Źródła prawa podatkowego - Notatki - Finanse i bankowość - Część 3, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice
lilly_of_the_valley
lilly_of_the_valley19 March 2013

Źródła prawa podatkowego - Notatki - Finanse i bankowość - Część 3, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice

PDF (196.9 KB)
32 strony
466Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu finansów i bankowości: źrodło prawa podatkowego. Część 3.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 32
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

65

wyegzekwowania. Postępowanie to ma charakter pomocniczy w stosunku

do postępowania podatkowego i egzekucyjnego.

ZABEZPIECZENIE W TRYBIE WYDANIA DECYZJI Z ART. 33 § 1

Zgodnie z art. 33 § 1 Ordynacji zobowiązanie podatkowe przed terminem

płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku

osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym

jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane a w

szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza zobowiązań o charakterze

publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu

majątku, które mogą utrudniać lub udaremniać egzekucję.

Zabezpieczenie z art. 33 § 1 może być dokonane wyłącznie przed

upływem terminu płatności; nadejście tego terminu wyłącza możliwość

zastosowania tego środka.

Przesłankami zabezpieczenia są:

3. Uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, np.:

c) Działania podatnika w sferze prawa publicznego – płatnik nie uiszcza

wymaganych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, czyli podatki

i inne należności stanowiące dochód budżetu państwa lub jednostki

samorządu terytorialnego.

d) Działania w sferze prawa prywatnego – podatnik dokonuje czynności,

których skutkiem jest utrata prawa własności majątku.

66

Uzasadniona obawa może wynikać stąd, że na podatniku ciąży znaczna

wysokość zobowiązania mierzona w odniesieniu do sytuacji finansowej

podatnika.

4. Podatnik trwale nie reguluje zobowiązań, czyli musi nie regulować

zobowiązań w ciągu dłuższego czasu lub w ciągu długiego czasu; nie

może to być jednorazowa sytuacja.

Ustawodawca nie określa składników majątku, które mogą podlegać

zabezpieczeniu. Należy przyjąć, że zabezpieczeniu podlegają wszystkie

składniki majątku, z wyjątkiem takich, które nie podlegają egzekucji i są

one określone w przepisach art. 8 i 8 a ustawy o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji, są to:

- rzeczy służące do codziennego użytku, - rzeczy osobiste podatnika, - podstawowe rzeczy do prowadzenia działalności.

OMÓW INSTYTUCJĘ ZABEZPIECZENIA NA PODST. DECYZJI

ORGANU PODATKOWEGO NA PRZYBLIŻONĄ KWOTĘ

ZOBOWIĄZANIA

Przesłanki zabezpieczenia są podobne jak przy wydawanie decyzji z art. 33 §1.

Procedura ta jest wprowadzana, gdy jeszcze nie ma określonego

zobowiązania. Postępowanie zabezpieczające stwarza gwarancję do

wyegzekwowania w przyszłości zobowiązania podatkowego. Kwota, która

będzie podlegała zabezpieczeniu nie jest ściśle wyliczana, tylko wystarczy,

że organ podatkowy określi przybliżoną kwotę.

67

Organ podatkowy wydaje decyzję o zabezpieczeniu na przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego lub kwotę odsetek. Decyzja ta jest doręczana podatnikowi i organowi dokonującemu zabezpieczenia, czyli

organowi egzekucyjnemu. Zabezpieczenia w podstawowy sposób

dokonuje się w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w

administracji.

Od 1 IX 2005 istnieją jeszcze inne możliwości dokonywania zabezpieczeń:

- forma gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, - poręczenie banku lub Zakładu Ubezpieczeń, - weksel z poręczeniem wekslowym banku, - czek potwierdzony przez krajowy bank wystawcy czeku, - zastaw rejestrowy na prawach papierów wartościowych, - depozyt w gotówce.

Podatnik musi wskazać we wniosku jaką formę zabezpieczenia wybiera,

może wskazać jedna lub więcej. Gdy taki wniosek zostanie złożony to

blokuje on dokonanie zabezpieczenia w trybie egzekucyjnym; dopóki nie

jest rozpatrzony to nie można zabezpieczać w trybie o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji. Dopiero, gdy zostanie wydane

postanowienie odmawiające przyjęcia takiej formy zabezpieczenia to

można zabezpieczać egzekucyjnie.

Decyzja o zabezpieczeniu nie ma obowiązku ani nawet możliwości

wymienienia konkretnych ruchomości, które mają być zajęte.

INSTYTUCJA HIPOTEKI PRZYMUSOWEJ

68

Hipoteka jest zaliczana do ograniczonych praw rzeczowych w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności.

Na gruncie prawa podatkowego przez długi okres funkcjonowała instytucja

hipoteki ustawowej; powstawała w momencie powstania zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że gdy powstawało zobowiązanie podatkowe,

to równolegle powstawała z mocy prawa hipoteka ustawowa i nikt kto

nabywał nieruchomość do końca nie był pewny, czy na danej

nieruchomości nie ciąży hipoteka ustawowa. Id momentu powstania

zobowiązani przez miesiąc ta hipoteka funkcjonowała. Jeżeli w ciągu tych

30 dni organ podatkowy nie złożył wniosku o dokonanie wpisu hipoteki

ustawowej, to z mocy prawa ta hipoteka wygasała.

5 VI 2001 roku za hipotekę ustawową wprowadzono HIPOTEKĘ

PRZYWUSOWĄ. Hipoteka ta powstaje dopiero wtedy, gdy istnieje

wierzytelność, którą ma zabezpieczać, czyli w momencie dokonania wpisu do księgi wieczystej. Podstawą wpisu hipoteki są doręczone decyzje:

- ustalająca wysokość zobowiązania, - określająca wysokość zobowiązania, - określająca wysokość odsetek za zwłokę, - o odpowiedzialności płatnika lub inkasenta, - o odpowiedzialności spadkobierców, - o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, - określająca wysokość zwrotu.

Mogą to być decyzje nieostateczne, czyli wystarczy, że zostały doręczone

zobowiązanemu przez organ pierwszej instancji

69

Oprócz decyzji podstawą wpisu hipoteki do księgi wieczystej będzie

zarządzenie o zabezpieczeniu lub tytuł wykonawczy.

Hipoteka przymusowa przysługuje Skarbowi Państwa i jednostce

samorządu terytorialnego na wszystkich nieruchomościach będących

własnością podatnika z tytułu zobowiązań powstałych w drodze

doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania oraz z tytułu

zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę.

Oprócz nieruchomości przedmiotem hipoteki może być również: - użytkowanie wieczyste, łącznie z budynkami i innymi urządzeniami na

użytkowanym terenie, stanowiące własność użytkownika wieczystego,

- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkaniowego, - spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, - prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, - wierzytelność zabezpieczona hipoteką, - część ułamkowa nieruchomości, jeżeli stanowi udział podatnika, - nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej podatnika

i jego małżonka.

Wpisu hipoteki do księgi wieczystej dokonuje właściwy sąd rejonowy na wniosek organu podatkowego. Jeżeli wpis dotyczy należności, która

stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego to wniosek składa

Naczelnik Urzędu Skarbowego.

Skuteczność i pierwszeństwo hipoteki. Hipoteka przymusowa jest skuteczna wobec każdorazowego właściciela

przedmiotu hipoteki i przysługuje jej pierwszeństwo zaspokojenia przed

70

hipotekami ustanowionymi dla zabezpieczenia innych należności. Od tej

zasady jest jeden wyjątek, który dotyczy hipoteki wpisanej dla

zabezpieczenia należności z tytułu kredytu bankowego. Wtedy o

pierwszeństwie decyduje kolejność wpisów.

OMÓW INSTYTUCJĘ ZASTAWU SKARBOWEGO

Skarbowi Państwa i jednostkom samorządu terytorialnego z tytułu

zobowiązań podatkowych i zaległości podatkowych przysługuje zastaw skarbowy na wszystkich będących własności podatnika oraz stanowiących współwłasność podatnika i jego małżonka rzeczach

ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, jeżeli wartość

poszczególnych rzeczy lub praw wynosi w dniu ustanowienia zastawu co

najmniej 10 000 zł. Zastawem skarbowym nie mogą być obciążone rzeczy

i prawa majątkowe nie podlegające egzekucji i które nie mogą być

przedmiotem hipoteki. Zastaw skarbowy powstaje z dniem wpisu do

rejestru zastawów skarbowych. Podstawą wpisu są doręczone decyzje:

- ustalająca wysokość zobowiązania, - określająca wysokość zobowiązania, - określająca wysokość odsetek za zwłokę, - o odpowiedzialności płatnika lub inkasenta, - o odpowiedzialności spadkobierców, - o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, - określająca wysokość zwrotu.

Mogą to być decyzje nieostateczne, czyli wystarczy, że zostały doręczone

zobowiązanemu przez organ pierwszej instancji.

71

Podstawą wpisu może być również deklaracja złożona przez podatnika, jeżeli wykazane w niej zobowiązanie podatkowe nie zostało wykonane.

Wpis na podstawie deklaracji nie może być dokonany wcześniej niż po

upływie 14 dni od upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego.

Zastaw skarbowy wygasa z mocy prawa:

1. z dniem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, 2. z dniem wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych, 3. z dniem egzekucyjnej sprzedaży przedmiotu zastawu.

Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone

hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu

przedawnienia zobowiązania mogą być egzekwowane wyłącznie z

przedmiotu hipoteki bądź zastawu skarbowego.

Przypadek wykreślenia wpisu z rejestrów zastawów skarbowych z drodze decyzji. Sytuacja ta jest określona w art. 42 a. Wykreślenie to następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem w dniu jego ustanowienia nie

stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub

osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe.

Wniosek o wykreślenie wpisu składa się w ciągu 7 dni od momentu, w

którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła

wiadomość o ustanowieniu zastawu. W sprawie wykreślenia wpisu z

rejestru zastawów wydaje się decyzję.

Jest to więc wyjątkowa sytuacja, gdy wykreślenie z rejestru dokonywane

jest w drodze decyzji a nie czynności materialno-technicznej.

72

KSIĘGI PODATKOWE

Art. 3 pkt 4 Ordynacji podatkowej: do ksiąg podatkowych zaliczamy: księgi rachunkowe, podatkową księgę przychodów i rozchodów, ewidencje

oraz rejestry do których prowadzenia zobowiązani są podatnicy, płatnicy i

inkasenci.

Cel prowadzenia ksiąg rachunkowych: Księgi rachunkowe rejestrują operacje określone w przepisach

nakładających obowiązek ich prowadzenia, które mają znaczenie z punktu

widzenia prawa podatkowego. Ich celem jest dokumentowanie zdarzeń

podatkowotwórczych a w konsekwencji umożliwienie ustalenia podstawy

opodatkowania stąd też wymóg ich rzetelnego i niewadliwego

prowadzenia.

Nierzetelność ksiąg podatkowych. Kategoria nierzetelności jest kategoria obiektywną, oznacza to, że dla oceny księgi nie ma znaczenia z jakich powodów jest nierzetelna. Za

nierzetelną zostanie uznana zarówno księga, w której dokonano zapisu w

celu ukrycia dokonanej czynności, jak i przez pomyłkę.

Na podstawie ksiąg rzetelnych i niewadliwych ustalana jest wielkość

zobowiązania.

Skutkiem stwierdzenia nierzetelności ksiąg może być szacunkowe ustalenie podstawy opodatkowania. Oszacowanie podstawy

opodatkowania może nastąpić, jeżeli dane wynikające z ksiąg nie

pozwalają na jej określenie przy równoczesnym braku innych danych, w

oparciu o które można ustalić rzeczywistą podstawę opodatkowania.

73

.Wadliwość ksiąg podatkowych (art. 193 § 3). Za niewadliwe uważa się księgi podatkowe prowadzone zgodnie z odrębnymi zasadami, które

wynikają z przepisów ustawy o rachunkowości i z rozporządzenia Ministra

Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów

i rozchodów.

Na podstawie ksiąg rzetelnych i niewadliwych ustalana jest wielkość

zobowiązania.

Tylko księgi prowadzone w sposób rzetelny i niewadliwy stanowią dowód

w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy może uznać księgi za

dowód w sprawie, nawet kiedy są wadliwe, jeżeli wady nie są istotne dla

sprawy.

USTALANIE PODSTAWY OPODATKOWANIA W DRODZE SZACUNKU

ART. 23 Ordynacji podatkowej stwierdza, że organ podatkowy określa

podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli: - brak jest danych niezbędnych do jej określenia, - dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie

podstawy opodatkowania,

- w przypadku naruszenia przez podatnika warunków uprawniających do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania.

Jeżeli podstawa opodatkowania została określona w drodze oszacowania,

a na podatniku ciążył obowiązek zapłacenia zaliczek na podatek, organ

podatkowy określa wysokość każdej z zaliczek proporcjonalnie do

wysokości zaległości podatkowej, z uwzględnieniem okresu, w którym

zaległość powstała.

74

METODY SZACOWANIA PODSTAW OPODATKOWANIA

- porównawcza wewnętrzna, - porównawcza zewnętrzna, - remanentowa, - produkcyjna, - kosztowa, - udziału dochodów w obrocie.

Kolejność metod nie ma znaczenia dla ich wyboru. Wybór metody

szacowania musi być jednak szczegółowo uzasadniony w decyzji. Organ

odwoławczy a w konsekwencji sąd sprawdza jedynie, czy obrana metoda

opiera się na dowodach sprawy a przez to nie jest dowolna. Organ musi

tak dobrać metody, żeby to szacowanie podstawy opodatkowania było

logiczne i wynikało ze zgromadzonego materiału dowodowego.

Metoda porównawcza wewnętrzna polega na porównywaniu wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy, których

znana jest wysokość obrotu.

Metoda porównawcza zewnętrzna polega na porównaniu wysokości obrotów w innych przedsiębiorstwach prowadzących działalność o

podobnym zakresie i na podobnych warunkach.

Metoda remanentowa polega na porównywaniu wartości majątku przedsiębiorstwa na początku i na końcu okresu, z uwzględnieniem

wskaźnika szybkości obrotu.

75

Wskaźnik rotacji towarów (zapasów) oznacza szybkość z jaką następuje

sprzedaż towarów lub produktów.

Metoda kosztowa polega na ustaleniu obrotu na podstawie wysokości kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo z uwzględnieniem udziału

tych kosztów w obrocie.

Są dwa ujęcia metody kosztowej:

- metoda kosztów handlowych jest to sposób ustalenia obrotów na podstawie kosztów handlowych lub kosztów produkcji całkowitych lub

częściowych,

- ustalenie obrotu przedsiębiorstwa produkcyjnego na podstawie receptur poszczególnych wyrobów. Polega ona na obliczeniu obrotu w

oparciu o zużycie pewnych surowców produkcji przy znanych

organowi kontrolującemu recepturach produkcji.

Metoda produkcyjna polega na ustaleniu zdolności produkcyjnych przedsiębiorstwa, chodzi w niej o określenie podstawy opodatkowania w

oparciu o stopień wykorzystania zdolności produkcyjnych.

Metoda udziału dochodu w obrocie polega na ustaleniu wysokości dochodów ze sprzedaży określonych towarów i wykonywania określonych

usług z uwzględnieniem wysokości udziału w tej sprzedaży w całym

obrocie (wykonywanych usług).

ZALEGŁOŚCI PODATKOWE

Zaległością podatkową jest niezapłacony w terminie: - podatek,

76

- zaliczka na podatek, - zaliczka określona w drodze szacowania, - rata podatku, dotyczy to również należności z tytułu podatków niewpłaconych przez

płatnika lub inkasenta.

Zaległościami są również takie należności, które podatnik lub płatnik nie słusznie wykazali w deklaracjach i otrzymali ich zwrot od organu

podatkowego, ewentualnie sami nieprawidłowo naliczyli należność im

przysługującą oraz ją potrącili z pobieranych podatków.

Dotyczy to:

1. Nadpłaty, jeżeli:

- w zeznaniu rocznym dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych,

- w zeznaniu dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych, - w deklaracji podatku akcyzowego dla podatników podatku

akcyzowego

została wykazana nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej a

organ podatkowy dokonał jej zwrotu lub zaliczenia na poczet zaległości

podatkowych bądź bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych.

2. Zwrotu podatku, jeżeli:

- podatnik otrzymał go nienależnie lub - w wysokości wyższej od należnej chyba, że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy.

3. Wynagrodzenia płatników lub inkasentów, jeżeli:

- pobrano je nienależnie lub

77

- w wysokości wyższej od należnej.

4. Oprocentowania nienależnej nadpłaty bądź zwrotu podatku.

Jeżeli nadpłata nie została zwrócona w terminie, wobec takiej nadpłaty

przysługuje oprocentowanie. Jeżeli była nienależna i będzie podlegała

zwrotowi, i było od niej wypłacone oprocentowanie, to ów oprocentowanie

będzie również traktowane jako zaległość podatkowa.

ZASADY POBIERANIA ODSETEK ZA ZWŁOKĘ

Stawka odsetek za zwłokę wynosi 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego ustalonej przez NBP, stawka ta

ulega obniżeniu lub podwyższeniu u stopniu odpowiadającym obniżeniu

lub podwyższeniu podstawowej stopy oprocentowania kredytu

lombardowego poczynając od dnia, w którym stopa ta uległa zmianie.

Kompetencje do ustalania stóp procentowych ma RPP, to ona kształtuje

stopę kredytu lombardowego. Za każdym razem, gdy zmienia się

wysokość stóp procentowych Minister Finansów publikuje obwieszczenie

Monitor Polski.

Nie można sprowadzać stawki odsetek za zwłokę do stawki dziennej, nie

może być to też stawka przybliżona.

Odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik lub inkasent i wpłaca je bez

wezwania na rachunek organu podatkowego. Są trzy wyjątki, kiedy organ

podatkowy sam nalicza odsetki:

- gdy wydaje decyzje określającą wysokość zaległości podatkowej,

78

- gdy wydaje decyzję określającą wysokość nienależnie pobranego wynagrodzenia,

- gdy wydaje decyzję o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta,

określając ich wysokość na dzień wydania decyzji.

Terminy naliczania OD-DO.

Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu

terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był

zobowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego.

W sytuacji, gdy pojęcie zaległości zostało rozszerzone na:

- zwroty nadpłaty, - zwrot podatku, - zwrot oprocentowania, odsetki za zwłokę w tych sytuacjach są naliczane odpowiednio od dnia:

- zwrotu nadpłaty, - zwrotu podatku, - zwrotu oprocentowania.

Jeżeli chodzi o odsetki za nienależne pobranie wynagrodzenia, to

naliczane są od dnia pobrania wynagrodzenia.

Odsetki za zwłokę naliczane są do dnia, włącznie z tym dniem:

- zapłaty podatku, - wpłacenia podatku osobie uprawnionej do pobierania podatków, - do dnia potrącenia,

79

- przeniesienia własności rzeczy, - wpłacenia przez podatnika równowartości nadpłaty, - zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, - złożenia zeznania podatkowego w przypadku nieregulowania w

terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy.

WZORY NA NALICZANIE ODSETEK ZA ZWŁOKĘ

Rozporządzenia Ministra Finansów z 22 VIII 2005 roku w sprawie

naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej a także w

zakresie informacji, które muszą być zawarte w rachunku. W tym

rozporządzeniu Minister Finansów opublikował wzór na naliczanie odsetek

za zwłokę:

(Kz x L x O): 365 = On =Onz

Kz – kwota zaległości,

L – ilość dni zwłoki,

O – wysokość stopy odsetek za zwłokę (stawka odsetek) w stosunku

rocznym,

365 – liczba dni w roku,

On – kwota naliczonych odsetek,

Onz – kwota naliczonych odsetek po zaokrągleniu.

W przypadku zaległości podatkowej istniejącej w okresach, w których

obowiązywały różne stawki odsetek za zwłokę od zaległych podatków,

odsetki są naliczane odrębnie za każdy z tych okresów i również odrębnie

są zaokrąglane.

80

Wzór wyprowadzony na podstawie art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej:

Kz – kwota zaległa

On – kwota naliczonych odsetek

W – wpłata dokonana przez podatnika

X – część dokonanej wpłaty, która zostanie zaliczona na poczet kwoty

zaległości podatkowych

PRZYPADKI NIENALICZENIA ODSETEK ZA ZWŁOKĘ

1. za okres zabezpieczenia od zabezpieczonej kwoty zobowiązania,

jeżeli objęte zabezpieczeniem środki pieniężne, w tym kwoty uzyskane

ze sprzedaży objętych zabezpieczeniem rzeczy lub praw majątkowych

zostały zaliczone na poczet zaległości;

2. za okres od dnia następnego po upływie terminu do przekazania

odwołania przez organ pierwszej instancji do dnia otrzymania

odwołania przez organ odwoławczy;

3. za okres od dnia następnego po upływie 2-miesięcznego terminu do

doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu

odwoławczego nie została wydana w terminie 2-miesięcznym; organ

odwoławczy ma dwa miesiące na wydanie decyzji, jeżeli ten termin

przekroczy, to odsetki przestają się liczyć;

4. w przypadku zawieszenia postępowania z urzędu od dnia wydania

postanowienia o zawieszeniu postępowania do dnia doręczenia

decyzji o podjęciu zawieszenia postępowania; art. 201 Ordyn. pod.

81

określa przypadki zawieszenia, m.in. postępowanie zawiesza się w

wyniku śmierci strony bądź jej przedstawiciela ustawowego, również

kiedy rozstrzygnięcie sprawy wymaga zajęcie stanowiska przez inny

organ;

5. jeżeli wysokość odsetek nie przekracza 3-ktotności wartości opłaty

dodatkowej pobieranej przez Pocztę Polską za polecenie przesyłki

listowej;

6. za okres od dnia wszczęcia kontroli podatkowej do dnia doręczenia

decyzji w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej jeżeli

postępowanie podatkowe nie zostało wszczęte w terminie 3 miesięcy

od dnia zakończenia kontroli;

7. za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia

doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie

została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia

postępowania;

8. w zakresie przewidzianym w odrębnych ustawach;

9. gdy odsetki za zwłokę wynikają z błędów mniejszej wagi (błędów

rachunkowych do 1000 zł), jeżeli organ podatkowy nie skoryguje tych

błędów w ciągu 2 lat od dnia złożenia deklaracji to wówczas nie

nalicza się odsetek za zwłokę od podatku, który może wystąpić w

związku z tymi błędami.

ODRACZANIE TERMINU

82

Terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego mogą być

odraczane z wyjątkiem: - terminów przedawnienia, - terminów prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, - terminu zwrotu nadpłaty, - terminu do wystawienia rachunku, - terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Pozostałe terminy mogą być odraczane.

Odroczenie terminu następuje w trybie art. 48 Ordynacji podatkowej,

odroczenia dokonuje organ podatkowy pierwszej instancji na wniosek podatnika. Przesłankami odroczenia będzie ważny interes podatnika bądź interes publiczny.

Skutki materialno-prawne wywoływane przez odroczenie terminu:

- wyznaczenie nowego terminu do dokonania określonej czynności; - nowy termin wyznaczony decyzją będzie respektowany nawet w

sytuacji, gdy podatnik nie dotrzymał tego terminu, czyli nie będzie

powrotu do terminu pierwotnego; wszelkie skutki będą oceniane wg

nowego terminu, przede wszystkim odsetki będą liczone od terminu

wskazanego w decyzji.

OPŁATA PROLONGACYJNA, WYSOKOŚĆ, ZASADY JEJ NALICZANIA

W przypadku wydania decyzji o odroczenie terminu płatności lub

rozłożeniu na raty podatku, który stanowi dochód budżetu państwa organ

podatkowy ustala opłatę prolongacyjną. Stawka tej opłaty wynosi 50 % stawki odsetek za zwłokę. Wysokość opłaty oblicza się na dzień wysokości

83

stawki obowiązującej w dniu wydania decyzji o odroczenie lub rozłożenie

na raty podatku.

Opłata prolongacyjna naliczana jest od dnia następnego po upływie

płatności podatku; w razie wydania decyzji o rozłożeniu na raty zaległości

podatkowej – od dnia następnego po dniu, w którym złożono podanie w tej

sprawie.

Nie ustala się tej opłaty, gdy przyczyną wydania decyzji o odroczenie lub

rozłożenie na raty podatku była klęska żywiołowa lub wypadek losowy.

Rada gminy może wprowadzić opłatę prolongacyjną z tytułu odroczenia

lub rozłożenia na raty podatków stanowiących dochód budżetów gmin na

tych samych zasadach

Organ podatkowy może odstąpić od ustalenia opłaty prolongacyjnej, jeżeli

wydanie decyzji o odroczenie lub rozłożenie na raty podatku następuje w

związku z bankowym postępowaniem ugodowym lub postępowaniem

układowym.

OMÓW SPOSOBY WYGASANIA ZOBOWIĄZAŃ

W przypadku wygaśnięcia zobowiązania podatkowego organ podatkowy traci możliwość wyegzekwowania należności podatkowych. W

ordynacji podatkowej występuje 11 sposobów wygaśnięcia zobowiązania

podatkowego, które można podzielić na:

1. Efektywne: - zapłata podatku, - przejecie majątku w postępowaniu egzekucyjnym,

84

- pobranie podatku przez płatnika lub inkasenta, - przeniesienie własności rzeczy i praw majątkowych, - zaliczenie nadpłaty podatku, - potrącenie, - zaliczenie zwrotu. 2. Nieefektywne: - zwolnienie podatnika w związku z zastosowaniem się do interpretacji

prawa podatkowego,

- umorzenie zaległości, - zaniechanie poboru, - przedawnienie.

Zwolnienie podatnika z związku z zastosowaniem się do interpretacji

podatkowej – wchodzi od 1 VII 2007 roku. Jeżeli podatnik zastosował się

do interpretacji, a później okazało się, że interpretacja jest błędna to organ

podatkowy ma obowiązek wprowadzenia zwolnienia z podatku i skoro

wprowadza zwolnienie na podstawie art. 14 n Ordynacji podatkowej to

również ten przypadek jest przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania

podatkowego, nieefektywnym, bo nie jest pobrany podatek.

Zapłata podatku jest podstawowym obowiązkiem podmiotu zobowiązanego z tytułu podatku. Zapłata podatku może następować w

formie podstawowej lub pomocniczej.

Forma podstawowa to forma pieniężna. Oznacza to, że podatki mogą być

płacone wyłącznie w pieniądzu, który jest prawnym środkiem płatniczym

na terytorium RP – złote i grosze.

85

Podatki są płatne w sposób gotówkowy i w sposób bezgotówkowy.

Podmiotami zobowiązanymi do zapłaty podatku w formie bezgotówkowej

to osoby prawne i inne podmioty, które są zobowiązane do prowadzenia

ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Jeżeli dany podmiot, który jest podatnikiem a równocześnie

wypełnia funkcje płatnika lub inkasenta, jest zobowiązany do zapłaty

podatku w formie bezgotówkowej, to wypełniając funkcje płatnika lub

inkasenta ma obowiązek zapłacić podatek również w formie

bezgotówkowej.

Na dzień dzisiejszy nie są przewidziane żadne sankcje za

nieprzestrzeganie tego obowiązku. Jest to pewnego rodzaju przepis

instrukcyjny, organ podatkowy gotówkę też przyjmie.

Z bezgotówkowych form rozliczeniowych na grunt podatków

przeniesione zostało polecenie przelewu.

Dzień dokonania zapłaty jest to dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika, płatnika bądź inkasenta. W formie gotówkowej jest

to dzień wpłaty w kasie organu podatkowego, dzień wpłaty w banku, w

placówce pocztowej, w SKOK-u, dzień pobrania podatku przez płatnika lub

inkasenta. Ostatni przypadek jest niezależny od woli podatnika i wynika z

przepisów prawnych.

PRZENIESIENIE WŁASNOŚCI RZECZY LUB PRAW MAJĄTKOWYCH

NA RZECZ SKARBU PAŃSTWA LUB GMINY

Ten tryb wygaszania zobowiązania podatkowego może nastąpić wyłącznie

na wniosek podatnika, czyli jest to dobrowolne przekazanie majątku. W

zależności od tego, czy jest to dochód państwa, czy dochód jednostki

samorządu terytorialnego to będzie obowiązywała odrębna procedura.

86

1. Procedura dotycząca podatków, które stanowią dochód dla budżetu państwa. Wniosek składa się do starosty wykonującego zadania z zakresu

administracji rządowej. We wniosku podatnik powinien wskazać co ma być

przedmiotem przekazania i jednocześnie określić wartość tego

przedmiotu. Gdy taki wniosek wpłynie do starosty, starosta w pierwszej

kolejności musi zbadać, czy jest w stanie w sposób racjonalny

wykorzystać majątek, który ewentualnie przejmie. W sytuacji, gdy dojdzie

do przekonania, że ten majątek jest nie potrzebny – wydaje decyzję

odmowną.

Gdy dojdzie do wniosku, że można racjonalnie wykorzystać ten majątek

musi zweryfikować wartość majątku określoną przez podatnika. Starosta w

tym celu powołuje biegłych, którzy dokonują wyceny. Jeżeli wycena

podatnika i starosty się różnią, to najczęściej starosta zaleca następną

wycenę (czasem się dogadają). Jeżeli podatnik nie godzi się na

przekazanie po tej wycenie, to postępowanie jest umarzane.

Jeżeli dojdzie do konsensusu, to starosta wysyła akta sprawy do

Naczelnika Urzędu Skarbowego, bądź Naczelnika Urzędu Celnego, w

zależności od tego, jakiej wierzytelności wniosek dotyczy celem wyrażenia

zgody na zawarcie umowy o przeniesienie własności. Naczelnik taką

zgodę bądź odmowę zgody wydaje w formie postanowienia po

przeanalizowaniu aktów prawnych. Jeżeli jest odmowa to starosta umarza

postępowanie.

Jeżeli organ podatkowy wyraził zgodę, to kolejnym etapem jest zawarcie

umowy cywilnoprawnej przenoszącej własność rzeczy, która jest objęta

postępowaniem, na rzecz Skarbu Państwa. Umowa zawierana jest w

formie aktu notarialnego. Dzień zawarcia umowy jest zarazem dniem

wygaśnięcia zobowiązania.

87

Postępowanie kończy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie zobowiązanie, w

której następuje rozliczenie kwot, które zostaną zaliczone na zaległość i na

odsetki. Ta decyzja ma charakter deklaratoryjny – jedynie potwierdza fakt

wygaśnięcia zobowiązania w dacie zawarcia umowy.

2. Procedura dotycząca podatków, które stanowią dochód dla jednostki samorządu terytorialnego. Jest to procedura uproszczona. Wniosek składa się u wójta (burmistrza,

prezydenta miasta) i z wójtem się dogaduje i z wójtem się podpisuje

umowę. Nie wyraża zgody NUS ani NUC, dlatego, że wierzycielem jest

wójt (burmistrz, prezydent miasta) i jednocześnie prowadzi to

postępowanie (wydawał by sobie pozwolenie).

PRZEJĘCIE MAJĄTKU W POSTĘPOWANIU EGZEKUCYJNYM

Jest to instytucja przymusowa, dokonywana jest w trakcie toczącego się

postępowania egzekucyjnego na etapie egzekucji z nieruchomości, czyli

gdy stosowany jest najbardziej dolegliwy środek egzekucyjny.

Przejęcie majątku w postępowaniu egzekucyjnym może nastąpić

wyłącznie w trakcie II i III licytacji w przypadku gdy brak jest oferentów.

Niedopuszczalne jest, aby przejmującym nieruchomość był Naczelnik

Urzędu Skarbowego, choć może to być Naczelnik Urzędu Cywilnego. Bez

ograniczeń mają prawo przejęcia samorządowe organy podatkowe.

ZWOLNIENIE PODATNIKA Z OBOWIĄZKU PODATKOWEDO W

ZWIĄZKU Z ZASTOS. SIĘ DO INTERPRETACJI ORGANU

PODATKOWEGO

Wchodzi od 1 VII 2007 roku – jeżeli podatnik zastosował się do

interpretacji, a później okazało się, że jest on błędna to organ podatkowy

88

ma obowiązek zwolnienia z podatku. zwolnienie w trybie art. 14 n

Ordynacji podatkowej również jest sposobem wygaśnięcia zobowiązania,

nieefektywnym.

KIEDY NADPŁATA PODATKU POWODUJE WYGAŚNIĘCIE

ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO

Nadpłaty i zwroty podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Zaliczenie dokonuje się w formie postanowienia, na które służy zażalenie.

Jeżeli podatnik ma nadpłatę i ma równocześnie bieżące lub zaległe

zobowiązania to w pierwszej kolejności są one spłacane, a jak coś

zostanie, to są zwracane podatnikowi

POTRĄCANIE ZOBOWIĄZAŃ PODATKOWYCH

Bieżące zobowiązania podatkowe, zaległości podatkowe oraz odsetki za

zwłokę mogą być potrącane z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności Skarbu Państwa pochodzącej z tytułu:

1. prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie przepisu

art. 417 lub 419 KC,

2. prawomocnej ugody zawartej na podstawie 417 lub 419 KC,

3. odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości,

4. odszkodowania z tytułu niesłusznego skazania bądź tymczasowego

aresztowania lub zatrzymania uzyskanego w trybie przewidzianym w

KPK,

5. odszkodowania otrzymanego na podstawie przepisów o niesłusznym

represjonowaniu osób działających na rzecz RP,

89

6. odszkodowania otrzymanego od organu administracji rządowej.

Wierzytelność musi być:

- wzajemna, czyli dwustronna, - bezsporna, czyli nie toczy się żadna sprawa sądowa o tę

wierzytelność,

- wymagalna, czyli został spełniony termin zapłaty tej wierzytelności. Również może być potrącona wierzytelność podatnika wobec państwowej

jednostki budżetowej, która :

- jest wymagalna, bezsporna i wzajemna, - pochodzi z tytułu dostaw towarów, usług lub wykonywania robót

budowlanych i podatnik został wyłoniony do ich wykonania w drodze

procedury określonej w przepisach o zamówieniach publicznych,

jeżeli wniosek jest złożony przez samego podatnika i dotyczy tej

wierzytelności.

PRZEDAWNIENIE MOŻLIWOŚCI

DORĘCZENIA DECYZJI PODATKOWEJ

Instytucja ta dotyczy pierwszego sposobu powstawania zobowiązań

podatkowych tam, gdzie zobowiązanie powstaje w momencie doręczenia

decyzji.

Przepis art. 68 § 1 mówi: nie można doręczyć decyzji ustalającej wysokość

zobowiązania podatkowego jeśli od końca roku kalendarzowego, w którym

powstał obowiązek podatkowy, upłynęło 3 lata.

Ten 3-letni okres ulega przedłużeniu, jeśli podatnik nie złożył w terminie

deklaracji lub złożył deklarację nieprawidłową o 2 lata.

90

Oprócz przedłużenia terminu możliwości wydania decyzji podatkowej w

art. 68 są zapisy dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Następuje on wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uzależnione

jest od zajęcia stanowiska przez inny organ lub sąd. Zawieszenie trwa nie

dłużej niż 2 lata. Ten rodzaj przedawnienia nie wygasza zobowiązania

podatkowego.

PRZEDAWNIENIE MOŻLIWOŚCI ŚCIĄGANIA PODATKÓW

Przedawnienie możliwości ściągania podatków, czyli przedawnienie zobowiązania podatkowego następuje z upływem 5 lat licząc od końca

roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Przykład: podatek za rok 2006 – termin zapłaty mija 30 VI 2007 roku.

Koniec roku kalendarzowego – 31 XII 2007+ 5 lat  przedawnienie

możliwości ściągania podatku mija 31 XII 2012 roku.

Do stwierdzenia przedawnienia nie jest konieczne wydanie decyzji. Gdy

minie termin przedawnienia organ podatkowy traci prawo domagania się

od podatnika zapłaty zaległości i jednocześnie dochodzenia zaległości w

drodze postępowania egzekucyjnego.

Zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulega

przedawnieniu, z ty że po upływie tych 5 lat zaległość może być

egzekwowana wyłącznie z hipoteki.

INSTYTUCJE WSTRZYMANIA BIEGU PRZEDAWNIENIA

- nierozpoczynanie biegu przedawnienia,

91

- zawieszenie biegu przedawnienia, - przerwanie biegu przedawnienia. Nierozpoczynanie biegu przedawnienia. - bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, w sytuacji gdy została

wydana decyzja organu podatkowego w sprawie odroczenia terminu

płatności podatku lub rozłożenia na raty podatku. Okres ten liczony

jest od dnia następnego po dniu wydania decyzji do dnia

wyznaczonego w decyzji jako termin płatności bądź termin płatności

ostatniej raty,

- w przypadku wydania rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu zapłaty podatku przez Ministra Finansów.

Zawieszenie biegu przedawnienia. - bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, w sytuacji gdy została

wydana decyzja organu podatkowego w sprawie odroczenia terminu

płatności podatku lub rozłożenia na raty podatku. Okres ten liczony

jest od dnia następnego po dniu wydania decyzji do dnia

wyznaczonego w decyzji jako termin płatności bądź termin płatności

ostatniej raty,

- w przypadku wydania rozporządzenia w sprawie przedłużenia terminu zapłaty podatku przez Ministra Finansów,

- w przypadku wszczęcia postępowania karnego skarbowego, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa wiąże się z niewykonaniem tego

zobowiązania,

- wniesienie skargi do sądy administracyjnego na decyzje dotyczącą tego podatku,

- wniesienie powództwa do sądu cywilnego o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego,

92

- wystąpienie na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z wnioskiem do organu podatkowego innego państwa

celem uzyskania informacji, które są niezbędne do ustalenia bądź

określenia zobowiązania podatkowego.

Przerwanie biegu przedawnienia.

dwa przypadki przerwania biegu przedawnienia:

- zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik był powiadomiony,

- ogłoszenie upadłości.

Spektrum środków egzekucyjnych, których może użyć organ egzekucyjny,

jakim jest NUS jest bardzo duże, obejmuje 12 różnych środków

egzekucyjnych. Jest tylko jedna zasada – organ egzekucyjny musi zacząć

od środka jak najmniej dolegliwego, a jak nie działa – to stopniowo coraz

bardziej dolegliwe. Do każdego środka przypisany jest stosowny

dokument, który świadczy o jego zastosowaniu. Doręczenie tego

dokumentu zobowiązanemu jest konieczne by uznać, że dany środek

został zastosowany i już bieg przedawnienia ulega przerwaniu i biegnie na nowo od dnia następnego po zastosowaniu środka egzekucyjnego.

Ogłoszenie upadłości reguluje ustawa z 28 II 2003 roku Prawo

upadłościowe i naprawcze. W tej ustawie w art. 51 jest zapis, że sąd

rejonowy ogłasza upadłość podmiotu w drodze postanowienia. Jest to

jednocześnie dzień przerwania biegu przedawnienia. W Ordynacji

podatkowej zapisano, że to przerwanie biegu przedawnienia biegnie do

dnia uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania

93

upadłościowego. W przepisach prawa upadłościowego jest też drugi

rodzaj postanowienia –

o umorzeniu postępowania upadłościowego. Oznacza to, że w sytuacji, gdy jest wydane postanowienie o umorzeniu tak naprawdę nigdy się nie

przedawni.

NADPŁATA

Art. 72 Ordynacji podatkowej.

Za nadpłatę uważa się: - podatek zapłacony nienależnie, - podatek zapłacony w wysokości wyższej od należnej, - podatek pobrany przez płatnika nienależnie, - podatek pobrany przez płatnika w wysokości wyższej od należnej, - zobowiązanie podatkowe osoby trzeciej lub spadkobiercy, które

zostało określone w decyzji nienależnie lub w wysokości wyższej od

należnej.

Nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę od zobowiązań podatkowych (stawka odsetek za

zwłokę wynosi 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu

lombardowego ustalonej przez NBP).

Nadpłata powstaje w momencie zapłacenia podatku. zasadą jest, że wysokość nadpłaty określa organ podatkowy. Wyjątkiem od tej sytuacji,

gdy nadpłata powstała w wyniku złożenia zeznania bądź w wyniku

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Nadpłata powstaje z dniem:

94

- zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej,

- pobrania przez płatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej,

- zapłaty przez płatnika lub inkasenta należności wynikającej z decyzji o jego odpowiedzialności, jeżeli świadczenie to było nienależne

lub zostało określone w wysokości większej od należnej,

Jeżeli podatnik obowiązany jest do płacenia zaliczek na podatek oraz gdy

zaliczki na podatek płacone są przez płatnika, nadpłata powstaje z dniem:

- zeznania rocznego – dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych,

- zeznania dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych, - deklaracji podatku akcyzowego – dla podatników podatku

akcyzowego.

Terminy zwrotu nadpłat: - termin 3-miesięczny – w przypadku, gdy nadpłata wynika z zeznania, - termin 2-miesięczny – gdy wynika z wniosku o stwierdzenie nadpłaty, - termin miesięczny – gdy nadpłata wynika z uchylenia bądź zmiany

decyzji organu podatkowego,

- termin 14-dniowy – jeżeli nadpłata powstała w wyniku orzeczenia sądu administracyjnego.

STWIERDZENIE NADPŁATY

Podatnikowi przysługuje prawo złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, gdy w dokumentach składanych do organu podatkowego podatek został wykazany nienależnie lub w wysokości wyższej od

należnej.

95

Wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatnik musi złożyć

korektę dokumentu, w którym wykazany był podatek nienależny lub w

wysokości wyższej od należnej.

Jeżeli złożona korekta nie budzi wątpliwości organu podatkowego

to na jej podstawie organ podatkowy dokonuje zwrotu nadpłaty. Gdy

wysokość nadpłaty jest inna niż wykazana w korekcie, organ podatkowy

wyda decyzję, w której stwierdzi nadpłatę w prawidłowej wysokości. Gdy

nadpłata się w ogóle nie należy, organ podatkowy wyda decyzję

odmawiającą stwierdzenia nadpłaty.

Źródła powstawania nadpłat: - błędy podatników i organów podatkowych, - orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, - sposoby rozliczania podatków. Błędy wynikające z orzecznictwa TK. Błędy te są wynikiem zasad procedowania Trybunału. Jeżeli Prezydent nie zaskarży do Trybunału

ustawy przed jej podpisaniem, to Trybunał zawsze orzeka post factum.

Jeżeli zostanie pobrany podatek na podstawie tych przepisów, które

później Trybunał uzna za niezgodne z Konstytucją, wobec czego, będzie

takie orzeczenia generowało nadpłaty.

Technika rozliczania podatku – na przykładzie podatku dochodowego od osób fizycznych: w ciągu roku podatkowego pobierane są zaliczki. Z jeżeli

występowały ulgi to można z nich było skorzystać po zakończeniu roku

podatkowego. Ponieważ po skorzystaniu z ulg, podatek był zapłacony w

wysokości wyższej od należnej, to z tego tytułu powstała nadpłata.

NALEŻNOŚCI WYNIKAJĄCE Z USTAWY O CENACH

ELEMENTY JAKIE MUSI ZAWIERAĆ USTAWA BUDŻETOWA

96

PODSTAWOWE POJĘCIA DOTYCZĄCE FINANSÓW PUBLICZNYCH

OKREŚLONE W USTAWIE O FINANSACH PUBLICZNYCH

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome