane jako chwilowe – eksporterzy obniżą ceny, aby zachować konkurencyjność – tak strategia może okazać się lepsza niż alternatywa, to jest całkowite wycofanie się z całego rynku. Jednak, jeżeli konkurencyjność nie będzie rosła, a realny kurs walutowy będzie wciąż wysoki, to przedsiębiorstwa mogą zupełnie zrezygnować z eksportu.

docsity.com

Import Występują te same współzależności, co przy eksporcie, tylko w odwrotnym kierunku. Popyt na import jest tym większy, im wyższy jest dochód krajowy. Jest również tym większy, im wyższy jest realny kurs walutowy oraz im tańsze są towary zagraniczne w porównaniu z krajowymi. Import reaguje szybciej na zmiany dochodu krajowego niż na zmiany realnego kursu walutowego. Pozostałe pozycje w bilansie obrotów bieżących Obejmują m. in. pomoc zagraniczną i wydatki na utrzymanie baz wojskowych za granicą – sprawy zależne od polityki zagranicznej kraju. Uwzględnia się także przepływ między krajami dochodów netto czerpanych z odsetek, dywidend i zysków – powstają wtedy, gdy mieszkańcy jednego kraju posiadają aktywa w innym kraju). ZAWARTOŚC BILANSU OBROTÓW KAPITAŁOWYCH Poszczególne pozycje w tym bilansie są wynikiem transakcji kupna i sprzedaży aktywów finansowych, zawieranych przez dany kraj z podmiotami zagranicznymi. Deficytowi na rachunku obrotów bieżących musi odpowiadać nadwyżka na rachunku obrotów kapitałowych bądź operacje wyrównawcze (spadek rezerw dewizowych). Dzisiejsze światowe rynki finansowe mają dwie, ważne cechy:

 Ograniczenia dot. obrotów kapitałowych zostały prawie całkowicie zniesione. Kapitały można swobodnie przenosić między krajami w poszukiwaniu najwyższej stopy zwrotu.

 Różne waluty można swobodnie przemieszczać między krajami jak też zamieniać na inne, w poszukiwaniu najwyższej stopy zwrotu.

>Jeżeli posiadacze kapitałów w jednej walucie są gotowi zamienić je wszystkie na inną walutę, w której spodziewają się osiągnąć najwyższą stopę zysku, i jeżeli nie występują bariery przy tego rodzaju operacjach, mówimy, że kapitał finansowy jest doskonale mobilny w skali międzynarodowej. Doskonała mobilność kapitału oznacza, że olbrzymie ilości środków finansowych będą przenoszone z jednej waluty na drugą zawsze wtedy, kiedy stopa zwrotu z inwestycji w aktywa, w jednym kraju jest wyższa niż w innym. Operacje spekulacyjne a stopa zwrotu

Operacja spekulacyjna – zakup aktywów finansowych w celu ich dalszej odsprzedaży w przekonaniu, że całkowity dochód – odsetki czy dywidenda + zysk kapitałowy – będzie wyższy niż całkowity dochód z jakiejkolwiek innej lokaty.

Stopa zwrotu z lokaty w walucie obcej = stopa procentowa za granicą + stopa deprecjacji waluty krajowej W warunkach niemal doskonałej międzynarodowej mobilności kapitału będziemy mieli do czynienia z odpływem kapitału wówczas, gdy stopa zwrotu z lokat w walutach obcych jest wyższa od stopy zwrotu z lokat w walucie krajowej. Natomiast napływ kapitału pojawi się wówczas, gdy stopa zwrotu z lokat krajowych będzie wyższa od stopy zwrotu z lokat za granicą. 29.4 RÓWNOWAGA WEWNĘTRZNA I ZEWNĘTRZNA Gospodarka kraju znajduje się w równowadze wewnętrznej, gdy popyt globalny jest równy produkcji zapewniającej pełne zatrudnienie. Zaś w równowadze zewnętrznej gospodarka znajduje się wtedy, gdy saldo rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego wynosi zero. Połączenie równowagi zewnętrznej i wewnętrznej oznacza stan równowagi długookresowej w gospodarce. Proces dostosowawczy obejmujący płace i ceny pozwolił odbudować produkcje na poziomie potencjalnym, na rynku pracy zaś istnieje pełne zatrudnienie. W warunkach równowagi zewnętrznej zrównoważony jest nie tylko bilans obrotów bieżących, lecz również nie występuje presja na zmiany stanu rezerw dewizowych w długim okresie ani też – jakiekolwiek przepływy na rachunku obrotów kapitałowych, które miałyby trwały charakter. Obcokrajowcy nie podejmują na coraz większą skalę zakupów krajowych aktywów finansowych, a mieszkańcy kraju nie kupują coraz większych ilości aktywów zagranicznych. Co może wytrącić gospodarkę ze stanu równowagi?

 Większe oszczędności, bardziej restrykcyjna polityka fiskalna i pieniężna

 Rozkwit za granicą, niższy realny kurs walutowy

docsity.com

 Kryzys za granicą, wyższy realny kurs walutowy

 Mniejsze oszczędności, łagodniejsza polityka fiskalna i pieniężna >większość wstrząsów w gospodarce otwartej powoduje jej wytrącenie ze stanu równowagi zarówno wewnętrznej jak i zewnętrznej. 29.5 POLITYKA PIENIĘŻNA I FISKALNA W WARUNKACH STAŁEGO KURSU WALUTOWEGO Istnieje tylko jeden realny kurs walutowy odpowiadający stanowi równowagi zewnętrznej i wewnętrznej. W systemie stałego kursu walutowego równowaga wewnętrzna i zewnętrzna może być zachowana tylko wtedy, kiedy stopy inflacji w kraju i za granicą są jednakowe. BILANS PŁATNICZY A PODAŻ PIENIĄDZA Co się dzieje, gdy bilans płatniczy wykazuje deficyt?

 Ludzie wycofują swoje pieniądze z obiegu, aby zakupić obce waluty – podaż pieniądza krajowego zmniejsza się dokładnie o wielkość równą deficytowi bilansu płatniczego

 Państwo podejmuje interwencję na rynku walutowym – wyprzedaje część rezerw dewizowych, dostarczając podaż waluty obcej na rynek

W warunkach stałego kursu walutowego podaż pieniądza nie jest określona wyłącznie przez pierwotną decyzję państwa dotyczącą skali emisji dodatkowego pieniądza. Gdy w gospodarce występuje deficyt bilansu płatniczego, odpływ pieniądza za granicę zmniejsza podaż pieniądza w kraju poniżej wielkości, jaką osiągnęłaby ona w innych warunkach. Zaś, gdy bilans płatniczy wykazuje nadwyżkę, obieg pieniądza w kraju jest dodatkowo zasilany przez napływ pieniądza z zagranicy. Sterylizacja – operacja otwartego rynku, przebiegająca między pieniądzem krajowym a krajowymi papierami wartościowymi. Celem tego zabiegu jest wyeliminowanie wpływu, jaki ma nadwyżka bądź deficyt bilansu płatniczego na rozmiary krajowej podaży pieniądza. DOSTOSOWANIE W WARUNKACH STAŁEJ POLITYKI GOSPODARCZEJ Co się dzieje, gdy występuje wzrost zamierzonych oszczędności i spadek zamierzonych wydatków na konsumpcję przy każdej wielkości produkcji? Przy stałej podaży pieniądza i nie zmienionej polityce fiskalnej w gospodarce zamkniętej wywołana tym recesja prowadziłaby do stopniowego spadku płac i cen, a to z kolei oznaczałoby wzrost realnej podaży pieniądza, obniżkę stopy procentowej i odbudowę popytu globalnego do poziomu pełnego zatrudnienia. Jeżeli zamierzony popyt konsumpcyjny spada, to w gospodarce krajowej następuje depresja. Dochód oraz popyt na import spadają. Na rachunku obrotów bieżących pojawia się nadwyżka, pochłaniają ją jednak zmiany zachodzące w bilansie obrotów kapitałowych. Depresja gospodarcza w kraju wzmaga nacisk na obniżenie krajowych płac i cen, co pozwala podnieść konkurencyjność międzynarodową i zwiększyć eksport netto. W warunkach swobodnego przepływu kapitału między krajami, gdzie stopy procentowe są wzajemnie powiązane ze sobą i utrzymują się na poziomie zbliżonym do światowego, spadek cen krajowych powoduje wzrost popytu globalnego poprzez zwiększenie konkurencyjności międzynarodowej i eksportu netto. POLITYKA PIENIĘŻNA W WARUNKACH STAŁEGO KURSU WALUTOWEGO W warunkach stałego kursu walutowego i swobodnego przepływu kapitału między krajami skuteczność krajowej polityki pieniężnej jest bardzo znacznie ograniczona. Doskonała mobilność kapitału powoduje, że rząd nie jest w stanie wyznaczyć i osiągnąć niezależnych celów dotyczących jednocześnie podaży pieniądza i kursu walutowego. W warunkach stałego kursu walutowego rząd musi pogodzić się z taką wielkością podaży pieniądza, przy której światowa stopa procentowa osiąga poziom światowy. W sytuacji, gdy próby zwiększenia krajowej podaży pieniądza nie powiodą się z powodu wystąpienia deficytu na rachunku obrotów kapitałowych i odpływu pieniądza za granicę, państwo może usiłować

docsity.com

wpompować do gospodarki jeszcze więcej pieniędzy. Stopa procentowa spadnie wówczas ponownie poniżej poziomu światowego, a zagraniczni inwestorzy wycofają jeszcze więcej kapitałów. POLITYKA FISKALNA W WARUNKACH STAŁEGO KURSU WALUTOWEGO W gospodarce otwartej mobilność kapitału sprawia, że polityka pieniężna nie jest w stanie oddziaływać na zmienne realne nawet w krótkim okresie. W gospodarce otwartej przepływy kapitału utrzymują stopę procentową na poziomie światowym i zapobiegają pobudzonym zmianom stopy procentowej. W krótkim okresie oddziaływanie ekspansji fiskalnej jest większe w gospodarce otwartej przy stałym kursie walutowym. W dłuższym okresie wyższy popyt globalny stwarza nacisk na wzrost cen i płac, prowadząc do obniżenia konkurencyjności międzynarodowej i eksportu netto. Proces ten będzie trwać, dopóki nie zostanie przywrócona równowaga wewnętrzna – stan pełnego wykorzystania czynników wytwórczych. Stan ten jednak nie będzie równoznaczny z równowagą zewnętrzną. 29.6. DEWALUACJA dewaluacja (rewaluacja) – obniżenie (podwyższenie) kursu walutowego, do którego obrony zobowiązuje się rząd. Skutki dewaluacji – za punkt wyjścia przyjmujemy gospodarkę kraju w równowadze zewnętrznej i wewnętrznej EFEKTY KRÓTKOOKRESOWE Gdy ceny i płace dostosowują się powoli, natychmiastowym skutkiem dewaluacji jest wzrost krajowych cen towarów importowanych i obniżka cen dewizowych towarów eksportowanych przez dany kraj. Oba te efekty prowadzą do wzrostu konkurencyjności międzynarodowej gospodarki. Nastąpi przesunięcie zasobów do krajowych dziedzin wytwórczości, takich jak np. przemysł motoryzacyjny, których produkty stają się bardziej konkurencyjne wobec produktów importowanych. Podobne zasoby przepłyną do gałęzi eksportowych, których wyroby mogą obecnie bardziej skutecznie konkurować na rynkach zagranicznych. Należy pamiętać o dwóch sprawach:

 Początkowa reakcja gospodarki może postępować dość wolno. W krótkim okresie bowiem w trakcie realizacji pozostaje wiele zawartych wcześniej kontraktów, w których obowiązuje stary kurs walutowy. Dalej, nabywcy potrzebują czasu, aby przystosować się do nowych cen. Podobnie stworzenie dodatkowych zdolności wytwórczych w gałęziach eksportujących bądź produkujących wyroby zastępujące dobra dotychczas importowane jest procesem czasochłonnym.

 Dewaluacja może nie wpłynąć od razu na poprawę bilansu obrotów bieżących. Rachunek bieżący bilansu płatniczego odzwierciedla różnicę wartości eksportu i importu. W wyrażeniu wartościowym na rachunku obrotów bieżących w krótkim czasie może pojawić się deficyt. W dłuższym okresie jednakże, gdy nabywcy i dostawcy dostosują wielkość eksportu i importu do nowych warunków, zwiększony wolumen eksportu i niższy wolumen importu doprowadzą prawdopodobnie zarówno do wzrostu udziału w popycie globalnym, jak i do pojawienia się nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego.

EFEKTY ŚREDNIOOKRESOWE Jeżeli w punkcie wyjścia w gospodarce występuje bezrobocie typu keynesowskiego, to dysponuje ona wolnymi zasobami czynników wytwórczych i jest w stanie zwiększyć produkcję, tak, aby zaspokoić zwiększony popyt globalny. Produkcja wzrośnie, a bezrobocie się obniży. Jeśli jednak już w punkcie wyjścia gospodarka produkuje na poziomie odpowiadającym stanowi pełnego zatrudnienia, to nie jest ona w stanie zwiększyć produkcję, tak, aby zaspokoić zwiększony popyt globalny. Produkcja wzrośnie, a bezrobocie się obniży. Jeśli jednak już w punkcie wyjścia gospodarka produkuje na poziomie odpowiadającym stanowi pełnego zatrudnienia, to nie jest ona w stanie zwiększyć produkcji. Wyższy popyt globalny nakręca tylko w tej sytuacji wzrost cen i płac. Przy wyższym poziomie cen krajowych konkurencyjność międzynarodowa gospodarki obniża się, a eksport netto zaczyna znowu spadać. Jeżeli krajowe ceny i płace wzrosną w takim samym stopniu, w jakim zdewaluowano początkowo własną walutę, to realny kurs walutowy i konkurencyjność międzynarodowa powrócą do

docsity.com

swego wyjściowego poziomu. Jeżeli początkowo w gospodarce istniała równowaga wewnętrzna i zewnętrzna, to eksport netto ponownie wyniesie zero, a łączny popyt powróci do poziomu odpowiadającego stanowi pełnego zatrudnienia. Jeżeli z danych powodów rząd traktował dewaluację jako środek umożliwiający uzyskanie trwałej poprawy bilansu obrotów bieżących, to niezbędnym uzupełnieniem dewaluacji powinna być polityka fiskalna, która pozwoliłaby zmniejszyć absorpcję krajową. W takim przypadku, jeśli w punkcie wyjścia istniało pełne wykorzystanie czynników wytwórczych, dewaluacja – w połączeniu np. z wyższymi podatkami – spowoduje wzrost popytu na eksport netto bez powiększenia globalnego popytu. Ponieważ nie występuje teraz nacisk na wzrost krajowych cen, możliwe staje się utrzymanie wyższej konkurencyjności międzynarodowej i niższego kursu walutowego w średnim okresie. EFEKTY DŁUGOOKRESOWE Przyjmijmy, że dewaluacji towarzyszyła twardsza polityka fiskalna, zmierzająca do ograniczenia absorpcji krajów oraz stworzenia warunków, w których gospodarka byłaby w stanie zaspokoić zwiększony popyt na eksport netto i nie wywołałoby to bezpośredniego nacisku na wzrost cen. Działania te uwzględniają tylko oddziaływanie popytu na ceny, nie biorą natomiast pod uwagę efektów podażowych. Krajowe przedsiębiorstwa importujące surowce będą chciały przerzucić wzrost kosztów importu na ceny. Pracownicy, którzy kupują importowane towary konsumpcyjne, od żywności aż po telewizory, stwierdzą, że ich koszty utrzymania podniosły się i wystąpią z żądaniami podwyżek płac nominalnych, tak, aby utrzymać swe płace realne na poziomie odpowiadającym warunkom równowagi. Skutkiem tego wzrostu cen i płac będzie podobna reakcja pozostałych przedsiębiorstw i pracowników. Jeżeli więc w gospodarce nie występują żadne zmiany o charakterze realnym, to końcowym skutkiem dewaluacji będzie jedynie wzrost wszystkich nominalnych cen i płac, proporcjonalny do podwyżki cen dóbr importowanych, a wszystkie zmienne realne pozostaną na dotychczasowym poziomie. W ostatecznym rozrachunku dewaluacja nie przyniesie więc żadnego efektu.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome