Decyzje w warunkach niepewności - Notatki - Ekonomia menedżerska, Notatki'z Ekonomia menadżerska. Warsaw School of Economics
Henryka
Henryka22 March 2013

Decyzje w warunkach niepewności - Notatki - Ekonomia menedżerska, Notatki'z Ekonomia menadżerska. Warsaw School of Economics

PDF (214.8 KB)
7 strona
561Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach przedstawiane zostają zagadnienia z ekonomiii menadżerskiej: decyzje w warunkach niepewności.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
ME-konspekt8.DOC

Na prawach rękopisu 44

KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ

Ryszard Rapacki

EKONOMIA MENEDŻERSKA

Konspekt 8. Podejmowanie decyzji w warunkach

niepewności.

A. Cele zajęć

1. Omówienie istoty i zastosowań pojęć niepewności, prawdopodobieństwa i

wartości oczekiwanej.

2. Zapoznanie się z zasadami konstrukcji drzewek decyzyjnych i ich

wykorzystanie.

3. Wprowadzenie pojęcia niechęci do ryzyka; analiza wpływu stosunku do ryzyka

na decyzje menedżerów.

4. Wykorzystanie kategorii oczekiwanej użyteczności do optymalizacji decyzji

menedżerskich.

B. Najważniejsze pojęcia

* niepewność * prawdopodobieństwo

* rozkład prawdopodobieństwa * wartość oczekiwana

* drzewko decyzyjne * neutralność wobec ryzyka

* niechęć do ryzyka * ekwiwalent pewności

* oczekiwana użyteczność (zasada) * zasada substytucji

C. Podstawowe problemy

I WPROWADZENIE

1. Fazy procesu decyzyjnego w warunkach niepewności.

a/ sporządzenie listy istniejących wariantów decyzyjnych (działania).

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.softwarelabs.com docsity.com

Ryszard Rapacki Ekonomia menedżerska ____________________________________________________________________________________

Na prawach rękopisu 45

b/ próba oszacowania wyników podjętych działań (realizacji poszczególnych

wariantów).

c/ ocena prawdopodobieństwa wystąpienia poszczególnych zdarzeń.

d/ określenie własnego stosunku do każdego z wyników podjętych działań

(stosunku do ryzyka).

2. Cechy szczególne decyzji w warunkach niepewności.

a/ konieczność oceny prawdopodobieństwa poszczególnych zdarzeń (wyników

podjętych decyzji),

b/ istnienie dodatkowego wariantu wyboru: poszukiwanie dodatkoweych

informacji przed podjęciem ostatecznej decyzji,

c/ konieczność oceny własnego stosunku (menedżera, firmy) do ryzyka i

sformułowania kryterium wyboru poziomu ryzyka.

II NIEPEWNOŚĆ, PRAWDOPODOBIEŃSTWO I WARTOŚĆ OCZEKIWANA

1. Definicja: niepewność (jej synonimem jest ryzyko) oznacza sytuację, w której

istnieje więcej niż jeden możliwy wynik podjętej przez nas decyzji. Najogólniej

biorąc, im większe rozproszenie możliwych wyników, tym większa niepewność

(ryzyko).

2. Prawdopodobieństwo: matematyczna szansa wystąpienia określonego

wyniku. Niekiedy określa się je jako matematyczny język opisu niepewności.

Często jednak menedżer musi swe szacunki prawdopodobieństwa opierać na

intuicji czy subiektywnej ocenie szans wystąpienia zdarzenia.

3. Wartość oczekiwana - średnia ważona wszystkich możliwych wyników

naszych przyszłych działań (decyzji), gdzie wagami są prawdopodobieństwa

ich wystąpienia (zawierające się w przedziale od 0 do 1 i dopełniające się do

jedności). O wartości oczekiwanej decyduje zatem rozkład

prawdopodobieństwa. Jej ogólną postać przedstawia poniższy zapis:

EV = p1v1 + p2v2 +...pnvn

gdzie: EV - wartość oczekiwana,

v - wyrażone w pieniądzu wyniki decyzji,

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.softwarelabs.com docsity.com

Podejmowanie decyzji w warunkach niepewności ____________________________________________________________________________________

Na prawach rękopisu 46

p - prawdopodobieństwa ich wystąpienia.

III DRZEWKA DECYZYJNE

1. Pojęcie: drzewko decyzyjne to mająca wszechstronne zastosowania metoda

przedstawiania ścieżki decyzyjnej, na której zestawiane są podjęte decyzje,

możliwe ich skutki, prawdopodobieństwo wystąpienia możliwych zdarzeń oraz

wartości oczekiwane różnych wariantów decyzji.

2. Przykładowy schemat drzewka decyzyjnego (rys. 8.1).

Rysunek 1. Schemat drzewka decyzyjnego.

OPIS

DA, DB - warianty decyzji, OA1,2, OB1, 2 - wyniki podjętych decyzji,

P(O, D) - prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia (wyniku),

EVA, B - wartość oczekiwana.

3. Kryterium wyboru (decyzji) - maksymalizacja wartości oczekiwanej.

DA

DB

EVA

EVB

OA1

OA2

P(OA1, D A)

P(OA2, DA)

OB1

OB2

P(OB1, DB)

P(OB2, DB)

punkt podjęcia decyzji

niepewne zdarzenie

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.softwarelabs.com docsity.com

Ryszard Rapacki Ekonomia menedżerska ____________________________________________________________________________________

Na prawach rękopisu 47

Oceniając jakość podjętych wcześniej decyzji powinno się brać pod uwagę

przede wszystkim zasób informacji dostępnej w chwili podejmowania decyzji.

Ponadto, należy odróżniać dobre decyzje od dobrych wyników.

4. Właściwości kryterium wartości oczekiwanej.

(i) przy szacowaniu wartości efektów obarczonych ryzykiem działań (decyzji),

pozwala ono uwzględnić nie tylko możliwe ich wyniki, ale także

prawdopodobieństwo ich wystąpienia,

(ii) sprawdza się ono najlepiej w przypadku rutynowych, powtarzalnych działań

(decyzji) podejmowanych z dużą częstotliwością w dłuższym okresie; w

istocie ma ono charakter długookresowej przeciętnej powtarzalnych decyzji,

z których każda oddzielnie wiąże się z niewielkim ryzykiem.

(iii) w przypadku decyzji związanych z różnymi rodzajami, ale powiązanego ze

sobą ryzyka kryterium to umożliwia osiągnięcie optymalnego rozwiązania

(obliczenie wartości oczekiwanej maksymalizującej wynik) etapami.

IV DECYZJE PODEJMOWANE SEKWENCYJNIE

1. Sytuacje decyzyjne umożliwiające równoczesne podejmowanie dwóch lub

wiecej rodzajów działań prowadzących do tego samego celu (np. równoległe

prace badawczo-rozwojowe nad różnymi metodami produkcji farmaceutyku).

2. Istota i zastosowanie metody sekwencyjnej - np. doprowadzenie prac B+R nad

jakąś technologią do pewnego etapu a następnie ich zaniechanie i

uruchomienie programu prac nad alternatywną technologią.

V NIECHĘĆ DO RYZYKA

1. Ważny wniosek: kryterium wartości oczekiwanej stosuje się tylko wówczas, gdy

podejmujący decyzję jest neutralny wobec ryzyka. W przypadku decyzji

wiążących się z wysokim ryzykiem, menedżerowie i instytucje odwołują się do

zmodyfikowanej postaci tego kryterium; jej przesłanką jest silna niechęć do

ponoszenia dużych, mogących pojawić się strat.

2. Pojęcie i istota ekwiwalentu pewności (CE) - suma pieniężna, którą

otrzymamy (zapłacimy) z całkowitą pewnością, a która dokładnie neutralizuje

naszą niechęć do ponoszenia ryzyka. Osoba niechętna wobec ryzyka to ktoś,

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.softwarelabs.com docsity.com

Podejmowanie decyzji w warunkach niepewności ____________________________________________________________________________________

Na prawach rękopisu 48

dla kogo ekwiwalent pewności w przypadku ryzykownego działania (decyzji)

jest mniejszy od wartości oczekiwanej tej decyzji.

3. Premia za ryzyko - różnica między wartością oczekiwaną a ekwiwalentem

pewności. Premia ta zależy od indywidualnego stosunku do ryzyka oraz od

skali samego ryzyka.

VI OCZEKIWANA UŻYTECZNOŚĆ

1. Korzenie koncepcji - praca Von Neumanna i Morgensterna z 1944 r. nt. teorii

gier (zasada oczekiwanej użytecznosci).

2. Procedura szacowania.

a/ budowa skali użyteczności,

b/ konstrukcja drzewka decyzyjnego wykorzystującego przyjętą skalę; zasady

konstrukcji są podobne jak poprzednio, występuje jednak podstawowa

różnica: menedżer podejmujący decyzję oblicza nie przeciętną pieniężnych

wycen wszystkich możliwych wyników, lecz średnią użyteczności związanych

z poszczególnymi wartościami pienięznymi.

3. Pojęcie oczekiwanej użyteczności - suma iloczynów prawdopodobieństwa i

użyteczności każdego z możliwych wyników podjętych decyzji.

4. Reguła decyzyjna: celem podejmującego deczyję menedżera jest

maksymalizacja oczekiwanej użyteczności.

5. Zasada substytucji - założenie pozwalające zastąpić pieniężną wycenę

wyników decyzji oczekiwaną użytecznością (lub inaczej: ekwiwalentem ryzyka).

6. Oczekiwana użyteczność a niechęć do ryzyka (rys. 8.2 i 8.3).

Rysunek 8.2. Schemat decyzyjny (gry)

D

PA

PB

OA

OB

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.softwarelabs.com docsity.com

Ryszard Rapacki Ekonomia menedżerska ____________________________________________________________________________________

Na prawach rękopisu 49

* Ekwiwalent pewności (CE) gry D spełnia warunek: U(CE) = EU(D).

* Premia za ryzyko w grze D jest równa RP = E(D) - CE.

* Wykres funkcji użyteczności osoby cechującej się niechęcią do ryzyka jest linią

wklęsłą, w odróżnieniu od osoby neutralnej wobec ryzyka (linia prosta) - zob.

rys. 8.4.

Rysunek 8.3. Funkcja użyteczności osoby niechętnej wobec ryzyka.

Majątek

Użyteczność

RP

U(OA)

U(OB)

EU(D)

OA

CE

EV(D)OB

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.softwarelabs.com docsity.com

Podejmowanie decyzji w warunkach niepewności ____________________________________________________________________________________

Na prawach rękopisu 50

Rysunek 8.4. Funkcja użyteczności w zależności od stosunku do ryzyka

Użyteczność

Majątek

Niechęć do ryzyka

Majątek

Użyteczność

Neutralność wobec ryzyka

Użyteczność

Majątek

Gotowość do ryzyka

(b)

(a)

(c)

PDF created with pdfFactory Pro trial version www.softwarelabs.com docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome