Przedmiot historii myśli ekonomicznej - Notatki - Historia myśli ekonomicznej - Część 2, Notatki'z Ekonomia. Warsaw School of Economics
Henryka
Henryka24 March 2013

Przedmiot historii myśli ekonomicznej - Notatki - Historia myśli ekonomicznej - Część 2, Notatki'z Ekonomia. Warsaw School of Economics

PDF (419.7 KB)
15 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane zostają zagadnienia z historii myśli ekonomicznej: przedmiot historii myśli ekonomicznej. Część 2.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 15
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

dostrzegamy także u K. Wieksell’a (kierunek neoklasyczny sensu largo) w zagadnieniu pracy. Mianowicie

uważa on, że kosztem pracy nie jest trud, lecz wypoczynek. Teoria kosztów alternatywnych stała się

panującą teorią kosztów we współczesnej ekonomice hołduje jej także neoklasyczna szkoła z Cambridge,

która stopniowo zaczęła zarzucać klasyczną teorię realnych kosztów. Neoklasycyzm poj. teorii kosztów

altern. Zawdzięcza m.in. Darenportowi i Wieksteedowi.

Przedstawiciele i ich dorobek w młodej szkole wiedeńskiej.

Twórcą i założycielem tej szkoły psychologicznej jest Hans Mayer. Jest przede wszystkim twórcą trafnego

określenia gospodarowania. Zjawisko to powstaje wg niego wtedy, gdy mamy do czynienia z wielością

celów. Gdy jest jeden cel to powstaje problem natury technicznej, przy wielu musimy wybrać

najodpowiedniejsze cele w stosunku do ograniczonych środków, z porównywaniem, użytecznością,

rachunkiem kosztów, z koniecznością stosowania zasady o gospodarności. Jednak można dostrzec u Mayera

jeden fałszywy wniosek: uważa on, że produkcja jest problemem technicznym a nie ekonomicznym,

ponieważ jedynym celem producenta jest osiągnięcie max zysku. A to nie jest jedyny cel, bo istnieją różne

max zysków związane z ich trwałością, wielkością i pewnością. Gospodarowanie zawsze związane jest z

czasem i polega na rozkładaniu środków między okresy, zależnie od potrzeb. Tu mamy wprowadzenie do

rozumowania momentu czasu (Mayer zgodnie z Wieserem i przeciwko Bohm-Bawerkowi) stwierdza, że

istnieje wśród ludzi wyższa ocena dóbr teraźniejszych od dóbr przyszłych. Gdyby występowało zmniejszanie

wartości dóbr przyszłych, to musiałoby mu odpowiadać zmniejszanie potrzeb przyszłych. Mayer próbuje

uzgodnić teorię rozliczenia Bohm- Bawerka z teorią Wiesera. Twierdzi on, iż rozkładanie dóbr między

okresy gospodarcze odbywa się wg teorii rozliczenia Wiesera, natomiast rozkładanie ich wew. okresów

gospodarczych między potrzeby – wg teorii B.B. Najkapitalniejszym posunięciem Mayera jest stwierdzenie

dotyczące teorii użyteczności, które mówi, że pomiędzy wszystkimi dobrami istnieje pewna

komplementarność, psychiczna użyteczność. Użyteczność poszczególnego dobra jest to różnica użyteczności

posiadanego zapasu różnych dóbr, powiększonego o dane dane dobro, i użyteczność tego dobra jest zależna

od ilości wszystkich innych dóbr. Mayer przeprowadza także obronę kauzalizmu (przyczynowości –

wszystkie zjawiska można wyjaśnić podając ich przyczynowe związki i współzależności) i wykazuje braki

teorii współzależności, pojmowanej jako teorii ogólnej równowagi. Równania równowagi ogólnej nie mogą

objąć momentu czasu i nie mogą zatem przedstawić i wytłumaczyć procesu dochodzenia do stanu

równowagi. Natomiast rozumowanie przyczynowe operuje czasem i dlatego wyjaśnia po kolei dochodzenia

do równowagi. Można mówić o słuszności rozważań Mayera ale w krytyce równań równowagi ogólnej nie

bierze on pod uwagę metody równowag cząstkowych, która może posługiwać się przyczynowością.

Uczniowie Mayera: Hayek i Haberier stopniowo zbliżają się do kierunku neoklasycznego. Friedrich August

von Hayek zajmuje się głównie teorią koniunktur, stoją na stanowisku monetarnej teorii przeinwestowania.

Twierdzi, że w skutek działalności kredytowej banków stopa % bieżąca staje się niższa od stopy naturalnej.

Wywołuje to wzrost cen, który przerzuca oszczędności do produkcji dóbr dalszego rzędu => wydłużają się

procesy produkcyjne, a w danym okresie wypada więcej kapitału na jednostkę produktu => wzrasta popyt na

dobra produkcyjne, a popyt na dobra pierwszego rzędu wolniej za nim podąża => ceny wzrastają szybciej

niż dochód => to wywołuje zjawisko przymusowych oszczędności tzn. zmniejszania się realnej wartości płac

i innych dochodów, co finansuje wzrost produkcji. Tak przebiega boom koniunkturalny, okresy prod. nie

docsity.com

mogą przedłużać się stale, banki nie są w stanie sfinansować rosnącej wciąż produkcji i następuje kryzys,

dalszy wzrost cen dóbr konsumpcyjnych i spadek cen dóbr produkcyjnych. Rezultatem jest

przeinwestowanie w stosunku do potrzeb. W związku z tym stawia koncepcję neutralnego pieniądza – istotą

jej jest postulat, aby tak kształtować ilość pieniądza żeby nie wpływał on na zjawiska gospodarcze i nie

wywoływał swą ilością ani zwyżki ani zniżki cen. Jest to jednak niemożliwe bo jeśli będzie się zmieniać

ilość pieniądza to na skutek zmian produkcji będą się zmieniać ceny dóbr, co wpłynie na zmianę wartości

pieniądza. Jeśli wartość pieniądza ma być stała to będzie to musiało łączyć się ze zmianami ilości pieniądza

zgodnie ze zmianami produkcji co jest niemożliwe do uzgodnienia. Hayek ponadto jest gorliwym liberałem i

przeciwnikiem gospodarstwa planowego. Drugim uczniem Mayera był Gottfried von Haberier, który

zajmuje się zagadnieniami międzynarodowej wymiany oraz koniunktury. Do nowej szkoły wiedeńskiej

można zaliczyć jednego z ekonomistów młodszej generacji szkoły psychologicznej, a mianowicie Ludwig

von Mises. Zajmował się on z powodzeniem teorią pieniądza stawiając teorię wartości pieniądza, zbliżoną

do dochodowej, opartą na stosunku konsumpcji do kapitalizacji. Stworzył on monetarno - inwestycyjną

teorię koniunktur i twierdził, że funkcjonowanie życia gospodarczego jest spowodowane polityką kredytową

banków. Uważał on, że w razie wolnej konkurencji między bankami mogłyby one stosować zbyt liberalnej

polityki kredytowej. Jest on końcowym liberałem i twierdzi, że gospodarstwo kolektywistyczno – planowe

nie może prawidłowo funkcjonować z powodu braku rynkowych cen dóbr produkcyjnych i niemożliwy jest

prawidłowy rachunek gospodarczy.

Poglądy i dorobek A.F. von Hayeka. (pyt 57)

Uważa, że procesy inflacyjne sprzyjają przeinwestowaniu, prowadzą do rozproszenia środków i trudności w

zakończeniu rozpoczętych inwestycji. Zahamowanie inwestycji prowadzi do kryzysu. Jest on reprezentantem

neoliberalizmu w USA. Neoliberalizm to kierunek przeciwny podejmowaniu inwestycji gospodarczych

przez państwo, przywiązuje wagę do analiz historyczno – typologicznych. Uważa termin kapitał i socjalizm

za puste pojęcia, popiera gospodarkę rynkową i centralistyczną. Hayek twierdzi, iż tylko działania

mechanizmów rynkowych i elastyczny system cen może dokonać charakteryzacji działań gospodarczych.

Teoria równowagi ogólnej L.Walrasa.

Teoria ta jest odpowiedzią na pytanie jakie zadał Walras: jaka wymiana będzie sprawiedliwa? Taka w

procesie której wartości wymieniane będą sobie równe, tzn. gdy: 1)dobro ma jedną cenę w danej gospodarce,

2)cena dobra jest równa kosztom jego wytworzenia. Walras utrzymywał, że oba warunki będą spełnione w

przypadku wolnej konkurencji. W tym celu skonstruował model równowagi ogólnej. Uważał on

jednocześnie, że model ten przyczynia się do ustanowienia spokoju społecznego. Założenia: 1)każda z

gospodarujących jednostek max swoją użyteczność, 2)istnieje wolna konkurencja, 3)w gospodarce istnieje

mnogość jednostek gospodarujących, 4)występuje powszechna współzależność zjawisk (proces tworzenia

następuje w wyniku spotkania się na rynku konsumentów i producentów). Przykład rozumowania Walrasa:

co się stanie, gdy dana grupa konsumentów zmieni swoje preferencje? (więcej X). Cena x rośnie => wzrost

zysków producentów robiących x => rośnie popyt na czynniki potrzebna do produkcji x => cena tych

czynników produkcji rośnie => rośnie podaż czynnika potrzebnego do produkcji x. Występuje tu analiza

docsity.com

cząstkowa. Analizujemy zmiany zachodzące w ramach jednego rynku. W systemie proponowanym przez

Walrasa jest porządek, bowiem jest on koordynowany przez system cen (istnieje taki wektor cen, który

umożliwia powstanie równowagi ogólnej). 1)na każdym rynku popyt = podaż, 2)każdy wymieniający musi

osiągnąć max satysfakcji. 1 i 2 muszą być spełnione aby zaistniała równowaga ogólna. Formalne warunki

równowagi: konsument optymalizuje użyteczność, gdy MU1/P1 = MUn/Pn producent optymalizuje

użyteczność, gdy MD1/P1 = MDn/Pn.

Poglądy ekonomiczne V.Pareto. Krzywe ofelimiczności.

Przedstawiciel szkoły lozańskiej (pyt. 51), talent matematyczny. Prawo pareta – statystycznie

wyeliminowano tendencje rozkładu dochodu. Ujmuje procesy ekonomiczne od strony ilościowej i

funkcjonalnej współzależności. Zastępuje pojęcie użyteczności konstrukcją nowych obojętności w

odniesieniu do określonego dobra. Krzywe te razem z krzywymi preferencji i ścieżkami cen mają pomóc w

znalezieniu ceny równowagi konsumenta. Rozwinął prawo zmniejszających się przychodów z rolnictwa,

uważał że bardziej intensywne użycia jednostki ziemi powyżej pewnego punktu to przyczyna

zmniejszającego się przychodu. Wprowadził pojęcia preferencji – systemu subiektywnego ocen, które

odzwierciedlają potrzeby (gusty) odczuwane, na podstawie których konsument dokonuje wyboru.

Przedstawił rozwiniętą teorię równowagi gospodarczej (jako przedstawiciel szkoły lozańskiej). Autor

„Wykładu ekonomii politycznej” i „Podręcznika ekonomii politycznej”. W teoriach socjalistycznych i

politycznych zbliżył się do włoskiego faszyzmu. Próbuje tworzyć ekonomię „czystą” tzw. naukę na wzór

nauk przyrodniczych, miała to być ekonomia ścisła, obiektywna, ponadklasowa i powszechna. Zajmował się

czynnikami określającymi podaż (tj. kosztami prod.).

Szkoła matematyczna w Polsce i jej przedstawiciele.

Władysław Zawadzki (1885-1939) – ekonomista, prof. Uniwersytetu Wileńskiego, SGH. W swej pracy pt.

„Teoria produkcji” zmierzał do urealnienia teorii równowagi ekonomicznej przez charakterystykę podłoża

procesu produkcyjnego. Uważał, że wykorzystanie mechanizmu pieniężnego może dać efekty pozytywne

wtedy, gdy stopień niewykorzystania kapitału i pracy jest jednakowy. Był zwolennikiem wolnej gry sił

ekonomicznych. Jego metody pojawiły się w pełni dopiero w latach międzywojennych. Napisał też

„Zastosowanie matematyki do ekonomii politycznej” co jest uważane za samodzielny wkład dorobku szkoły

matematycznej.

W.St.Jevons i jego poglądy na temat wartości towaru. Kapitału i płac.

Praca jest działaniem skierowanym na uzyskanie zadowolenia, ale pociąga za sobą przykrość z użycia ciała i

umysłu. Zależność między pracą i płacą przedstawia wykres.

Pozyskiwanie owoców pracy – produktu i płacy towarzyszy jednocześnie przykrość i zadowolenie,

użyteczność płacy ma tendencję malejącą. Pozyskiwanie coraz większej ilości produktów pracy i coraz

wyższej płacy przynosi coraz mniejsze przyrosty zadowolenia i użyteczności.

Metodologiczne założenia szkoły neoklasycznej w pracach Alfreda Marshalla.

Zadowolenie

Przykrość

+

- 0 Płaca realna/ilość produktu

Stopień użyteczności pracy

Krzywa przykrości pracy

docsity.com

Grono uczniów Marshalla nazywane jest sz. Cambridge, gdyż pojęcie sz. neoklasycznej jest bardzo szerokie.

Wydał „Zasady ekonomii” a prace jego odegrały znaczącą rolę w rozwoju angielskiej ekonomii

subiektywistycznej. Zjawiska ekonomii ujmował w sposób subiektywny, nie odcinając się od tradycji

klasycznych starał się połączyć je z nowym, subiektywistycznym punktem widzenia. Związki między

zjawiskiem i wielkościami ekonom. mają charakter zw. funkcjonalnych, np. cena to funkcja popytu, a popyt

to funkcja ceny. Uważa, że wartość i cenę w równym stopniu określają popyt i podaż jak i podaż oraz koszty

produkcji. Prowadził analizę procesów rynkowych przy założeniu konkurencji doskonałej, jest twórcą teorii

wartości ceny, metody równowag cząstkowych, teorii popytu, pojęcie ceny popytu oraz elastyczny popyt,

podaż i renta konsumenta. Wg Marshalla gł. treść ekonomii stanowi stosunek człowieka do rzeczy, a nie

ekonom. stos. Między ludźmi. Zajmował się podstawowymi pojęciami ekonomicznymi, uważał że wywody

muszą być zrozumiałe dla całego społeczeństwa, badał także historię pojęć. Ekonomia to nauka jak ludzie

żyją, w codziennym życiu.

Teoria rynku i kategorii z nim związanych w poglądach A.Marshalla.

Teoria pieniądza A.Marshalla.

Za pieniądz uważa Marshall pieniądz kruszcowy, banknoty wymienialne i niewymienialne oraz bilety

państwowe, czyli prawne śr. płatnicze (czeki i weksle inne). Popyt na pieniądz kształtuje się w zależności od

siły kupna pieniądza. Wartością pieniądza jest wartość wymienna wykazująca się w ogólnym poziomie cen.

K*R P=M. O<K<1, P – Wartość jednostki pieniądza, R – realny dochód społeczny, M – ilość pieniądza, K –

ułamek realny dochodu społeczeństwa trzymanego w postaci rezerw kasowych.

Statyka i dynamika w ujęciu J.B.Clarka.

Spośród przedstawicieli sz. neoklasycznej o statystyce i dynamice mówi Clark. Nauka ekonomii zajmuje się

pozostawianiem i wykorzystaniem bogactw. Spośród jej 3 części: pierwsza zajmuje się bogactwem, druga

dotyczy statystyki społ. –gospod. i mówi co stanie się z bogactwem gdy społeczeństwo jest zorganizowane i

nie ma w nim zmian, trzecia część dotyczy dynamiki społ. – gosp. i mówi o tym co stanie się z bogactwem i

dobrobytem wspólnoty pod wpływem faktu, iż społecz. zmienia się ze względu na formę i sposoby działania.

Teoria krańcowej produkcyjności pracy i kapitału w poglądach J.B.Clarka.

Clark zakłada, że posługujemy się kapitałem niezmiennym wartościowo, lecz rzeczowo. Na sumę wartości

kapitału składają się różne dobra zależne od potrzeb technicznych produkcji, wobec zmienności rzeczowego

składu kapitału możliwe jest optymalne dostosowanie niezmiennego wartościowo kapitału do ilości pracy.

Przy powiększaniu ilości pracy ilość ogólna produktu wzrasta, lecz mniej niż proporcjonalnie w stosunku do

przyrostu jednostek pracy, czyli w miarę powiększania ilości robotników spada produkcyjność ich pracy.

Ilość produktu jest wynikiem współdziałania pracy i kapitału, w tym przypadku każda dodatkowa jednostka

pracy pracuje z coraz to mniejszą jednostką kapitału, a więc jest mniej wydajna. Przyrost produktu jest

mniejszy niż przeciętny produkt, przypadający na robotnika. X – ilość robotników, P – ogólny produkt,

wyprodukowany przez całą grupę produkt przeciętny = P/X, P’ – przyrost produktu powstały na skutek

zatrudnienia dodatkowego robotnika – robotnika krańcowego. P’<P/X. Wszyscy robotnicy są równie

produkcyjni, jak robotnik krańcowy – każdy z nich mniej produkuje, bo pracuje z mniejszą ilością kapitału

wskutek większej ilości robotników. Krańcowa produkcyjność wyznacza specyficzną produkcyjność samej

docsity.com

pracy i przypisana jest kapitałowi. Możemy sformułować prawo zmniejszającej się krańcowej

produkcyjności pracy występujące przy powiększaniu ilości pracy przy niezmiennej wielkości kapitału. Jest

ono postacią tzw. prawa zmniejszających się przychodów czyli zmniejszającej się wydajności. Wykres dla

powiększania się ilości pracy przy niezmiennej wartości kapitału. W stanie statycznym (przy zał. Wolnej

konkurencji) 1)płaca = krańcowy produkt, 2)płaca < krańcowy produkt, opłacałoby się przedsiębiorcy

zatrudnić nowego pracownika, aż do punktu 1 gdyż dawałoby mu zysk, 3)płaca > krańcowy produkt,

przedsiębiorca ponosiłby straty, robotnik płacony byłby powyżej swojej produkcyjności (koszty), nadwyżka

robotników musiałaby być zwolniona. Wykres dla niezmiennej ilości pracy, a powiększającym się kapitale.

– prawo zmniejszającej się produkcyjności kapitału, - każda dodatkowa jednostka kapitału daje coraz

mniejszy przyrost produktu, - krańcowa produkcyjność kapitału wyznacza procent, - w skutek działania

wolnej konkurencji oraz idealnej ruchliwości czynników produkcji przestrzeń residualna EBC z pierwszego

wykresu musi być równa AB’C’D’. Wielkość kapitału i ilości pracy dostosowują się do siebie za pomocą

swoich wynagrodzeń. Wartość produktu = wielkość zatrudnienia i pracy x wynagrodzenie. Daje to max

produkcyjności i pełne zatrudnienie każdego czynnika produkcji.

Szkoła neo-klasyczna w Polsce i jej przedstawiciele.

Adam Krzyżanowski, Witold Krzyżanowski, Feliks Młynarski, Edward Lipiński, Stefan Rosiński, Wacław

Fabierkiewicz, Edward Taylor, Witold Trąmpczyński.

Teoria pieniądza i stóp procentowych w poglądach Knuta Wicksella.

Wicksell – przedstawiciel szkoły matematycznej i twórca szkoły sztokcholmskiej (przełom XIX i XX w),

która m.in. próbowała dać nowe ujęcie teorii stopy% i teorii ceny, rozwinął teorię dochodową pieniądza.

Teoria koniunktury K.Wicksella.

Wisksell wykazał związki pomiędzy ogólnym poziomem cen, a ilością pieniądza (teoria ilościowa). Jednak

potem przekształca ją na teorię dochodową. Popyt na pieniądz to popyt na zapasy kasowe. Głównym

czynnikiem jest tutaj wielkość dochodu. Teoria stopy% wiąże się z teorią pieniądza. Stopa naturalna

(normalna) to taka, którą eliminuje wpływ pieniądza na ceny (% ustala się wtedy bez wpływu pieniądza).

Początkowo określał ją jako stopę dochodowości kapitału rzeczowego, później jako stopę odpowiadającą

ściśle punktowi równowagi między popytem na kapitał pożyczkowy, a podażą funduszu oszczędności.

Wprowadza pojęcie stopy % rynkowej (bieżącej), która powstaje w wyniku podaży i popytu funduszów

pożyczkowych. Stopa ta jest różna od stopy naturalnej, gdyż wielkość tych funduszy waga się na skutek

polityki kredytowej banków. Gdy stopa bieżąca jest równa naturalnej, to jest wtedy neutralna. Zwykle stopa

bieżąca jest różna od naturalnej – gdy bieżąca jest niższa niż naturalna, to jest sytuacja korzystna dla

pożyczkobiorców. Wzrasta zapotrzebowanie na kredyt, przekraczając podaż oszczędności, które są

uzupełnione przez środki wytwarzane przez banki. Inwestycje i ceny rosną. Proces ten przemienia się w

inflację a w końcu w załamanie. Gdy stopa bieżąca jest wyższa od naturalnej, zmniejsza się zapotrzebowanie

na kredyt, część oszczędności nie będzie zużyta, kredyty będą spłacane w części lub w całości, nastąpi

spadek cen, zysków, inwestycji, co doprowadzi do depresji gospodarczej => spadek dochodów

społeczeństwa. To było (falowanie gospodarcze) => ożywienie oznacza wzrost dochodu, a depresja jego

spadek – gospodarka faluje. Stanowi to podstawę teorii koniunktur Wicksella, który uważa, że rozwój

techniki i wzrost ludności są przyczynami falowania gospodarczego. Wicksell twierdzi, że oszczędności

docsity.com

często nie są równe inwestycjom => na tym stwierdzeniu opiera się falowanie życia gospodarczego i

dochodu społecznego. Falowanie dochodu społecznego, stanowiące istotę koniunktury jest połączone z

czasem, odbywa się w określonym czasie. Teoria koniunktur zbliża analizę do rzeczywistości.

Teoria koniunktury G.Casela.

Jest on przedstawicielem szkoły szwedzkiej – twórcą teorii parytetu siły nabywczej, stwierdza że wzajemny

stosunek poszczególnych walut ustala się na zasadzie porównania ich siły nabywczej, jaką reprezentuje na

rynku wewnętrznym. Swą teorię przeinwestowania wyłożył w pracy pt. „Teoria społecznej ekonomii”.

Zdaniem Casela postęp gospodarczy przygotowuje ekspansję inwestycyjną, która zaczyna w końcowym

okresie depresji, gdy stopa % jest niska i inwestycje wydają się wysoko rentowne. Wzrost inwestycji

prowadzi do ogólnego ożywienia, które po pewnym czasie zostaje zahamowane przez kryzys nadprodukcji.

Przyczyną kryzysów jest niedostateczny poziom oszczędności. Rozpoczyna się więc kryzys, którego

przyczyn trzeba szukać w zbyt małych społecznych oszczędnościach. Przesłanką ożywienia jest wzrost

nakładów inwestycyjnych, bodźce dla nich stworzą spadek kosztów produkcyjnych, obniża się też płaca

robocza. Bodźce do inwestowania stworzą też postęp tech. Następuje ożywienie inwestycyjnych działań i

gospodarka powtarza cykl koniunkturalny, ale już na wyższym poziomie rozwoju ekonomicznego. Casel

dowodził, że kryzysy wynikają z postępu gosp.

Teoria koniunktury Alberta Aftaliona. Teoria akceleracji.

Narzędziem analizy dynamicznej jest tzw. zasada przyspieszenia, nazywana też akceleratorem. Aftalion pisał

m.in. o tym w pracy dotyczącej teorii kryzysów ekonomicznych. Zasada akceleracji zmierza do wykazania,

że zmiana w popycie wywołuje większe zmiany w popycie na dobra inwestycyjne używane do ich produkcji.

Wysokość stopy akceleracji zależy od trwałości urządzeń wytwórczych. Zasada akceleracji działa tylko przy

zmianie tempa wzrostu produkcji dóbr konsumpcyjnych, działa też przy dobrach trwałego spożycia oraz

przy zapasach towarów. Zasada ta wyraża warunki techniczne procesu wzrostu. Jest przedstaw. teorii

psychologicznej kursu walutowego – kurs waluty to wynik indywidualnych cen użyteczności waluty obcej

przez nabywców i sprzedawców. Przyczyny boomu inwestycyjnego widać w nasyceniu rynku

inwestycyjnego.

Poglądy ekonomiczne J.A.Schumpetera.

Teorię rozwoju gospodarczego zawarł w pracy pt. „Teoria rozwoju gospodarczego”, a inne prace to: „Cykle

koniunkturalne” i „Kapitalizm, socjalizm i demokracja”. Podstawowe znaczenie przypisuje czynnikom

wewnętrznym tkwiącym w znanym układzie gospodarczym i stającym się przyczynami rozwoju

gospodarczego, czynniki te to innowacje, w gospodarce statystycznej wytworzony produkt ulega podziałowi

między 2 podstawowe czynniki prod. (pracę i ziemię). Zysk powstaje w warunkach dynamiki gospodarczej,

a pogoń za nimi jest przyczyną rozwoju gospodarczego. % to konsekwencja wzrostu gospod., jako

opodatkowanie zysku. Inwestycje stwarzają możliwości dla wzrostu gospodarczego. Uważał, że w

gospodarce kapitalistycznej inwestycje decydują o rozmiarach oszczędności. Kryzys to okres przywracania

równowagi, przy czym każdy cykl realizuje się na wyższym poziomie. Postęp gospodarczy ma tendencje do

depersonalizacji i autonomizacji. Socjalizm wg Schumpetera to system gospod. scentralizowany, w którym

państwo decyduje o rozwoju. Formułuje teorię pokojowej transformacji kapitalizmu. Przyczyną postępu jest

to, że część przedsiębiorców nie jest zadowolona z istniejącego stanu rzeczy i dąży do jego przekształcenia.

docsity.com

Wg Schumpetera konieczne jest dynamiczne ujmowanie procesów gospod. Na stopę % mają wpływ

zjawiska pieniężne. Wydatki inwestycyjne decydują ostatecznie o rozmiarach społ. oszczędności. W

pierwszym okresie ekspansywnego rozwoju istotny jest dla finansowania inwestycji mechanizm

przymusowych oszczędności.

Scharakteryzuj dorobek w teorii ekonomii najwybitniejszych przedstawicieli szkoły szwedzkiej w XX

wieku.

Szkoła szwedzka (szkoła sztokholmska) to kierunek ekonom. polit., który powstał na przełomie XIX i XX w.

Twórcą był Wicksell (69,70), pozostali przedstawiciele to: Cassel (71), Frisch, Lindahl, Lundberg, Myrdal,

Ohun. Szkoła szwedzka – odrzuca prawo Say’a, uważa, że może istnieć niezgodność globalnego popytu z

globalną podażą, dała nowe ujęcie teorii stopy % i ceny. Stworzyła pojęcie dynamiki ekonomicznej i

równowagi dynamicznej, a szczegółowo zajmował się tym Lundberg, który także próbował badać zmiany w

systemie ekonomicznym. Lundberg bada wpływ zmian stopy % na inwestycje i oszczędności. Szkoła

szwedzka uzupełnia analizę funkcjonalną analizą przyczynową, teoria handlu ujmuje problem handlu

zagranicznego w ogólnej teorii lokalizacji, wymiana m.narod. jest formą wymiany m.regionalnej. Szkoła ta

zmodyfikowała teorię kosztów komparatywnych, która przybiera formę tzw. nominalnej kombinacji

kosztów. Bada zagadnienia wzrostu gospodarczego. Myrdal uważany jest za propagatora socjotechniki

(inżynieria społeczna), która jest nauką która na podstawie m.in. ocen społecznych proponuje środki do

osiągnięcia zamierzonych celów społecznych. Myrdal uważał za konieczne przyspieszenie rozwoju krajów

ekonomicznie mniej zaawansowanych. M.in. Ohlin stworzył rozwiniętą koncepcję czynników produkcji,

zgodnie z którą różnice w kosztach komparatywnych powstają na skutek różnych cen czynników produkcji,

które to kształtowały się pod wpływem rzadkości lub obfitości ich majątków kraju (regionie). Ohlin uważał,

że różnice w cenach czynników produkcji (w różnych krajach/ regionie) zależy od podaży i popytu. Ohlin

uważał też, że nie ma swobody w przemieszczaniu się między krajami/ regionami, czynników produkcji, jest

tylko swobodne przemieszczanie się towarów, natomiast w obrocie kraju/ regionu ma miejsce swobodne

przemieszczanie się zarówno towarów jak i czynników produkcji.

Teoria niedoskonałej konkurencji w teorii ekonomii.

Konkurencja to walka przedsiębiorców o korzyści ekonomiczne uzyskiwane przy sprzedaży towarów oraz

przy zaopatrywaniu w śr. produkcji i siłę roboczą. Konkurencja występuje wszędzie tam gdzie istnieje

prywatna własność oraz gospodarka towarowa. Konkurencja doskonała (czysta) – konkurencja między

przedsiębiorstwami sprowadza się do ulepszania metod produkcji, co znajduje naśladowców i w przypadku

wzrostu stopy zysku ponad normalny poziom (dla danej gałęzi) powoduje napływ nowych przedsiębiorców.

Konkurencja niedoskonała (monopolistyczna) – ma miejsce gdy przedsiębiorstwa mają swobodę

manipulowania ceną i korzysta z niej wyznaczając taką cenę, która pozwoli na osiągnięcie maksymalnego

zysku.

Krytyka szkoły neoklasycznej dokonana przez J.M.Keynesa.

Dochodzenie do równowagi wymaga wystąpienia wahań cyklicznych, których wyrazem są zmiany dochodu

narodowego. Osiągnięty tak stan równowagi będzie nietrwały, gdyż przestaną działać mechanizmy

prowadzące do równowagi, którym jest równowaga oszczędności inwestycji. Przy danym poziomie dochodu

nie ma w modelu Keynesa mechanizmów wyrównujących wielkość oszczędności i inwestycji. Tym właśnie

docsity.com

różnią się model Keynesa od modelu neoklasycznego, w którym mechanizm stopy % miał zapewnić

wyrównanie się oszczędności i inwestycji przy danym poziomie dochodu narodowego.

Znaczenie teorii krańcowej skłonności do konsumpcji i krańcowej skłonności do oszczędzania w systemie

poglądów ekonomicznych J.M.Keynesa.

Krańcowa Skłonność do Konsumpcji (KSK) to stosunek przyrostu konsumpcji (C) do przyrostu dochodu

(Y). Gdy wzrasta dochód narodowy– rośnie konsumpcja, a KSK maleje. Wielkość konsumpcji jest

funkcją dochodu narodowego. Krańcowa Skłonność do Oszczędności (KSO) to stosunek przyrostu

oszczędności (S) do przyrostu dochodu (Y). Im więcej ludzie oszczędzają tym bardziej przyrost

produkcji (W) zmniejsza się i wzrasta stopa bezrobocia. Wielkość dochodu, która nie zostanie wydana

będzie zaoszczędzona. Wg Keynesa powiększenie oszczędności przy danym stanie wywołuje zmniejszenie

pobudek do inwestowania i spadek dochodu KSK i KSO wzajemnie się uzupełniają. Y=C+S, C+S+1,

Y=P+I, KSK=C, KSO=S, Y– doch. narodowy, C – konsumpcja, S – oszczędności, Y– przyrost doch.

narodowego, C– przyrost konsumpcji, S– przyrost oszczędności, I – inwestycje.

Teoria pieniądza w poglądach J.M.Keynesa. (pyt 79)

Preferencja płynności i znaczenie stóp procentowych u J.M.Keynesa.

Preferencja płynności to skłonność do przechowywania rezerw pieniężnych (przez daną jednostkę gospod.)

w formie płynnej. Zależy ona od przyczyn natury technicznej jak i przyczyn psychologicznych.

Inwestowanie oznacza rezygnację z płynności, a rezygnacja ta musi być wynagrodzona opłatą %. Na rozmiar

preferencji płynności wpływa ilość pieniędzy w obiegu (więcej pieniędzy – tym stopa % mniejsza). Główna

cecha polityki bankowej to dążenie do powiększenia ilości pieniądza w obiegu. Keynes mówi, że ilość

pieniądza to czynnik, który razem z preferencją płynności wyznacza stopę %.

Inwestycje w systemie J.M.Keynesa. Teoria mnożnika inwestycyjnego.

Społeczeństwo może wydać na inwestycja mniej lub więcej niż zdecydowało się zaoszczędzić. Wg Keynesa

wielkość inwestycji nie jest określona wielkością oszczędności. Wahania w wielkości inwestycji to

przyczyna zmian w wielkości dochodu narodowego. Wnioski Keynesa: im większe inwestycje, tym większy

popyt, a także dochód narodowy, rolę zwiększenia popytu mogą spełnić inwestycje produkcyjne jak i

nieprodukcyjne (tj. szkoły, mieszkania, drogi, mosty), inwestycje to też przyrost zapasów i rezerw w

gospodarce, inwestycje nie mogą zaniknąć, gdyż pewne ich rozmiary są konieczne aby nie dopuścić do

dekapitalizacji gospodarki, wzrost inwestycji przywraca równowagę. Dla Keynesa inwestycje to czynnik

tworzący popyt i w ten sposób oddziaływały na poziom dochodu narodowego. W warunkach depresji

gospodarczej konieczna jest ingerencja państwa zmierzająca do regulowania rozmiarów inwestycji. W

związku z tym państwo powinno podjąć program inwestycji publicznych – efekt to zwiększenie zatrudnienia

i popytu konsumpcyjnego. Teoria mnożnika inwestycji wyjaśnia związki między inwestycjami a dochodem

narodowym (Y). Wielkość Y zależy od krańcowej skłonności do konsumpcji (C/Y).Teoria ta pomaga w

badaniach nad dynamiką gospodarczą. Równanie: Y=kgdzie K to mnożnik zwiększający doch ód

narodowy. Ponieważ k=Y/I, to k=Y/Y-C, to k=1/ (bez zapisów wszystkich przekształceń). M

docsity.com

służy Keynesowi do badania zmian w inwestycji i do ich oddziaływania na kształtowanie się dochodu

narodowego i zatrudnienia.

Teoria zatrudnienia w poglądach ekonomicznych J.M.Keynesa.

Keynes sformułował nowe argumenty przemawiające za protekcjonizmem (było to w latach wielkiego

kryzysu) z punktu widzenia teorii zatrudnienia: gdy utrzymuje się długotrwale, niepełne zatrudnienie i

niepełne wykorzystanie aparatu wytwórczego z braku popytu to kraj powinien dążyć do popierania eksportu

i ograniczenia importu.

System ekonomiczny J.M.Keynesa jako teoretyczne uzasadnienie interwencjonizmu państwa we

współczesnej gospodarce.

Keynes interesuje się stanem ogólnej stagnacji, w którą wszedł kapitalizm i w związku z tym chce wykryć

przyczyny i wskazać śr. zaradcze. Teoria Keynesa to teoria, która pokazuje państwu metody integracji w

stosunki gospod. Analiza gospodarki przeprowadzona przez Keynesa doprowadza do wniosku, iż

współczynnik kapitalizacji nie zapewni pełnego wykorzystania czynników gospod., wysuwając program

gospodarczy, w którym odrzuca dogmat, iż państwo nie powinno ingerować w stos. gosp. Środki

proponowane przez Keynesa dzieli się na pośrednie i bezpośrednie, zależnie od stopnia angażowania się

państwa w działalność gospod. metoda por. to obniżenie stopy %, a także zwiększenie opodatkowania

wysokich dochodów z równoczesnym zwiększeniem świadczeń na rzecz niżej uposażonych. Keynes wie, że

w warunkach depresji gospod. metody por. mogą nie wystarczać. W związku z tym konieczna jest

bezpośrednia ingerencja państwa, która zmierzać będzie do regulowania rozmiarów inwestycji.

Najważniejsze to podjęcie przez państwo (w okresie depresji) programu inwestycji publicznych (np. budowa

dróg, szkół). Ocena: Keynes opiera się za zał., że państwo kapitalistyczne zdolne jest do prowadzenia

bezstronnej polityki antydepresyjnej w której działa w interesie społ. jako całości (m.in. ograniczając

najwyższe dochody, podwyższając niskie) należy do wielkich mitów ekonomii burżuazyjnej. Powiązania

klasowe nowoczesnego państwa są tak istotne, że musiano działać przede wszystkim w interesie klasy

kapitalistów.

Poglądy społeczno-ekonomiczne Torsteina Veblena.

Instytucjonalizm stanowi zapoczątkowany przez Veblena kierunek w ekon. polit., który rozwinął się w USA

w latach 20 XX w i w którym kładziono nacisk na badania instytucjonalnych ram działalności gospodarczej.

Główne dzieła: „Teoria klasy próżnującej”, „Teoria działalności przedsiębiorczej”, „Instynkt dobrej roboty”.

Veblen krytykował kapitalizm, badał procesy ekonomiczne zachodzące w ówczesnym okresie w USA, m.in.

rozwój wielkich przedsiębiorczości, monopole, krachy giełdowe, kryzysy ekonomiczne. Interesowała go

społeczna strona przemian. Krytykował w ekon. polit. neoklasycyzm przesłanek filozoficznych i

metodologicznych w ekonomii burżuazyjnej. Krytykuje hedonizm – zasady postępowania „homo

oeconomicus”. Veblen był pod wpływem teorii ewolucji Darwina, za podstawę wyboru konsumenta uważał

tradycję, zwyczaje, naśladownictwo. Veblen uważał, że w postępowaniu ludzi występują pewne reguły –

instytucje, które definiuje jako zespoły zwyczajów, nawyków myślenia oraz sposobów i metod działania

istniejących przez długotrwałą praktykę i powszechne uznanie w danej grupie społecznej. Całokształt

cywilizacji ujmuje jako system instytucji, podstawowa cecha współczesnej cywilizacji to jej pieniężny

charakter, kapitał to „kultura pieniężna”, zwraca uwagę na przeciwieństwa między „światem przemysłu” i

docsity.com

„światem interesu”, które są sprzecznością pomiędzy technologią i instytucjami. Przyczyna: w tych sferach

występują inne motywy, cele, normy postępowania, ukazuje klasę kapitalistów – właścicieli jako klasę

próżnującą. Veblen odrzuca model wolnej konkurencji i krytykuje motyw zysku, teoria rozwiniętego

kapitalizmu.

Instytucjonalizm i jego założenia, teorie poznawcze, przedstawiciele.

Instytucjonalizm – powstał w USA jako w pewnym stopniu relacja przeciw przesadnemu hołdowi przez

amerykańską, przeważnie neoklasyczną ekonomikę subtelnym rozważaniom psychologicznym o motywach

działania człowieka, używanym za podstawę badań teoretycznych oraz przeciw zaniedbaniu przez nią

studium warunków społecznych gospodarowania, tak właśnie silnie i szybko zmieniających się w owym

czasie w tym kraju. Zapoczątkował go Thornstein Veblen, profesor ekonomiki na University of Chicago,

później na Standford University of Missouri, a wreszcie na New School for Social Research w New York.

Krytykując współczesny stan ekonomiki żądał on by nauka ta nie ograniczała się do analizy normalnych

wypadków i „taksonomicznego punktu widzenia”, polegającego na rozpatrywaniu wyłącznie wymierzalnych

motywów działania w formie ich zewnętrznych skutków jak klasycy ani do samego opisu zjawisk, jak

historycy, lecz by dawała genetyczny rozbiór gospodarczego życiowego procesu w całej jego pełni.

Najwybitniejszym przedstawicielem instytucjonalizmu amerykańskiego jest Wesley Clair Mitchell w New

York. Zajmuje on ostrożne i umiarkowane stanowisko wskazuje, że próby oderwania się ekonomiki od

psychologii nie prowadzą do celu gdyż opierają się na mylnym sądzie, iż jedyny punkt styczny ekonomiki z

psychologią leży w zagadnieniu motywów działania ludzkiego. Zbliżony w pewnej mierze do

instytucjonalistów był Francois Simiarid profesor Conservatoire National des Arts et Metiers i Ecole

Pratique des Hautes Etudes przy Sorbonie w Paryżu. Odnosząc się krytycznie tak do ekonomicznego

rozumowania, opartego na dedukcji czy na metodzie matematycznej jak i do zastępowania go historycznym

opisem, propagował on własną metodę wzorowaną na eksperymentalnych naukach przyrodniczych, którą

nazwał metodą pozytywną.

Neoinstytucjonalizm. Przedstawiciele i problematyka.

Ojcami teorii byli: Veblen, Commons, Mitchel, J.M.Clark. Clarence Edwin Ayres kultura jest

„zorganizowanym układem ludzkich zachowań”, w którym występują 2 obszary – instytucjonalny i

technologiczny. Świat gospodarczy znajduje się ciągle pod presją 2 sił: różnych instyt. np. legendy,

zwyczaje, hierarchia społ., które stawiają opór i opóźniają przystosowanie się układu do bodźców

generowanych przez technikę. Gospodarka przemysłowa bazuje na technologii, nauce i proliferacji narzędzi

pracy. Pomiędzy gosp. cenową a przemysłową występuje sprzeczność bo gosp. cenowa często hamuje

rozwój gosp. przemysłowej. Te zachowania tłumaczy teoria wart. społecznej. Karl Palanyi – przedstawił

rozpad cywilizacji XIX w, która opierała się na 4 instytucjach: równowadze sił, złotym standardzie,

samoregulującym się rynku i liberalnym państwie. Wojna totalna, kryzys lat 30-tych i nowa wojna

przyniosły praktycznie likwidację tej cywilizacji. Cywilizacja ta upadła bo jej gospodarka opiera się na

własnym interesie i działa wbrew interesom społ. Geoffrey M. Hodgson – wprowadził 4 działy: koncepcja

wymiany, instytucji rynku, przedsiębiorstwa i kwestii oczekiwań. Wymiana to zjawisko rozumie jako

transfer praw własności Wprowadził on pojęcie „kontrakt zanieczyszczany” jako realnie występujących

umów, podlegających wpływom środowiska kulturowego.

docsity.com

Współczesne teorie pieniężne koniunktury.

Psychologiczne teorie koniunktury.

Od teorii koniunktur do teorii wzrostu gospodarczego.

Model wzrostu R.F.Harroda.

Punktem wyjścia tego modelu jest keynesowskie równanie J=S ale uwzględniające założenie, że w długim

okresie zrealizowane inwestycje są równe faktycznym oszczędnościom Jex post = Sex post oznaczając przez

G stopę wzrostu dochodu narodowego, przez C krańcowy wsp. kapitałowy a przez S stopę oszczędności

otrzymuje się podstawowe równanie modelu: Gw*Cr=S. Spełnienie tego warunku oznacza, że stopa zwrotu

zapewni wykorzystanie dostępnych zdolności produkcyjnych i zrównoważy oszczędności z inwestycjami,

ale nie zagwarantuje jeszcze osiągnięcia pełnego zatrudnienia. Dlatego Harrod wprowadził następny

czynnik: naturalną stopę wzrostu Gn, który uwzględnia przyrost naturalny ludności i postęp techniczny.

Zatem idealnym stan byłby gdyby faktyczna stopa wzrostu G równa była stopie gwarantowanej i naturalnej

G=Gw=Gn Za pomocą tego modelu wzrostu można wytłumaczyć przebieg cyklu gosp. Chodzi o to że

faktyczna stopa zwrotu oscyluje wokół stopy gwarantowanej i nie osiąga pułapu wyznaczonego przez

naturalną stopę wzrostu. Przyczyny kryzysu Harrod upatruje w niedostatecznej elastyczności gospodarki,

długotrwałej stabilności współczynnika kapitałowego oraz skłonności do nadmiernego oszczędzania.

Model wzrostu Domara.

Założenia dla owego modelu to: konieczną przesłanką realizacja wzrostu zrównoważonego w gospodarce

kapitalistycznej jest ingerencja państwa w stosunki gospodarcze – teza o niewystępowaniu w gosp. opóźnień.

Przyrost inwestycji prowadzi do wzrostu dochodu i przeciętna i krańcowa skłonność do oszczędności są

sobie równe i są wielkością stałą. Współczynnik kapitałochłonności jest także wielkością stałą a inwestycje

to wielkość netto. Y/Y=P/P gdzie Y– dochód narodowy zależny od wydatków konsumpcyjnych i

inwestycyjnych społeczeństwa. Y– przyrost dochodu narodowego, P – zdolność produkcyjna gosp., P–

przyrost zdolności prod. gosp.

Model wzrostu W.W.Rostowa.

Rostow napisał monografię stadia wzrostu gospodarczego: manifest niekomunistyczny. Miało to być

świadome wyzwanie dla marksowskiego materializmu historycznego. Rostow wyróżnił 5 stadiów wzrostu:

gospodarka tradycyjna (słabe rolnictwo, prosta reprodukcja); tworzenie warunków do „pchnięcia”- handel,

przemysł, technologia, struktura instytucjonalna; gospodarka zrywu, której detonatorem mogą być odkrycia i

rewolucja; gospodarka dojrzała (dominacja przemysłu ciężkiego); gospodarka masowej konsumpcji.

Ekonomia dobrobytu i jej założenia metodologiczno-teoretyczne.

Ekonomia dobrobytu powstaje na gruncie ekonomii marginalnej. Początków tej koncepcji można

doszukiwać się w teorii S. Simondiego, który podkreślił, że przedmiotem ekonomii powinien być dobrobyt

społeczny i że osiągnięcie go wymaga realizacji określonej polityki gospodarczej przez państwo.

Narzędziem analizy ekonomii dobrobytu była teoria renty konsumenta (Marshalla) – przyrosty renty są

mniejsze przy wysokich dochodach niż przy niskich. Twórcą teorii ekonomii dobrobytu jest Pigou, który

opisał w pracy pt. „Ekonomia dobrobytu”. Krytykuje on dotychczasowe kierunki rozwoju ekonomii

burżuazji, uważa że zwiększenie dobrobytu społecznego zależy od dynamiki wzrostu „dywidendy

narodowej” (dochód narodowy). Jest za równoczesnym podziałem dochodu narodowego, istotne znaczenie

docsity.com

dla dobrobytu ma zapewnienie stałości dochodu. Druga faza rozwoju ekonomii dobrobytu nazywana jest

Nową ekonomią dobrobytu. Jej główni przedstawiciele to: Bergson, Hicks, Kaldor, Lerner, Little. Poruszane

zagadnienia: problem optimum dobrobytu, które powinno spełniać 2 warunki:1)zapewniać alokację

czynników produkcji, 2)zapewniać podział dochodu narodowego, gwarantujący optymalizację dobrobytu.

Nowa ekonomia dobrobytu postuluje o kontrolę przez państwo lub inne formy interwencji, które zapewnią

stan optimum produkcji. Jeden z postulatów ekonomii dobrobytu to żądanie powrotu zasad konkurencji

doskonałej, która pomoże w zwiększaniu dobrobytu społecznego. Właściwy podział dochodu narodowego,

stabilizacja gospodarki jako przesłanka dobrobytu, rozwój struktur monopolistycznych prowadzi do

deformacji rynku. Silną stroną Ekonomii dobrobytu jest to, że nie dostrzega prawie wcale problemów

gospodarczych. Jest koncepcją statyczną.

Poglądy społeczno-ekomomiczne J.K.Galbraitha. Teoria społeczeństwa przemysłowego.

Główne prace: „Amerykański kapitalizm”, „Społeczeństwo obfitości”, „Nowe społeczeństwo przemysłowe”,

w których próbuje przedstawić kierunek ewolucji gospodarki amerykańskiej, wskazać jej mocne i słabe

strony oraz nakreślić program pozytywny. Poglądy: we współczesnym kapitalizmie konkurencja została

„zastąpiona” przez „siły równoważące”, którymi są zrzeszenia nabywców i sprzedawców przeciwdziałające

nadużywaniu władzy gospodarczej. Galbraith analizuje niedostatki amerykańskiego kapitału- głównie

nawyki myślowe i „mądrości konwencjonalne” społeczeństwa. Pokazuje, że ze wzrostem produkcji nie idzie

powszechny dobrobyt, ani właściwe kierunki konsumpcji. W następstwie rozwoju nowoczesnej technologii

wytwarza się struktura systemu przemysłowego. Polega to na tym, że powstają wielkie korporacje, dobrze

zorganizowane, które kontrolują gospodarkę uprzemysłowionych krajów. Są one wytworem nowoczesnej

technologii. W korporacjach tych – „korporacje dojrzałe” decyzje podejmują zespoły specjalistów. Galbraith

jest zwolennikiem poglądu, iż kierownictwo działalności gospodarczej przechodzi w ręce tzw.

„technostruktur” korporacji (grupy menadżerskie). Rozwój planowania w korporacjach łączy się z

ograniczeniem nad nimi władzy rynku. Korporacje ustalają ceny, które kształtują stosunki rynkowe. Celem

korporacji nie będzie maksymalizacja zysku, lecz eksploatacja produkcji i rozwój. Stabilność gospodarki, do

której dąży państwo ułatwia procesy planowania w korporacji.

Neoliberalizm w ujęciu monetarystów.

Teoria popytu na pieniądz w ujęciu M.Friedmana.

Friedman mówi, iż stabilność wskaźnika szybkości obiegu pieniądza jest wysoka. Twierdzi, że popyt na

pieniądz w długim okresie jest wysoce stabilny i może być obliczony na podstawie ograniczonej liczby

zmiennych występujących w funkcji popytu na pieniądz. Bada wpływ różnic między popytem a podażą

pieniądza na cykl gospodarczy. Popyt na pieniądz należy traktować jak popyt na każdy inny aktywny....

popyt ten określają m.in. czynniki takie jak: bogactwo i preferencje, gusty właścicieli. Funkcja popytu na

pieniądz została wzbogacona (przez Friedmana) o wprowadzenie zmiany – „oczekiwana stopa inflacji”.

Polityka monetarna i mechanizm transmisji w ujęciu M.Friedmana.

Mechanizm transmisyjny – układ przynoszący zmiany w nominalnych i realnych bilansach pieniądza na

decyzje o wydatkach. Zmiany w podaży pieniądza zmieniają strukturę portfela aktywów posiadanych przez

podmioty gospodarcze. W portfelu występują walory pieniężne i niepieniężne, a wśród pieniężnych głównie

gotowizna. Jeżeli w pewnym momencie podaż pieniądza będzie wyższa od pożądanej przez jednostki

docsity.com

gospodarujące to pozyskane pieniądze będą wydawane na pozyskanie dodatkowych walorów. Zdaniem

Monetarystów te wzmożone zakupy „rozładują się” ostatecznie we wzroście cen i mogą pobudzić zjawiska

inflacyjne. Friedman dowodzi, że między szczytowymi punktami zmian w podaży pieniądza a późniejszymi

szczytami aktywności gospodarczej upływa 12-18 miesięcy. Podobnie bodziec w postaci dodatkowej podaży

pieniądza przynosi wzrost dochodu nominalnego po 6 miesiącach.

Debata nad polityką fiskalną, efekt wypychania – neokeynesiści contra monetaryści.

Efekt wypychania – teoria neoklasyków: przedstawicielem neoklasyków był Friedman. Rozpatrywał on

działanie tego efektu po wyizolowaniu czystego bodźca fiskalnego, nie związanego z ekspansją monetarną, a

więc kiedy następuje zmiana poziom wydatków budżetowych lub obciążeń podatkowych bez zmian ilości

pieniądza w obiegu. Bodziec fiskalny może zadziałać negatywnie w ten sposób, że zahamuje lub nawet

obniży poziom inwestycji prywatnych – właśnie „wypychając” je z procesów gospodarki narodowej. Tylko

w wyraźnie ograniczonych warunkach, zwłaszcza w okresie kryzysu lub depresji, czysta polityka fiskalna

może dać pozytywne rezultaty, ale nie tylko w krótkim czasie. Negatywne skutki dotyczą zastąpienia

niektórych składników wydatków prywatnych państwowymi, zmian w stopie procentowej, obniżenia

poziomu zaufania sektora prywatnego i poważnych przesunięć w sektorze bogactwa społecznego (np.

nacjonalizacja pewnych gałęzi przemysłu, wydatki rządowe finansuje się sprzedając obligacje – prowadzi to

do szybkiego wzrostu stopy procentowej i zniechęca kapitał prywatny do inwestowania. Monetaryści –

nieskuteczność polityki fiskalnej rozpatrują w aspekcie gospodarki zamkniętej i otwartej. Problem polityki

fiskalnej w gospod. zamkniętej tj. bez uwzględnienia wpływu handlu zagranicznego, trzeba uwzględnić

realną więź między polityką pieniężną a fiskalną. Wiadomo, że finansowanie sektora państwowego z

deficytu wpływa na podaż pieniądza „podwyższonej efektywności” w sektorze prywatnym. Monetaryści

doszli do wniosku, że długookresowa równowaga w skalu makroekonomicznej wymaga równowagi

zasobów pieniądza i równowagi strumieni pieniężnych, a stąd wynika potrzeba zbilansowania budżetu

państwa. W gospodarce otwartej równowagę zasobów i strumieni pieniężnych trzeba uzupełnić o strumień

bilansu płatniczego. Monetaryści nawołują więc do redukcji wydatków rządowych w imię szybkiej dynamiki

wzrostu dochodu narodowego w długim okresie.

Bezrobocie i inflacja – interpretacja w ramach sporów wokół krzywej Philipsa.

Krzywa Philipsa jest jednym z narzędzi badawczych zjawisk inflacji. Krzywa Philipsa jest ilustracją

prawidłowości leżącej u podstaw polityki interwencji – konieczności wyboru między wysoką inflacją i

niskim bezrobociem i odwrotnie. Wzrostowi płac towarzyszy spadek bezrobocia. Pragnieniem rządu

obniżanie bezrobocia do zera stanie na przeszkodzie kształtowaniu krzywej Philipsa, pokazujący że w takiej

sytuacji stopa płac rośnie gwałtownie i w nieskończoność. Analiza krzywej Philipsa doprowadziła do

twierdzenia, że w gospodarce kapitalistycznej istnieje pewna naturalna stopa bezrobocia, której nie należy

utożsamiać z bezrobociem.

Naturalna stopa bezrobocia w teorii M.Friedmana.

Koncepcja powstała w 1968 r. Brak trwałego sprzężenia inflacji z bezrobociem, brak wymienialności

tłumaczył Friedman istnieniem naturalnego bezrobocia, którego poziom wyznaczają warunki panujące na

rynku pracy, niezależnie od tempa inflacji. Władze gospodarcze nie znają „naturalnej” stopy bezrobocia, a

nawet gdyby ją znały, nie miałyby podstaw do precyzyjnej polityki. Polityka rządu przyspieszy inflację, jeśli

docsity.com

będzie on dążył do niższej od „naturalnej” stopy bezrobocia lub deflację, jeśli będzie dążył do wyższej stopy

bezrobocia. Friedman nie wyklucza krótkookresowej wymiany bezrobocia..... inflacja i postępującego z nią

odchylenia faktycznego bezrobocia od stopy naturalnej. Tłumaczył to niedoskonałością przewidywań

dotyczących kształtowania się cen i niepewnością co do realnych dochodów. Ten szum =>przejściowy

spadek bezrobocia. Gdy przewidywania pracowników urealnią się wtedy wycofują usługi świadczone za

niższą płacę realną i negocjują podwyższenie jej. Bezrobocie rośnie do poprzedniego poziomu =>wzrost

płacy realnej. W czasie przejściowym rośnie inflacja. Najlepiej zostawić te procesy ich własnemu biegowi –

prowadzić politykę pieniężną stałego wzrostu, a wtedy gospodarka sama dojdzie do naturalnej stopy

bezrobocia. Taka równowaga może być osiągnięta przy każdej stopie inflacji (również 0), natomiast zmiana

tempa wzrostu podaży pieniądza początkowo daje wzrost produktu narodowego, by potem spowodować

wzrost cen. Teoria naturalnej stopy bezrobocia opiera się na założeniu długookresowej neutralności

pieniądza wobec rozmiarów zatrudnienia =>system gospodarczy jest dychotomiczny. Frykcje i usztywnienia

mogą zakłócić hipotetyczny długofalowy stan równowagi przy pełnym zatrudnieniu. Bezrobocie to

konsekwencja blokowania płac co do ich wysokości, jak i co do mechanizmów dostosowawczych płac

(długookresowe). Gospodarka wolnorynkowa nie zakłócana przez polityków gospodarczych (pieniężnych)

dąży do równowagi na poziomie faktycznie pełnego wykorzystania czynników produkcji i gwarantuje

społecznie akceptowalny poziom naturalnego bezrobocia (prawo Saya). Procesy przystosowawcze zaczynają

się od strony zmian cen dóbr, a nie wielkości realnych. Państwo opiekuńcze hamuje energię społeczną. Rząd

nie musi wtrącać się do wszystkiego aby gospodarka nie była w niebezpieczeństwie. Kilka ingerencji

wystarczy (np. subwencje dla przedsiębiorstw). Friedman to zwolennik Smith’owskiej „niewidzialnej ręki”

cel ekonomiczny może powstać w wyniku działalności gospodarczej jednostek dążących do dobra własnego.

Wg Friedmana monetaryzm lepiej interpretuje rzeczywistość niż Keynsizm, bo ujawnia, że stały wzrost cen

jest zawsze zjawiskiem monetarnym, jest rezultatem szybszego wzrostu masy pieniężnej niż produkcji dóbr

materialnych i usług. Wg Friedmana od 20 do 30 lat wzrostu cen ma źródło w tym, że rządy drukują

pieniądze, aby pokryć zwiększone wydatki państwa. Jest to posunięcie bardziej popularne niż nowe podatki,

ale napędzające inflację.

Teoria racjonalnych oczekiwań (przewidywań).

Amerykańska ekonomia podaży. Krzywa Laffera. Reganoekomomika.

Idea profesora Laffera opiera się na założeniu, że wiele krajów o rozbudowanej administracji państwowej i

wysokich podatkach stosuje obecnie stawki opodatkowania przewyższające t (pewien poziom). Jeśli tak jest

to obniżenie podatków byłoby cudowną kuracją. Redukując podatki państwo zgromadziłoby więcej

dochodów. Dzięki zmniejszeniu rozmiarów zakłócenia wywołanego podatkami i znacznemu zwiększaniu

ilości oferowanej pracy obniżka stawek podatkowych zostałaby z nadwyżką skompensowana dzięki

wzrostowi zatrudnienia i dochodów do których byłyby stosowne nowe stawki opodatkowania. W związku z

krzywą nasuwa się pytanie czy stawki opodatkowania w krajach zachodnich rzeczywiście przekroczyłyby

poziom t. Zdaniem ekonomistów, w wielu krajach nie osiągnięto tego poziomu. Obniżenie stawek podatku

może zlikwidować część strat związanych z opodatkowaniem, jednak państwo może się liczyć z

prawdopodobnym spadkiem wpływów podatkowych w rezultacie takiej polityki. Jeżeli rząd chce obniżyć

docsity.com

stawki podatkowe bez zwiększenia długu państwowego to konieczne jest zmniejszenie wydatków

budżetowych.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome