Literatura średniowieczna i renesansu - egzamin - Historia literatury polskiej - Część 2, Notatki'z Historia literatury polskiej. University of Warsaw
Warsawa
Warsawa1 March 2013

Literatura średniowieczna i renesansu - egzamin - Historia literatury polskiej - Część 2, Notatki'z Historia literatury polskiej. University of Warsaw

PDF (496.8 KB)
10 strona
3Liczba pobrań
885Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące literatury średniowiecznej i renesansowej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

11

1) Biskup Samuel Maciejowski, 2) Jego brat, kasztelan Stanisław Maciejowski, 3) Stanisław Wapowski, 4) Wojciech Kryski, dyplomata, studiował w Padwie, 5) Andrzej Kostka, studiował w Padwie, dworzanin biskupa Maciejowskiego, 6) Aleksander Myszkowski, dworzanin i żołnierz, 7) Stanisław Bojanowski, 8) Stanisław Lupa Podlodowski, stolnik sandomierski, 9) Jan Derśniak, student z Lipska, Wittenbergi, Padwy, dworzanin królewski.

TEMATY ROZMÓW:

- O IDEALNYM dworzaninie, o gracji – naturalniej, niewyuczonej niedbałości;

- o czystości języka polskiego;

- anegdoty i facecje – ponad 100.

Często powtarza się: WM. (Wasz Mość), trefny, trefnie.

7. Jan Kochanowski [1530-1584]:

Fraszki1584

Fraszki nie są datowane powstały w okresie całej 20-letniej twórczości poety.

I i II księgi – fraszki okresu dworskiego.

Większość fraszek:

Do kogoś

lub

Do czegoś,

bądź

Na kogoś, coś,

Komuś je przeznacza, o kimś lub o czymś w nich opowiada.

Zapożyczenia kwituje: „Z....”

Fraszki mają pointę.

Wielostylowość: antyczność, wysoki-niski – charakterystyczna jest dla fraszek erotycznych.

Pieśni 1586

Pieśni napisano w różnych okresach. Służyły do czytania, nie do śpiewania. Są wierszowane:

regularna strofa 7+6, rym AABB.

W pieśniach Jan Kochanowski pisze o sprawach mniej błahych, niż we „Fraszkach”, wysoka jest

samoświadomość twórcy. Tematy pieśni są rozliczne, ale spięte wspólną kanwą parenetyczną.

Motyw quasi-biografii poety.

Elementy poezji obywatelskiej.

Skład:

- 25 pieśni ksiąg pierwszych;

- 24 pieśni ksiąg wtórych;

- Pieśń świętojańska o Sobótce;

- Hymn „Czego chcesz od nas, Panie”;

- „o śmierci Jana Tarnowskiego”;

- „Pamiątka” Janowi Baptyście hrabi na Tęczynie.

Aluzje antyczne (Amfion, Orfeusz). Fortuna – personifikowana, jako brak wolności.

„Pieśń o potopie”.

W „Pieśni o Sobótce” napisanej regularnym 8-zgłoskowcem mamy 12 Panien.

Ważna cecha: wszystkie Pieśni (oprócz VII) napisane CZTEROWERSOWYMI STROFAMI.

Są raczej długie - po 4, 6 strof i więcej. Rym AABB.

Odprawa posłów greckich 1578

Tragedia teatralna wystawiona w Warszawie w zamku w Jazdowie.

docsity.com

12

Temat: porwanie Heleny przez Aleksandra, żądanie posłów greckich jej wydania. Rzecz dzieje się w

Troi.

Motyw patriotyczny – w pieśniach chóru („Wy, którzy pospolita rzeczą władacie..”)

Psałterz Dawidów 1579

Doniosłość przekazu, Dawid król, ale jednocześnie poeta.

Pochwała Boga i jego dzieła, psalmy pokutne,

MOTYWY WYŁĄCZNIE BIBLIJNE.

Bóg nie jest nazywany inaczej, jak tylko: BÓG, PAN, BOŻE WIECZNY, PANIE, OJCZE,

OBROŃCA – i nigdy z imienia.

Treny 1580

Układ:

Wielkość straty – I, II

Żal – III, IV, V

Pochwała Orszulki – VI

Okazywanie straty – VII, VIII

Napomnienie – IX, XI

Pochwała wraz z ukazaniem wielkosci straty – XII, XII

Gniew i bunt – XVI

Żal – XIV

Ton psalmiczny – XVII i XVIII

Tren kluczowy – XIX – sen.

Treny charakteryzuje duża ilość pytań retorycznych i podniosły nastrój.

Z łacińska śpiewa Słowian Muza 2 połowa XVI

Wydane w 1584 r. – Elegie różne, miłosne. Lidia – imię konwencjonalne kochanki. Motywy antyczne.

Dzieła polskie:

Muza 1567

Wiersz - manifest poetycki. Temat: duma twórcza. Sława i cnota –są razem na szali.

Szachy 1566

Poemat. Romans rozstrzygnięty zamiast pojedynku rycerskiego partią szachów. Archaiczne

nazewnictwo figur szachowych: rocha, pop, piechota.

Satyr 1564

„Satyr albo dziki mąż” – nazwa poematu, a zarazem narratora.

Satyr wypędzony z lasu stukiem siekier, dziwi się, wyraża zadumę nad współczesnymi stosunkami,

wreszcie ostro je krytykuje.

Zgoda 1564

Powstał w 1562, wydany w 1564 r.

Utwór poetycko-publicystyczny. Przemawia w nim personifikowana ZGODA.

Broda 2 połowa XVI

Utwór poetycki zawierający motyw IDEI PLATOŃSKICH – Broda w Niebie, jej spór z Wąsem, który

Wodnik rozstrzyga.

Jezda do Moskwy po 1581

docsity.com

13

Utwór poświęcony wyprawie Batorego na Moskwę, w której odznaczył się oddział pod dowództwem

Krzysztofa Radziwiłła.

Fragmenta 1590

Wydane w 1590 r.

Zawierają:

Poemacik makaroniczny „Carmen macaronicum...” o wyborze stanu.

Proza – Apophtegmata – anegdoty, jako materiał do fraszek.

8. Piotr Skarga [1536-1612] - Kazania sejmowe 1597

KAZANIA SEJMOWE (II i VII).

Napisane przez jezuitę. Kazania głoszono w kościołach w okresie trwania Sejmu. „Kazania sejmowe”

nie były wygłoszone. Napisane są w konwencji proroctwa.

II – „Wtóre o miłości ku Ojczyźnie i pierwszej chorobie Rzeczypospolitej, która jesz z nieżyczliwości

ku Ojczyźnie”.

VII – „Siódme o prawach niesprawiedliwych abo o piątej chorobie Rzeczypospolitej”.

Piotr Skarga łączył zasady retoryki z Biblią. Adresatem „Kazań” był Senat.

9. Szymon Szymonowic [1558-1629] – Sielanki 1619

Szymon Szymonowic pisał po łacinie i po polsku. Pochodził z rodziny mieszczańskiej, studiował za

granicą, osiadł we Lwowie.

Zbiór składa się z 20 utworów, o rozmaitym pochodzeniu: antycznym, klasycznym, mitologicznym,

rodzimym, szlacheckim, chłopskim.

Motywy arkadyjskie, kult pasterskiego śpiewania.

Żeńcy – Oluchna, Pietrucha – ułaskawiają pieśnią groźnego ekonoma.

LITERATURA BAROKU

1. Antologia literatury sowizdrzalskiej XVI i XVII wieku:

Wyprawa plebańska 1590

Utwór anonimowy. Nawiązywał do postanowień zjazdu w Łęczycy (1589) zobowiązujących

duchowieństwo do uzbrojenie i wprawienia na wojnę 1 pachołka.

Bohaterowie:

Albertus – klecha, Pleban, Wendetarz.

Jest to dialog. Nie posiada typowych elementów dramatu.

Komedyja rybałtowska nowa 1615

Sceniczny utwór anonimowy. Składa się z 3 aktów, prologu i epilogu.

Wątek: plądrowanie gospodarstwa wiejskiego przez żołnierzy-konfederatów.

Bohaterowie: Klecha, Kantor, Dzwonnik, Albertus, Confederat, Gospodarz, Dziad, Baba, Diabeł.

 fraszki Jana z Kijan 1614

FRASZKI SOWIŹRZAŁA NOWEGO – autor został ukryty pod pseudonimem – Jan z Kijan.

Utwór wierszowany, jest część autobiograficzna w formie prześmiewczego szkicu.

Szyderstwo, żarty i refleksyjność zarazem. Być może „Fraszki” ukazały się drukiem wcześniej, w

1615 r.

2. Mikołaj Sęp Szarzyński [1550-1581] - Rytmy abo wiersze polskie oraz

cykl erotyków 1601

docsity.com

14

Wiersze Sępa mają charakterystyczny rys – duch niepokoju. Krytyka „pokojowego szczęścia”:

„Pokój – szczęśliwość, ale bojowanie

Byt nasz podniebny”

Poezja zwrócona do Boga, w nim widzi poeta upowanie i zbawienie. Poezja intelektualna,

filozoficzna. W jego wierszach jest dużo skomplikowanych inwersji i przerzutni.

3. Maciej Kazimierz Sarbiewski [1595-1640]:

O poezji doskonałej, czyli Wergiliusz i Homer 1627

Maciej Kazimierz Skarbiewski (1595-1640) – teoretyk poezji nowej, liryk. Uwieńczony laurem

poetyckim przez papieża w 1623 r.

Skarbiewski pisał po polsku oraz po łacinie. Miał doktorat z filozofii i teologii, była zakonnikiem-

jezuitą, pochodził z rodziny szlacheckiej. Studiował w szkole jezuickiej, w Akademii Wileńskiej,

następnie w Rzymie. Prowadził wykłady z poetyki.

„O poezji doskonałej, czyli Wergiliusz i Homer” - Księga I, Rozdział 1.

Utwór pisany PROZĄ, składa się z 9 ksiąg, jest to traktat o epopei.

Epos jest szczytem, „miarą i regułą wszystkich innych gatunków”. Poeta porównuje tworzenie poezji

ze stworzeniem świata.

Traktat przedstawia obraz idealnego poety – uczonego, erudyty. Skarbiewski wyrażał niezwykły

MAKSYMALIZM w wymaganiach wobec poety-twórcy. Uczył rzemiosła pisania – odnośnie

pozostałych gatunków poetyckich. Zagadnienia związane z RETORYKĄ.

O poincie i dowcipie 1624

Rozdziały I i II. (O poincie i dowcipie - De acuto et arguto...) Zawiera wywody teoretyczne – jest to traktat z poetyki, a jednocześnie stanowił awangardowy program literacki

barokowego konceptyzmu. Skarbiewski rozważał istotę pointy, kładąc nacisk na zadziwienie i niespodziankę

jako źródło przeżyć estetycznych. Pointa jest przecięciem dwóch linii rozumowania, jak w geometrii.

4. Samuel ze Skrzypny Twardowski [1600-1661] - Nadobna Paskwalina1655

Jest to opowieść romansowa – POEMAT.

Cechy stylu Samuela Twardowskiego:

Ciągłe inwersje, nadmiar środków ekspresji, retoryczna afektacja, nadmiar odsyłaczy mitologicznych. Dużo

opisów kolorów (pośrednich).

Utwór ten stanowi opowieść o losie kobiety, akcja utworu – Lizbona, koniec XVI w., pałace Paskwaliny i

Wenery. Która z nich jest najpiękniejszą?

Bohaterowie:

Paskwalina, Diana, Wenera, Mars, Wulkan, Kupido, Apollin, ksenia Junona.

Bogowie Olimpu żyją w XVI-wiecznej Europie, działają i starzeją się.

Paskwalina wędruje przez dziwne nieznane kraje, poznaje pustelnika, rybaka, pasterzy. Paskwalina staje się

POKUTNICĄ i założycielką nowego klasztoru. W myśl poematu, pokuta jest rozkoszą.

5. Szymon Zimorowic [1608-1629] – Roksolanki 1654

ROKSOLANKI, TO JEST RUSKIE PANNY Autorstwo tego utworu jest nie do końca jasne, być może napisał to brat poety, Józef Bartłomiej Zimorowic.

Obrzędowe widowisko napisane na ślub brata, jako przedstawienie.

Utwór stanowi zbiór pieśni – turniej poetycki, jest 69 bohaterów, nawiązuje do słowiańskiej obrzędowości

weselnej.

Dwa chóry panien, 1 –chór młodzieńców.

Dziewosłęb – postać czyta monolog na początku cyklu (epicki 13-zgłoskowiec). Opisuje cykl rozkoszy miłości.

Halcydis – ostatnia pieśń, tworzy dramatyczną perspektywę spojrzenia wstecz – życie jako nie spełniona

nadzieja.

Bohaterowie „Roksolanek” nie mają żadnej przynależności społecznej. Imiona swobodnie kreowane – z

włoskich, ruskich, starożytnych: Halina, Koronella, Cyceryna. Jest dużo symboliki starożytnej; motywy

folklorystyczne – z natury, religii.

Cierpienie jest postrzegane w poemacie jako nieodzowny atrybut szczęścia i miłości.

docsity.com

15

Cechą charakterystyczną są: krótkie cząstki w strofice, tok bliski pieśni.

6. Jan Andrzej Morsztyn [1621-1693]:

Polityk, poeta. Piewca nurtu POEZJI URODY ŚWIATA.

Kanikuła 1647

Kanikuła albo Psia Gwiazda. Słowa kluczowe: psia gwiazda, pies, kanikuła.

Lutnia 1661

Pisana na wzór włoskiego poety Giambattisty Mariniego. Opiewał kult urody życia, widziany i

postrzegany przez zmysły. „Lutnia” liczy ponad 200 wierzy, jest podzielona na II księgi.

Zawiera bardzo rozbudowane wyliczenia-porównania, np. w wierszach „Niestatek”, „Zapust”, „O

swej pannie”. Zawiera rozbudowane porównania i technikę zaprzeczenia: „Do tejże”, „Na trupa”, „Na

zausznice w dzwonki”.

Jan Andrzej Morsztyn pokazał libertynizm w literaturze, częścią składową którego był naturalizm.

Krótkie utwory w „Lutni” często są przesadnie frywolne.

 wiersze religijne 1647-1652

Wiersze religijne: „Poci się...” (1647-1652)

7. Zbigniew Morsztyn [1628-1689] - Wybór wierszy 1680

Poeta ariański, wyjechał na wygnanie do Prus. W jego poezji zawarta jest ironia poetycka i heroizm

niedoli.

„EMBLEMATY” – ok. 1680 r.

Zawierają inskrypcje – krótką sentencje innego tekstu (Biblii), opatrzone są alegoryczną ryciną,

wuieńczy je subsktybcja – krótki wiersz epigramatyczny.

Cecha: ALEGORIE.

Pisał także wiersze religijne, żołnierskie.

8. Wacław Potocki [ok. 1620-1696]:

Pochodził z rodziny ariańskiej. Od 1658 r., gdy Sejm uchwalił konstytucję w sprawie arian, przeszedł

na katolicyzm i został w Polsce.

Był nadzwyczaj płodnym poetą, pozostawił po sobie ok. 7000 str. różnych dzieł.

Transakcyja wojny chocimskiej 1670

Napisana została 50 lat po wojnie. Jest to poemat lub kronika wierszowana. Inwokacja do Boga, opisy

batalistyczne, mowy wodzów (rekonstruowane).

Opisuje wojnę z Turkami (polskie oddziały hetmana Jana Karola Chodkiewicza pokonały wojska

sułtana Osmana), udaremnienie podbicia kraju przez Tuków. Autor sam siebie przywołuje do

porządku: „Lecz do rzeczy..” etc.

Opis zdarzeń jest CHRONOLOGICZNY. Przerywana jest „DYGRESTAMI” poświęconymi analizie

wartości stanu szlacheckiego, dawniej i dziś.

Cała rzecz poematu dzieje się nad Dniestrem.

Rym AABB.

Ogród, ale nie plewiony 1691

Składa się z 5 części. Jest to zbór różnorodnych tekstów:

- „ethica” do cnoty;

- „sacra” do nauki;

- „seria” do przestrogi;

oraz fraszki i żarty.

Zbiór łączy osoba narratora - „Ja”.

Fraszki:

- o talerze i balwierzu,

docsity.com

16

- o jabłoni i gospodarzu na niej;

- na łakomych księży:

- o bijącym zegarze;

- o bielonym płótnie i 10 tyś.;

- ma fraszki Kochanowskiego

- nierządem Polska stoi;

- topienie pachołka – napitek po dobrym kąsku.

Moralia 1694

To zbiór ponad 2100 utworów.

Podstawa – Adagia Erazma z Rotterdamu. Przysłowia z komentarzami.

Cecha: ostre sądy, pesymizm obywatelski, refleksje. Krytyka kościoła.

Ogólnie panuje w cyklu ton przygnębienia. „MORALIA” nie były przeznaczone do druku.

„Śpi świat pijany winem”

„Kruk krukowi”

9. Wespazjan Kochowski [1633-1700]:

Niepróżnujące próżnowanie 1674

Utwór podzielony na 2 części:

Sztuka poetycka – to łaska Boga. Inwokacja do Boga. Kult Maryi, przeciwstawienie chrześcijaństwa i

antyku. Tematy:

Cz. I:

Ks. 1 i 4 - sprawy publicystyczne;

Ks. 2 – dewocyjno-religijna;

Ks. 3 – swawolna, opisuje uroki życia.

Cz. II.: epody, wiersze końcowe – współczesna historia. Wiersze nie są dzielona na strofy, dziwne

„uskoki”. Epizod z ręką – dotknął krwi, która wypływała z krzyża, potem, został w nią zraniony –

posłużyło powodem do tematyki religijno-dewocyjnej w poezji.

Psalmodia polska 1695

Zawiera 36 psalmów.

Wykład antropologii sarmackiej; Bóg – jednostka; społeczeństwo Sarmacji.

Obecna jest postać narratora.

Swobodny tok zdarzeń – brak wyraźnego metrum. Ukazana małość człowieka przed Bogiem:

„Cóż jest człowiek? Kawalec błota.”

Szczególna wartość – Sarmacja, lud wybrany – stąd PSALMODIA POLSKA, nie żydowska.

Cechy utworu:

- żołnierski, prosty i dosadny język, nieudolność w posługiwaniu się mitologicznymi odniesieniami.

- poeta kreował się na prostaka żołnierza-szlachcica.

10. Krzysztof Opaliński [1612-1655] – Satyry 1650

„SATYRY” składają się z 5 ksiąg. Przedmowa traktuje o WYBORZE, o czym poeta ma pisać:

fraszki, czy rymy, bajki, albertusy...

Stanowisko katolickie jest jasno wyrażone w przedmowie.

Satyry:

- O złym wychowaniu dziatek (Jaś) – krytyka zbyt troskliwego wychowania, drogiej edukacji

zagranicznej.

- Kto jest wolnym szlachcicem;

- Na ucisk chłopów nadmierny;

-Na wystawne pogrzeby;

- Na zbytki w bankietach;

- Na zepsowanie białychgłów

Wtrącenia łacińskie – makaronizmy - które autor sam krytykuje.

Częsty zwrot w tekście: Polaku, Polacy.

docsity.com

17

Satyry napisane są prostym, nieraz dosadnym językiem. Krytyka szlachty i zepsutych jej obyczajów –

niezgody, próżności, tego, że „Żaden król nie dogodzi”.

„Nierządem Polska stoi”.

Krytyka głównie SZLACHTY i KLERU oraz ZŁYCH OBYCZAJÓW. Wiersze są wyrazem

rozgoryczenia i oburzenia poety.

11. Łukasz Opaliński [1612-1662]:

Poeta nowy 1650

Traktat poetycki o funkcji poezji i poecie. „Ile słów – tyle rzeczy”. Poeta naśladuje naturę, tak jak

malarz, i wyraża „istotę rzeczy”, tj. sąd o rzeczywistości. Zasada racjonalnej dyscypliny słowa,

wymierzona przeciw barokowej rozrzutności w poezji. Obrona stylu prostego i naturalnego przez

braci Opalińskich.

Coś nowego... ok. 1652

Satyra opisuje rozmowę kilku towarzyszy o sprawach aktualnych (Ktoś, Coś), wpleciony jest obraz

ucieczki spod Piławiec. Brak jest zwartej kompozycji.

Utwór napisany:

Białym wierszem, prozą, rymowanym 13- i 8-zgłoskowcem. Liczne makaronizmy.

Utwór tytułowany w sposób sowizdrzalski: „Coś nowego [...] pisanego w Koziej Głowie”. Napisany

w tradycji t. zw. Satyry menippejskiej.

12. Jan Chryzostom Pasek [1636-1701] – Pamiętniki 1690

„PAMIĘTNIKI” zawierają 2 części:

1656-1666 – wojenne losy autora

1667-1688 – gospodarz i obywatel.

Początek: wzruszające i naturalnie opisane rozstanie z koniem – dereszem:

„Nie takie nasze miało być rozstanie”.

Opowieść o pobycie w Danii w czasach wojennych, w oddziałach Stefana Czarneckiego. Ukazuje zwyczaje

lokalne, dziwuje się morzu i jego mieszkańcom. Opowieść o [powrocie do kraju; ożenek z zamężną dzieciatą

wdową, życie w folwarku.

Druga część „Pamiętników” – narrator powoli znika ze sceny, tak samo jak ustatkowany poeta pogrąża się w

życiu domowym.

13. Stanisław Herakliusz Lubomirski [1641-1702]:

Rozmowy Artaksesa i Ewandra 1683

Utwór składa się z 136 rozmów napisanych prozą (wykładów).

Rozmowa toczy się w pałacu nad Wisłą. Artakes i Ewander – są to osoby „znacznego urodzenia”.

Tematy:

- o naukach i prostocie

- o kreaturach

- o stylu mówienia i pisania

- o sposobie traktowania ludzi

Pojawia się w rozmowie król (pośrednio), życie dworskie ukazane jako tło.

De vanitate consilorium (O bezskuteczności rad) 1699

Dialog, osoby: PRAWDA i ZŁUDA, napisane P. i Z.

Rozmowy:

I - o Radzie i konsyliarzach;

II – o stanowieniu praw i statutów;

XII – o Sejmie walnym koronnym;

XVI – o wybieraniu podatków,

Łącznie jest 25 rozmów.

docsity.com

18

14. Torquato Tasso - Piotr Kochanowski [1566-1620] - Gofred albo

Jeruzalem wyzwolona 1618

Jest to tłumaczenie dzieła TorquataTassa – eposu z 1575 r., poemat.

Opisuje dzieje pierwszej kurcjaty (1096-1099), główny bohater – Godfryd z Bouillon. Jest to próba

synkretycznej definicji człowieka. Utwór przełożony jest w OKTAWACH – 11-zgłoskowcach, przy

rymach ABABABCC

LITERATURA OŚWIECENIA

1. Adam Naruszewicz [1733-1769]:

Liryki wybrane 1770-74

Większość dzieł napisał w latach 1770-1774. Pochodził z zubożałej rodziny szlacheckiej, Wstąpił do

zakonu jezuitów po śmierci ojca. Dużo podróżował po Europie, ucząc się w szkołach jezuickich.

Od 1770 do 1777 r. publikuje swoje wiersze w czasopiśmie „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”.

Najwięcej pisał ÓD. Odznaczała je podniosłość tonu szlachetność.

Forma: monolog, przemówienie, list.

Słynne wiersze:

- „Za zegarek” („On tak mówi, jak chodzi")

- „Balon”

- „Hymn do przyjaźni”

Bardzo dużo barwnych, słodkich opisów przyrody.

Satyry

Tytuły:

- „Pochlebstwo”

- „Sekret. Chudy literat”

- „Reduty”

2. Ignacy Krasicki [1735-1801]:

Działacz kulturalny, krytyk teatralny i literacki, publicysta, autor encyklopedii i słownika pisarzy

polskich i obcych. Również był jezuitą, pochodził z średniozamożnej szlachty. Był biskupem

warmińskim.

Wybór liryków ok. 1775-80

Bajki 1779

Przeważnie krótkie, epigramatyczne, nawiązujące do wzorów ezopowych.

Satyry i listy

Myszeidos pieśni X 1775

Poemat heroikomiczny. Historia oparta na wątku o Popielu. Popiel wraz z dworem faworyzuje ród

mysi, a następnie, koci. Myszy zostają wygnane z granic państwa. Po homeryckich bojach myszy

odnoszą zwycięstwo i zagryzają Popiela.

Ludzi i zwierzęta działają w poemacie na równi. Dużo ruchu, działania, mało szczegółów

zindywidualizowanych i opisowych. Powiedzenie: „My rządzim światem, a nami kobiety”

Monachomachia i Antymonachomachia 1778 i 1780

Monachomachia - druk anonimowy. Jest to poetycka satyra na kler i zakony. Bohaterowie: Hiacynt, Gaudenty

etc. Ukazuje m. in. dysputę teologiczną, na której zakonnicy się kompromitują.

Antymonachomachia – jest to palinodia – odwołanie poprzedniego utworu. Ci sami bohaterowie, plus Jędza

Niezgody i na końcu Prawda wychodząca z kielicha z winem.

Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki 1776

docsity.com

19

Powieść w formie relacji pamiętnikarskiej. Bohaterowie: Mikołaj Doświadczyński, jego guwerner

Dawon, baronowa de Gromkendorff. Pokazany wojaż do Paryża, następnie Mikołaj Doświadczyński

zostaje rozbitkiem na morzu i trafia na wyspę Nipuanów, mieszka tam Xaoo, który go uczy; później

Gwilhelm pomaga mu wrócić do domu.

3. Stanisław Trembecki [ok. 1739-1812]:

Wiersze wybrane

Sofijówka 1806

Poemat opisowy. Konstrukcja przechadzki po ogrodzie, rozpoczyna opis Ukrainy: baran z ogonem tak

ciężkim, że musi być wieziony na kołach – kult płodności.

Wiersze wybrane: ”Opuchły”.

4. Tomasz Kajetan Węgierski [1756-1787]:

Wiersze wybrane 1774-1779

Jako 15-letni młodzieniec debiutował w „Zabawach Przyjemnych i Pożytecznych”. Uczeń

Naruszewicza, wiele zawdzięcza Trembeckiemu. Pisał bardzo ostre, zjadliwe utwory, atakując bez

względu na godności i stanowiska wady i niesprawiedliwości swego wieku.

Tytuły:

- „Obywatel prawy” (1774)

- „Do Aleksandry z Lubomirskich Potockiej”

- „Do Bielińskiego. Myśl moja” – tu wyraził swój pogląd epikurejski.

- „Napis na domku”

- „Do Ogińskiego, hetmana W. Lit. ”

Incypity typu:

„Nie mam w ustach czułości...”

„Nie wiem prawdziwie... co się na tamtym świecie ze mną stanie..”

Organy

„ORGANY” – poemat heroikomiczny. Temat – kłótnia plebana z organistą, który to samowolnie

zatrudnił babę-kalikantkę.

5. Franciszek Karpiński [1741-1825] - Poezje wybrane ok. 1780

Poezje wybrane, np. „Tęskności na wiosnę”. Pisał do trzech Justyn.

6. Franciszek Dionizy Kniaźnin [ok. 1750-1807] - Wiersze wybrane

Brał udział w życiu literackim Warszawy w latach 17773-1783.

Tytuły wierszy:

- „Oda do wąsów”

„- Góra w połogu”

- „Krosienka”

7. Jakub Jasiński [1761-1794] - Poezje wybrane

Tytuły wierszy:

- „Jaś i Zosia”

- „Do Boga”

-„Do świętoszka”

- „Do Narodu”

docsity.com

20

8. Julian Ursyn Niemcewicz [1758-1841] - Powrót posła 1790

Komedia „za sukcesją tronu”. Postawa ANTYTARGOWICKA.

9. Franciszek Zabłocki [1752-1821] - Fircyk w zalotach 1781

Komedia w 3 aktach.

Osoby:

Aryst, Klarysa, Podstolina, Fircyk, Pustak, Świstak, Prawnik.

10. Wojciech Bogusławski [1757-] - Cud mniemany; czyli Krakowiacy i Górale

1794

Komedio-opera.

Osoby:

Bartłomiej, młynarz

Dorota – 2 żona jego

Basia – córka z pierwszego małżeństwa

Wawrzeniec – furman

Stach – jego syn, kochanek Basi

Jonek, Paweł, Zośka.

Bryndas – góral, narzeczony Basi

Morgal, Świstos – drużbowie Bryndasa

Bardos – student

11. Jan Potocki [1761-1815] - Rękopis znaleziony w Saragossie ok. 1805

Powieść orientalna, fantastyczna. Bohater – Alfons van Worden.

12. Franciszek Ksawery Dmochowski [1762-1808] - Sztuka rytmotwórcza

1788

Jest to poemat dydaktyczny o sztuce wierszowania, czyli poezji.

13. Maria Wirtemberska [] - Malwina, czyli domyślność serca 1816

Powieść prozaiczna. Bohaterowie: Malwina, Wanda, Lubomir.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome