Pojecie i rodzaje umów obrotu gospodarczego - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo
Lady_Pank
Lady_Pank19 June 2013

Pojecie i rodzaje umów obrotu gospodarczego - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo

PDF (199.7 KB)
5 strona
941Liczba odwiedzin
Opis
Prawo: notatki z zakresu prawa opisujące pojecia i rodzaje umów obrotu gospodarczego; umowy handlowe.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 5
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

POJĘCIE I RODZAJE UMÓW OBROTU GOSPODARCZEGO

(umowy handlowe)

Termin „umowy handlowe” nie jest pojęciem normatywnym, podobnie jak jest to w

przypadku czynności handlowych. Sformułowanie to ma oznaczać nawiązanie do tradycji

Kodeksy handlowego, choć w istocie odnosi się do umów gospodarczych. 1

Umowy handlowe (gospodarcze) dzieli się na dwie grupy: umowy dwustronnie

handlowe (obrót profesjonalny) i jednostronnie handlowe (obrót konsumencki). W pierwszym

przypadku chodzi o takie umowy, w których po dwóch stronach czynności prawnej występują

osoby zajmujące się prowadzeniem działalności gospodarczej.

Umowy jednostronnie handlowe to te, w których tylko po jednej stronie umowy

występuje przedsiębiorca, a po drugiej – osoba, która w zakresie dokonanej czynności nie jest

profesjonalistą, zaś co do zasady jedynie konsumentem. 2

Umowy niehandlowe to takie, w których w zakresie dokonanej czynności prawnej

żadna ze stron nie występuje w stosunku do siebie w charakterze przedsiębiorcy, tj. podmiotu

prowadzącego działalność gospodarczą.

Umowy w obrocie gospodarczym można podzielić na:

1) konsensualne (dochodzą do skutku przez samo oświadczenie woli stron) i

realne (dochodzą do skutku dopiero po wydaniu rzeczy – przedmiotu

świadczenia),

2) zobowiązujące, rozporządzające i upoważniające,

3) jednostronnie zobowiązujące (jedna strona jest tylko dłużnikiem, a druga

tylko wierzycielem) i dwustronnie zobowiązujące (każda ze stron jest

jednocześnie dłużnikiem i wierzycielem),

4) odpłatne (gdy obie strony uzyskują korzyść majątkową) i nieodpłatne (gdy

tylko jedna ze stron uzyskuje korzyść majątkową) oraz wzajemne (każda ze

stron jest zobowiązana do świadczenia wobec drugiej strony, przy czym

świadczenie jednej jest uznawane za odpowiednik świadczenia drugiej

strony),

5) kazualne i abstrakcyjne,

1 A. Kidyba, Prawo handlowe, Warszawa 2005, s. 709

2 Tamże, s. 709

6) swobodnie negocjowane oraz adhezyjne itd.

W większości umów handlowych są to umowy o charakterze dwustronnie

zobowiązującym, odpłatnym, konsensualnym, wzajemnym.

Szczególne znaczenie dla umów w obrocie gospodarczym ma (umów

handlowych) ma ich podział na umowy długo- i krótkoterminowe. 3 Można je także

dzielić ze względu na przedmiot. W prawie cywilnym dość powszechny jest podział

umów na umowy dotyczące:

 przeniesienia praw,

 używania rzeczy i praw,

 świadczenia usług,

 stosunków kredytowych itd.

Podziału umów obrotu gospodarczego można również dokonać na podstawie

innych kryteriów:

1) umowy krótkoterminowe (współdziałanie krótsze niż rok),

2) umowy długoterminowe (kryterium czasu, na jaki zostały zawarte),

3) umowy ramowe i wykonawcze,

4) umowy adhezyjne (przez przystąpienie do treści ustalonej jednostronnie

przez stronę umowy),

5) umowy zawarte w trybie oferty, negocjacji, przetargu i aukcji.4

Cechą charakterystyczną obrotu gospodarczego jest częste występowanie i

duże znaczenie pewnych grup umów, tj. dwóch lub więcej umów odpowiednio ze sobą

powiązanych. Dotyczyć to może przede wszystkim procesu zawierania umów.

Przykładem może być wieloetapowy proces zawiązywania się stosunku

kooperacyjnego, na który składa się – w najbardziej rozbudowanym przypadku –

porozumienie wstępne, porozumienie właściwe, umowa ramowa i umowy

wykonawcze.

W normalnym toku rzeczy występują dwa etapy. Na pierwszym etapie

zawierane są umowy, które stanowią bazę dla umów zawieranych w etapie drugim.

Pierwsze nazywane są często umowami przygotowawczymi lub wstępnymi, natomiast

drugie umowy nazywane są umowami bazowymi. W drugim etapie zawierane są

umowy w pewnym sensie wykonawcze (realizacyjne) w stosunku do pierwszych. 5

3 S. Włodyka (red.), Prawo umów w obrocie gospodarczym, Wydawnictwo C. H. Beck 2001, s. 37

4 A. Kidyba, Prawo handlowe, Warszawa 2005, s. 711

5 S. Włodyka (red.), Prawo umów w obrocie gospodarczym, Wydawnictwo C. H. Beck 2001, s. 40

W obrocie gospodarczym pojawiają się dość często tzw. umowy adhezyjne

(umowy przystąpienia). Są to umowy, w których swoboda kontraktowa stron jest

znacznie ograniczona przez to, iż treść umowy jest jednostronnie narzucona przez

jednego z kontrahentów, posiadającego na rynku pozycję monopolistyczną. Drugi

kontrahent nie mając de facto możliwości wyboru innego partnera, godzi się na

narzucone mu warunki umowne bez możliwości ich negocjowania („przystępuje” do

umowy). Dotyczy to szczególnie towarów i usług masowych, takich jak dostawa

nośników energii (elektryczność, gaz itp.), usługi ubezpieczeniowe, transportowe itd. 6

Umowy można podzielić na:

1) nazwane,

2) nienazwane.

Konkretną umowę, którą można przyporządkować jakiemuś ustawowemu

typowi umowy - ze względu na to, że ma ona cechy charakteryzujące dany typ umowy

– określa się mianem umowynazwanej. 7 Umowy nazwane są to umowy, które są

normatywnie określone w Kodeksie cywilnym lub przepisach szczególnych.

Zgodnie z zasadą swobody umów strony mogą także zawierać umowy, których

nie da się przyporządkować jakiemukolwiek typowi ustawowemu. Umowy takie

określa się mianem umów nienazwanych 8 . Umowy nienazwane to te, które nie są

określone normatywnie, tj. gdy ich treść nie jest przewidziana w żadnych przepisach.

O ich treści decydują strony umowy na podstawie art. 3511 KC (zasada swobody

umów). Umowy takie mogą stać się na skutek ich powtarzalności umowami, które

ustawodawca zechce określić w jakimś akcie prawnym. Do umów nienazwanych mają

zastosowanie przepisy ogólne prawa cywilnego, dotyczące czynności prawnych i

umów oraz przepisy regulujące najbliżej usytuowany typ normatywny umowy. 9

Umowami nienazwanymi są takie umowy jak:

 factoring,

 forfaiting,

 franchising,

 sponsoring,

 know-how.

6 Tamże, s. 37

7 Z. Radwański, J. Panowicz-Lipska, Zobowiązania – część szczegółowa, Warszawa 2004, s. 7

8 Tamże, s. 9

9 A. Kidyba, Prawo handlowe, Warszawa 2005, s. 711

Umowy te są cechą zmian gospodarczych, jaką jest występowanie coraz

większej liczby umów nienazwanych. Jak wskazuje samo brzmienie nazw tych umów,

są to najczęściej umowy które zostały transplantowane z innych krajów, w

szczególności ze Stanów Zjednoczonych.

W praktyce często pojawiają się umowy, które charakteryzują się tym, że treść

ich zawiera elementy swoiste dla umów nazwanych, lecz występujące w odmiennych

układach strukturalnych lub obok elementów niespotykanych w umowach nazwanych.

W literaturze prawniczej szerokim uznaniem cieszy się pogląd, który traktuje je jako

trzeci – obok umów nazwanych i nienazwanych – rodzaj umów, określony mianem

umów mieszanych. 10

Do najważniejszych szczególnych nienormatywnych cech umów handlowych

w literaturze zaliczono:

 przewagę umów długoterminowych,

 standaryzację i szablonowość umów,

 złożoność stosunków umownych.

Cechy te jednak występują w krajach o istotnie rozwiniętej gospodarce

rynkowej. W polskich warunkach, z powodu często zmieniającego się otoczenia

ekonomicznego, strony rzadko decydują się na zawieranie umów dłuższych ze

względu na zmieniające się warunki. Częściej wybierają umowy krótsze. Także ze

względu na częste zmiany podmiotowe (przekształcenia, podziały łączenia), z reguły

szablonowość umów jest ograniczona przez długotrwałe ustalanie każdorazowo treści

umowy.

Z kolei do najważniejszych cech normatywnych umów handlowych należy

zaliczyć:

 przyjęcie zasady oferty odwołalnej (art. 662 KC);

 dopuszczalność modyfikującego przyjęcia oferty (art. 681 KC);

 dopuszczalność ustalenia ostatecznej treści umowy zawartej ustnie za

pomocą tzw. pisma potwierdzającego (art. 771 KC);

 wyłączenie stosowania formy ad probationem (art. 74 § 3 KC);

10

Z. Radwański, J. Panowicz-Lipska, Zobowiązania – część szczegółowa, Warszawa 2004, s. 10

 szczególne zasady przy złożeniu oferty w postaci elektronicznej (art. 661 §

2-4 KC);

 przyjęcie szczególnego miernika należytej staranności dla prowadzących

działalność gospodarczą (art. 355 § 2 KC);

 wyłączenie zasady sądowej waloryzacji w odniesieniu do stron

prowadzących przedsiębiorstwo (art. 3581 § 4 KC);

 możliwość zawarcia umowy w wyniku zastosowania różnych wzorców

(art. 3854 KC);

 przyjęcie zasady, że umowa jest zawarta również poprzez milczenie osoby

prowadzącej działalność gospodarczą, gdy strony pozostają w stałych stosunkach

gospodarczych (art. 682 KC);

Powyżej wymienione cechy umów zawieranych przez osoby prowadzące

działalność gospodarczą zostały wyraźnie wyodrębnione w przepisach ogólnych o

zobowiązaniach umownych. Inne szczególne cechy odnoszą się do każdej

indywidualnej umowy, uregulowanej w Kodeksie cywilnym. Wymienione wyżej

cechy normatywne mają swój ciężar gatunkowy, a przyjęcie niektórych z nich budzi

wątpliwości. 11

11

A. Kidyba, Prawo handlowe, Warszawa 2005, s. 713

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome